장음표시 사용
21쪽
Σliqua accidentia naturalia, sive materialia , sive spiritualia sunt entia naturalia ἡ & tamen non habent principia intrinseca ; sed consistunt in majore , aut minor numero graduum, si sint accidentia materialia, qui gradus sunt Physice aequales ; sed solum ens naturale jubsantiale disputo . Et non quodlibet, namque anima rationalis estens naturale substantiale, & cum sit entitati vh indivisibilis , partibus essentialibus non constat ἐsed disputo ens naturale substantiale completum integrum perfectum & adaequatum . Neque quodvis id generis , quoniam Angelus est ens naturale completum, &tamen cum sit substantia completa spiritualis simplex , non habet ulla constitutiva Physica tametsi aliquando opinati sint antiqui aliqui eos constare corpore, licet subtilissimo , &aethereo . Solum ergo disputo prima principia intrinseca, & in sensu dicto constitutiva essentialia omnia profecto constitutiva sunt id generis, sed addi solent haec vocabula ad majorem expressionem horum entium naturalium quorum magis assueti sumus, hisque similium v. g. expendo principia intrinseca
quatuor elementorum, mixtorum, tum non viventium ,
qualis est haec Carta , tum viventium irrationalium non cognoscitivorum , quales sunt Herbae, ac Arbores , tum irrationalium quodammodo cognoscitivorum , qualis est Equus, Canis, & caetera animalia , tum viventium rationalium, quales sunt homines. Pritis autem, post explicatam quidditatem primorum principiorum , arcebo quae antiquissimi, & quae modernissimi opinati sunt esse prima principia intrinseca, ex quibus componuntur haec entia naturalia; deinceps autem dabo , quae tota Schola Peripatetica docuit, ac docet.
22쪽
RIMUM princῖpium , sicut PtIma causa, soli Deo convenit stricte absoluteque loquendo , quia ῖlle solus est Causa prima, Principium primum , liberum primum ,
movens primum , di primum determinans I non quia
inevitabili , ae simul irresistibili impulsu moveat creaturas illas , quas ex dignatione voluit relinquere Ist . manu consilii ipsarum, atque indifferentes ad utrumvis , nam sibi ipsi a d. versaretur. Sed quia omnes illae habent a Deo facultatem jam naturalem, jam supernaturalem operandi, & se movendi , & se determinandi; Deus autem se movens, determinans, ac eligens tale, aut tale a nullo alio ,
sed ex sola sua essentia fruitur hac facultate. Verumtamen juxta magIs largam acceptionem primum principium non est unicum , sed multiplex . Et sumptum in genere prout abstrahit ab omnibus suis speelabus est illud . quod in eo sensu in quo principiat, non princiPiatur. Neque in propterea verbum , & Spiritus sanctus desinunt esse primum principium, quoniam licet Phisice producantur a patre , ast non producuntur fec-diam naturam juxta Lateranense I sed secundum personalitate/ . Secundum illam vero , Se non secundum has, sunt Primum Principium Physice productivum rerum . Duo ergo sunt de ratione primi. Vnum .egativum ,
se ilicet quod ante se non habeat alium in ea ratione, in qua est Primum. Sic crepusculum matutinum est primum principium diei , quia nulla pars hujus est ante illud , & omnes post illud . Sic in ratione Scripturariae compositionis plersque litterae stant elementa , seu prima principia syllabarum , quia hae omnes componuntur ex illis , & illae ex nullis. Alterum positioum , icilicet quod alios , vel alium saltem habeat post se in ea ratione ς alias enim non erit peimum , sed unicum . Sic Deus non est primus , sed unicus Omnipotens , quia licet ante se non habeat aliud Omnipotens, ast neque post se Filius vero,& Spiritus Samstus habent ante se Patrem , qui omnipotens est ἱ Sed per eamdem Omnipotentiam , per quam duae illae personae . Sic etiam qui solus sedet in scamno non est primus sedens, quia quamvis nemo ante illum sedeat; at neque post
illum . Item . Creatura non est primum deficiens et primum peccans τprimum merens . quia cum neque sint, neque esse possint duo illa prima principia Manichea , unum bonum , & alterum malum et Inde est quod licet creatura non supponat ante se aliud deficiens , aliud peccans &t. verumtamen neque aliud quἰppiam disti istum a creat uia in genere , accipit ab hac facultatem Physicam peccandi, aut merendi . In his itaque generibus non est primum , sed unicum .
