장음표시 사용
161쪽
LIB. I. CAP. XXX XXXV. 23 Duignam eorum multitudinem venire populo Romano periculosum videbat neque sibi homines feros ac barbaros temperaturos exiStimabat, quin, cum omnem Galliam ceupavissent, ut ante Cimbri Teutonique feciSSent, in provinciam exirent atquo indo in Italiam contenderent, praeSertim cum Sequanos a provincia nostra Rhodanus divideret; quibus rebus quam maturrime Oeeurrendum putabat. Ipse autem Ariovistus tantos sibi Spiritus, tantam arrogantiam SumpSerat, ut ferendus non videretur.
XXXIIII. Quam ob rem placuit ei, ut ad rio 1 vistum legatos mitteret qui ab eo postularent, uti
aliquem locum medium utriusque conloquio deligeret: velle sese de re publica et Summis utriusque rebus cum eo agere. Ei legationi Ariovistus respondit: Si quid ipsi a Caesare opus SSet. SeSe ad eum Venturum fuisse; si quid ille Se velit, illum ad Se venire OpOrture Praeterea Se neque Sine exercitu in eas paries Galliae venire audere, qua CaeSar OSSideret, neque exercitum Sine magno commeatu atque molimento in unum locum contrahere posse. Sibi tutem mirum 1
videri, quid in Sua Gallia, quam bello vidisset, aut Ca0sari aut Omnino populo Romano negotii esset. XXXV. His responsis ad Caesarem relatis iterum 1 ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit: Quo 2 niam tanto suo populique Romani benefieio adfectus,
cum in MonSulatim Suo rex atque amicus ab aenatu appellatus esset, hanc Sibi populoque Romano gratiam referret, ut in conloquiul Venire invitatu gravaretur neque de communi re dicendum ibi et cognoscendunt putaret, haec SSe, quae ab eo postularet primum e illi in mi ultitudinem hominum amplius trans lituui uni
in Galliam draduceret, deinde obsides, 'u0s haberes ab Maeduis, redderes Sequanisque termitteret, rus
162쪽
N BELLI GALLICI quos illi haberent, voluntate ius reddero illis listeret; neve Haeduos iniuria laceSSeret ove his sociisque eorum bellum inferret. Si id ita sedisset, sibi populoque Romano perpetuam gratiam atque amicitiam eum eo futuram Si non impetraret, SeSe, quoniam M. Messala M. Pisone consulibus Senatu cenSutSSet, uti quieumque Galliam provinciam obtineret, quod commodo rei publieae astere posset, Haeduos ceterOS-que amicos populi Romani defenderet se Haeduorum
XXXVI. Ad haec Ariovistus respondit Ius SSebelli, ut, qui vicissent, iis, quo viciSSent, quem admodum vellent, imperarent item populum Romanum victis non ad alterius praeScriptum, Sed ad Suum ar- bitrium imperaro consuesse. Si ipse populo Romano non praeScriberet, quem ad modum Suo iure uteretur, non oportere me in popul Romanes in suo iure im-
pediri. Haeduos sibi, quoniam belli fortunam temptassent et armis congressi ac Superati essent, stipendiarios esso laetos Magnam Caesarem iniuriam facere, qui suo adventu vectigalia sibi detoriora laceros. Masiduisse obsides redditurum non esse neque hi neque eorum sociis iniuria bellum inlaturum, si in io manerent quod convenisset, Stipendiumque quotannis penderent si id non sedissent, longo his fraternum nomen popul Romani afuturum. Quod sibi Caesar denuntiaret se
Haeduorum iniurias non neglecturum, neminem Secum sine Sua pernicie contendiSSe. Cum Vellet, congrederetur intellecturum, quid invicti Germani, Xercitatissimi in armis, qui intra annos XIIII tectum non ubis- Sees, Virtute OSSent.
XXXVII. Hase oodo tempore Caesari mandata referebantur, et legati ab Haeduis et a Treveris venie- bant Haedui questum, quod Harudes, qui nuper in
163쪽
LIB. I. CAP. XXXV XXXVIIII 50ullium transportati essent, sine eorum popularentur: ses ne obsidibus quidem datis pastum Ariovisti redimere potui Sse; reveri autem, pago C Sueborum ad ripas Rheni consedisse, qui Rhenum transire conarentur his praeesse Nasuam et Cimberium fratres.
