장음표시 사용
292쪽
CAUSIS; ET SIGNIS ACUTORUΜ Μ ORBORUM,
De Angina. VII. De Columellae affectibus. vIII. De Tonsillarum ulceribus. IX. De Pleuritide.
293쪽
ΑΑ. Ah, hebetudo, vertigo, tendinum gravitas, venarum, quae is collo sunt, repletio atque distentio : nausea praecipue quidem post cibbum, sed quae per abstinentiam quoque lenta continuat, multaeque pituitae Nomitus post exiguam cibi assumtionem fastidium 8c crudibris ; inflationibus replentur : praecordia ipsorum intumescimi. Et haec squidem perpetua sunt. Αεό s. At si instantis accessionis timor subsit, splendores quidam ante oculos
purpurei, vel nigri, vel ex omnibus coloribus inter se permixtis in circulo obversantur, ut Iris in coelo praetenta Videatur aures eorum tin-niunt : ipsi foedos odores sentiunt, iracundi praeter rationem, ac biliosi Iosunt. Quidam itaque nulla alia de causa, quam prae maerore, conciderunt ; alii, cum in profluentem aquam, vel in rotam versatam, vel in turbinem circumvolutum fixis oculis intuerentur; alios gravium odorum sensus, quemadmodum lapidis Gagatis, prostravit. Quibusdam vitium in capite confirmatum est, & inde noxae fit initium; nonnullis is autem, a nervis incipit, qui a capite longius absunt, & cum parte primum affecta consensum habent. Itaque magni manuum pedumve digiti contrahuntur, dolorque, Sc torpor, M tremor insequuntur : omnisque horum impetus in caput se convertit; cumque malum ad caput perrepserit, fragorem quendam, quasi ex ictu lapidis, aut ligni, percipiunt: apia postquam exsurrexerint, sese ex insidiis ab aliquo percussoa esse clamitant ; sed ea fraude capiuntur ii solum, quos jam primum morbus hic
294쪽
Αcii To RuM MORBORUM, LIBER PRIMUS: A
hie invasit. At qui malo affueti sunt, si id instet, digitumque jam occupaverit, vel ab alia quavis parte inceperit, suturi per experientiam scientes, ex astantibus, quotquot iis opem serre consueverint, Vocant, eosque obsecrant, ut partem primum affectam constringant, & reflectant,ue & intendant, eandemque ipsi vellunt, morbum ita cupientes eximere; idque aliquando auxilium isto die accessionem depulit. Multi ingruentis serae opinione, vel umbrae alicujus risu, perterriti, atque ita prolapsi
Ρorro in ipsa accessione homo sine sensu iacet: manus contrahuntur: Aepessio. io crura non modo a se invicem diducta, sed etiam huc ia illue vi tendianum disjiciuntur. Jugulatorum taurorum in hac calamitate speciem referunt ; cervix incurvatur : caput variis modis pervertitur; nonnunquam enim in pronum, tanquam arcus, inflectitur, & tum quidem pectori. mentum adglutinatur : alias ad dorsum reflectitur, sicut in his, qui 1 s capillis vi magna retrahuntur, tunc autem hac vel illac super humeros incumbit. Late hiant: os siccum est: lingua propendet, adeo ut periculum sit, ne vel graviter vulneretur, vel etiam abscindatur; nonnumquam dentes convulsionibus arcte colliduntur: oculi in interiorem partem voluti: palpebrae cum palpitatione late dehiscunt, easque, si forte sto connivere cupiant, nequeunt committere, ut quod ex oculis album est subter appareat; supercilia interdum in mediam frontis partem contrahuntur, quemadmodum in iratis fit aliquando ad tempora vehementer reducuntur, ita ut cutis circa frontem valde intendatur, omnesque penitus e fronte deleantur rugae; malae rubent, & palpitant: labia sitia 1 quando in acutum ambo compressa, interdum in obliquum revulsa, more subridentium, circa dentes praetenta. Verum ubi morbus incres est, accedit vestiis livor : vasorim, quae inlaee, collo sunt, distentio; sicut in strangulatione, vox suppri tur, neque' '' ullus, etiamsi alte vociferere, sensus: quaedam tamen ad loquendum 36 quasi irritatio