De moribus Germanorum ; et, De vita Agricolae

101쪽

AD LIB. DE MORIBUS GERMANORUM. Tditor. De barritu et barditi multa habet Cl. Freret, Memo ire de Academie ovale des δε- acriptiolis Tom. XXIII pag. I 64 et Sem. d. - Fabuloso errore. Bene quidem. Hac tam Oi1 fabula, multi, ut laudem 4 Scientiae quaererent, populorum origines ii storiarumque initia Corrupere.

y Asciburo umqt e. J Asciburgium nun Aybourg, dans te comis de Meui S. Incolitur. Ibi erant hiberna alae, Ut Vidimus supra Hist. I . 3. Civilis, parte Copiarum

retenta, Veteranas Ohortes, et quod e Germanis maXime Promptum, adverShis VOCUlam XOrCitumque ejus mittit Julio MaXimo, et Claudio victore, Sorori suae silio, ducibus. Papiunt in transitu hiberna alae, Asciburgii sita. Hist. IV pag. 245. Ed. Ibi lux erit aetate reperta antiquitati Ro

' Gnecis literis inscriptos. J Neque ita mirum; cum a Graecis ad Gallos, Germanosque literae devenerint. Qua de re plura vide in Notis et Emendationibus ad cap. I. Ab iisdem Graecis, a maXime a Massiliensibus eas accepere Galli,spud quos ita viguit iterarum Grae Carum amor, Ut Contractuum quoque dormulas Graece conscri

Maii iitque in Veteribus Gallorum nummis ni tmliterae Graecae, ut videre est apud Cl. cllerin, Rectiei de Medailles de euples et de illes, Tom. I. pag. 4. Helvetii quoque utebantur literi Graecis, teste Julio Caesare Beli. Gall. I. 29.

102쪽

88 ΝοT E ET EMENDATIONES Vicinia et conamerciis easdom iteras CCeperes Germani Illustr. Comes Marsili, alii lii nonniilla monumenta Graecis literis inscripta in Germania repererunt, Sed non hujus antiquitatis. Ecl. Idem omnibi/s. J Pariter uvenalis Satur.

XIII. 64.

Caerula quis stupuit Germani lumines flavam Caesariem, et madido torquentem Cornua Cirro 'Nempe quod haec illis natura est Oinnibus una.

4 utili conite. Inde Seneca, de ira III. 26. Iniquus autem est, qui conranuve vitium singulis obescit. Non est Ethiopis in t 3 suos insigiritus color: CC rufus crinis, et coactus in nodum apud GermanoS: utrumque decet. Rutilatos arte crines videbimus infra in Supplemento Annal. I III 38. Cuncti quoi lue jussi non tantium rutilare et Submittere Comam, Sed et sermonem Germani Cum addiscere a nomina barbariCa Orre, Sup. Inn.

VIII pag. 26. Ecl.

' Magna corpora. J Sic Annal. I. 64. ei

naanorum pro fra membra Ot Hist. v. 18

immensa corpora. Videtur Gei unorum plurimos tune saltem se pedibus altos fuisse. Ea proceritate adhuc valebant aetate Sidonii Apollinaris. Inde, inter victore Germanos POSitUS, XCUSat, quod sonipedes versus non scribat Libr. XII.

Carm. 2. VerS. 10. Spernit senipedem stylum laalia,Lx quo septipedes' idet patronos.

Forte et ipse senipes, id est, quinque pedibus, et NOX Ciro iter unciis, ut Gallice loquimur, de inqpietis 1 H de si povces Pes enim Romanus aequat senue pedis Gallici unCias undecim. Contra

103쪽

AD 4 IB. DE NORIBUS GERMΛNORUM. 89 vero Germani septipedes erant, id est, alti podo Sol et UIICinciei Cratiinque, i. picus prὶ de inqfouces Sidonius, VII l. EPist. . mentorat adliue Burgundiones scuti pede , O lianc GCl Inula brutii proceritatem, arro I. Hobdomadum dixisse iidetur sunmium dolescendi humani Corporis septona Pedos. Cuncto roria litim et nori minoromin dies Ileri mensuram observat Plinius VII. 6. Quod non ita Certum Ost. Superiore enim Ct iocnostro saeculo vidimus homines, qui erant SCPtCan, DCto etiam, et amplius pedes Alti. Jβ Noricuin ac tinuoniam. J a Baricres, Au- triche. Impatiens. J Tunc nim acriora, longioraque Drant frigora, Cum torra silvis horreret. Si apud Canadenso populos, in America, Caeliun Obula lite

imperuSSO, ut di Cetur infra cap. 26. β' Plerumque improcera. J Id jam Olbservatum supra AnnuL G. 2. Id aliis quoquc nationibus. arduum, apud Getinanos distiCilitis tolerul,atur, quis ingentium bellivarum ferac es salius, modi CuHomi armenta sunt Ania . . pag. St. d.

