장음표시 사용
371쪽
374. DIssERTATIO QUARTAdam dimis vicinus Babyloniae, de quo occurrit mentio apud Talmudicos, baan, nain ab sis fluminis usque ad locum Palmarum Babylonia , & pars Ar
biae olim, quod jam monuit doctissimus Bochamis)Di la nuncupata. Ad quas praeterea Voces& Dula & Da hel, quae Palmam apud Syros &Assyrios indicant, silcut etiam apud Arabas byo, crederem omnino recentiores Graecos adlusisse, qui potitas ex eo trami Palmulas, seu Palmae fructus, Δακῆυλους nuncuparunt. Quod enim vulgo viri docti, &juxta eos vir magnus ad Solinum, a digiti longitudine aut figura ita demum dictas existimant, hauci mihi contibnuo probatur. Nam quum non Caryotides lum, quod laipiuntur, sed reliquae etiam Palmulae, quas ab ea digiti figura Da los appellatas volunt, non unius generis aut figurae tradantur, & quidem Plinio disse te, differre figura rotunditatis aut proceritatis, certe parum opportune Palmulis commune Dactylorum iam mcn haesistet, rotundis nempe perinde ac proceris. Immo quum adhuc hodie AEgyptiis Palma seu arbor Dactylos serens Dachel nuncupetur, haud possum satis mirari rursus eundem ταανυ, illam ab hac voce λω deflexam statuere ρ An fugit hic virum, infinitae alias, ut ingenue fatemur, doctrinae, communis illa& antiqua D Dah et seu Dactes, hoc est Palmae in Syria ac vicinis locis appellatio, ut eam praeter Arabas, apud ut pilos adhuc hodie permanentem, ab hac voce recentioribus demum Graecis pro Palmae fructii quod ipse alias contendit, & longe verissimum usurpata, derivandam sibi putaverit Z Quam proclivius certe & longe convenientius , ab antiqua voce & Palmae natali solo propria, recentiorem Graecorum appellationem de illius fructu inde petito doducere ρ
372쪽
DE PRAEs T. ET USU NUMIs M. 3as ducere Z maxime cum obvia Occurreret ratio duplex
illud κ in x & T permutandi, juxta solitas ejusmodi litterarum adfectiones haud setis Doribus usitatas, qui
τι K me mcnς εἰς T dicuntur Moschopulo, aliisque priscis Grammaticis , & cujus rei varia exempla iidem suppeditabunt. Qua ratione etiam ex Dal et factum Graecorum Δα υλ , & Gallorum de eodem Palmae fructu. Sic vicissim T Orientalium in x Graecorum conversum, ut ex Tritis, factum Graecorum Καχλιι vel , quod Viderunt jam viri docti. Neque vero felicius alibi, usitatum iisdem AEgyptiis Tamar pro sicco Palmae fructu, deducit itidem ο οα,υ, a Graeca voce, quum tamen haud ignoraret, illud ipsum mar commune esse Palmae nomen apud Hebraeos, & apud Arabas. Immo quum constet in specie Arabas, juxta modernos AEgyptios, denotare hac Vocebo non promiscue quosvis Dactylos, sed siccos tantum & servari idoneos. Hujus generis vero tulisse inprimis vel inclytam Palmis J υ D A M haud Iu ignoras. Equidem inter regiones praestantissimis Patimis feraces, & quae Romanis accesserant, primas illigenti vulgo deserunt, & quidem locis circa Hierichuntem, Strabo, Plinius, Galenus , nisi quod Plinius, ut supra vidimus, addit alias quasdam Judaeae Convalles, ut Anhelaidis, Phas elidis & Liviadis, quod ex parte firmat etiam Josephus, qui Phaseelidis palmeta Liviae Bes .
Augustae testamento a Salome rolicta commemorat , i b ut vel inde corum praestantiam facile adsequamur. Hinc vero Palma vulgo Judaeae symbolum in antiquis Romanorum nummis. At vero quod Strabo innuit, duplex erat illa Palma apud Judaeos, sicut & in AEgyptia Thebaidc, Caryota scilicet & Communis , Lib. θ ο ta τν-f O G Ιουδαία, ora o
373쪽
326 DIssERTATIO QUARTA Καρυωτός. Communem illam Palmam cum Dactylis nempe seu vuloribustalmulis signant vulgo nummi Vespasiani ac Titi, cum JU DAEAE CAPTAE Uur phe. Eadem Palmae hujus figura, ut vides, cum Dugiseris vulgaribus, quas vel aliorum locorum Nummi, vel traditae ab Historiae Plantarum scriptoribus icones r praesentant. At CARYOTΛs illas Palmas omnium praestantissimas, & Ductus ferentes cum magnitudinetum figura a communibus diversbs, qui nobis cxiis
dem Herbariis, quos vocant, ante oculos posuerit, s Ca ua. teor me nondum reperisse. Unde rem haud opinor ingratam me facturum censeo, si eandem obviam in praeclaro nummo, & qui fere in omnium antiquari rum manibus Versatur , ostendam. Nummus est sub Nerva percusius, in memoriamsublatae vexationis, qua
Judaici ritus jure aut injuria accusati graviter mula bantur , cum illa proinde memorabili inscriptione, Fisca JUDAI cI CALUΜNIA SUB LΛTA.
