Apologia chrysopoeiae et argyropoeiae, aduersus Thomam Erastum, doctorem & professorem medicinae in qua disputatur & docetur, an, quid, & quomodo sit chrysopoeia & argyropoeia. Authore Gastone Dulcone siue Claueo, subpraeside Niuernensi. Cum nouo & r

231쪽

Veritas & sto , concedatur finem Argyropoei & Chrysopoeiae euh opes & diuitias

opueopia ex illarum tamen copia aut penuria, Rxii vera an falsa sit ars, diiu dicari non pol tibi: id arguinentum tuum est ane artis tu possibili, quo aliqua necessitas non in AElcanda ducitur. Si enim ex ignoratione huiusce aut alterius artis, qui eam exemcuerit, pauperior euaserit, non arti, sed ignorationi artificis imputabitur. Nec tamen propterea ars aut falsitatis aut impossibilitatis Coarguenda rit. Sin ab ingenioso & perito eXcmceatur, nihil illi ex operibus d erit, S siue pauco contentus fuerit, nec nisi quantum rei familiaris necessitas po-

stulabit, qui sapientis verus est scopus siuu opibus se profluere&supe bire, re ipsa demonstrauerit squi insipientis est finis veritas artis deprehen

tas artis.

. . - .

232쪽

ars non

Ars non est. Huic argumento aducis allud mile, dragesimum tertium Argumentum.

Quae nouet sunt Artes,non sunt A

Atque ars Chemica quatuor aut quinque antehac secula non excedit AR C YR. E T CHR Ys o P. zo, tempore ad eam perueniri potest. In summa, si Argyropoeiam aut Chry- .sopoeiam CXercentes ad inopiam rediguntur, non artis falsitas, sed turpis illorum ignoratio causa est ino pia ae dragesimum secundum Ar

gumentum.

Quae a grauibus & probatissimis vi-

ris ars nec cognita nec probata est, ars non est.

At grauibus dc probatissimis vi

233쪽

Si Hippocratis, Aristotelis, Galem

& caeterorum antiquorum Philoso phorum d probatissimorum viroruni seculis haec ars incognita fuit, Vt ars, abusdem probari aut ima 4 8 probari potuit. Nec quod forsitan tan . D ' Vr putas, idcirco ars

artes vete dis, tormentorum bellicorum, & Ty. dii bi , φόςψdςndorum librorum artes ve axio ς. -i11cognitae fuerunt, quibus ta- me artibus antiquitas nihil par hab CArtes tame sunt A verissimae NEE mi nus his omnibus verissima est & admiranda Argyropoeia & Chrysopoeia quae etiam cognita est viris probatissimis, &in naturalibus Philosophiae praeceptis peritissimis, licet paucis, in-hthd pxim partes tenet Gebe esse velis quern, tu Eraste,idolum Chemicorum appellas. Verum definitionibus, diu sionibus, causis & effectibus, Sceptis

physicis petitta Metem

234쪽

, ARGYR. ET CHRYSOP. 2ον verissimam esse probauit. Plura tamen dici a esse ab eo comminisse Iis, eaque redarguis, quae nusquam somniauit. Haec sunt argumenta tua, Eraste, quibus non sine contumelijs, iniuri)s& ira aduersus Chemicos pugnasti, anno,ut scribis, millesimo quingetesi- Erastu, mo sexagesimo sexto, mense Augusto. impugna- At cum deferbuisset ira tua, & ab egregio o docto viro, Ut scribiS,argumen- no 1sόα ra quaedam opinioni tuae aduersantia

proposita essent, ijs respondisti subsi- Anem huiusce disputationis, &mode istius quidem, ut videtur, qua superio

ribus argumentiS. Ostendit tibiis, ut ais, argentum vi- Mereu ius.' uum ab auro Prolicitum, & ex caeteris

metallis prolici poste proiitetur, nec multum aduersaris. Sed quod argentuviuum vel vulgare vel ab imperfectemistis metallis reductum sit materia

argento & auro proxima, negas. Et quamuis ita se res haberet, tamen arte conce in argentum aut aurum mutari posse , inficiaris: fateris tame argentu Vivum dain aute

ex auro reductum secile M seleriter in

235쪽

ros ApoLOGIA aurum cbncoctione posse redire. Argentum autem uiuun a, quodcunq; sit, non esse materiam aligeto 5 auro proximam, hinc coni)ci m quod vn si quodque argentii viuiam sit tantum In diuiduum suae & propri e speciei; &quod

alterius speciei Indiuiduum nusquam esse possit. Vt si ex plumbo arte proliciatur argentu viuuin sit Indiuiduum

plubi, si alterius, siti eiusde Indi uiduit. Vt id conformes, sin nititudinem aducis in sanguinibus,quii a diueris speciei

animalibus fluxerunt, qui omnes sese colore referunt, & ide in sanguitiis nomen obtinent, sed no n eandem rationem, naturam & speciem gerunt. Sed& in carne & multis a tris rebus eiusdenominis exempla adfers: hinc conficis: Si argentum vitium vulgare aut quod a metallis pholicitur, non est in teria argento &auro proxima, siue eb- rudem Indiuiduum, vanos esse omnes omnium Chemicoruria conatus cum nulla materia possit motu a causa efficiente formam certam apprehedere,

nisi formae huic sit potentia proxima.