est, sed pro voce suspiria tantum emittunt eadem est respiratio, Se suffocatio, ac si laqueo strangularentur; pulsus in initio Vehemens, ceterque, Sc magnus P circa finem parVus, tardusque, Sc languidus ex toto autem inordmatus; pudendorum tentigo. Et haec sunt, quae juxta finem accessionis patiuntur. Sed cum ad mali remissionem jam perventum est, utina sponte pro-Re s.. fluit : alvus liquatur : Κ nonnullis, propter vasorum astrictionem compressionemque, perque tui tamentum, quod ex dolore provenit, L humoris eruptionem, seminis fit profluvium; siquidem his etiam nervi dolent ; os jam humidum habent, multamque pituitam, eamque crassam εο atque Egidam effundunt, magnamque ejus copiam, si trahere velis, possis, tanquam in filum, deducere. Quod si longo tempore, multoque cum dolore, quae sunt intra pectus quasi serveant, spiritusque inclusus
, Ita verse est ειναγμὸj ἡ φωνὴ, cum in sequenti capite eodem dicendi genere utatur, ut
295쪽
Minia coemioveat, ia eorum, quae morbi cauta sunt, convulsio quaedamia perturbatio sit, & ad respirationis exitus, os scilicet atque nares, immorum inundatio prorumpat, quae fuit antea partium omnium strangm latio remittere videtur ; spumam autem exspuunt, sicut aequor ventis ingentibus coticitatum; iamque morbo quiescente consurgunt. Uerum . subi is recessit, per membra segnitiem, & in capite gravitatem continudsentiunt, & ex lassitudine ac pudore resoluti sunt, languidi, pallidi, tristes, Sc demissi.
TETANI nervorum distentiones sunt, quae vehementes mserunt
dolores, celerrimeque interimunt, neque facise possunt solvi. is Musculi tendinesque malarum hisce affectibus praecipue tentantur ; sed universo corpori malum communicatur, quoniam omnes partes Convulsi iis, quae primo affectae sunt, consentiunt. Species autem Convessionis v sunt tres; nam vel in directum sit, vel in posteriorem partem, vel isanteriorem. Tetan- in directium dicitur, cum homo ita intendatur, ut ao in neutram partem se torquere possit, aut inflectere. Contusiones amrem, quae Vel retrorsum, Vel in anteriorem partem fiunt, ab intentione,& loco ad quem ea fit, nomen obtinent. Nam in aversam partem l borantis reclinationem vocamus opisthotoram, nervique, qui eo loci sunt, assiciuntur. Em o otonus autem dicitur, cum homo in anteriorem et 3 partem a nervis, qui ibidem positi sunt, incurvatur. Tonus enim ne vorum atque intentionis nomen est commune. Ris. Horum affectuum causae sunt innumerae; siquidem post vulnera seri solent, cum vel membrana, Vel musculus, vel nervus punctionem accepit, ex quibus mors plerumque sequitur : nam post vulnus nervorum 3o distentio morti sera est Convellitur etiam ex abortu mulier & ea quoque vix evadit. Alii ex vehementi cervicis ictu eodem malo excipiuntur. Frigus etiam violentum ejusdem causa est ; quapropter'ayeme
296쪽
ΑCuTORUM MORBORUM, LIBER PRIMUS. s
hi affectus maxime oriuntur : vere, & autumno, minus aestate, per- raro, nisi vulnus praecesserit, aut peregrini morbi populariter grassentur. Mulieres nervorum distentionibus magis opportunae sunt, quam viri :quoniam frigidae naturae sunt; sed & frequentius etiam liberantur, quias humidiores sunt. Quod ad aetates pertinet, pueri hisce affectibus assidue infestantur, sed ex iis minus moriuntur, quia vitium ipsis usitatum est Scfamiliare ; juvenes minus, quam pueri, tentantur, sed saepius opprimuntur ; qui aetate constanti sunt hisce morbis minime obnoxii vivunt; senes iisdem maxime patent, & frequentissime moriuntur in causa est frigu1o ditas siccitasque senectutis, quae mortis etiam natura est; nam si frigidum cum humido conjungatur, minus noxiae L periculosae sunt convulsiones. Omnes hos assectus, ut in summa loquar, comitantur dolor intentio- signεque tendinum, ac spinae, musculorumque, qui in maxillis sunt, L pe-eomm ctore; nam superiorem maxillam inferiori ita adnectunt, ut illae neque
