장음표시 사용
81쪽
neque Conloquium eius petivit neque in ConspeCtum venire studuit. Si absens amicitiam gerebat, ut non beneficiis mutuis, Sed Communi odio, quod erga regem
SUSCeperant, Contineri viderentur. XI. Id cum satis se ConfirmaSSe arbitratu eSSet, Cer θtiorem facit Datamen, tempuS SSe maiore re Parar et
bellum cum ipso rege Suscipi, deque ea re, Si e Videretur, quo loco vellet, in Conloquium veniret. robatare, Conloquendi tempuS Sumitur OCusque quo Conveniretur Hu Mithridates Cum uno, Cui maxime habebat o fidem, ante aliquot die venit Compluribusque loC1 Separatim gladios obruit eaque loca diligenter notat. Ipso autem Conloquii die utrique, locum qui explorarent atque ipsos scrutarentur, mittunt: deinde ipsi Sunt CongreSS1. Hic cum aliquamdiu in Conloquio fuissent et divers dis 1 uecessissent iamque procul Datames abesset, Mithridates, priusquam ad Suo perveniret, ne quam USP1Cionem pareret, in eundem loCum revertitur atque ibi, ubi telum erat infossum, resedit, ut 1 asSitudine Cuperet adquie-SCere, Datamenque revoCavit, Simulans se quiddam in oconloquio esse oblitum. Interim telum, quod latebat, protulit nudatumque vagina VeSte texit a Datam venienti ait, digredientem se animadvertiSSe locum quendam, qui erat in ConspeCtu, ad Castra ponenda SSe idoneum.
Quem cum digit, demonstraret ille respiceret, ueaversum ferro transfixit priusque quam quiSquam posset suCCurrere, interfecit. Ita ille vir, qui multos Consilio, neminem perfidia Ceperat, simulata Captus Si amicitia.
82쪽
XV EPAMINONDAS.I. Epaminondas, Polymnii filius, Thebanus. De hoc
priusquam Scribimus, hae praecipienda videntur lectoribus, ne alienos more ad Suo referant, neve ea quae ipsi leviora sunt, pari modo apud Ceteros fuisse arbi- trentur. Cimus enim musicen nostris moribus abesse a
principis persona, altare vero etiam in vitiis poni quae omnia apud Graecos et grata et laude digna ducuntur. Cum autem exprimere imaginem Consuetudinis atque vitae velimus Epaminondae, nihil videmur debere praetermitio tere, quod pertineat ad eam declarandam. Qua re dicemus primum de genere eius, deinde quibus disciplim et a quibus sit eruditus, tum de moribus ingeniique facultatibus et si qua alia memoria digna erunt, OStremo de rebus gestis, quae a plurimis animi anteponunturi virtutibuS. II. Natus igitur patre quo diximus, genere honeSto, pauper iam a maioribus relictus est, eruditus autem 1 Cut nemo Thebanus magis. Nam et Citharigare et Cantare ad chordarum sonum doctus est a Dionysio, qui non et minore fuit in musicis gloria quam Damon aut LampruS, quorum pervulgata Sunt nomina, Cantare tibiis ab Olympiodoro, saltare a Calliphrone. At philosophiae praeceptorem habuit Lysim Tarentinum, Pythagoreum Cui quidem sic fuit deditus, ut adulescens tristem a SeVerum et Senem Omnibus aequalibus suis in familiaritate antepo-Suerit; neque prius eum a se dimisit, quam in doctrinis tanto antecessit Condiscipulos, ut facile intellegi posset 68
83쪽
pari modo superaturum omnes in Ceteris artibus. Atque haec ad nostram Consuetudinem sunt levia et potius Contemnenda; at in Graecia, utique olim, magnae laudierant. Postquam ephebus est DCtus et palaestrae dare operam Coepit, non tam magnitudini virium Servivit quam velocitati illam enim ad athletarum usum, hanc ad belli existimabat utilitatem pertinere. Itaque exerCebatur plurimum currendo et luctando ad eum finem, quoad stans Complecti posset atque Contendere. In armis vero plurimum studii Consumebat. IoIII. Ad hanc corporis firmitatem plura etiam animi bona CCeSSerant. Erat enim OdeStUS, prudens, gravis, temporibus sapienter utens, peritu belli, fortis manu, animo maximo, adeo veritatis diligens, ut ne ioco quidem mentiretur. Idem Continens, Clemen patienSque admi 1 uerandum in modum, non Solum populi, sed etiam amicorum ferens iniurias, in primis CommiSSa CelanS, quodque interdum non minus prodest quam diserte dicere, studiosus audiendi ex hoc enim facillime disci arbitrabatur. Itaque cum in Circulum venisset, in quo aut de re tib stolica disputaretur aut de philosophia sermo haberetur, numquam inde prius discessit, quam ad finem sermo