a. Primum principium potest accipi duplicIter i. SImpliciter absolute universaliter, ac sine limitatione . Et sic solus Deus est primum A a princi-
23쪽
prIncipium , quia ipse solus est a se, de caetera omnIa sunt ex ipso , Scab ipso . I. cum limitatione in tali , aut tali determinata sphaera . Et est illud, quod in ea sphaera non supponit aliud quamvis supponat in alia ν ἔ& insuper omnia, quae spectant ad illam spharam sunt ex ipso , quamvis
alla extranea ex ipso non sint. Sic Adamus est primum humanum principium hominum, quia licet non omnes creaturae descendant ex Adamo, ex illo tamen sunt e teri humans omnes creaturς, in et per generationem; Eva per formationem ex illo . Et licet ipse sit ex Deo , at non ex alia hum Da creatura. Unde signanter , notavit I ucas de solo Adamo qui Dis Dei,
eum de singulis aliis set Ibat mi fuit N. qui fuit N. Primum principium
in t phaera , seu genere determinato est dii plex. Unum intrinsecum , Se consequenter non distinctum ad aqua te a suo quali effectu ; sed cum eo inada quate identi fleatum licet interdum utpote substantia incompleta s
leat distingui In specie a suo quasi effectu , qui est subitantia comiteta
N consequenter in adaequa te dumtaxat distinctum . Et hoc definivit Atistoteles in numero plurali inquiens Principia entis naturalis esse , quaene Me ea si Iiis , ne Me ex alterutris , seu Qx sese ; Sed ex lam omnia . Idest quae ita sunt partes essentiales, ita sunt intrinseca constitutiva rei hoc significat in praesentiarum illud Qx ut in eo sensu, Ee ratione, qua rem constituunt , non constituantur ex se se reciproce , aut ex ullo alio tametsi in aliis sensibus sint, aut constituantur ex se se, vel ex aliis . Sic materia & forma v. g. Corpus , se Anima tametsi multifarIam sint, aut constituantur ex alio; Attamen materia ex nullo alio constituitur intrinse- e , tamquam ex primo subiecto , & hἰc est sensus In quo ipsa est primum Principium entis naturalis, videlicet ut primum subjectum . Forma item ex nullo alio est , aut eonstituitur tamquam actu radicante Proprietates illius entis naturalis . Et hic est sensus , in quo forma postea dicetur esse primum Prinei pium entis naturalis , videlicet ut prima Origo , & radix proprietatum entis illius. Et privatio ex nullo alio est tamquam ex termIno d suo . Et hic est sensus, in quo ipsa dicitur unum, ex principiis mutationis positius . Huc semper recurrendum est pro explicandis argumentIs Illis contrariis, sumptis ex eo, quod aliquod ex histribus sit ex alio , 8e hἰ ne probantibus nullum horum esse principium primum entis naturalis .
