장음표시 사용
481쪽
ss DE DIE BUS DECRETORII sigitur causam tertius o Pivtuc merito decernunt: non quod ex
lunari circuitu decernenda ,rim a faciatatem Fortiantur ded quod vel tertius accessiovis , olentia Crisim quarto die futuram primuertat , vel profecto quod dum natura quarto die lassa nec,
quum coucitata conquiescit, quinto tandem ad Gisim commoue tur. N Du i e quintus vero decretorio tardius iudicare, tertius ve xo paulo magis anticipare deprehenditur. Ambo autem idcirco im iudicandi habuisse, quod cum sivit vero decretorio vicini,ac cessiones eius ipsius exceperunt. Iam vero π nonus etiam in
medio duoru a decretoriorum septimi dico a undecimi collocata iis, vel nonfuctam in heptimo Crisim et in undecimo futurum sibi vendicat. Sed rarius quidem ntimi requenter vero via esivi. 'q Etenim peculiaris a propria Drimi diei Crisiis numquam ad nonum , nisi forte multi errores commisiι sint, perus Viat. Hoc ipsem autem in Commentariis de Crisibus demonstrabitur. A t undecim: diei Crisis contra st tabelli Ipso enim x dem fit Crisis,etiam cum omnia rite facti fuerim, o violenta uoui diei fuerit accesiis. P orrὰ vero quod esui modi dies propter
vehementissimas accessiones intercidanti uidenti demonseratione binc colligas, '' quod in productis prolρngatisque morbis non similiter eueniat. Nam in productis ut accessimum vehementia soluitur a languescit ita a dierum intercidentium multitudo minuitur. Adeo autem violenti quid habet ad Crisim acres nis vehementia , ut omnibus fere diebus peracutos morbos ivd, catos esse videre liceat. Supremus enim ipsiorum dies decernere natus sic primus existit. Ante bunc non quartus modo , sed et reditius , quintus o siextus Crisis aliquando excipiunt. 88 Quaesi tum vero dubitatumque est, de primo, an sicilicet decernere Cui igitur reliquus est Acundus, ordine plane decretorio exci dit. Oo exciderit etiam, si vis, o primus. At tertius, qμή tus , quiutus,stextin septimus omnes decernunt.' ' Similiter etiam omnes dies qui morbi principium Muuntur in peracutu mor bis Propter acce um vehementiari decernere etiam compe
482쪽
rum decretoriorum qui certa periodo conflant nec numero elidis
impari ascribatur, tamen , - ῖdcirco permultas Cristes e
ripit, quod intra ultimum peracutorum terminum concluditur. J iuersi autem rates morὼ alterum e duobuo babet,aut συνοχον,
id est: continuam febrem. Sic vero appellant eam quae a primo iustultu-inuasione eundem tenorem sine manifesta declinati
ne ad Crisim usique, ut disium est, struat) Aut si manifestas
etiam habet cum declinationes tum accessiones, non tertio quoque die tantum eas manifestas habet,sed π in ipsorum etiam i termediis diebus, qualis est hemitritaeus, id est emitertiana. Irataque prima peracutorum disserentis velut una quaedam acesto est. Quare nihil quod ad accessonem attinet, impares paribus praeflabunt, cum febris singulis diebus aequalis existat. Secum da ver quae modo dicta est, per acutorum differentia, etsi temtio quoque die magnas habeat accessones o veluti circuituum principiat, tum qui intermedius dies es, tantum se ipsi plerumque peracutis inquam loquor adferiparox muri, ut is nihiIdisserat, aut vero cedat magnis quorundam aliorum morborum
accessionibus. M Cum igitur morbus ad septimum, verbi gratia, diem ruit, eoque cursum fluum destinat, o proflui ratione in eodem iudicari debet. Sed tamen interea vel mediae accessionis magnitudo , non expectato proprio π legitimo tempore, naturam ad Crisim i urgere compellit, vel erram quippiam eorum qμα extrinsecus eueniunt ipsem irritat. Sic utique Crisis Iexto die praerumpit. Sed baecprofecto tanto peior est eaquae in septimo futura erat, quo magis ipsam praeuertit. 'Τ P sima vero etiam est o sextana Crisiis sed alia quapiam ratione, quam nos pluria bis in libris de Crisibus persequemur. Na illius operis proprili est bonas Cri es a malis inter' uere. Hie tantum de diebus d cretoriis tractare consilium est. Sed quoniam constitui semel deflexio die omnia percurrere,boe quoque ad buc Ammatim adiunga idum diem primo grauiorem ba-
483쪽
bentes , quartum tertio, uniuerssque accessones diebus puribri qui quidem morborum longorum naturam sapiunt,ut in Commen turiis de Crisibus demonstrabitur. Sed tamen inxiar acutorum propter vehementiam praeuertunt iussicari. Hi fecundo quidem die interimunt o qu*rto. Sed siexto quamplurimos. ' Nam fecundo die aliquo adhuc modρ valida est natura, in quarto valia
da quidem adhuc, o in hoc magis quam in flexio,sted nondum is
arenam audet descendere At inflexio accomonis vehementia frequenter eam ad luciam certamenqueprouocat , quo in certamine alterum e duobus contingit,' f Vel enim naturasuccubuit ipsi ve
hementiae acce isto: concidit, tinitaque prias fuit a si lo
cata quam quae mole ita essent excerneret Hel eorum quidem ma-guam e rtem excreuit, liquum vero e cernere potis adhuc non
Iuit Via prae ιmbecillitate o laseivione tandem cadit o vita ι cet. Deinde si quidem post aliquod inteνω tempus aliquo pasto recreari ac refici potuerit spaulatim morbum concoquit. Si vero morbi reliquiae maiores fuerint robore naturae, tandis aeger βι- fe uet , quandiu a baς natura si mere potis est: tandem ta mea postea morietum Sed enim de diebus intercidentibus abunde dictum es.