Causa, ni fallor, quod homines validis XerCitiis, vita liborrima, et milibus curis acua, COPiOSi,

pinguibusque cibis, largo potu in magnitudinen

OXCresCerent. Contra pecora luviis, frigore, gelii diu rigida minueretitur, sine ea frontis gloria, quae adeo vivide emicat in iis omnibus locis, ubi Serenum Sudumque est caelum Mutat postea

104쪽

D NOTAE ET EMENDATIONES

hovses Vi de Digest Libr. XXXII de legatis et sideicommissis 3 leg. I, et Libr. L. Tit. 16. de

verbori a SignifiCatione, eg 89. Q Nec tamen ad irmacerim. J Merito quidem. Nam ipse Tacitus, Clim postea Annales scriberet, prodit Annal. XI. 20. Curtium Rufum in agro Mattia CoaecluSiSse SpeCus,siti rem S Tenis argenti, tenuemque fuisse fructum. NunC Vero Compertum inter Cetera metalla nonnulla auri argentique dinas in Germania reperiri Bariores sunt auris dinae OXstant tam on, et in quibus non fulvum modo, sed album quoque aurum invenitur. Vide Ralbinum Miscellanea Historica regni Bohemior, Tom. I. pag. 37 40. et Seqq.

λ' Non in alid ilitate. Id est, pari vilitate;

seu Pque ilia, Et iSilem usibus, a quae humo tinguntur.3 Serro os Bigalosque. Intorioros Germani simpliciter agebant, et, ut mos barbari omnibus, 'Crmutatione utebantur Rheni autem et Danubii ripis proXimi, ob Sum CommerCiorum, mirum et urgentum in retio habebant formas quasdain Romanae pecuniae agnOSCebAnt, atque eligebant. Pe uniam robabant veterem et diu notum, serratos muXime et bigatos denarios. Qua in re se Cantissimos Praebebant, more barbarorum, qui falli se semper opinantur. Nam invalescentibus apud Romanos Vitiis, Corrupta fuerat monetu. Pius Dritsus in tribunati plebis claram artem

Cris argento miscuit, Plin. XXXIII. . . Miscuit

105쪽

AD LIB. D MORIBUS GERMANORUM. NIdena 3 io triumvir Antonius emim. Iiscentur aeri fatii e monet. e alii e omlere Subtralatnt igitur ars facta denarios probare, Plin. XXXIII 9. Germani, ne his i audii us deciperentur, pecuniam probabant veterem et diu notam eligebant maXime denarios erratos, id Si quorum margines in modum serrae erunt incisi sic enim apparebat in Cerine nummi et Solido argento, auadulterini, intus ferro aereve pleni, et Stra urgenti braCtea obtecti, quales olim multos vidi in Museo

Collogi Ludovici Magni. Eligebant quoque bigatos denarios. Eorum nominis originem docet Plinius XXXIII. 3. Nola argenti fuere bigie atque quadrigie et inde bigati quadrigatique dicti

Bigati autem erant optimo argerato, Ct Imperiatorum denariis ponderosiores. Ideo a barbDiris eligebantur. Hic est tu usCe loci enSus, quem mirum in modum veXabant interpretes, rati serratos dici I UmmOS, quibus Serrae forma erat impreSSa, quales numquam Xtitere in Romana CCunia aut Serra, CoronaVO, CiDCtOS, O arroderentur diminuerenturve, quod Gallice dicimus e cordon, cujus usum non novere Romani. Serratorum, bigatorum, quackigatorumque nummorum magna Copia suit

in Iugeo Collegi Ludovici Magni.

J Quam aurum sentiuntur. J Si quoque Ro-naani, et, Ut puto, primum eadem, qua barbari, ratione deinde usu et Consuetudine Plinius, XXXIII. . seci. 5. quidem miror populum Romanum dictis gentibus in tributo Semper argentum imperilasse, non aurum: sicut Carthaginicum Hannibale vicide argenti pondo annua in quinquaginta annos, nihil auri.