3. Alterum est exrrisseeum , nempe quod realiter adaequa te distinguitur a principiato . Est duplex: unum subjectiυiam , alterum Miectivum . Principium objectivum est Ithid, quod exercens sensum aut phantasiam saut intellectum , aut voluntatem movet , invitat , aut etiam rapit PO tentiam ad aliquam seriem operationum. Sic Panis objectus famelico Cani, est principium objectivum adulationum illatum. Sic obiectius veritates quidam in Metaphysica , in Mathematica, in Ethica, sunt prima principia objecti va earum Scientiarum v. g. apuodlibet est , vel non est. I Ubiie est νεm simul esse, Ur uon esse urc. Quia cum omnes , aut pleraque , aut saltem multae veritates Scientiarum illarum probentur per illas, illae per nullam doctrinam earumdem Scientiarum probantur, sed aut dumtaxat explicantur , ut intelligantur : ia sic obiectae i
24쪽
tellectui Ipsum , negative saltem , & quoad speciem, rapiunt in sui assensum et aut probatae supponuntur her doctrinam Scientiarum aliarum, Ita ut sit primum principium in scientia A , quod eli evidens conclusio In scientia B. Sic etiam bonitas vera , vel apparens finis , est principium objectivum earum omnium actionum, quae fiunt ad assequendum illum s . Principium subjectivum est illud quod non ut cognitum ἀ sed immedia te Per tuam entitatem causae seriem aliquam rerum . cum ipsum non causetur ab ullo seriei illius . Est duplex. V num P0 Seum , M talis est anima in homine , quoniam ea est, que Physice producit cunctas proprias operationes hominis , de ipsa per nullam harum producitur physice . Alterum Morale. Et est illud , quod sine Physica causalitate movet per se sexercite,atque immediate ad tenorem aliquem rerum , quia ulla harum moveat ad illud . Et talis solet esse habitus , seu consuetudo primitus acquisita in pueritia , quoniam exercite immediate per se ipsam absque reflexa speciali cognitione incitare solet ad actiones illas similes in atate magis adulta . q. Inter has omnes specἰes principiorum de scilis principiis intrinse- Cis procedit disputatio praesens. Id est , quaenam sunt prima illa prin cipia , illa quasi elementa prima , quibus non tamquam partibus integrantibus , sed tamquam partibus essentialibus , constituitur ens naturale completum , 8e corporeum iam explicatum v. g, Homo , Equus, Lignum , Saxum , haec Carta , haec Peuua , hoc Atramentum , de reliqua λ Ita ut, si haec entia naturalia resolvantur per Deum causae secundae , saltem sublunares, non possunt hoc facere in suas partes essentiales , perveniendo ad illa , illa non pollini rursus dividi in partes essentiales, sed ad summum i a partes integra ut es, eo quod illa prima principia expertia sint compositionis illius, & penitus simplicia simplicitate, excludente partes essentiales , quamvis non ex-Kludant integrales. Communis per multa iacula opinio omnium Phylosophorum , & Theologorum D t, elementa , seu prima Principia intrinsece componentia omne ens naturale corporeum , & completum di- im, sumptum in facto esse , duo sola esse . Nimirum unum , quod vocatur Materia prima . Alterum quod mas stantialis. Doctore5 tamen
aliqui moderni, satis ingenios , discessonem fecerunt, & Obsoletam aquamdam sententiam componentem dicta entia tnaturalia excepto h mine ) ex solis athomis hoc . vel illo modo invicem combinatis ,& c ordinatis , seu motis , magno iuventutis plausu illus rarunt. Cum igitur praesens controversa antIquissima fuerit , R in praesentiarum non. medio eri ardore , nec a med ocribus ingeniis utrimque dilautiatur in aliquibus Europae Regionibus clieet non in eis, in quibus sola novitas, ne quo al-l icit, neque terret hae de eausa oportet talltillum immorari , revocando prius in memoriam quatuor quasi principia ad recte philosophandum illaque habendo prae oculis In tota hac quaestione . Hujusmodi namque controversia , prudentia potius, quam ingenii solius armis , atque ad tribunal potius Senum , quam Iuvenum decidenda est . Item absurdis , Potius, quam rationibus a priori . Nam cum Doctores contrarii negent quae Peri.