374쪽
Palmam hic cernis Iudaeae symbolum, & quidem forentem fructus, cum magnitudine tum figura ab aliis diverses. Neque illi certe alii, quam Caryotides, Isidoro moles, qui inter Iudaicos eminebant , & ad quos respexit Poeta, Huc unitur stuto Iani Caryota GD u. Immo haud alii, qui eam decantato adeo Hierichuntis Palm celebritatem conciliarunt , unde illud Cleopatrae ab Antonio insignis cujusdam muneris loco datum, ab eadem cum aliis possessionibus magna mercede impetrasse sibi locari Herodem, refert Jos Beli. Jud.
Plius. Eo autem magis huic memoriae prae aliis coinii Ny ς is mendari merebantur, quod non vulgares sed rariores
etiam cssent apud ipsos Judaeos , idque gentis illius
versutia, qua hanc Palmam Caryotam & Balsamum, quo pretium augeret, non permittebat nasci in plurubus locis. Docet id alicubi Strabo agens de AEgyptio- Lib. Dra r. rum rebus, nec absimili versutia ab iis adhibita in Byblo AEgyptia , quo reditus inde itidem augerentur. Praeter hanc rationem , quam innata gentis avaritia suadebat, crederem etiam accessisse solitam ejusdemGιλαπιτ ν ; ut quod apud se optimum & vix alibi na-stebatur, aliis gentibus inviderent, idque nonnunquam sub idololatriae Gentilium obtentu. certe de Palmulis hanc apud Talmudicos prohibitionem legM,
ara Ira I: Etiam Patam Avod. S ias bonas, ct Hederam, se Nicolaos non licet vendere gemtibus. Im illud per Hederam reddimus, quae solita est ejus vocis, juxta doctissimum Buxtorsium, apud Tauinudicos significatio , quamquam ad aliquam Palmaestu Dactylorum speciem videatur hoc loco referenda. Media enim ponitur inter Dactylos & Nicolaos, u- 'trumque Palmae fructum. Sed ut vulgo permiscent
375쪽
3r8 DIsset RTATIO QUARTA omnia illi doctores, forte nativa illa maera significatio hoc loco resinquenda, quae ideo prohibita gentibus vendi , quod nempe in Bacchi mysteriis seequens esset.
Talia enim quae vulgo idololatriae gentilium inservire . putabantur, vetita iisdem venundari , qua de re pleni Talmudicorum libri, & adlatum supra Nucis Pineae exemplum satis docet. Alias triduo tantum ante festa Gentilium prohibitae iis vendi res omnes atra diem
Mos. Mai- duraturae , ut docet nos Magistrorum Coryphaeus, pi, m0Π ς ' culiari de Idololatria Commentario. Immo idem alia' cubi negat, Ductus ad quaestum interdictos, licet idolorum cultui destinatos, quamdiu necdum cis oblati sint. At vero specialis haec & indefinita circa Palmulas, easque pnaestantissimas , Talmudicorum prohibitio: ex qua utique illum fructum, tanquam suavitatis & rar, talis praecipuae, in sacris etiam Gentilium praecipuum quendam locum habuime, haud obscure licet colligore , ni aperte id de eodem testaretur Plinius , Nam quos ex his Palmae fructibus honori morum asica ουανια
appen it Judaea, gens emtumelia numinum insignis. Chydaeos nempe per contemptum, quasi viles seu vulgores , quo nomine Palmulas id genus dictas, liquet praeterea ex Diostoride, ex quibus maturis vinum Pal- meum fieri docet. Frustra ergo Plinium exagitat vir
doctus ad Theophrastium , quasi prae ira & odio in Judaeos ita fuerit areptus, ut quid ageret aut scriberet, ignoraret: quod optimum enim in suo genere, honori Deum tribui, non quod vile & abjectium. At id non ex sua, sed ex Judaeorum Hellenissarum sententia dicebat Plinius, & in quos proinde tanquam in Numibna, & omnem eorum cultum contumestiois invehi, tur. Et quum pro Clarios absurde idem vir doctus o trudat apud Plinium vocem ἰδὼς, an quaeso vox ea He
376쪽
braea magis aut Chaldaica priori illa Chydaeorum, uana proinde a Judaeis inditam praefracte pernegabat'
