Commentarii;

131쪽

ii libris do analogia oeuisso traditur uanos dativos singularis Dominum quarta duelinati is sine i littora distendos Gell. 4, 16, 9), hoc in eo neniaritS, eum unum Omnino inius rei exemplum xsto VI 2 l usu, pSe ServaSSe non Videtur. Itaque illo quoquo loe e0di quippe qui usui exhibeant, rectum, ut saepe, tradidisse milii persuasum est. Neque aliter

iudico nune de genetivo secie, qui II 23, 1 legitur in ISealig. Vind0b. I, eum in B U traditum si uolet. Illa

quoque forma unicum Xemplum St, quo odicibus si minus milibus, at tamen nonnulli Praeceptum On

firmatur illud, quo Caesarem huius die ei huius specti dicendum putavisse Gellius narrat 9, 14, 25) Inermus dixerit Caesar an inermis si quaeritur, i squidem ad eam pinionem pr0pensiores SumuS, ut formuin mis, quae nul0gi similium mi muti una inde senis, imberbis, immunis e0mmendatur, eum Sura esse ex damus, sive ne vetusti0r, sive, ut Xeuius arbitratur II p. 5 m, recenti0 erui sistra illa merinus nitien0stra sententiae e0dires adstipulantur. Xum inuabin0r 0eis, quibus ste v0 in omniiniuriis de . i.

132쪽

s X mill PRAEFATI unus dubius est I 40, ii quo is inermes, si inermos e thibui. Non sibi constitit Caesar, eum ill 19,6 0- minativum maseulini g0noris locer, sud II I8, 2 sileestris seripsit. Haec adem forma si cestris legitur in

VI 34, 2 ut Deus sili est, is ni pulus impeditu, ubis exhib0t ut eis illestri bus solus in editu. Hieleetionem in ora ditam restrei, qua illo altero loeo II 18, 2 confirmatur. - PronominitIn dativos itero, Glt se, lillo, toto, quorum quiSque Semel invenitur, removi, quod odie0 ter inter Se non con Sentiunt.

codicum auetoritat spreta seripsi toti, quod idem fae0r0voritus sum in Hirtii Ioeo VIII 34 4 toto repido munitiones circit udare. - AeeuSativum pluralis aseulinigenoris tuo Caesarem vel diXiSSe Vel SeripSisse eo non evincitur, quod VII 33, 3 haec forma in omnibus eodidibus legitur videntur enim numeri in ei libris, e quibus collides nostri transferipti Sunt, Ou per litteras, sed per Signa XpreSSa SSe ob eandem auSam SuSpoeta os forma duum, quae III 17, 5 legitur in , eum in ioxaratum sit duorum. Meusel J. B. XII, 275 . D verbi pauca habeo, quae adiciam. bliorruisso Caesarem a forma tertiae erSonae pluralis per eti

1 H0 in textum recipere debui.

133쪽

indieati sunt. - Gerundii Ornan Semper er e numquam per u scripsi. Nam Caesarum his vetustis torminationibus indi, uti magis Sum SSecredo, quam Superlutivi in imus dosin sentibus. tque

interficiundi V 29, 2 in omnibus, ut videtur. Potiundit i , MYl A'. poli tuli ΑΒ β. potiundorum III , potiendori ) f. Jord ad id pro uec. c. I. V orbi nundiso participium perseeti apud Caesare Semper OnuisSe videtur uuctus, de qua re satis habeo sectores des asse ad 0uselii exie in qui tamen in eo errat, quod Selineiderum in editione suu s p noetus seripsisse dieit Naraci Vlli, indepti nunctus. Imperi steti iniunetivus verbi oriri ter egitur in ei uim iniuriis ili si seriptis, nullo Meo odidibusiuio su eonsentientibus: v 53, retus si ori retur β