25쪽
PeripatetIeIs videntur ptima Heincipia , frustra hae obiicies illis , untino a res a talia via , quam absurdorum ,& in hoc sensu dixi disp. r. Pt dromi cap. 2. Prine Ipium illud Impos Ae ast rem ut esse, ty n.n esse , esse Primum princῖpium: quoniam si adversarius perstitat i a nee atione illius, quod videtur omnino certum , ultimum quod restat Philosopho , eli recursus ad absurda, quae secum trahit illa animosa negatio. Cumque quatilitas absurdi taxanda sit per judicium prudens, sequitur ultimum re toluti vum esse iudicium syndere sis , ac prudentiae .
s. D RIma sit, quam explicui disput. Σ. DIalectIcae nutri. Ir. sciis licet. Humani distursus , & conclusiones concipienda sunt non ingenio Dis , sed hoc: & multo magis rutilia prudentiae . Tum quia nil aeque procax , ac ingenium, nisi habenis prudentiae coerceatur , sicut vivax puer , si semel immunitatem a ferula nanciscatur: quae non dicentur passim inter di sputandum , si semel licet dicere , quidquid non potest evidenter convinci falsitatis Tum quia ingenium lotum non domatur nisi sola Metaphysica evidentia de hae etiam dubitatur , necet litet , nec ne ad assensum de qua re egi disput. t. Dialecticae n. I78. semper enim habet quid respondeat, qua effugIae, titulum tergiversandi. numquam silet,donec evidentiis prorsus irrestiti bilibus obruatur. At hujusmodi evidentiae similes et bir tria su t sex , rari si me inveniuntur absolutu Proeasibus singularibus. Ergo , ingenium solum sibi relictum , & quod prudentiae jugum excutiat, rarissime domatur, & acquiescit omnino absolute circa res singulares : quo circa eveniet ei quod Paulus scribit. Supeνbus est nA selem ; sed ιanguεns eirea quastiones , is pugnar verborum 1 ex quibuβoriuntur ruvidia , contentiones tye. Unde instruens eumdem discipulum S. Apostolus ait. Stultar autem ,σAne disciplina quassionea devita , scis quia generant siles . Et tanquam rem magni momenti inculcat idem documentum discipulo alii . Hxe non dixerim insimulans Doctorem ullum. Absit. Sed revocaturus in memoriam , quam absonum sit humanum pingenium sibi soli retidium , naturalique dulcedine captum exponendi novas , ac peregrinas merces .f. Tum quia ingenium sibi soli relictum , solisque MetaphysicIs evidentiis cedens , cum hae non facile inveniantur , anceps erit ex dubium passim , saltem tacitum apud se , ne si rei suboleat aliis , medicina appli. eetur , quae una valet contra amentiam . Quanra absurda ex mente ubi libet dubia , di ambigua Nam primo: proxime disposita erit ad dubitandum de unaquaque Religione , siquidem nulli militant evidentiae prorsus in eluetabiles a Unde pedetentim appropἰnquabit atheismo in a. Dubἰtabit saltem apud se , num splendeat Nol , num sint Stellae, numst Terra , num Mare &c. nam cum in favorem harum, & similium re
26쪽
rum non habeat alios testes , qua in sensus: & hi saepissime saltant , praesertim oculi unde habes quam parum firma sit Carthesiana evidentia Metaphysica , puta, in clara , & distincta objeet, perceptione quo argumento firmabis dubitantem , aut forte etiam negantem esse Solem , di adducentem tres, aut quatuor paritates, in quibus oculi convincuntur de
falso testimonio , sicut in praesenti adduci solent veret aliquet paritates alprobandum talem , aut talem rem , non produci de novo , sed extrahi ab involucro , in quo latebat v. g. Spiritum, Salem , Oleum , Succum squae ope a lambic I deteguntur quasi valeret ex uno , aut duobus casibus particularibus arguere universaliter ad omnes prorsus , quos experimura nullo dempto . 