장음표시 사용
321쪽
ia molestus dolor in lumbis juxta spinam gravis : partium, praecipue circa praecordia, distentio : urina, non ex toto, supprimitur, sed guttatim destillat, magnamque ejus effundendi copiam fit cupiditas; etenim redundantiae sensus est. Quod si urina acris etiam sit & mordax, accedunt frigora, & tremores, nervorumque convulsiones, praecordiorum s distentio ac repletio. Affectus hic, ejusque sensus ei similis est, qui, a ciborum plurimorum corruptione, ventris inflationem facit. Pulsus, in initio, rarus, segnisque quando malum vehementius urget, parvus, creber, tumultuosus, inordinatus ; somnus tenuis, cum dolore, non continuus : nam e somno, perinde ac siquis eos pupugerit, prosiliunt, io ac rursus in soporem, tanquam lassitudine confecti, devolvuntur; mentis non magna alienatio est, paululum tamen delirant ; facies livet. Quod si tangendi cupiditas revertatur, non sine convulsionibus, ia ingenti dolore, paululum, idque guttatim, exprimunt , id in praesentia cruciatibus aliquid demit, qui postea rursus increscunt. Ex his, qui moriuntur, Isacutissime pereunt illi, quibus nihil excernitur; plures enim liberantur, vel calculo cum urina in vesicam delapso, vel inflammatione in pus comversa, aut celeriter discussa. Nam si aliquantulum morbus remisent, ita ut urina facile transeat, mortem effugiunt at eorum corpora longo temporis spatio consumuntur. Ex his morbis aegri lecto non assiguntur,eto sed tabidi tandem evadunt. Eadem vero armi tempora, D regiones, laarpila: aetates, quae Venae cavae affectibus, his etiam malis patent. Ex Renibus guima. aliquando prorumpit plurimus consertim sanguis, perque multos Iescontinenter fluit; nemo tamen ex hac profusione moritur, sed ex inflammatione, quae profusionem comitatur, si sorte sanguis supprimitur ;as atqui ex suppressione, quam ingens inflammatio secit, mors plerumque sequitur.
D, - I E SIC A in acutis morbis non sine periculo assicitur, licet id lo consensum cum aliis partibus fiat: sed dolores patitur mul- to magis graves ac lethales, si per se laborare coeperit ; etenim mala sua, per consensum, omni parti, & nervis, & menti facile com 3
322쪽
mmicat. Vesca quippe nervus est frigidus assusque, ab innato calore posita quam longissime, ad externum vero frigus quam proxime nam, in imo ventre latens, magno a pectore distat intervallo ; quinetiam munus ejus apprime necessarium est, urinae scilicet emissio. ue Haec itaque si Calcatis tantum fuerit, aeut grumis, aut alia quavis, Vel .ia n. propria, Vel aliena calamitate obstructa, perniciosum est. Nam int: ρος mulieribus, ab utero, si is inflammetur, comprimitur : in viris, ab in- μμ' testino ultimo, quod rectum, & praelongum est. Haec ex involuntaria, prae pudore in colloquiis conviviisque, urinae retentione saepenumero imio pletur, & eo usque distenditur, ut per imbecillitatem se contrahere nequeat, & urinam emittere. Itaque cum haec supprimitur, sequitur superiorum partium, renum scilicet atque ureterum, repletio ac distentio :lumborum dolor gravis : convulsio: tremor, horrorque mentis ali natio. Verdm si praeter haec, vel vicere, vel Inflammatione laboret, is plurima accedunt etiam mala ; sed ex ulceribus mors multo celerrime