Paupertatem adeo facile perpessus est, ut de re publica nihil praeter gloriam ceperit Ami Corum in se tuendo uecaruit facultatibus, fide ad alios sublevandos saepe sic
usus est, ut iudicari possit omnia ei cum amicis fuisse Communia. Nam Cum aut Civium suorum aliquis ab hostibus esset Captus aut virgo nubilis propter paupertatem Conlocari non posset, amicorum Concilium habebat o et quantum quisque daret pro DCultatibus imperabat. Eamque Summam Cum feCerat, potius quam ipse CCt-
84쪽
peret pecuniam, adducebat eum qui quaerebat ad eos qui Conferebant, eique ut ipS numerarent faciebat, ut ille ad quem ea res perveniebat Ciret quantum utque deberet. IV. Temptata autem eius est abstinentia a Diomedonte Cyriceno namque is rogatu Artaxerxi regis Epaminondam peCunia Corrumpendum SuSCeperat. Hi magno cum pondere auri Thebas venit et 1Cythum adule-SCentulum, quem tum Epaminondas plurimum diligebat, i quinque talenti ad suam perduxit voluntatem. 1Cythus Epaminondam Convenit et Causam adventus Diomedontis ostendit. At ille Diomedonti coram Nihil ' inquit, opus pe- Cunia est; nam si rex ea vult quae Thebanis sunt utilia, is gratii DCere Sum paratus, Sin autem Contraria, non habet auri atque argenti satis. Namque orbis terrarum divitias accipere nolo pro patriae Caritate. Tu quod me incognitum temptasti tuique similem existimasti, non miror tibique ignosco Sed egredere propere, ne alio CorrumpnS, Umeto me non potueriS. Et tu, Micythe, argentum ui redde, aut, nisi id Confestim facis, ego te tradam magistratui.' 'Hunc Diomedon iam rogaret, ut tuto Xire Suaque quae attulerat liceret efferre, Istud quidem, ' inquit, DCiam, neque tua auSa, Sed mea, ne, si tibi sit peCunia adempta, α aliquis dicat id ad me ereptum pervenisse, quod delatum accipere noluiSSem. UA UO Cum quaeSjSSet, quo se deduci vellet, et ille Athenas dixisset, praesidium dedit, ut tuto perVeniret. Neque vero id satis habuit, sed etiam, ut inviolatus in 3 navem SCenderet, per Chabriam Atheniensem, de quo Supra mentionem fecimus, effecit. Abstinentiae erit hoc satis testimonium. Plurima quidem proferre POSSUmuS,
85쪽
sed modus adhibendus est, quoniam uno hoc volumine
vitam excellentium virorum Complurium ConCludere ConstituimuS, quorum re separatim multis milibus versuum Complure SCriptore ante O expliCarunt. V. Fuit etiam disertus, ut nemo ei Thebanu par SSet eloquentia, neque minus ConCinnus in brevitate respondendi quam in perpetua oratione ornatus Habuit obtrectatorem menecliden quendam, indidem Thebis, et adversarium in administranda re publica, satis exercitatum in dicendo, ut Thebanum scilicet; namque illi genti plus o inest virium quam ingeni 1. Is quod in re militari florere Epaminondam videbat hortari solebat Thebanos ut pacem bello anteferrent, ne illius imperatoris opera deS1deraretur Huic ille Fallis ' inquit, verbo Cives tuos, quod eos a bello avocas ratia enim nomine servitutem is Concilias; nam paritur pax bello. Itaque qui ea diutina volunt frui, bello exercitati esse debent. Qua re si principes Graeciae vultis esse, Castris est Vobis utendum, non palaestra. Idem ille Meneclides Cum huic obiceret,
quod liberos non haberet neque Uxorem duXiSSet, RX- oimeque insolentiam, quod sibi Agamemnonis belli gloriam