3. Dubitabit apud se , quamvis ob timorem sibilorum nouostendet suam debilitatem , de valore , ac Ieqit imitate omnium humanorum contractuum , v. g. de valore Matrimonii, de legitimitate Prolis, de jure ad haereditates , de obligatione obediendi eis , qui habentur Reges , Praelati, Parentes, Heri dic. Nam quae evidentia metaphysica parilli bis i tu sum sex, profertur ad probandum eum individuum hominem esse Regem : illum alium esse Praelatum : illum alium esse tuum Patrem :illum alium esse tuum Famulum . Nonne saepissime subrepserunt errores rebus his Nonne interdum fuerunt spectra, quae clare, ae distincte videbantur esse homi nos Nonne saepissime Inter dormiendum, videbatur tibi esse , quod re vera non erat λ Quam ergo irresisti bilem habes evidentiam metaphysicam , quod modo non contingat tibi , quod interdum aliis contigit . Erso, prudenter possemus de his omnibus respective dubitare . Ergo, tota civilis AEconomia sulaeque verteretur si humani discursus, iudicia , N eones usiones solis evidentiis metaphysicis , soloque Ingenio regenda essent. En fructum non aequiescendi nisi solis ineluctabilibus evidentiis,& dicendi quidquid non convincitur evidenter falsitatis,N concipiendi judicia , & discursus regulis Ingenii solius , & deducendi
universales maximas ex una, duabus, aut tribus experientiis. Merito itaque jussae sunt scholae nostrae non audire illud . Mens humana da omnibus aubitare potes , ae debet , praeterquam , quod cogitet , adeoque existat .
Quarto non poterit flecti nisi per absurda , ingenium sibi soli relictum , duris flagris ipsum verberantia , quia tantummodo sola vexatio intellectum dabis audis ut illius , qui acquiescere non vult nisi evidentiis metaphyscis, v. g. fame, sui, febri, emicranio vehemente laboranti negare cibum, potum, remedium: ea nimirum ratione, quod non sit mera physice ev Idens tuo socio , aut amico, te his incommodis premi, &quod interdum contingit, quod videamur nobis pati illud, quod revera non patimur. Item quando Herus, Maritus , Pater jubet . quando alius alapam impin*it, aut pecunias subripit, quando Debitor non vult sol in vere , & similiter in aliis casibus , qlitescere , ac perinde se habere , non ob motivum Evangelicum ; sed quia non est prorsus evidens meta in
physice illa contIngere a parte rei, & quia datur IIcentia dubitandi de omnibus f di quia non raro contingit, quod Diabolus assumpserit figuram talis , aut talis hominis ad decipiendum alios . Certe si hae fierene nobiscum, quando Incedimus per viam solius ingenii, & quando eli- Isai. 28.
27쪽
cimus conclusiones univer tales ex unci , vel altero ea su particularI, credo quod protinus a via illa deflecteremus. Demum intellectus non auscultans prudentiae, de solis evidentiis metaphysicis dans manus, eo quia libertatis plus iusto amans sit, evadet mim Reιias, idest perversus , es ab e iugo , & erit ex illis , quos Paulus dicit. Semper discentes , ex num. quam ad sesentiam veritatis pervenienteo . Absit ergo a mente rationalitatis memore hoc propositum dicendi quidquid non convincitur falsitatis per Metaphysicam evidentiam , atque deducendi ut rem omnino exploratam universales conclusiones pro tota natura ex uno , vel altero casu parti inculari. 8. Huic princIpio satis noto aisne est secundum . Opus esse appetitum novitatum coinpescere. Illae namque scut non semper arcendae sunt eo solo titulo , quia novitates sunt, quandoquidem interdum meruo dicitur. Recedant vetera, nooa sint omnia . Ita nec avide quaerendae ob sola in externam venustatem , quam prae se ferre solent novR . Merito namquα dixit ille. Nimium ne erede colori . Et rationi consentaneum est , notia dare nomen catalogo illorum de quibus scrIbit Lucas. Athenienser ainem omne/ , in adoena hospiter ad nil aliud vacabant, ns aut dicere , aut audire aliquid novi . Aut illorum , qui a jebant. Fassum est ἰ sed magis narra nobis. Quando enim hujusmodi debilitati succumbimus, evadimus muri en intra auribur , ut loquitur Paulus , & ideo a veritate auditum avertimus , atque ad fabulas convertimur. Omnἰ Dento doctrina circumferimur, & ilisios imitamur, qui aiebant . Loquimini nobi3 ριacentia . s. Tertium principium sit. Distinctio inter constitutivum , seu priniscipium intrinsecum , di connotatum, nam illius oblivio nociva est rei praetenti. Connotatum in genere est illud ad aequa te distinctum , cui squo res A v. g. aliquam habet specialem relationem , habitudinem , sive respectum, ita ut terminus ille, seu vox particularis, vel generalis, qua utimur agentes de A innuat nobis illud aliud , sive in nobis excitet illius alius cognitionem , sive in particulari , sive in generali. Vnde haec vox connotatum plerumque , non tamen semper , est reflexa: Et significat terminum , seu vocem , qua agimus de