2 Superest. I Abundabat quidem terrar

106쪽

s 2 NOT E ET EMENDATIONES isceribus at, ut inde Xtraheretur, et igne Inolliretur, barbaris neque patientia, neque industria, neque necessi in s. otior eorum VirtuS, fim PCrque Obvia Praeterea utebantur lapideis armIS, quorum Copia maXim in Germanorum sepulcri reperitur, ut videre est apud eruditum

E Carditan, de Rebus Francne Orientalis, Om. I. Pag. 892. ubi eorum imagines eXhibet. A majoriluis Lanceis. J ob ferri penuriam, a sorte etiam ob diis cilem usum, raro utebantur majoribus anceis. Inde in Annalium Historiarumque libris, ubi tot proelia Gemannorum vidimu 3Πrmquam ἔ Ore lanCeae, Sed praelonga haStae, quibus sane insiXa erat istamen, memorantur. Fram a gerunt. J Frameas dictas suisse a Uiispide, quae friem, Vel priem Appellatur, observat Dithmarus Germanica nutem regis Child rici ramoti in ejus tumulo operta St. Irnuginem vide apud emiclitum Chisetium, Anay- fasis Chili Prior, Francom/m regis, Ag. 2l8. Poetea cum ferrum bundaret, Germani gladiis praecipue si sunt: at variandis equorum gyriS fuere Semper inhabiles. Vide Notas et men lationes ad cap. 6. Cum ferium apud Germanos abundavit, non ramen, vel hasta, sed longis acutisque ludiis usi sunt. Inde Isidorus, . 6.

Framea est gladius acutus, quam spatham scant.

Γ o his Suseiorum gladiis uiliol ni is Appulus, Libr. I. apud Muratori, Rerum Italicarum

Scriptores, Tom. V. Pag. 260.

Haec gens animosa feroces Fert animos; sed equos adeo non ducere Cauta. Ictius illorum, quana lanCea, plus valet ensiS. Nam nec equus doci manibus giratur eorum:

107쪽

Nec valido ictu dat lancea, praeminet ensis. Sunt etenim longi specialiter et peracuti Illorum gladii; percussum a vertiC Corpus Scindere saepe solent et firmo stant pede podquam Deponuntur equis, pol tu certando perire Quam dare terga volunt magis hoc sunt Marte timendi, Quam dum sunt equites; tanta est audacia gentis.

His versibus non modo multi Germanorum SusConfirmantur et illustrantur, sed docemur ad iniceo PrisCam optimamque suam proeliandi rationem

bonos, sed si ratio adsit, silvas et Saltus nec enimii vinens barbarorum sCuta, enormes hastas, inter trulaCos arborum, et enat humo virgulta, perinde

haberi quam pila, et gladios, et haerentia corpori tegmina Ania. II pag. 79 Ed. Alioquin hastae illa, ingentes ad vulnera a Cienda, UamVi ProCUI. aptissimae Iide Annal. I. 64. Contra Cheruscis Rupta apud Paludes proelia, proCera membrii: hastae ingentes ud Hilnera facienda, quam vis Proeul Ania. I. pag. 4. Ed. - Missilia. I i et valde mutata sit pugnandi

ratio, manent tomen nobis Veterum Gema an Ortim

Arma Ut iis, ita nobis sunt duo gladiorum genera alii acuti, Pepee; alii sine acumine, Fabre maiores lancem la halebarde hastae, Seus meo . D lonesve pique missilia. a Liched armes. Si et Canadensibus populis Uum est missile, te asse-tgte. Praeterea reperiuntur in Veterum Ormanomini sepulcris globuli lapidei PDri orati, quo sane, alligati. dirnibus, ac

108쪽

s NOTAE ET EMENDATIONES labantiar. Eorimi imagines vide apii eruditium E cardum, de Rebus Franciae Orientalis Tom. I. Pag. 89 2. - Sa illo. De sago insta Cap. I7. Cum

pugnabant, majore sui parte nudi erant, teste

' Scuta tan tym . Scuta eri norum inΠΠeΠSa, id est magnitudine corporis, supra Annal. II. 4. lectissimis coloribus sucata. Hae Prima Virtutis, deinde nobilitatis, insignia inde, labentibus SaeCulis, HaeraldiCae artis, quam dicimus es Amnoiries, e laso1r, origo. Privatorum Cula coloribus ianthini distincta, prinCipes ad deCus, et ad tutamentum, nam difficilius penetrabantur)animalium emgies scutis addebant. ' Paucis loricie. J Vide supra Annal. II. 4. Non loricam Germano, non galeam. Ann. II. Pag. 80. d. Cimbrorum habitum paulo aliter describit Plutarchus in Mario, pag. 420 Galeas,

inquit, gerebant, quo erant in belluarum rictus ciliasque inusitatas figuras formatae, et alatis cristis, ut altiores viderentur, iaStigiat e Loricis ferreis erant ornati candidis micabant scutis. Singulis erat telum bipenne; et, pede Collato, ingentibus gravibrisque utebantur gladiis. At haec arma in itinere suere comparata, ut observat eruditus Coardus, de Origine Germanorum,

pag. 78. Inde Holsatici tumuli ejus temporis,

Parum aeris, ferrum nullum habent. In iis re-Periuntur acumina hastarum lapidea, et gladiorumlOCO Cunei, quos vulgus lapides ceraunios appellat.