videretur consecutus at ille Desine, ' inquit, Meneclida, de uxore mihi exprobrare; nam nullius in ista re minus ut Consilio volo. Habebat enim Meneclides suspicionem adulterii. Quod autem me Agamemnonem 3 aemulari putas, falleris Namque cilles cum universa Graecia vix decem annis unam Cepit urbem, ego Contra
ea una urbe nostra dieque uno totam GraeCiam Lacedaemoniis fugatis liberaV1. UVI. Idem cum in conventum venisset Arcadum, peten 3o ut societatem cum Thebam. et Argivis DCerent, Ontraque Callistratus, Atheniensium legatus, qui eloquentia
86쪽
omnes eo praeStabat tempore, poStularet ut potius amicitiam sequerentur Atticorum, et in oratione sua multa invectus esset in Thebanos et Argivos in eisque hoc possuisset, animum advertere debere Arcades quales uir, que Civita Cive procreaSSet, e quibus de Ceteris possent iudicare Argivos enim fuisse Orestem et Alcmeonem matricidas, Thebis Oedipum natum, qui, Cum Patrem Suum interfeCisset, ex matre liberos procreasset huic in respondendo Epaminondas, Cum de Ceteri perorasset, 16 postquam ad illa duo opprobria pervenit, admirari se dixit stultitiam rhetoris Attici, qui non animadverterit, innocentes illos natos dom1 scelere admisso Cum patriaeSSent expulsi, recepto esse ab Atheniensibus. Sed maxime eius eloquentia eluxit Spartae legati anter pugnam Leuctricam. Quo Cum omnium SoCiorum Convenissent legati, Coram frequentiSSimo OnVentu 1 LaCedaemoniorum tyrannidem Coarguit, ut non minus illa oratione opes eorum ConcuSSerit quam Leuctrica pugna.
Tum enim perfecit, quod post apparuit, ut auxilio Lace-
a daemonii sociorum privarentur.
VII. Fuisse patientem suorumque iurias ferentem civium, quod se patriae irasc nefas esse duCeret, haeC sunt testimonia. Cum eum propter invidiam Cives Suipraeficere exercitui noluissent duxque esset delectus bellia imperituS, Cuiu errore re eo esset deduCta, ut omneS de Salute pertimescerent, quod locorum angustii ClauSi ab hostibus obsidebantur, desiderari Coepta est PamInondae diligentia erat enim ibi privatus numero militiS. A quo Cum peterent opem, nullam adhibuit memoriam 30 Contumeliae et exercitum obsidione liberatum domum reduxit incolumem. Nec vero hoc semel fecit, Sed Saepius. Maxime autem fuit inlustre, Cum in PeloponneSum
87쪽
exercitum duxisset adversus LaCedaemonios haberetque Conlega duos, quorum alter erat elopidas, vir fortis ac
Hi cum Criminibus adversariorum omnes in invidiam venissent ob eamque rem imperium eis esset abrogatum atque in eorum locum alii praetore SuCCeSSiSSent, Epam1-nondas populi Cito non paruit idemque ut facerent persuasit Conlegis, et bellum quod Susceperat gessit. Namque animadvertebat, nisi id fecisset, totum exerCitum propter praetorum impriidentiam inscitiamque belli peritiirum . io Lex erat Thebis, quae morte multabat, Si quis imperium diutius retinuisset quam lege praefinitum foret. HanCEpaminonda Cum rei publiCae Conservandae Causa latam videret, ad perniciem Civitatis Conferri noluit et quattuor mensibus diutius quam populus iuSSerat gessit imperium. 13 VIII. Postquam domum reditum est, Conlegae eius
hoc Crimine accusabantur. Quibus ille permisit, ut omnem Causam in Se tranSferrent Suaque opera factum Ontenderent, ut legi non oboedirent. Qua defensione illis periculo liberatis nemo Epam1nondam reSponSurum Puta aobat, quod quid diceret non haberet. At ille in iudicium
venit, nihil eorum negavit quae adversarii Crimini dabant, omniaque quae Conlegae dixerant OnDSSus Si neque reCuSavit quominus legis poenam subiret, sed unum ab eis petivit, ut in epulCro Suo Scriberent: as 'Epaminondas a Thebanis morte multatus est, quod eoSCoegit apud Leuctra superare LacedaemoniOS, quo ante Se imperatorem nemo Boeotorum ausus sit aspicere in acie, quodque uno proelio non solum Thebas ab interitu retraxit, sed etiam universam Graeciam in libertatem ovindicavit eoque res utrorumque perduxit, ut Thebani