uno , innuere in hoc stat connGare illud alterum, sive alludere ad illud , sive aptam natam esse ad excitandum cognitionem illius . S c Creator est con notatum creaturae squia cum haec per se essentialiter sit connexa cum illo , haec eadem vox creatura innuit nobis Creatorem . Sic Pater in genere est con notatum filii , 8e vice versa : quia cum omnis filius debeat esse filius alicuius , haec vox Mius excitat cognitionem Patris saltem in genere . Sic a qualitas est conuolatum inaequalitatis : quia cum h tic habeat cum illa respectum , seu relationem oppositionis, hac vox t .aqMaιiιas indicans satis aperte illam Oppolitionum , indicat nobis eo ipso aqualitatem , di alludit ad ipsam , de ipsius cognitionem excitat in nobis . Idcst con notatum in genere . Caeterum cum sint. multae species relationis , ut notavi in Logica majore disp. 4. cap. de Relatione, v. g. relatio connexionis, oppositi nis ,
sm Ilitudinis , dissimilitudinis, aequalitatis , in equalitatis, causalitatis acii vae, vel passivae , unionis Sc unitis recepti de recipi cntis, transcen
28쪽
dentalis, Praedicamentalis, in genere , in specie , in Indi v Iduci &c.
Item cum interdum agamus de A , termino seu voce nullam exprἰ mente relationem ex his ; Interdum termino seu voce exprimente unam vel unas, di non aliam seu alias s Interdum termino seu voce exprimente illam seu illas in genere , in confuso, vage & in determinate ;Interdum voce exprimente illam si ve illas in particulari, ac in indiviri duo respectu rei B . v. g. hac de causa sunt multae species con noratorum , seu multi modi connotandi aliud . Verumtamen quia haec vox connatatum frequentius fgnificat terminum connexionis ob quam rationem hunc solum memini dii p. I. Dialecticae Num. 1 6. brevissime peristringens rem hanc prout expediebat tunc aut causam aut effectum
speetalem: & suidem indicatum seu insinuatum non Per quamcumque expressionem rei Α , sed per propriam & quasi notionalem illius , id est per illam qua utimur semper ac loquimur de A : idcirco in communi modo loquendi connotatum rei A , est illud cum quo res A eam specialem habet relationem connexionis, aut causae aut effectus, ut terminus
proprius & quasi notionalis rei A innuat , seu indicet nobIs illud tale,
scut haec vox creasura innuIt creatorem . Haec tamen magis castigata ,
quia magis frequens acceptio con notati, non obstat quominus illae aliae aeceptiones sint legitimae di quandoque usitatae ἔ & consequenter debent haberi prasentes si forte adversarius declinet ad istas. Io. Aliud longe diversum a con notaro physico est constitutivum physicum , sive principium intrinsecum , sive pars essetitialis rei . Coa veniunt quidem in eo quod notionalis N propria vox rei A innuit , indicat utrumque, & utriusque excitat speciem. Sicut hIc terminus complexus. animal rationale innuit corpus , quod sane non est con notatum ,
sed constituti vum physicum , & principium intrinsecum hominis: & Indicat etiam sensationes , quae utique non sunt constitutiva sed con notata. Caeterum con notatum physicum reI A , distinguitur adaequa te ab ipsa in communi acceptione, quae connotata contra ponere solet con
stitutivis; haec autem non distinguuntur adaequale a re illa; sed ita se hahent singula cum A,ut hec sit quasi binarium quoddam aut ternarium aut auate narium ex illis. Unde sicut unitas non est con notatum extrin-ecum binarii, distinctum adaequa te ab illo, ita constitutivum seu principium intrIn secum rei A non distinguitur adaequale ab Illa , eo quod haec sit complexum quoddam , sive compositum , sive aggregatum coali tum ex illo di aliis constitutivis . Sed quia inter constitutiva una v
niunt in recto , atque ut ajunt ut quod, altera in obliquo , atque su quo ecce aliam aequivocationum matricem, dum confundentes aliqui obliqua cum connotatis, adimunt essentiae physicae multarum rerum id
quod Intime ac essentiastiter omnino Imbibitur in illa , tametsi non Ita rimarie ac principaliter sicut aliud et quasi esset idem , non esse metal
um omnium pretiosissimum , & non esse metallum pretiosum . Non esse Primarium virum di non esse virum. Non esse caput Senatus di non esie Senatorem.