134쪽

0XXX PRAEFATIO. obsolotus rediebus II 8, 3 t interii boni Vt 82 l. quadin α exstant. - Denique purgavi textum expuncto verbo vulgari conferi, quod in ditionibus uesarisI0gitur plurimis VII ,, 2 post uni id disse lius conmsicri nim tertit Num eum in B traditum sit cum ori apparet cum, ut Saepius boli. D. 40, 5; 50, 3.s ui atque - cum . Afr. 4, 3 a librario per errorem additum esse post postquam, deinde ex oum eri ortum esse conferi. Accedit, quod in codie Eginondano et, ut Meusolius benigno modum communieavit, in Stiburnhamiano legitur fieri. Sicut nostro loco, etiam b. e. 1, 62 Causa dixit et si di me ulter febret Verbum conferi, quo et Caesar et Cicero abStinuerunt, non ante

Livium 5, 50, 7 deferi 9, 11,6 in Sermonem pedestrem inrepsit. Hau habui, qua de rebia grammatisti eXponorem. Iam Subsistamus; nam nimis multa iam huic libollo pra0misisse mihi videor. Itaque quamquam reStant quaedam, quae de elegantia Caesaris atque do verborum doluetu dissoror in animum induxeramuS, tamen haud melius erit in aliud tempus atque alium locum

distulisso Superest igitur, ut iis hominibus oetis, qui me in per adiuverunt, Sicut iam privatim Dei, ita otiam ho publico loco gratias agam, imprimis Mousolio Wolfflinioque, qui sumpse seiseitanti mihi

humanissime responderunt a multa me Oeuerunt, praeterea patri meo et Sehleeio amico, qui in plagulis corrigendis Strenuam operam mihi praestiterunt. Corrigenda.

135쪽

C. IULI CAESARIS

COMMENTARII

BELLO GALLICO.

137쪽

LIBER PRIMUS.

GΛLLI est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitavi. tertiam, qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appullantur Hi omne. lingua. institutis . legibus 4ntor ses disrarunt. Gallos ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matronaot Sequana dividit Horum omnium fortissilui sunt

Belgae, propterea quod a cultu utque humanitate provincia longissimo ubsunt, minimeque ad eo merea tores Saepe commeant atque ea, quae ad effeminandoqunimo pertinent, inportant, proximique Sunt Germanis,

qui trans Ilionum incolunt, quibuSeum continent hae bellum gerunt Qua de causa Helvetii quoque reliquos Gall0s virtute praecedunt, quod sero cotidiauis proeliis

chii Germani moliti nil ulli, cum aut Suis finibus eos

prohibon, aut ipsi oorum inibus tolluui viserunt. Z0rum una pars, quam Gallos obtinere dictum est. Ainitium eupit ii uinin s h0duum continetur Garumnat lumine, Oeean O. finibus Belgarum, attingit etiam h qui is sit uelvetiis stimuli sthinum, vergit ad sep- ωutri uulgum ab extruinis Gallia finibus oriuntur. pertiueut inseri0rem partem reum ni stheui spectunt in septentrisuem ei oriensem solum. Aquitania rumna flumine ad Pyrenaeos in tes et eam partem ieeunt, quae est desiispunium, pertinet speetui interoe sum s0lis ei septentri iu

138쪽

4 BELLI GALLICI

tissimus Orgetorix. Is M. Mossa in M. Pisone consulibus segni cupiditat induetus coniurationum nobilitatis sedit o civitati orsuasit, ut de finibus sui cum Omni

bus copiis Xirunt: portassile esso, cum virtute Omnibus

praestarent, totius Gallia imperio potiri. Id hoc saei-lius eis persuasit, quod undiquo loci natura Helvotii continentur: una o parte flumino Rh0no latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit, altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios, tertia lacu L0manno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Holvetiis dividit. His robus obat, ut o minus late vagarenturo minus laetio finitimis bellum inferre p0SSent qua sex partes homines bellandi cupidi magno dolor ind- fidiobantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria bolli atquo fortitudinis angustos se finos habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia paSSuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant.1 III. His robus adducti set auctoritate Orgetorigis

permoti constituerunt ea, quae ad proficiseendum pertinerent, comparare, iumentorum et carrorum quam