1 vectibus, neque cuneis facile diduci possint: vel siquis dentes violenter separans humorem instillaverit, hunc deglutire nequeunt, sed vel effundunt, vel in ore continent, Vel in nares regerunt: quoniam fauces compressae sunt, tonsillaeque durae M intentae ad alimenti protrusionem deglutitionemque non committuntur. Facies rubet, & variis coloribus distin-οoguitur : oculi paene immobiles cum dolore vertuntur : strangulatio v hemens : spirandi dissicultas manuum, crurumque intentio P muscul rum palpitatio : facies variis modis distorta : maxillarum labiorumque tremor : menti conquassatio : dentium stridor; in quodam etiam homine aures cum stagore concussae, quod K ipse vidi, L admiratus sum; ς urina dis vel cum magna dissicultate supprimitur, vespropter vesicae compressionem sponte proin it. Haec autem in omni Comni onis genere contingunt. Propria vero cujusque haec sunt. In universum corpus rectum Tetini& immobile sine ulla flexionis potestate intenditur : rectae manus sunt, ad Opi sonus autem retro flectit hominem, ita ut caput revulsum inter oh ah, humeros jaceat : guttur exstat maxillae plerumque dehiscunt, rarZque 'rfit, ut sibi invicem committantur in spirando sterior venter, atque pectus prominent: urma his maxime sine voluntate profluit : abdomen intentum, M si id percutias, resonans: manus cum extentione retro vel-3sluntur crura contorquentur, nam vitioso quodam more, M poplitibus
si Empro 'hotonin est, tergum gibbum fit : coxae extruduntur, Us Empριμ cum dorso in directum jaceant : spina tota recta est caput pronum, sεL '& in pectus vergit : mentum pectori adglutinatur manus consertae
vertit, quasi urinae suppressionem, aut effusionem miraretur Author ; Gonnim inquit, haec verba ad aurium motum pertinere videntur. Et hoc certe admiratione dignum, ut aures, quas naturaliter homo ipse movere nequit, a morbo cum fragore concutiantur: illud non item ; cum inter signa Tetam Polus L. 3. c. m. urinae ex toto suppressionem, vel instar aquae effusionem, ponat : & Aretam ipse infra, opisthotom laborantibus urinam praecipue sitae voluntate pronuere, animadvertat. crura
297쪽
hrum extenta. Dolores omnium vehementes sunt, vox omnium flebilis suspirant omnes, & ex alto gemunt. Onhd si pectus atque Spiritum morbus occupaverit, mors in propinquo est ; idque ita fieri ipsi aegro felicissimum est, ut dolores, distortionemque, M turpitudinem morte commutet praesentibus etiam minus triste, licet vel filius sit, vel pater. sQuod si vita etiamnum restet, quamvis vitiato, remanente tamen Spiritu, in anteriorem partem non in arcti tantum, sed etiam in sphaerae simili tudinem incurvantur, ita ut caput genibus adnexum habeant dorsuinque. & crura ita in anteriorem partem convelluntur, ut articulus juxta genu intra poplitem compulsus esse videatur. Calamitas mortalibus intolera-1obilis, cujus etiam aspectus intuenti gravis est ac molestus; malum autem prorsus insanabile; laborantem etiam amici propter corporis disto tionem non agnoscunt. Votum quoque praesentibus, prius impium, nunc honestum efficitur, ut aeger quamprimum obeat, Vitamque, & dolores, &mala acerbissima morte commutet. Neque vero Medicus ipse pnesensis vidensque quicquam valet, Vel ad salutem praestandam, vel ad doloris levamentum, vel etiam ad fimae emendationem; citius enim hominem vivum disciderit ac divulserit, quam membra recta effecerit; nullam it que a malo victis medicinam adhibens una cum iis dolere tantum potest: haec vero magna est Medentis infelicitas. 2o