alas autem honori Numinum Palmulas, quod aperte tradit Plinius, & haud obscure innuebant sua illa prohibitione Talmudici , firmare praeterea videtur nummus Damascenorum, a Cl. Tristano alicubi yul- Tomi. tus, in quo occurrit mulier nuda lancem Dactylis plenam serpenti adponens, quae vulgo Deae salutis sy iambolum in antiquis nummis. 'Per 2UMaos vero, quorum mentio in illo Talniudicorum praecepto , Palaestinae Caryotas, de quibus agimus, intelligendos, liquet a unde ex doctoribus Gemaricis, qui hanc vocem D,poseu meoiau, alibi in Mischna Talmudis Babylonici os
currentem, per vocem seu Caryotam cXplicant,
quorum utraque Hebraeis quidem esset peregrina, posterior tamen notior in terra Israelis. Hanc doctorum de illis vocibus sententiam legas apud doctissimum Buxtorfium, in voce Nu p. Inde vero jam indubie colligas, illos Palmae fructiis ad Augustum mis. ses, &ita ab co denominatos, non Dactylos communes, sed revera Caryotas fuisse, quibus nomen illud Nicolaorum adhaesiit , male proinde ab Isidoro Nivlms' M Nurales seu Caryotas distingui , Alii Thebaici, crNicolai , alii Nucales , quos Graeci Καρυοέους vocant. Immo inde liquet, non in Graeco solum, sed in rientis tiam linguas, &usum transiisse Imanic Nicolaorum de his 'Palmulis appellationem , ex quibus agens do iis Plutam chus haud parum illustratur, τας-η--ῖ sympoc
Apud Arabas vero, quibus Palmae & earum fructus iniri varias sertiuntur appellationes, eundem usum ho-T t rum
377쪽
riim Nicolaorum obtinere videas vocem haud rem
tam o, de Palma praestanti ac selecta Opposite plane . de ad palmulas, quarum Xenophon meminio radice quippe oia Hebraeis' seu naual, quae I
crevit & elegit apud eos notat. Ex quo sonte itaque, eam Nicolaorum de Palma apud Talmudicos appellati nem prosectam possct quis forte alguere, ni obstarent cum aperta illa Plutarchi & Athenaei de origine hujus vocis testimonia, tum ipserum Talmudicorum dost rum confessio, eam vocem ut plane peregrinam, &ignotae sibi significationis profitentium. Ut jam mittam opportunum hic Caryota exemplum, & adi tiStrobili , ac sexcentarum id genus vocum, quae e Graecia & Latio in corum usum & sermonem paul tim irrepsere. Neque vero superiora potest infringere citati apud Suidam si riptoris auctoritas, qui de Paumulis silens, Placentas a Nicolao Damasceno ad Augustum missas, Nicolaos ab co dictas tradit. Sed facile scribptorem illum cum Plutarcho, Athenaeo, Plinio, acim super cum Talnaudicis doctoribus conciliabimus, qui nomen hoc Ni uorum, non Placentis, sed Palmulis tribuunt , si dicamus Placentas illas ab hoc Nicolao ad Augustum misses, procul dubio ex his Caryotis com sectas. Tales certe Placentae e καρυοις, unde Caryot rum nomenb olim usitatae, & peculiarem etiam inde
appellationem nactae. Hesychius, Καρυων, πλακῶς
κάρυα. Immo ejusmodi e Dactylis aut Caryotis Placet ras , fuisse jam olim inter praecipuos Orientalium cibbos, liquet adhuc ex non una voce Arabica, qua ed
lium delicatum ex butyro & Dactylis consectum indi, tant, qualis item ita, . Tam Caryotae itaque quam Placentae ex iisdem constantes, & ab hoc Nic lin
378쪽
lao ad Augustum misi, , Ni uorum nomine ab eodem donatae videntur. Ex his autem Caryotis fiebant potissimum vina illa Palmea, quibus Oriens olim utebatur. E vulgaribus etiam Dathiis confecta liquet alias ex Dioscoride ac Plinio. Sed e Caryotis, ut peculiari ac longe praestantissimo Palmularum genere, optimum etiam & nobilissimum vinum parabatur , unde & apud Talmudicos pro vini specie legitur. Succo nempe commendatae olim inter alia Caryotae , Plinius, Acib. xiii his Iota maxime celebrantur er cibo quidem se sensere a. Ex quibus praecipua vina Orienti, iniqua capiti, umde pomo nomen. Nugae quae de nominis tradit origine. Aliud κορυον,unde καρυωτὸς seu nucalis palma,& inde vinum Caryoticum; aliud καρη seu κάρειον. Et quaim
quam ab hac voce, seu a capite prior illa profluxisset, non inde continuo dictum liqueret vel fructum, vel
vinum ex eo confectum, quod nempe capiti noceret.