II. Igitur passim occurrunt mitItates compositae cia simplicibus f B cum Dissiliaco by Corale
29쪽
cum non dentur constitutiva physica , idest partes essent Iale si non dantur eonstitutiva quorum unum sit in recto atque tit qMod alterum in obliquo atque ut quo quae intime acessentialiter constant duobus; sed ae qui voce , inaequaliter, ac distributione accommoda: Uno tanquam re cujus identitas . aut distinctio ad aquata, vel saltem in adaequata affrinmatur , aut negatur , quando affrmatur aut negatur identitas,
aut distinctio illius compositi. Et hae res vocatur constitutivum in recto sive ut quod sive prι maria adaquatum vel in adaequatum illius complexi . Et hoc complexum dicitur importare substantive atque per modum per se flanti, rem illam . Et talia sunt plerumque subjecta , nec non
partes essentiales eorumdem In concretis accidentalibus : Altero autem tanquam re essentialiter quidem imbibita in ea entitate coinposita, sed non tanquam re , cujus identitas, aut distinctio ad aquata , vel in adaequata enuntietur communiter, quando enuntiatur simpliciter absque
re duplicationibus identitas, aut distinctio illius compositi. Et hac res vocatur constitutivum in obliquo, seu ut quo , seu secundarie illius complexi. Et hoc dicitur importare illam rem adjective , atque Permodum alteri adjacent Is . Et tales sunt plerumque formae concretorum accidentalium . Affatim exemplorum occurrit in Philosophia, & Theologia . In Philosophia . Proxima adaequataque facultas ignis ad comburendum , comburit . Seu . racla congelat. Subjectum hujus propositionis, est complexum quoddam intrInsece constitutum per virtutem ipsam ignis , nec non per decretum applicativum omnipotentiae si enim comple. xum illud identificaretur plene , adaquate , ac totaliter cum illa sola virtute ignis, omnis casus possibilis in quo daretur illa virtus, foret casus in quo esset proxime adaquate potens comburere ς quod tamen falsum est , siquidem existente illa virtute potest Deus nolle concurrere cum illa ad comburendum , & tune existσret illa virtus quin esset proxime adaquaieque potens comburere sed qui voce , ac
modo dispari . Constituitur qilippὰ per dictam virtutem tanquam per id cujus identitas , aut distinctio enuntiatur , quando simpliciter enuntiatur identitas, aut distinctio illius virtutis , ut proxime adaequale potentis comburere . Ignis enim virtus est id, quod comburit , item est illud quod est subjectum non conseians . Et hoc quamvis her eam propositionem exponatur in casu obliquo , unde habes non
esse idem obliquum in phras erammatica , & obliquum in phrasi philosophica ; sed quia multoties obliqua iuxta regulas grammaticae sunt etiam obliqua in lenis philosophico, idcirco illa solent etiam vocari
obliqua in discursibus philosophicis . Caeterum ea proxima adaequata potestas constituitur per decretum illud tanquam per id cuius identitassa ut d Istinctio non enuntiatur quando simpliciter absque reflexionibus sae reduplicationibus enuntiatur identitas, aut distinctio praedictae virtutis , ut proxime adaequale potentis comburere .