A peracutus est affectus; quoniam Spirito compresso species. Nam vel partium, quae spiranis instrumenta sunt, inflammatio est ; vel solus ipse Spiritus asci,
tur, causamque morbi in seipso continet. Cnia, Insi rumenta dico, tonsillas, ef ottidem, fauces, columellam, sum δ' '' ' mamque asperam arteriam: & si ulterius serpat inflammatio, lingua etiam,ia maxillarum interiores partes assiciuntur ; in quo casu linguam prae mmia ejus magnitudine extra dentes proserunt: haec enim os totum replet,& reliqua pars ejus supra dentes effunditur. Synanche, vel Θnancte,
id est, Canina Angina,9 malum hoc vocatur : vel quoniam animalia 3 sista
298쪽
ista eo assiduὶ infestantur, vel quia etiam in sanitate linguam exerere
In altera specie notae his contrariae sunt ; instrumenta spirandi colla-sytatio . buntur, Κ tenuiora fiunt, quam in naturali cujusque habitu sussecatioue ita vehemens, ut in pectore circa cor 8c pulmones inflammatio clam occultari videatur. 8nanchen appellamus, quia urget interius atque am
t. Mihi autem videtur ipsius tantum Spiritils id esse vitium, qui prava quadam mutatione in calidissimum siccissimumque convertitur, stne ulla membri cujusvis inflammatione. Neque sane id ita fieri res valde 1ο mira videri debet; siquidem, in Charoneis Specubin, homines non affectu quopiam corporis acutissime strangulantur, sed vel unico Spiritus haustu
interimuntur, priusquam corpus ullo modo sit affectum. minetiam, sine morsu quovis, sed a lingua canis recepto tantum Spiritu, in rabiem homo agitur ' Eadem itaque Spiritus mutatio intra hominem fierii potest: quoniam in homine aliae res innumerae cum exterioribus causissimilitudinem habenti Succi sunt, qui extra atque intra corpus mortem ' inserunt; morbi venenis similes sunt; ia ab epoto medicamento eadem, quae in febribus, evomuntur. Quam ob causam factum esseverisimile est, ut in Pestilentia, quae Athenas assiixit, nonnulli Pelopon-uoneos venena in puteos, qui in Piraeo erant, conjecisse s censerent ; et iam pestilenti morbo magnam esse cum venenis assinitatem homines non intelligebant. Caeterum in iis, qui Cynanchici vocantur, tonsillarum, faucium, to-Cynm tiusque oris iugammatio est; lingua extra dentes atque labia prominet signa.diue saliva effunditur pituita frigida ia crassissima profluit: facies cum t
more rubet: oculi exerti, patentes, rubore suffusi: potus in nares r jicitur : dolores vehementes, qui tamen, propter urgentem strangulationis vim, minus sentiuntur : pectus, Κ cor exardescunt: frigidi aeris desiderium est, sed ejus parum admodum trahere possunt, quoad, late go cluso tandem transitu, strangulentur. Quibusdam malum in pulmones continuo transir, eosque ita interimit ε; febres enim oriuntur lentae, ten es, nihil relevantes. Quod sicui res in bonum vertitur, abscessus vel extra, hinc atque illinc, juxta aures, vel interius, prope tonsillas fiunt;& si non admodum tarde cum torpore suppuratio excitetur, evadere; ue quidem possunt, sed cum dolore, ac periculo. At si magnus oriatur
tumor, cum affectus ad suppurationem tendit, & in acutum tollatur abscessus, cistbcatio repente sequitur. Haec utique Cynanches signa sunt. In Θnanche autem, partes collabiantur, & tenuiores fiunt; accedit Synane spatior: oculi concavi, interiusque demersi : fauces, & columella retra- 6huntur tonsillae magis sibi invicem committuntur: vox supprimitur. Strangulatio in hac specie multo vehementior est, quam in priori: quo
d Idem observat Calius Aurelianus, de Hydrophobia, Acut. ΜοIb. L. 3. c. s. Uerba Hippocrauis, L. de Aliment. f Thucydid, L. a. s Hippoc. Aph. Io, S s.