109쪽

AD LIB. DE MORIBUS GERMANORUM. O, δ' Cassis, aut galea. J Isidonis XVIII. 4. Canis de lamin i est galea de corio. Igitur errea

fili cassis, oriuCea gulCR. In morem nostrum. J Optimumque Roma nomm morem, quem Versibus, Cedro digitis,

pressit Virgilius, Georgic III. 182.

Primus equi labor est, animos atque arma videre Bellantum, lituo que pati tractuque gementem Ferre rotam, et stabulo fraenos audire sonantes: Tum magis atque magis blandis gaudere magistri Laudibus, et plausae sonitum cervi Cis amare: Atque haec jam primo depudius ab ubere matris Audiat, inque vicem et mollibu ora capistris Invalidus, etiamque tremens, etiam inqCiu aevi. At, tribus exaetis, ubi quarta aCCesserit e las, Carpere mox gyrum incipiat, gradibusque sonare Compositis, sinuetque alterna volumina Crurum, Sitque laboranti similis tum cursibus auraqPrOV et, C per aperta volans, Ceu liber liabenis, AEquora, ViX summa vestigia ponat arena.

Quomodo autem milites Romani equos insilire, desilire docerentur tradit Vegetius I. Ι 8. Sed Pro more suo j une.' Mitti praeliantur. J Quem proeliandi morem egregie describit Julius Caesar Beli. Gall. I. 48.

Genus hoc erat pugnde,srio Se Germani eTer Crierarit.

Equitum millia erant set totidem tmero pedites et elocissimi, ac fortissimi, quos et omni copiis singuli singulos, suae salutis caris , delegerant. Cum his in proeliis Cersabantiir, ad hos Se qmiffs recipiebant; hi, si quid erat durius, concur rebant. Si qui grat iore vulnere accepto, equo deciderarit, circumsistebant; si quo erat longius progrediendum, aut celeriὰ recipiendum, tanta erat frum eTercitatione celeritas, ut jubis equorum sublevat

cursum aequarent.

110쪽

96 NOTAE ET EMENDATIONESU Censent eae singulis pagis. J Ut haec intelligantur, ObServandum Germanos divisos fuisso in populos, populos in pagos, pago in Vicos Germani appellavere pagos suos Gorcen. Sic adhuc Helvetii in pagos, Gallice en Caritony, dividuntur. Vici auten dicobantur Huniuerte. Inde originem sumpsere Anglorum undreda'. Centeni ex singulis pagis legebantur et quod primo numeruS fuit, jam omen et honor eSt. Ompe, RuCtore erudito Dithmaro, vocabantur die undente, seu centeni. Plures a magnis populis fuisse lectos videtur ex Julio Caesare, Beli. Gall. U. I.

SueComtan gens est longe ratinia, et bellicosissima Germanorum omnium I centum pagos habere dicuntur; et ilibus quotannis singula millia ar=natorunt, bellandi cauSd suis et finibris educunt. Reliqui domi remanent. Sic neque agricultura, teque ratio, neque usuibelli intermittitur. Armati Iegebantur heribanno, seu Xercitus edicto. Inde apud nos adhu naanet vox Arriereban.

Per v)ieos. J Vegetius. III. 19. Cuneus dicitur multitudo peditum, quae juncta cum acie primis antristior, deinde latior procedit, et ad-T VSariorum ordines rumpit: quia a pluribus in unum locum tela mittuntur. Quam rem ni ilites iominant caput porcinum. Acies, sic Composita, trianguli, b ramidisve pec iem reserebat, CujuSpar Bngustior hostem Versus dirigebatur. Cum plures gentes in eodem Xercitu essent, Singulae propriis uneis Componebantur, Ut vidimus Supra Hist. IV. 16. Ubi insidi: l arum Cessere, ad Vim transgressus, Canninefates, Frisios, Batavos propriis lineis componit. Iist. II pag. 233. d. De Cuneo. quem Gallice dicimus e coin vel