장음표시 사용
151쪽
0rundi faeiat; tanti ius apud se gratiam esse stendit, ut o ro publiea iniuriam et suun dolorem eius
voluntati ac precibus condonet. Dumnorigem ad Se voeat, fratrem diabet; quae hic in o reprehendat, ostendit quae ipse intellegat, quae civitas queratur. proponit monet, ut in reliquia1n tempus omnes SuSpiciones vitet praeterita Se Divitiae fratri condonare dieit. Dumnorigi custode ponit, ut, quae agat, quibuscum loquatur, Scire OSSit. I. Eod0m dio ab exploratoribus certior laetus hostes sub monte consedisse milia passuum ab ipsius eastris Vm qualis AESSet natura montis et qualis in eircuitu Scen Sus, qui cognoscerent, misit. tenuntia 2
tum est faeilem esse. De tertia vigilia T. Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus, qui iter cognoverunt, Summum iugum montis aseundore iubet; quid sui consilii sit, ostendit. Ips do quarta vigilia eodem itinere, quo li0Ste ierant, ad eos contendit equitatumque uinem ante se mittit. l. Considius, qui rei militaris peritissimus liabebatur ot in Oxorditu L. Sullae et postea in M. Crassi fuerat, cum expl0rat ibus praemittitur.
XXII. Prima lueo, cum summus mons ab Labieno teneretur, ipse ab hostium iastris non longius MD passibus abesset neque, ut OSte captivis comperit, aut ipsius adventus aut Labieni cognitus esset, Considius equo admisso ad eum accurrit. diei: ---
tem, quem ab Labieno Oupari miserit, ab nostibus honori id si a Gallidis armis ut tu insignibus e0 invisso. Caesar suus e ius in proximum collem si
dueit, diem instruit Labienus, ut erat ei praedes
tui in Caesare te proelium 'omnitueret, iis ipsius piae prope K0situra insua visa essent, ut undique uiui empore in hostes impetus fieret, minio oecupato
152쪽
nostros exspectabat proelioque abstinebat. Multo donique di per Xploratore Caesar cognovit os montem ab suis teneri et Helvetios astra movisse et Considium timore perterritum, quod non vidisset, pro viso Sibi renuntiasse. Eo die, quo consueverat intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab eorum castris castra p0nit.
1 XXIII. Postridio ius diei, quod omnino biduum
Supererat, cum Xercitui frumentum metiri oportorus,
o quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non ampliu milibu passuum XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit iter ab Holustiis avertit ac Bibra et ire contendit. Ea res
per fugitivos L. Aemilii, decurionis equitum Gallorum,
nostibus nuntiatur. Helvetii Seu quod timore e torritos Romanos discedere a Se XiStimareΠt, eo magiS, quod pridie Superioribus loci occupati proelium noneommiSiSSent, Sive eo, quod re frumentaria in tureludi poSSe considerent, commutat consilio atque itinoro converS DOStro ab ΠOViSSim agmine insequi ac laees-
1 XXIIII. Postquam id animadvertit, copia SURSCaesar in proximum mollem Subducit equitatumque, qui sustineret hostium impetum, misit. Ipse interim in tollo Medi, triplicem inci0m instruxit J0gionum
quattuor veteranarum in Summo iugo duas legiones, quas in Gallia citeriore proxime con ScripSerat, et Omninauxilia conto dari a totum montem hominibu compleri et interea Sardinas in unum locum conferri et eum ab his, qui in Superiore acie con Stiterant, muniri iussit. Holvetii eum omnibus suis arris secuti impedimenta in unum Oeum contulerunt; ipsi confertissima eiureiecto nostro equitatu phalange facta sub primam
153쪽
lIII. I. TXII XXVI 17 XXV. Caesar priuitum suo, deinde omnium e comospectu remotis equis, ut aequat Omnium poriculo spem fugae dolleret cohortatus ravos proelium commiSit.