Quibus rebus Caesar vehementer commotu maturnudum sibi existimavit, ne, Si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti Sese contu isset, minus Deile resisti posset. Itaque re frumentaria, quum celerrime potuit, comparata magnis itineribus ad Ariovistum conteudit. XXXVIII. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus Opiis ad Occupandum Vesontionem, quod St Oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus proceSSiSSe. Id ne aestideret, magnopere ibi praeea-vondum Caesar existimabat. Namque Omnium rerum,
quae ad bellum usui erant, Summa erat in eo oppido saeuitas, idque natura loci sic muniebatur, ut magnam ad ducendum ullum daret facultatem, propterea quod flumen ubi ut circino circumductum paene totum oppidum cingit; reliquum Spatium, quod est non a plius pedum MDC, qua flumen intermittit, mons continui magna altitudine, ita, ut radices eius montis ex utraque parte ripae fluminis contingant. Hunc murus circumdatus arcem efficit et cum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus
contendit occupatoque Oppido ibi praesidium e loeat. XXXVIIIJ Dum paucos dies ad Vesontionem rei
si umentariae commeatuSque cauS moratur, e per On- inflano nostrorum vocibuSque Gallorum ac mereatorum qui ingenii magnitudin corporum Germanos, in-eredibili virtuto atqu0 exorcitatione in strauis praedicabant Saepenumero meso eum lis i gressos
164쪽
26 BELLI GALLICIn vultum quider atque aciem oculorum die an ferro potuisse , tantus Subito timor omnem exercitum Occupavit, ut non medioeriter omnium mente animOSque
perturbaret. Hic primum ortus os a tribunis militum, praefecti reliquisque, qui ex urbe amicitiae causa CaeSarem Seguli non magnum in uo militari isum habebant quorum alius alia causa inlata, quam ibi ad profistiscendum necessariam SSe diceret, petebat, ut ius voluntate diseodoro liceret; nonnulli pudore adducti, ut timoris suspicionem Vitarent, remanebant. Hi nequo vultum fingere neque interdum lacrimas tenor poterant: abditi in fabornaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune perieulum miserabantur Vulgo totis castris testamenta obsignabantur. Horum Odibus ac timore paulatim etiam ii, qui magnum in castris usum habebant, milite centurionesque, quique equitatui praeerant, pertur babantur. Qui se ex his minus timidos existimari volebant, non Se OStem Vereri, sed angustias itinorisset magnitudinem Silvarum, quae intercederent inter ipsos atques Ariovistum, aut rem frumentariam, ut satis commode Supportari posset, timere dicebant. Nonnulli otiam Caesari nuntiabant, cum caStra OVeriae signa ferri iussisset, non foro dicto audientes militus seque propter timorem Signa laturOS.
silio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis
centurionibus vehementer eos incuSaVit: primum quod, aut quam in partem aut quo consilio ducerentur, sibi quaerendum aut cogitandum putarent Ariovistum se
consule cupidiSsime populi Romani amicitiam adpetisse cur hunc tam temere quisquam ab officio dis cessurum iudiearet Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatis atque aequitate condicionum perSpecta
165쪽
LIB. I. CAP. XXXVIIII XXXX. 27 eum neque Suam neque populi Romani gratiam opudiaturum. Quod si furor atque amentia impulsus bellum Aintulisset, quid tandem Vererentur aut cur de sua Virtuto aut do ipsius diliguntia desperarent Factum eius ra
Cimbris of sutonis a C. Mario pulsis non minorem laudem Xercitus quam ipse imperator meritus videbatur; laetum otiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usu ac disciplina, quam a nobis aecepissent, sublevarent. Ex quo iudieari posse, quan itum aboret in se boni constantia, propterea quod,
quos inliquamdiu inermes Sine causa timuissent, hospOStea armato a Vietore Superassent. Denique hos Gesse OSdem GermanOS, cum quibus Saepenumer Helvetii congressi non solum in suis, sed etiam in illorum finibus plerumque SuperaSSent, qui tamen pare QSSenostro iXercitui non potuerint SL quos indversum 'prosilium et fuga Gallorum commoveret, OS, Si quaererent, reperire posse. diuturnitates belli dolatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menSe caStri me ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisso. Cui irationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuissos, laes Ariovissum ies ipsum quidem sperare nostros eXercitus capi posse. Qui suum timorem in 10 rem frumentariam simulatione ingustiasques it oris