invadit. Atqui de Vescae sincere, M abscessu, 8c Suppuratione, capto hisque non acutissimis morbis, in tractatu de Diuturnis Affectibus dicemus. Eorum vero, qui peracuti sunt, & intra decem dies, vel paulbcitius seri ve, interimunt, qualis Infammatio est, & grumi, & Calculus dio in Vesicae cervicem delapsus, hoc in loco mentionem faciemus. Itaque si horum quippiam inciderit, urinae fit suppressio : tumor in abdomine :per totum ventrem acutus dolor : vesicae distentio : decimo die sudor fit idus : pituitae primo, ac d de bilis vomitus : totius corporis, sed praecipue pedum, si igus. At si malum vehementius increscat, accedunt 23 febres cum singultibus; pulsus inordinatus, creber, & exiguus: facies rubet: urget sitis : molestia, Sc delirio, & nervorum distentionibus in- sesamur. Epotis etiam venenis, ia Caussaridibus, & Bupresse, inflammari solet vesica ; tunc autem cum majori violentia venter distenditur, in eoque omnes notae vehementiores sunt, neque longa mortis mora in-
Vesica sanguinem aliquando effundit, eumque fimum, atque tenuem; sed ex hoc casu homines rarissime intereunt, quanquam sanguis non m mima. facili supprimatur. At ex grumis, & inflammatione, maximum immunet discrimen ; etenim frigus, & mortificatio, & Gangraenae, caeteraque 3 ue his supervenientia mala cito interimunt. Ex tempestatibus, hos affectus insere hyems, cum autumno. Ι p
aetatibus, ea quae constans est, & senectus adhuc magis. Per caetera ve-his oppor ro tempora, reliquasque aetates, neque assidue oriuntur, neque valde
lethales sunt. Ex omnibus pueri minime periclitantur.
323쪽
Pe Utero N naediis foeminarum ilibus jacet uterus, muliebre viscus, vita poe-
ne animatum ; siquidem per se movetur huc ia illuc intra illa: squinetiam, directa via sursum procedens, pectoris cartilaginem subit:& oblique etiam, vel dextrorsum, vel sinistrorsum, aut ad jecur, aut ad intestina sertur ad inferiora quoque prolabitur, utque in sinum dicam, undequaque errabundus est. Porro jucundis odoribus delectatur, ad eosque propius accedere desiderat: graveolentes autem aversatur, atque Ioresugit; atque omnino, Uterus in muliere est, tanquam in animali aliud quoddam animal Hic itaque si repente superiores partes petat, ac diutius ibi commotio. retur, Sc viscera violenter comprimat, mulier interdum inlepticoram more, sed absque nervorum distentionibus, suffocatur; angustiis enim is jecur, septum transversum, pulmones, L ipsum cor, celeriter opprimuntur : qua de causa spiritus 1nterclusio cum imbecillitate adesse videtur ; praeterea arteriae Carotides, per consensum cum corde, contamguntur : unde capitis gravitas, ia sensus privatio, cum novo quodam sopore, sequitur. 2OContingit etham taminis alius quidam affectus, priori specie non absi-huie simi-milis, ubi suffocatio est, ia vocis interclusio, qui ab Utero tamen non proficiscitur : quippe qui viros etiam, Cato de ' more, invadat. Porro iis, quae ex Uteri vitio laborant, succurrunt odores scedi naribus as moti, ac bene olentium locis muliebribus applicatio : at in altero malo a ista nihil proficiunt; in Uteri morbo, moventur artus 2 in altero, motu prorsus destituuntur. Ad haec; in Uterino affectu, tremores spontanei,& etiam involuntarii fiunt, ex abortu scilicet, & violentum uteri frigus,& copiosae sanguinis profusionis suppressio, quaeque alia his similia sunt. 3'susAe,- Itaque si, Utero sursum se movente, tamina laborare coeperit, adest in obeundis negotiis ignavia, resolutio, imbecillitas, genuum impotentia, Vertigo, membrorum languor, capitis dolor atque gravitas: in venis item juxta nares utrinque positis sentitur dolorin His, de Utero, similia Plato habet, in Ilaira. o Caelim inquit, Neque alius quisquam hanc Passionem coitu ' sive citate sim, cognovit, usiue ad Methodicorum tempora. Nam ex nostris primus Magnus ejus argumenta constituit, atque mox Agmbinus, dehinc is chia genes, qui plurimum Passionem a caeteris discernendo separavit. Acut. Morb. L. a. c. Io.