Milites loeo superi e silis missis fastilo hostium phalangem perfregerunt. Ea distoeta gladiis destrietis in eos impetum fecerunt Gallis magno ad pugnam aerat cimpedimento quod pluribus torum Icuti uno
ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum me inflexiSset, neque evellere neque Sinistra impedita satis commode iugnare poterant, multi it iiii laetato bracchi praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Iandem vulneribus dolassi os podem referre et, quod mons Suberat circiter mille passuum spatio eo Se recipere coeperunt Capto monte et sue εἰ codontibus nostris Boii et Tulingi, qui hominum milibus circitor XV agmen hostium claudebant ut novissimis praesidio erant, e itinere nostros ab latere aperto adgressi circumvenere, et id conspicati Helvetii, qui in montem Sese receperant, rurSus instare et proseliumrod integrare coeperunt Romani conversa si a bipertit intulerunt: prima et Secunda ne ius, ut victis ac summoti resisteret, tertia, ut Venientes suStineret. XXVI. Ita indipiti proselio diu atque aeriter pugnatum est Diutius cum sustinere nostrorum impetus non OSSent, ulteri Se ut coeperant, in montem rele- perunt, alteri ad impedimenta et carros suo se eoim tulerunt Nam hoc toto proelio, cum ab hora septima ad Vesperum pugnaturi sit, iuersum I0st viderenem Ῥ0tuit Ad multam moetum istium ad impedi- ;minia puratum est, Opterea qu0d pro vallo arros tererant et es loco superior, in nostros venientestola '0iei aut sit nonnulli est eur raedasque mutaras ac tragulas subidi aut nostrosque vulneri bant. iiii eum esset pugnatum, impedimentis astris i
154쪽
18 BELLI GALLICI quo nostri potiti sunt. Ibi Orgutorigis silia atque unus
filiis captus est. Ex eo proelio circiter Orninum Duilia XXX superfuerunt eaque tota nocte continenterierunt nullaim partem noctis itinere intermisso in fines Lingonum die orto pervenerunt, cum et propter Vulnera militum et propter sepulturam Oecisorum nostri nisi triduum morati os sequi non potuiSSent. Caesar ad Lingonas litteras nuntiosque misit, ne eos frumento neve alia re iuvarent: qui si iuviSsent, Se eodem loeo,
quo Helvotios, habiturum. Ipse triduo intermisso cum Omnibus copiis eos sequi coepit. XXVII. Molvotii omnium aerum inopi adducti togatos do deditione ad eum miserunt. Qui cum eum in itinere convenissent seque ad pedes proiecissent suppliciterque locuti flentes pacem petissent atque
eos in eo loco, quo tum SSent, Suum adventum era Spectare SSiSSet, paruerunt. Eo OStquam Caesar perveest, ObSides, arma, SerVOS, qui ad 0 perfugiSSent, poposcit. Dum ea conquiruntur et conferuntur, nocte
intermissa circiter hominum milia VI eius agi, qui Verbigenus appellatur, Sive timore perterriti, ne armis traditis supplieio adficerentur, sive spe salutis indueti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut Omnino ignorari OSSe XiStimarent, prima nocte e castris Helvetiorum egressi ad Rhonum
finesque Germanorum contenderunt.1 XXVIII. Quod ubi Caesar resciit, quorum persinos erant, his, uti conquirerent et reducerent, si sibi purgati esse vellent, imperavit; reduetos in hostium
fugis traditis in deditionem aecepit Helvetios, Tulingos,
Latorieos in fin0s suos, unde erant profecti, reverti
iussit et, quod omnibus frugibus amissis domi nihil erat, quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit,
155쪽
LIB. I. CAP. XXVI XXX. 19 ut iis frumenti copiam sacerent; pSOS Oppida VieOSque, quos incenderant, restituere iussit. Id ea maximo ratione fecit, quod noluit eum loeum, unde Helvetii disceSSerant, vacare, ne propter Onitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, o suis finibus in Helvetiorum fines transiron o finitimi Gallisto provinciae Allobrogibusque essent. Boios petentibus Haeduis, quod egregia virtute erant cogniti, ut in finibus suis conlocarent, concessit; quibus illi agros dederunt quosque OStea in parem iuris libertatisque condicionem, atque ipSi erant, receperunt. XXVIIII. In castris Helvetiorum tabula repertae sunt litteris Graecis conseetae et ad Caesarem relatae, quibus in tabulis nominatim ratio consecta erat, qui
numerus domo XiSSet eorum, qui arma ferre OSSent, et item separatim pueri, Senes mulieresque Quarum omnium rerum Summa erat capitum Helvetiorum milium CCLXIII, Tulingorum milium XXXVI, Latovicorum XIIII, Rauracorum XXIII, Boiorum XXXII ex his, qui arma ferre poSSent, ad milia XCII. Summa omnium
suerunt ad illi CCCLXVIII. Eorum qui domum
m dierunt, censu habito, ut Caesar imperaVerat, repertus est numerus milium C et X.