faeoro, ut in itinere copia frumenti Suppeteret, cum proximis civitatibus Iacem et amicitiam confirmaro. Ad a res confiessendas biennium sibi satis essu duxerunt in tertium annum prolaetionem lege confir- mant. Ad. eas res conficiendas Orgotorix doligitur. Is sibi togationum ad civitates suscepit. In o itinero porsus do Castico, Catamantaloedi filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequani multos annos obtinuora et a sonatu populi Romani amicu appellatu erat, ut rognum in civitate 'ua Occuparet, quod pater ante

habuerat itumque Dumnorigi Haeduo, fratri Divitis ei,

139쪽

qui eo tompore principabuli in civitate obtinobat emaxiui plebi aeceptus erat, ut idem conaretur, per suadet eique iliam suam in matrimonium dat Per fisaeli faetu esse illis probat conata perseere, propieri quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset non esse dubium, Ruin totius Galliae plurimum Holvetii possent se sui copiis suoque Xercitu illis regna conciliaturum confirmat Hae orationae adducti intor is fidom o ius iurandum dant et regno occupat per tres potentissimos a firmissimos populos totius Galliae imperio sese potiri poSSe Sperant. IIII. Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetorigem ex vinculis causam distere coegerunt; damnatum poenam equi oportebat, ut igni cremaretur Di constituta ausae dietionis Orgetorix ad iudicium omnem suam farniliam, ad hominum militi

X undique coegit et Omne clientes obaeratOSque SUOS, quorum magnum numerum habebat, eodem conduxit: per AEOS, ne enuSam diceret, Se eripuit Cum ivii lob eam rem inditata armis ius suum X Sequi conaretur multitudinem lues hominum agris magistratus cogerent, Orgetori mortuuS Si Deque abest Suspicio,

ut Holvetii arbitrantur quin ipse sibi mortem consciverit. V. Tost lius mortem mihilo minus Molvetii id,

quod constituerunt, sacer conantur, ut o finibus suis exeant. ibi iam se ad eam rem puratos esse arbitrati sunt, ppida sua annia, numero ad XII, Vicos ad Cci i .

reliqua privata ediseia taeendunt, frumenium iam praeter 'u seeum portaturi erant, comburunt, mdoni uni reditionis spe sublata puratiores ad omnia pericula subeundi essent, trium maensium m0lita Aburius ibi quemque d0mo inerro iubent. Persuadent stulti eis io Tulingis et Latouidis ultimis suis, uti e0dem usi

140쪽

6 BELLI GALLICI

consilio oppidis suis ieiSque exustis una cum ii prinficiSeantur, Boiosque, qui trans Rhenum ineoluerant et in agrum Noricum transierunt Noreiamque OppugDR-rant, receptos ad Se Socios sibi adsciscunt.

VI. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus

o diffidito, inter montom Iuram et sumen Rhodanum, vi qua Singuli carri ducerentur, mons autem altissimus impendebat, ut facit perpauci prohibere possent; alterum per provinciam nostram, multo facilius atque

expeditius, propterea quod inter fines Helvetiorum et Allobrogum, qui nuper pacati erant, Rhodanus fluit

isque nonnullis locis vado transitur. Xtremum Oppidum Allobrogum est proximumque Helvetiorum finibus Genava. Eco oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, Xi Stimabant, vel vi coacturos, ut per uos sine eo ire paterentur.

Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant. Is dios erat a. d. V. Kal. April. L. Pisono A. Gabinio consulibUS. VII. Caesari cum id nuntiatum esset eo per provineiam nostram iter facere conari, maturat ab urbe

proficisci et, quam maximis potest itineribus, in Galliam ulteriorem contendit ij ad Genavam pervenit. Provincia toti quam maximum potest militum numerum imperat orat omnino in Gallia ultorior legio una), 0ntem, qui erat ad Genavam, iubet rescindi. Ubi do ius adventu Helvetii ortiores laeti sunt, togatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo mal0fiei iter per provinciam facere, propterea quod