324쪽
ACuTORUM MORBORUM, LIBER SECUNDUS. 33
At si mulier collabatur, in stomacho morsum quendam percipit: Parem infra praecordia, in eo loco, ubi uteri sedes est, vacua sunt illa : pulsus intermittens, inordinatus, Κ deficiens violenta suffocatio : suppressio vocis sensus privatio : spiritus trahi vix, aut ne vix quidem, percipitur.5 Celerrime obeunt sed ne tum quidem mortuae videntur; neque enim cadaverosi quicquam in aspectu habent : etenim vividi coloris, & ad multam usque mortem magis rubicundae sunt, quam in haliatu naturali oculi paululum extant, & splendidi sunt: neque valde intenti, neque multiim hac vel illac versi. 1 o mod si, priusquam ad extrema ventum sit, in sedem suam revertatur uterus, Si ocatione liberantur ; alvus interim submurmurat : muliebres humescunt loci : spiritus evidentius, etiam cum aliquo sonitu, adducitur. A morbo celerrimὶ excitantur, quemadmodum etiam ex eo citissime intereunt; siquidem uterus ad superiores partes facile sertur, Mis ab iis facile etiam recedit. Is enim humoris superficiei innatat: humidae sunt etiam, quibus sustinetur, membranae humidus etiam est, in quo jacet, locus; ad haec injucundorum fuga, la gratorum desiderio movetur ; unde fit ut, tanquam arboris ramus, huc ia illuc agitetur, sursumque L deorsum fluctuet. Quapropter foeminae juniores hoc affectu temzo tantur, sed aetate provectiores eo vacant; nam quibus aetas, & vita, iamens est magis vaga, eae errabundum etiam habent Uterum natu ver5 grandioribus stabilis est, D aetas, & vita, Κ mens, A Uterus L Haec ex Stero Si ocatio mulieribus solis contingit. Porro quaedam huic parti mala incidunt, quae cum viris communia is Uos habet, sicut inflammatio, & sanguinis profluvium et cum illis etiam com-imis. munes habet notas, febres, pulsus defectum, frigus, suppressionem vocis.
Atqui ex sanguinis profusionibus mors maturius sequitur, quippe quae hominem quasi iugulant.
SATTRI, Baccho sicci, in picturis, atque statuis, cum arrecto p
ne primuntur, quod Deorum istorum libidinis signum est. Est 'etiam morbi quoddam genus, quod laborantis pudenda arrigit 8, id 3 3 Sauria' dicitur propter similitudinem quam cum Deorum figura habet.
p Ruaedam, ex hoc Capite, passim excerpsit Aetius Ietrabib. 4, Serm. O c. 68. q Aliorum Medicorum, excepto nullum hanc Passionem conscripsisse tradit Curtiim Acut. Morb. L. 3, c. 18.