Ir. Similiter in I heologia . Quoniam libertas Indifferentiae proxima , & expedita ad actum salutatem intrinsece , ac essentialiter constituitur, tum per auxilium divinae gratiae quod improprie omnino dicetureste Diuitigod by Cooste
30쪽
esse merum con notatum hujus libertatis et tum per potentiam volitivam; sed aequivoce valde , ac dispari modo. Per voluntatem namque con stituitur in recto , ut quod primarie, ac substantive : per auxilium vero con stituitur ut quo, & in obliquo . Voluntas enim, non vero auxilium
illud est quod vivit, quod eligit, quod meretur, quod demeretur squod obedit, quod res stit libere libertate indifferentiae. Unde quando enuntiatur identitas, aut distinctio libertatis indifferentiae, solius voluntatis identitas , aut distinctio enuntiatur, nempe illam esse subiniectum quod meretur, quod demeretur &c. Ubi quatuor memineris . I. haec esse intelligenda quando simpliciter sine reduplicationibus loquimur : quia si ad illas declinemus, enuntIatur etiam interdum identitas , aut distinctio saltem in adaequata constitutivi quod alias esset oblique, atque ut quo. Sic quando dicimus album ut album est ιωum quoddamaeeidentale: praedicatum hoc enuntiatur etiam inadaequale saltem de albedine, quo circa in hae reduplicatione albedo est constitutivum iarecto partiale utique , ac inadaequatum sicut anima est constitutivum hominis. a. ut res sit constitutivum in recto, non est necesse, quod illius enuntietur identitas , aut dillinctio adaquata sed lassicit inadaequata . Si equando dicimus homo est res corporea , impenetrabilia , eorruptibilis G c. enuntiatur identitas in adaequata horum praedicatorum cum anima rationali, licet haec non sit corporea &c. quamvis enim non sit talis , est constitutivum In recto illius quod est corporeum , corruptibileque , si in quidem homo est talis , & anima est constitutivum in tecto hominis qui profecto non est corpus cum anima , nec anima cum corpore; sed compositum constans aque primarie , physice corpore, & anima . 13. 3. Facillimas hic esse deceptiones quia per tantillam mutationem unius vocis mutari solet significatum propositionum. Unde solet fieri, quod iam non sit constitutivum obliquum , quod paulo ante erat; non quia constitutiva rerum sint mutabilia , sed quIa mutantur significationes vocum quibus utimur. Ergo jam significatur una res, jam significatiir alia . Mutatis autem rebus ipsis quid mirum quod mutentur constitutiva . quapropter esse rectum , esse obliquum, esse connotatum a datur utique ex parte rerum inde peia denter a nostro modo Cognoscendi, atque loquendi; verumtamen inde pendenter a nostro modo loquendi non scimus quid importetur , quid veniat, quid significetur in recto , aut in obliquo. v. g. Alaum . Album redvιRaιive , ut album . Id quod album. Prima vox significat concretum constitutum In recto per se tectum de in obliquo per albedinem . Secunda significat concretum a aeque constitutum in recto per utrumque .. Tertia significat obiectum Plene , ad aequate, ac totaliter identificatum cum subjecto& solum con-n tat albedincm , no a tanquam terminum connexionis subiecti illius , sed tanquam Armam accidentaliter adjectam illi subiecto . Cumque homines ratiocinentur inter se , depromantque suos mentales Conceptus per externas propositiones ; Et hae sint concedendae , aut neganda juxta eritatem, aut falsitatem qua assiciuntur; Et ver Itas falsitasque pendeant ex significatione quam habent; His de causis exploratum habe-B a re