XXX. tollo Holvetiorum conlaeto totius fere Gallia legati, principes civitatum, ad Caesarem gratulatum convenerunt, Intellegere mese, tametsi pro meteribus Holvetiorum ciniuriis iopuli Romani a, his poenas
torra Galliae quam populi Romani incidisse, propteres a quod eo consilio orentissimis rebus domos suas Helvetii reliquissent, uti t0ti Gallia bellum inferrent imperi0que pMirentur ineum suo d0micilio in magna copia deligerent, quem ex omni Gallia oportunissimum ac fructuosissimum iudieassent, reliquasque divitates sti-
158쪽
20 BELL i ALLICI pendiarias haberent. Petierunt, uti sibi doneilium totius Gallia in diom ortam indieor idquo Caesari Voluntate facere liceret; sese habere qua Sdam reS, UaS X communi consensu ab eo petere vellent. Ea re permissa diem concilio constituerunt et iure iurando, ne qui enuntiaret, nisi quibus communi consilio mandatum esset, inter Se SanXerVnt.1 XXXI. Eo conditio dimisso idem principes civitatum, qui ante fuerant, ad Caesarem reverterunt petieruntque, uti sibi secret, de Iu omniumque Ialute cum eo agere liceret. Ea re impetrata SeS OmneS flentes Cassari ad sedes proiecerunt: Non minus ei contendere et laborare, ne ea, quae diXiSSent, enuntiarentur, quam ut ea, quae vellent, impetrarent, propterea riuod SP enuntiatum AESSet, S- mum in cruciatum e Venturos viderent. Locutus est
pro his Divitiaeus aeduus: Gallia totius laetiones
sesso duas harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Hi cum tantopere de potentatu inter se multos anno contenderent, factum eSSe, uti ab Arvernis Sequanisque Germani mercede reeSSereΠ- tur. Horum primo circiter milia XV Rhenum transisse; posteaquam agros et cultum et copias Gallorum homines seri ac barbari adamassent, traductos plureS; nune osses in Galli ad i j XX milium numerum. 6 Cum his Haeduos eorumquo clientes Semel atque
iterum armis contendisSe magnam calamitatem ut SosaccepiSSe, Omnem nobilitatem, Omnem Senatum, omnem
equitatum amisisse. Quibus proeliis calamitatibusquo fractos, qui et sua virtute se populi Romani hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia potuis-Sent, coactOS Sse Sequanis obsides ars nobilissimos civitatis sit iure iurando civitatem ObStringere, SeSeneque Obsides repetituros neque auxilium populo
159쪽
LIB. I. CAP. XXX XXX l a Romano imploraturos meque recUSaturOS, AEUO minUS perpetuo sub cillorum dicione rutque imperio issent. Unum se esse ex omni civitat Haeduorum, qui adduei in non potuerit ut iuraret aut liberos suos obsides daret. Ob eam rem me ex civitate profugisse et Romam ad Q. senatum venisse auxilium pOStulatum, quod Solus neque
iures iurando neque obsidibus deneretur Sed peius 10 victoribus Sequanis quam Maeduis vietis inestissisSe, propterea quod AriOViStuS, e Germanorum, in eorum finibus consedisse, tertiamque lartem ingri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis mensibus ante Harudum milia hominum XXIIII ad eum Venissent, quibus locus ac sedes pararentur. Futurum SSe pauci annis, uti me ex tGallia finibus pellerentur atque omnes Germani Rhenum tranSirent neque enim conserendum esse Gallicum cum Germanorum agro, neque hanc consuetudinem
victus cum illa comparandam. Ariovistum autem, ut 12somel Gallorum copias proelio vicerit, quod proelium laetum sit magetobrigae, superbe et crudeliter imperaro, Obsides nobilissimi cuiusque liberos poscor et
in eos omnia Xempla cruciatuSque edere, Si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Ho 1aminem ess, barbarum, iracundum, temerarium: non
posse se eius imperia diutius sustinoro. Nisi quid in liCaesare populoque Romano Sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum, quod Helvetii lacerint, ut domo
emigrent, aliud domicilium, alias edes, remota a Germanis, petant fortunamque, quaecumque necidat, eX-periantur Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dii s5
Sint, statvi SSimum Supplicium sumat uesarem nuctoritate Suu atque exercitus es rerenti victori vel
160쪽
nomine populi Romani deterrere OSSe, ne maior multitudo sera nanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere. XXXII. Hae oration ab Divitiae habita Omnes,
qui aderant, magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt. Animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos nihil earum rerum facere, qua ceteri facerent, sed tristes capite demisso terram intueri. Eius rei quae causa esset, miratus sex ipsis quaesiit. Nihil Sequani respondere, sed in eadem tristitia aditi por- manere. Cum ab his Saepius quaereret neque ullam omnino Oeem Xprimere posset, idem Divitiaeus Ha04 duus respondit Hoc esse miseriorem et graviorem se tunam Sequanorum quam reliquorum, quod soli ne
in occulto quidem queri neque auxilium implorare auderint absentisque Ariovisti crudelitatem, velut si coram adeSSet horrereΠt, propterea quod reliquis tamon fuga facultas daretur, Sequanis vero, qui intra fines suos ArioviStum recepissent, quorum Oppida omnia in
potestate eiu eSSent, omne cruciatu eSSent perserendi.
1 XXXIII. His rebus cognitis Caesar Gallorum sinimos verbis confirmavit pollicitusque os sibi eam rem curae futuram magnam e habere Spem et beneficio suo et auctoritate adduetum Ariovistum fino iniuriis facturum. Hae oration habita concilium dimisit. Et
secundum ea multae res eum hortabantur, quare sibi eam rem cogitandam et Suscipiendam putaret, in primis quod aeduos, fratres OnSanguineOSque Saepenumero a Senatu appellatos, in Servitute atquo in dicione videbat Germanorum teneri eorumque obsides
esse apud Ariovistum a Sequanos intellegebat quod in tanto imperio populi Romani turpissimum sibi of
rei publieae esse arbitrabatur. aulatim autem se mano con Suescere Rhenum transire it in Galliam