325쪽
signa. ' Est autem ess enata commiscendi corporis libido ; sed venere nihist quicquam relevantur, neque multo assiduoque coitu minuitur arrectio. Adest nervorum omnium convulso tendines, inguina, M partes inter inguen ac femur distenduntur : pudendorum inflammatio est, ac dolor:
in facie rubor inest, & humor quidam roscidus; silentes obambulant, stristes, ac demissi, utpote ob mali turpirudinem dejecti. At si homini,
verecundiam morbi vis exsuperet, linguam non continent, quin obscaena proloquantur, neque sibi temperare posJunt, quin palam rem haberetentent; ita mente turbantur, ut indecora omnia perpetrent, neque ullo modo sese continere valeant. Siticulosi sunt: pituitam multam evomunt rolabia eorum spunia obteguntur, sicut in hircis fit libidine aestuantibus, similem etiam his odorem exhalant. Urinam, post diuturnam ejus suppressionem, reddunt, sed albam, crassam, seminique similem ; alvus soluta est ; laterum ti alarum spontanei pruritus; convulsionibus vexantur; cibum fastidiunt, ves cum voracitate V tumultu rapiunt. Is Quod si morbus ad exitium tendat, inflantur, ia eorum venter in
tumorem assurgit: tendines omnes atque musculi intenduntur : corpus aegre movetur contrahuntur artus ; pulsus parvus, debilis, inordi,
ibi Haec omnia interdum solvit alvus multis pituitosis biliosisque dejectio 16nibus perturbata; similiter etiam vomitus. Periculo non vacat medela, quae per somnum longum & prosendum quaeritur; siquidem multus somnus nervos refrigerat, Sc resolvit, & stupefacit; torpor autem & frigus Sui ias medetur. mes, Morbus vere, & aestate, praecipue nascitur. Ex aetatibus, adoles asiae τι 'centulos, atque juvenes invadit, & praesertim illos, quibus est natura invenerem proclivis. Affectus acutissimus, atque turpis, qui plerumque intra septimum diem hominem consumit. Quidam tradunt taminas retiam eodem implicari malo, iisdemque libidinis agitari iuriis, caeteraque Omma pari modo perpeti. Ego sane lasciviam quandam humidis inesse δοsceminis, ita ut multam humoris copiam effundant, persuasum habeo verum Sauria' id esse minime concesserim. Neque enim ex natura in hoc malum propensis sunt : siquidem frigida earum est temperies; praeterea partibus, quas habet ni us, unde nomen morbus traxit) ad arrectionem aptis destituuntur. Neque vero 'flerica Si oratione labo-33rant viri, quoniam Uterum ii non habent.
Serm. 4, c. 8a. cujus stripta Coelius, ut ipse ait, Latialetanda suscepi
326쪽
DIu Tu RNORUM MORBORUM LIBER PRIMUS. 3s
CAUSIS; ET SIGNIS DIUTURNORUΜ Μ ORBORUM,
De Asthmate. XLDe die ode affectis. XII. De Jecoris affectibus. XIV. De Uenis affectibus. XIV.
327쪽
CAP. I. DIUTURNORUM Morborum dolor plurimus, tabescendi uetempus longum, D incerta est curatio. Nam vel ex toto depelli nequeunt, vel propter levem errorem revertuntur. LMborantes enim in medela non ad ultimum perseverare sustinent, vel si in ea persistant, tamen in longa victus ratione delinquunt. Quod si ad haec dolore plena curatio accesserit, per famem, sitim, & amarorum medica-aominum assumtionem : Κ praeterea adhibeantur cruciatus, vel incisionis, vel ustionis, quibus, in Affectibus Diuturnis, necessario utimur, haec ita refugere solent aegri, ut mortem potius subire desiderent. Tum vero in ferendis aegroti moribus, & in varianda medicina, & in gratis rebus ei citra noxam indulgendis, in eoque blande alloquendo, Medentis ars is perspicitur. Oportet autem ut aeger ipse sortis sit, & cum Medico as versus morbum conspiret. Is enim quando corpus tenaciter occupaverit, non modo celeriter consumit illud exeditque, verum etiam sensus ipsos pervertit, ipsamque animam in furorem agit per corporis impotentiam. Hujusmodi Infantum & Melancholium esse animadvertimus, de quibus appostea dicetur ; in praesentia de Cephalaa sermonem faciemus.