299쪽
niam in pectore vitium est, ubi positum est respirationis principium Ili celerrime, etiam primo die, mori solent, & interdum priusquam M dicum arcessere possint, vel si arcessiverint, nihil quicquam opis sentiunt, sed obeunt priusquam ille queat artis praesidia adhibere. Quibuscunque autem in melius vertitur, in omni parte excitaturinflammatio, &extrorsum sproceditia ex Θnuncte fit Cynanche. Magnus etiam tumor in pectore,& ibidem Eoletis apparens saluti serum est j. Et periti Medici est admota praecordiis Cucurbi a malum educere ; vel sinapi pectori partibusque circa maxillas imponere, morbumque ita extrahere M discutere. Nonnullis autem pro brevi tempore vitium his auxiliis extractum est, &postquam solutum esset, statim revertens aegrotantem suffocavit. C uin. Hujus affectus cauta sunt innumerae; sit enim ex frigore frequentius, rariusque ex aestu, ex ictu, ex ossibus piscium intra tonsillas defixis, ex frigidae potu, ex nimia vini cibique abundantia, & ex respirationis
SOLIDA caruncula, quae ex palato inter tonsillas dependet, coimeto
mella, & gurgulio, appellatur. Σταφυλὴ enim, sive νυο nomen est affectus '. Columella vero natura humidus quidam nervus est; nam in humido jacet loco. Huribus autem ista malis obnoxia est; Cilam nam per inflammationem cras scit, A a basi usque ad extremum apicem aequalis sit, M in long protenta rubore suffunditur ; M. sive colu P in mella,9 hujus affectus nomen est. Si in extrema tantum parte rotundatur, ia cum magnitudinis incremento livida & subnigra sit, Σ συλὴ, sive ν ,9 vocatur hic affectus: quoniam & figura, ia magnitudine, α' ia colore, uvae perquam similis est. Tertius affectus ad membranas pertinet, quae hinc atque illinc, tanquam lata vela, aut vespertilionum alae, 30 exporriguntur; id genus morbi hianos Uve Lornmo vocatur : quia
300쪽
ACUTORUM MORBORUM, LIBER PRIMUS.
lororum speciem refert lata membranarum explicatio. At si in tenuem e thse M oblongam membranam columella desinat, Κ quasi Urachum quendam 'μ'' in fine habeat, Κρώ-ήδου sive Fimbriad vocatur. Hic affectus, sicut etiam caeteri, sponte sua, ex defluxione oritur : & etiam ex transversas sectione, cum in uno latere Medicus membranam reliquerit. Quod columella bifida reddamsi geminis membranis hinc atque hinc pendentibus, nomen quidem nullum habet, sed affectus ipse satis patet. Reliqui etiam omnes ex aspectu solo facile cognoscuntur. In omnibus suffocatio urget, & deglutiendi dissicultas; in omnibus signi om-1o adest tussis, sed in eo praecipue, quem Lorum, eoque, quem Fimbriammuzia' vocari propositum est: quoniam aspera arteria a membranis titillatur, Scinterdum humoris aliquid m eandem clam destillat, quae res tussim provocat. At in eo affectu, qui voa, eoque, qui Columella nominatur, spirandi devorandique dissicultas multo major est; nam in his humoris ad nares rejicitur, quia tonsillae jam cum columella consentiunt. Senes morbus Columella dictus infestare solet; z a juvenes, eosque qui aetate consistunt: quia multi sanguinis sunt, isque in his ficilius inflammatur; pubescentes, & pueri, membranarum vitiis magis patent. In omnibus columella tuto abscinditur; sed in et is, quamdiu rubor permanet, ab-αoscissionem sanguinis profluvium, & dolor, Sc inflammationis incrememinsequitur in
ULCERA in tonsillis fiunt, quorum aliqua usitata sunt, mitia, Ulemmia innoxial alia vero insueta, pestilentia, L lethi sera. Mitia quideri put exigua, nec profunda, neque inflammantur,& dolore vacant.. rimentia vero ea sint, quae lata, & cava sunt, & sordia 3Q da, quae Dehumore quodam concreto, eoque Vel albo, vel livido, vel nigro comprehenduntur : Aphthae his ulceribus nomen est. Quod si concretio ista alti: s descenderit, affectus Q sive crusta,9 & est, Κ vocatur;&Circa crustam rubor ingens oritur, & inflammatio, & venarum dolor,