conferrent, facere arroganter, cum aut de Officio imp0ratoris deSperare ut praescribere auderent. Hae sibi iriosso curae: frumentum Sequanos, Leucos, Lingones subministrare, iamque esse in agris frumenta matura:
d itinor ipsos brevi tempor iudicaturos Quod non Deforo dicto audientes neque signa Iuturi dieantur, nihil
166쪽
eitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta Ortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse iniunctam suam innocentiam perpetua vita, feli-1s citatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se, quod in longiorem diem conluturu fuisset, repraesentaturum et proxima nocte de quarta vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset, utrum apud eos pudor atque Officium a timor plus valeret. 14 Quod si praeterea nemo Sequatur, tamen e cum Sola decima legione iturum, de qua non dubitaret, sibique eam praetoriam cohortem futuram. Huic legioni Cassaret indulserat praecipue et propter virtutem confidebat
1 XXXXI. Hae oratione habita mirum in modum
comerSae Sunt omnium mente Summaque alacritas et
cupiditas belli gerendi innata est, princepSque decima legio per tribunos militum ei gratias egit, quod de se
optimum iudicium fecisset, Seque SSe ad bellum gerem a dum paratissimam confirmavit. Deinde reliqua legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt, uti Caesari Satis facerent: se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summabolli suum iudicium, sed imperatori esse HStimariSSe.
Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Divitiaeum, quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, ut milium amplius L circuitu locis apertis Xercitum duceret, de quarta Vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior laetus est Ariovisti copias ab nostris
milia passuum XXIV abeSSe.1 XXXXII. Cognito Caesaris adventu Ariovistus legatos ad eum mittit quod antea de conloquio postulasset, id per se fieri licere, quoniam propius acceSSiSSet seque id sine periculo facere posse existimaret Non
167쪽
LIR I CAP. XXXX XXXXIII. 29 respuit condicionum Caesar iamque eum ad sanitatem revorti arbitrabatur, cum id, quod antea potenti denegaSSet, Ultro polliceretur, magnamque in spem veniebat pro suis tantis populiquo Romani in eum benesidiis cognitis suis postulatis fore, uti pertinacia desisterol. Dius conloquio dietus est ex eo die quintus. Interim saepe ultro citroque cum legati inter eos mitterentur, Ariovistus o Stulavit, ne quem peditem ad conloquium Caesar adduceret Vereri se, ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu
veniret: alia ratione SeSe non Sse venturum. CaeSar
quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque Salutem Suam Gallorum equitatui committeruaudobat, OmmodiSSimum ess statuit omnibus equis Gallis quilibus utractis o logionarios milites legionis decimae, cui maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicisSimum, Si quid opus facto esset, haboros. Quod cum seret, non inridicule quidam ex Imilitibus decima legionis dixit plus, quam pollieitus
esset, Caesarem facere pollicitum se in cohortis pra0torino loco decimam legionem habiturum ad quum
XXXXIII. Planitio orat magna et in ea tumulus torronus satis grandis Hic locus aequo sero spatio a castris utriusque aberat. Eo, ut erat Hietum, ad conloquium Venerunt. Legionem CaeSar, quam equis devexerat, paSSibus CC ab eo tumulo constituit umius in f0. Ariovisti par intorvallo constiterunt Arici Iristus, ex equi ut conloquerentur et praeter se denos ut ad conloquium adducoroni, postulavit. Ubi se vota ratum si Caesar initio orationis sua senatuSque in omni, in seia comm 0ravit, quod rex appellatus esset ali
qua in rem ei paueis e figisse et ab noninuis pro in b
168쪽
30 BELLI GALLICI mi hominum officiis consuesse tribui Oeobat illum,
cum eque aditum neque causam postulandi iustam haboret. J0110seio ine liberalitate sua ac Senatus en praemia consecutum. Ocebat etiam, quam Veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Hae duis intercederent, quae Senatus consulta quotiens quam- quo honorifiea in eos laeta essent, ut Omni tempore
totius Galliasi irineipatum Haedui denuissent, prius
etiam, quam nostram amicitiam adpotissent. Populi Romani hanc essu consuetudinem, ut socio atque amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse quod vero ad amicitiam
populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset γ Postulavit deindo adsim quae legatis in mandatis
dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis sellum inserret obsides redderet; si nullam partem Germanorum domum remittere OSSet, at ne quo amplius Rhodum transire pateretur. 1 XXXXIIII. Ariovistus ad postulata Caesaris pavea respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: Transisse Rhenum sese non sua ponte, Sed rogatum et arcessitum a Gallis; non Sine magna Spe magiaSque praemiis domum propinquoSque reliquiSSe sedes ha-boro in Gallia ab ipsis concessas, Obsides ipsorum voluntato datos; stipendium caperes iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non es Gallis,so Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum eniSSe ac contra Se cnStrahabuisse; eas Omnes copia in Se Π proelio Iulsas Re superatas esse. Si iterum experiri velint, sciterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum Sse de stipendio recusare, quod Sua voluntato
ad id tempus dependerint. Amicitiam populi Romani
sibi ornamonio et praesidio, non detrimento SSe por-
169쪽
LIB. I. CAP. XXXIII XXXXIIII. Iliere, atque Se hac spe petiSSe Si per populum Romanum stipendium remittatur et deditistii subtrahantur, non minus libenter sese recusaturum populi Romani
amicitiam, quam adpetierit. Quod multitudinem G 0r manorum in Galliam draducat, id te sub munisendi,
non Gallia impugnanda causa facere eius rei testimonio AESSe, quod iSi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit, sed defenderit. prius in Gai stiam senisse quam populum Romanum Numquam antes hoc tempus exercitum populi Romani Gallisto provinciae finibus egressum Quid sibi volici Cur rata suas possessiones venerit 3 Provineiam suam hancesso Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi condodi non porteret, Si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellarsimus Quod ab senatu Haeduos amicos appellatos radiceret, non se tam barbarum neque tam imperitum eSSe rerum, Ut non Seire, neques bullo allobrogum proximo Maeduos Romanis auxilium dulisse loque ipsos in his contentionibus, quas Haedui secum et cum Soquanis habuissent, auXili populi Romani usos esse. Deboro se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod 106xorditum in Gallies habeat, sui opprimendi causa haboro. Qui nisi decedat atqu0 exercitum deducat ex his aegionibus, Sese illum non proe amico, sed pro hostes habiturum Quod si tum interseeerit, multis 12sus nobilibus principibusque populi Romani gratum
ess saetiarum id se ab ipsis per eorum nuntio compertum habere, quorum Omnium gratiam atque ambstiti ἰii eius morte redimere posset Quod si diseessisse, .ι0 liberam possessionem Gallia sibi tradidisset, magnos, illum praemio remuneraturum et quaecumque
bella geri velles, sine ullo eius Iab e et perieulo
170쪽
32 BELLI GALLICI XXXXV. Multa a Caesar in eam sententiam dicta
sunt, quare negoti deSi Stere non posset neque ianui
neque populi Romani consuetudinem pati, uti optimo merentes ostios desereret, neque se iudiearo Galliam potius osse Ariovisti quam populi Romani Bullo Superato esse Arvernos et Rutenos a Q. Fabio Maximo, quibus populus Romanus ignovisso neque in provi a iam redegisset neque stipendium imposuisset. Quod si antiquissimum quodque tempus Spectari oporteret, populi Romani iustissimum esse in Gallia impurium: si iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti
1 XXXXVI. Dum haec in conloquio geruntur, Resari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum aceedere et ad OStros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. CaeSar loquendi finem fecit sequoad suos recepit suisque imperavit, ne riuod omnino totum in hostes reicerent. Nam etsi sine ullo periculo logionis dolectae cum equitatu proselium fore ridebat,
tamen committendum non putabat, ut pulsis hostibus diei posset eos a Se per fidem in conloquio circum ventos. OSteaquam in Vulgus militum latum est, qua arrogantia in conloqui Ariovistus usus omni Gallia Romanis in turdixisset impetumque in nostros eius equite feci SSent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacrita studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est.
XXXXVII. Biduo post Ariovistus ad Caesarem togatos misit Velle se de his rebus, quae inter eos
agi coeptae neque perfectae SSent agere cum eo: uti
aut iterum conloquio diem constitueret aut, si id minus vellet, is Suis legatis aliquem ad se mitteret. Conloquendi Caesari cauS Visa non St, et eo magiS,