Ceph, I caput leviter, temporaria quavis de causa, doleat, licet per plures ita dies continuet, Cephala ia dicitur. Verum si longo tempore maneat dolor, ac per diuturnos Sc frequentes circuitus redire jam assilescat, Se majora superveniant mala, quaeque magis dissiculter ad 3o sanitatem perducuntur, id genus Cephalaam appellamus. species
328쪽
Species ejus complures sunt. Quibusdam dolor est Perpetuu9, levis i Cενἡiquidem ille, sed nunquam intermittens. Nonnullis, tanquam febris πquotidiana, per circuitum, singulis diebus revertitur. Alios ab occasu solis usque ad meridiem infestat, quo tempore ex toto desinit; vel as meridie ad vesperam, ves etiam ante id tempus ad noctem usque porrigitur : id genus non diu solet inhaerere. Nonnullis caput totum dolet, idque nunc in dextra, nunc in sinistra parte, alias in fronte, vel sinci .pite: quae omnia vago more fiunt in eadem die. Quibusdam dolet dextra tantiim, vel sinistra ejus pars & intra ter- intermi Ominos, quibus alterum ex temporibus, & auris, & supercilium unum,& alter oculus continetur, usque ad mediam capitis partem, qua nasus id in aequas portiones dividit, in dimidia, inquam, capitis parte remanet dolor, neque in alteram transit. Id malum Heterocrania vocatur ; neque leve vitium est, licet intermiserit, aut exiguum esse videatur. Nam Is siquando acute urgeat, hominem turpibus ac vehementibus malis assicit; facies convellitur, & distorquetur: oculi, vel intenti, cornuum instar, rigent, vel huc & illuc intro Vertuntur, cum convulsione, ac vertigine ζin iisque dolor ad eorum usque membranas alte descendit: sudor non coercendus repentinus tendinum dolor, perinde ac siquis ligno plagamao his inflixerit: accedit nausea, bilisque vomitus: homo deinde prolabitur,m si malum adhuc vehementius increscat, praecipitatur in exitium. At si id minus grave sit, neque periculum mortis inserat, inveterascit tamen, multamque secum corporis segnitiem trahit, & gravitatem capitis,ia molestiam, M vitae taedium. Lucem prorsus refugiunt, quia tenebrisas mitigatur dolor ; nihil jucundi aut audire, aut videre sustinent; olfaciendi vitiosum habent sensum, neque gratis odoribus delectantur, & graveolentia quoque horrent; vitam sibi ipsis invisam trahunt, mortemque exoptant. Horum causa est cum siccitate frigus. Quod si diu moretur Se invalescat Ciuis. morbus, dolores subsequitur affectus, Fod Scotina, sive Vertigo,in dicitur.
SI tenebrae offundantur oculis, caputque in turbinis modum circumagi videatur, & intra aures sonitus fiat quasi ruentium cum murmure fluviorum, aut tanquam venti inter vela perstrepentis, vel audiatur fistularum ac tibiarum clangor, sive tracti stridor plaustri, Scotoma, sive L Verii
329쪽
Vertiginemis id vocamus. Malum satis grave, licet dolentis tantum capitis fuerit symptoma, sive post Cephalaam, sive per se, vetus esse jam
affectus coeperit. Nam nisi haec decedant, & perstet etiam vertigo, vel ipsa suis comitata symptomatis, nulla adhibita curatione, ad summum pervenerit, morbus, Scotoma dictus, oritur qui ex humida frigidaque uecausa procreatur. Porro, si insanabilis evadat, aliis morbis mitium praebet, ut Infantie, Melancholiae, Epigeniae, suis cuique accedentibus symptomatis. In Scotomate, capitis subest gravitas : inter multas tenebras quorundam ante oculos splendorum emicatio : astantium ac suimet ignoratio. In incremento mali, membra hominis resolvuntur, isque humi ioreptat: nausea fit, A vomitus aut pituitae, aut savae, atraeve bilis. Flavae bili succedit Insania et atrae Melancholia et pituitae Dilina ; in omnibus enim morbis, similis horum successio est
VARIUM ac prodigiosum morbi genus est Dilena et in accessionibus estera, & peracuta, ac mortifera; siquidem una ima terdum accessio hominem rapit. Onod si huic assiieverit aeger, vitam quidem trahit, eamque cum turpitudine, ia ignominia, & dolore: morbum tamen ipsum vix depellit, qui optimis praecipue aetatibus, perque vitae tempus pulcherrimum, pueritiam scilicet atque adolescentiam, inhaerere consuevit. . . Interdum ab aetate aliqua grandiori tollitur, & scum ipso vitae flore terminatur ; ia tum quidem nonnullos e pueris, tamquam eorum pulchritudini invideret, deformitate vitians, hos, vel cum manus impotentia, vel cum vultus distortione, ves sensu aliquo destim tos relinquit. At si lateat, quoad altas radices egerit, neque medicinae ope, neque aetatis mutationibus, expelli potest, sed usque ad mortis δ' diem continuat. Ad haec, malum dolore plenum est, cum convulsionibus,& membrorum atque luminum distortionibus; interdum quoque animum' Aliqua de Seomisatiris habentur apud Aetium, L. F, c. 70 quae se ex AEchigene, & P sidonio afferre testatur; quibus ex Authoribus quaedam, iisdem verbis ex ressa, mutuatus est Galentis. 'De Loc. Assiet. L. 3, c. I a. Sed vix quicquam in Bam invenitur iis, quae in hoc Aretai Capite legimus, plane simile.