236쪽

Sane ex multis, quae aduersus artem hanc attulisti argumenta, nullum hoc verisimilius est, quodque magis Vrge re videatur, sed cui tamen facile sit respondere. Nititur erim hoc argumem Argum&atum tuum similitudine nominis, non rei aut substantiae. Argumenta haec Omnia a simili plus ad illustrandam pro- nem stabubationem quam ad illam stabiliendam prosunt. Nam fere omnia infirma am sues Ee gumenta a similitudine ducunc cum Vecessita. nulla sit tanta similitudo quae per omnia extendatur. Nullam autem ne- mili ducu-

cessitatem inducunt, sed ut auditores vel legentes sese obsequentes dictis aut scriptis reddant, maxime acCommodata sunt: idcirco nullis argumentis facilius incautos decipi Sc falli comtingit quam ijs, quae a similitudine re

rum ducuntur.

Huic igitur argumento tuo a simili Responsio petito, Eraste, sic respondebo. Mate- .ria remota & prOXIma eodem nomine a millappellari possunt, non eadem ratione censeri: ut puta sanguis suillus est maia teria remota carni humanae, sanguis

237쪽

humanus proxima, & tamen uterque nomen habet sanguinis. Sed sanguis ille suillus nusquam erit materia proxima carni humanae nisi multis muta tionibus in sanguine humanum mutatus sit. Discrimen hoc materiae proximae & remotς, etsi verum sit in famguine suillo & humano , non tamen hinc sequitur, argentum vivum Vulgare, aut quod ex metallis arte proliacitur, aliud esse materiam remotam, aliud proximam argento & auro. Probauimus enim ex iuperioribus omne argentum vivum esse argento te auro materiam proximam & sola coctione

differre: & quo plus fuerit decoctum

eo propius esse eorundem indiuiduut' nam veluti cineres ex quibuscunque herbis aut lignis aut alijs rebus exustis, sunt proxima vitro materia, tametsi ex diuersorum generum aut diuersa rum specierum Corporibus idierint: istic dc ex quibuscunq; Corporibus a genti vivi materia dissoluta fuerit, erit

proxima argento dc auro materia.

Haec etsi validissimis argumentis prob

238쪽

AR C YR. E T CHR Y s o p. a It probauerimus tum ex similitudine totatius substantiae, tum ab accidentibus proprijs utriusque communibuS, tanto tamen verius csse existimandum etarit,quanto certum est argentum S au Aurum ivrum finem esse dc periodum natura i metalΙicae; non Iecus ac Vitrum finem ea, me aLOmnium corporum naturalium. Fine licae. vitrudico,quod ignis illa disto luere aut cor

rumpere non.posiit, ted omnem Vim porumna artis tolerent, atq; eadem semper perta x alium

sistant, quod proprie de auro & vitro

dici oportet: sed illud a natura ortum est, hoc ab arte elaboratum daaec decar teris corporibus ita dici non possitnt, quae non sunt proxima &im permut bilis materia, sed alliduis mutationi-hus obnoxia. Argentum autem Vivum a sua causa efficiente nihil aliud fieri potesti quam argentum aut auru, ceu Cinis igne violen ro ogente vitrum. Distinctio Omnia igitur argumenta tua, quae

ex discrimine corporum eius clem ΠΟ- eiusdem 'minis, sed diuersae rationis, attulisti E- nominis, raste, hac distinctione evertunt', quod corporum, qua sint et iisde nominiS, nis. . O a .

239쪽

xt1 APOLOGIA ialia sint diuersae rationis , ut in sangui ne suillo Sc humano: & alia sint materia remota, alia proxima: alia vero noti tum sint oiusdem nominis,sed& sot-mae & rationis, quae tantum accidentibus quibia fidam differunt,ut argen tum vivum vel vulgare, vel quod corporibus metallicis inest, aut alijs rebus. Praeterea quaedam corpora sint proxima materia permutabilis in plures alias proximas materias,a Mementa,&quae ex his Concreuere multa corpora: quaedam vero si ut proxima materia in quoddam extremum impermutabilere fixum, ut argen tum Villum, ex quo fit aurum, omnis cinis, ex quo vitru conflatur.

Sed video obhci mihi, si argentum

uiuum non possit aliud fieri, quam a gentum aut autum,&aurum sit impe mutabile corpus,ex iis Argyrogoniam

aut Chrysegoniam procreari no pos .

se cum tamen illa proximam his mat riam esse dixerimus : Respondemus,

quod de proxima & impermutabili materia diximus, intelligendum esse

240쪽

ARGYR. ET CHRYSOP. Corpore, quod sola natura produxit, de omnibus notum est, ut argentum de aurum : sed semen argentificum vel aurificum a sola natura non est productum, sed arte ministra dc impellente, quamuis a causis naturalibus efficien

tibus.

Haec sunt,Eraste,quae ad euertenda Peroratio argumenta tua satis esse puto, dc plura fortassis, quam quae primo proposuissem,quςque quaestionis,de qua agitur, limites praetergrediuntur. Iam igitur finem dicendi facere opportunum Cc, se arbitror. Hoc unum a vobis postu- Epilogislo, quos totius disputationis iudices olomatu

conlutuo, ut an memoriam haec Gior Apologi

mala reuocetis: non hic agi de stirpiu aut animalium viventium interitu,sed corporum inanimorum & mutorum simplici mistione &dissolutione: vir que diuersis legibus circumscribia illorum ortus a causa efficiente insita proficisci quae nec sit in potestate artis nec eiusdem ope indigeat: horummia,stione a causa efficiente prodire, calo

re scilicet& frigore in humidum de sic.