Spartam oppugnarent, Lacedaemonii satis haberent, Si
88쪽
Salvi esse poSSent, neque prius bellare destitit quam Messene restituta urbem eorum obsidione Clausit. Haec cum dixisset, risu omnium Cum hilaritate coortus est, neque quisquam iudex USUS Si de eo ferre suffra- gium. Sic a iudicio capitis maxima discessit gloria. IX. Hic extremo tempore imperator apud antineam Cum acie instructa audacius inStaret hostibus, Cognitus a Lacedaemoniis, quod in unius pernicie eius patriae sitam putabant salutem, universi in unum impetum fecerunt
in neque prius abSCesserunt, quam magna aede edita multisque occisis fortissime ipSum Epaminondam pugnantem, Spar eminus perCUSSum, Concidere viderunt. Huius Casu aliquantum retardati sunt Boeoti, neque tamen prius pugna XCeSSerunt quam repugnantes profligarunt. Ata EpaminondaS, Cum animadverteret mortiferum se vulnus accepiSS Simulque, Si ferrum, quod ex hastili in Corpore
remanserat, XtraxisSet, animam Statim em1SSurum, Sque
eo retinuit, quoad renuntiatum est vicisse Boeotos. Id poStquam audivit, Satis, ' inquit, vixi invictus enima morior. Tum ferro extracto Confestim exanimatu est. X. 1 uxorem numquam duxit. In quo Cum rePrehenderetur a Pelopida, qui filium habebat famem, maleque eum in eo patriae Consulere diceret, quod liberos non relinqueret, Vide, ' inquit, ne tu peius et ConSulas, qui talem ex te natum relicturus 1S. Neque vero stirps potest mihi deesse; namque ex me natam relinquo pugnam Leuctricam, quae non modo mihi SuperSteS, Sed etiam immortalis sit necesse est. ' Quo tempore duce Pelopida exsules Thebas occuparunt et 3 praesidium LaCedaemoniorum ex arce expuletunt, paminondas, quam diu faCta est Caedes civium, domo Se tenuit, quod neque defendere malos volebat neque im-
89쪽
Pugnare, ne manu Suorum Sanguine ruentaret; namque
omnem Civilem victoriam funestam putabat. Idem, postquam apud Cadmeam Cum Lacedaemonii pugnari Coeptum est, in primis stetit. Hilius de virtutibus vitaque satis erit dictum, 1 ho 3 unum adiunxero, quod nemo ibit infitias, Thebas et ante Epaminondam natum et post eiusdem interitum perpetuo alieno paruisse imperio, Contra ea, quam diu ille praefuerit rei publicae Caput fuiSSe totius GraeCiae. Ex quo intellegi potest unum hominem pluris quam Civitatem suisse. o
90쪽
XVI. PELOPIDAS.I. Pelopidas Thebanus, magis historicis quam vulgo
notus. Cuius de virtutibus dubito quem ad modum exponam, quod Vereor, S re expliCare incipiam, ne non vitam eius enarrare, Sed historiam videar scribere; sin tantum modo summas attigero, ne rudibus Graecarum litterarum minus dilucide appareat, quantus fuerit ille vir. Itaque utrique rei CCurram, quantum potuero, et medebor cum satietati tum ignorantiae leCtorum. Phoebida. Lacedaemonius Cum exercitum Olynthumi duceret iterque per Thebas faceret, arcem oppidi, quae Cadmea nominatur, occupavit impulsu paucorum Thebanorum, qui adversariae factioni quo facilius resisterent, Laconum rebus Studebant, idque Suo privato, non publico fecit consilio. Quo facto eum Lacedaemonii ab exercitu 1 removerunt eCuniaque multarunt, neque eo magis arcem Thebanis reddiderunt, quod susceptis inim1citiis satius ducebant eos obsideri quam liberar1; nam post eloponnesium bellum Athenasque devictas cum Thebanis sibi
rem Sse X1Stimabant et eos esse Solos, qui adversu Seci SiStere auderent. Ha mente amiC1 Sui Summa PoteStates dederant alteriusque factionis principes partim interfecerant, alios in exsilium eiecerant in quibus Pelopidas
hic, de quo scribere exorsi sumus, pulsus patria Carebat. II. Hi omnes fere Athenas Se Contulerant, non quo: Sequerentur Otium, Sed ut, quem ex proximo locum OrSobtulisset, eo patriam recuperare niterentur. Itaque Cum tempus esset visum rei gerendae Communiter Cum eiS 76