330쪽
Diu Tu RNO RuM MORBORUM, LIBER PRIMUS. 39
in Furorem agit. Tristissimum accessionis est spectaculum: turpis etiam est decessio, quae per urinas fit, & spontaneam ventris dejectionem. Sed ia ignominiosum quoque hoc est morbi genus; homines existimant, hunc iis, qui in Lunam h deliquerint, immitti : quapropter Mς p-e Sacer etiam Morbus dicitur ; quod autem nomen aliis de causis indi potuit: vel ob mali magnitudinem, Sacrum enim idem, quod Magnum, significat; vel propterea quod non humana, sed divina tantum ope, hunc curari posse creditum est ; vel quia Δώπιὸνὶ Deus ' aliquis in hominem ingressus esse putetur; vel fortasse horum simul omnium causa, Morbusio Sacer appellatus est. Caeterum quaecunque in hoc, tanquam acuto affectu, eveniunt, su- signa. pra declaravimus. Quod si inveteraverit, ne per intermissiones quidem aegri citra noxam degunt, sed segnes, & languidi, & demissi sunt, hominumque aspectum atque consuetudinem devitant, neque aetate proc is dente quicquis mitiores evadunt; vigiliis premuntur per quietem multis atque prodigiosis somniis exterrentur : cibum fastidiunt, & aegre concoquunt: coloris vitiosi sunt, & quasi plumbei: in discendo, propter mentis atque sensus tarditatem, segnes: auditum habent gravem, in capite sonitus quosdam, ac tinnitus: lingua neque plane voces exprimit, et o neque ex sententia loquitur : quod vel ex natura morbi fit, vel propter vulnera in accessionibus huic illata ; convulsionibus infestantur in ore lingua variis modis contorquetur; ia interdum mentem ita perturbat hic affectus, ut homines fatui prorsus evadant. His etiam mali causa est eum humiditate frigus.
Ι atra bilis in acutis morbis sursum prorumpat, valde mortifera est; neque, infra exiens, periculo vacat In longis, si per inferiora prodeat, in D emeriam, Sc jocinoris dolorem desinit; taminis
autem vice menstruorum purgatio est, si, quoad caeteras res, periculoseb Inde opinio haec invaluit, qubd certis Luna periodis, morbus hic in quibusdam reverti solet. Dilepticus igitur, ab AEexandro Trallimo, L. I, c. I s. -& a 90 Matthaeo, C. II, v. is. Σεληνικόμενω vocatur; ubi etiam, cum a Domino rastra curaretur aegrotus, A. du- ς exiisse dicitur. Multa de vulgari ill1 opinione, circa Dei alicujus in homines affectu hoc laborantes ingressum, eleganter scribit Hippocrates. L. de Morbo Sacra) d Hippoc.