Id quidem non Caryoticis solum, sed palmeis in genere Vinis commune, ut iniqua essent capiti, haud difficulter largiemur. Hoc enim & cibo e recentioribus Palmulis tribuit 'Dioscorides, & Vino etiam Palmeo' Lib. t. Xenophon, & ex eodem ν Athenaeus , -- s. Ad V is , Vinum quidem illa potus me erat, se capiti noxium. Immo id extra dubium ponit vox Arabica - hoc est Hebraeorum seu ne 'o quaminum daturum &potus inebrians ex aequo innuitur , at non proinde a capite deducta, sed a verbo, ta ebrius fuit aut inebriatis. Sic vinum ea de caussa, ut videtur, quod caput & cerebrum turbaret, vocarunt Orientales Syri, Assyrii, Hebraei, mn & R n, a voce nempe 'tan, quae non caput rursus, sed turbare & incalescereaoud eos indicat. Et haec scripseram, quum miratus
379쪽
33r DIssERTATIO QUARTA sum in candem cum Plinio sententiam descendisse non solum Hermolaum Barbarum in Corollariis suis ad Dioscoridem, sed etiam virum magnum, in nova accessione nobilissimi operis de Idololatria Gentilium, Verum aliud agendo procul dubio, neque re satis accurate eXpensa. Caeteroquin vinum hoc Palmeum inebriandi vim habuisse, ex Hieronymo praeterea colliugas, in Epistola ad Nepotianum; SICERA Hebro
sermone omnis potio nuncupata, sua INEBRIARE potest, sive uti quae frumento conficitur , sive pomorum suco , aut quum favi decoquuntur in dulcem separvampotionem , aut PALMARUM FRUCTUS exprimuntur in liquorem. Haec autem omnia rursus valde illustrat sequens apud Chrysostomum locus, quem satis opportune in meis . Tom. i. ad ex au reo A uctore Excerptis reperio ; ΣI KEP Αθ G-
παν φυαν. ΚΑR TIRON:1 ἱώτη πιοῦ - μεθης ς κώ. S I C E R A Μ autem hic vocat PALMARUM SU CUΜ, quem adservant, pressum se contritum fluctum in VINI naturam transformantes. Est autem H E CAPITI GRAVE, EBRIETATEM provocans. Aliud nempe aurei oratoris , seu Xenophontis ea de rc κεφαλαλγες, aliud καρυωπς. Inde vero crederem
ad Palmam arborem, & Caryotam inprimis, e cujus fructu &succo, auctore Plinio, praecipuum id genus vinum in Oriente parabatur, respexisse Maimonidem sequenti illa sua lege, a res nN
ma ni z a : Arbor sit cujus fluctu custodiebant gentiles, dictantes eos servari ad facisndam inde lotionem pro hujus vel Agim uoli delubra , si
380쪽
ά ditisne ex iis confectas biberint die festo, is , arboruinterdisitur. Ex illo autem Palinei vini usu in Oriente,
profectae communes illae Arabum voces, Maecuso ire Palmetum aut Vineam, Palmarum Vinea custodem, Palmas aut Vises colendas dare ex aequo sgnificant. Neque
veroJudaeam iam ac Thebaida, sed Babyloniam insuper ac ulteriorem Orientem, Caryotis illis seracem fuisse, ex Diodoro ac Strabone abunde licet colligere ;quam praerogativam etiam inter Fortunatas Insulas, Canariae tribuit alicubi Plinius. Apud Strabonem quidem legitur, Palmam Judaeorum Caryotam, ου' ii
κρωFωνα F Bαcυλωνίου, non multum meliorem quam Babylonia; at crederem omnino ibi legendum, sρωνα, non multum inferiorem , quod longe & scribendi sit, & veritati convenientius. Babylonicae enim Palmae, juxta Theophrastum, & inter illas quidem Re-Lib. m. giae, omnium praestantissimae cum magnitudine, tum Hist cl-ηx virtute. Unde & selectos Palmarum fluctus apud eos.' e dem Babylonios, eosque magnitudine & pulchritudia ne mirabiles , non in promiscuo quidem usu iam Lliae , cui vulgares relinquebantur, sed Dominis tantum servatos docet. alicubi Xenophon. Quin & Α- Lib. it. denich, scriptor e recutitorum gente, ac proinde hoc pia ςy loco fide dignus , auctor est vocari in Oriente Palmae speciem in Perside provenientem, praestanti rem Palmis, quae nascuntur in Palaestina. Et de Palmis hactenus tam Caryotis, quam Communibus, quae in antiquis Nummis signantur. Alias quidem Plantas haud vulgares eadem adhuc latifundia possent nobis suppeditare. Neque enim Palmas suas sbium Palaestina , sed cum Urnam, cui