N primo quidem die febres acutas. Ephemerae febres seudiariae omnium simplicissimet,ut i. ad Glauco spiritussu ut catum passiones absque humorum putredine,Ytc. 13.li.2.Cris. quae sine magna perturbatione dc num' me subitas, v e dc hecticae, faciunt permutationes,V t lib. 2 .Criscap. II. Has quia primo die solui Vt plurimum cotingit , non de fuerunt,qui primum diem,Decretoriorum primum ordine esse dicerent,dc ad suae opinionis confirmationem Hippocratis ella auctoritate niterentur . quibus respondens Galenus plane nega
merae febres eo ipso iudicentur, id tamen sine lucta aut ulla insigni perturbatione fiat. Deinde negat Hippocratem eo quem citabant ad sui dicti confirmationem, ex Epidermis loco, primiusquam diei meminisse sed tantum circuitus primi fecisse men'tionem,liis verbis Quae diebus paribus exacerbantur, paribus
484쪽
iudicantur. QEorum vero accessiones diebus imparibus fiunt; diebus imparibus iudicantur. Est autem primus iudicatorius cire uituum qui diebus paribus iudicant, quartus, seXtus, dcc. quo in loco,ut recte hic scribit Gale.non dies primus Ad primus cire uituum scriptum ab Hippocrate est. Quin & eum etiam locu, quem ex lib.I. Prognost citabant ad probadum etiam quod primus dies decretorius esset,perpera interpretab xur. Nam quia ibi scriptum est, κωθ χἀ τ .-οάγ- ψ- α νυῆ. Interpretabantur cadaueros am eiusmodi faciem,de qua Hippocrati eo loco sermo est,quae ab externa causa,Vt insomnia, e*cretione,aut fame talis fuisset, κρώσοθ id est, παυε η,λυώθ, ετ διυτθα-νGg. id est,cessare,quiescere,iolui siue ad mortem,siue ad salutem die uno &nocte una, ut in summa iudicari ea significatione usurpetur,qua Usurpatur,cum dicimus m'rbti alique acu
tum die quarto aut septimo iudicari,cum tame κ moi eo prognost.loco aliud significet. Nam ponitur, inquit hic Galenus, pro δὶοκιμ αθυη και αναγνωρίνη, id est,iudicari pro colligi, de-i prehendi,& diiudicari usurpatur,ut secundum hanc Galeni interpretationem, Hippocrates velit a primo statim die naturali,
seu post horas a . sciri, distingui & colligi posse ab externane
causa an interna eiusmodi facies orta sit.Nam si, ut in eius loci explicatione docet Gale.ab exteriori causa sola,qualis dicta est, facies extiterit, die nocte corrigetur & emendabitur. Si Vero a causa internatui affectione in corpore,aut talis permanebit, aut etiam deterior euadet Sic negat Galenus primum diem decretorium e ste posse,ostend1tque 1llos qui in ea opinione erant, fasso ad eam stabiliendam Hippocratem,cuius verba non assequebantur,citauisse. Principium autem dierum morbos acute iudicantium.De intercide- α tibus diebus dictum est mihi supra cap. 3.& Π. lib.I. Aitem carpite.2.6.8c Ia .lib. 2. Monebo hic tantum intercidentes Omnes ratione magis motus materia de morbis decernere,quam ratio
ne motus Lunae.Nam illi tantum dies qui septimanam vel secat bifariam,vel terminant,vi canesti nixi morbos iudicant, atque sic a magno validoque prodeunt initio. Caeteri ab inordinato fluxae materiae motu id praestare comperiuntur,& CX paruo im
hςcillique prodire principio:quod etiam docet Axistotcles Problςm, I . Sectio. 26. quo loco tertium diem decretorium esse ais
485쪽
serens,lacite videtur innuere, ipsum intercidentium esse primu& hac ratione nititur, quod scilicet Aquilo noctu flare meipie,' atque adeo a paruo imbecillique prodire initio nox quippe die imbecillior est & Plinius li. 2. c. 9.& secundum alios q6scribit noctu glutium interdiu Aquilonem vehementiorem esse )spi
rare non cesset ante diem teritu. Id quod satis arguit,ipsum de cretoriorum esse primit,ut quo alio ante Crisis,id est, aeris mu tatio non contingat. Sane Hippocratri etiam Apho. 36. Com ment. .& loco etia paulo ante ex li I. Epide. citato, eum ipsum tertium dico diem, Decretoriorum dierum primum facit :&Galenus cum antea passim,tum etiam Commentario in caput 1. lib.3 .Progilosticon. 3 Siquidem re ante dictum es. cap. 2.lib. 2. & item C ommenti in caput I.lib.3.Prognost.
4 Est enita τὰ ista re jacultis alienorum expultrix Galenus toto
sere passim lib.de Natur. facult. 3 . a maximis & maxime cauis corporis instrumentis,ut vetriculo,Vtero, vesica utraque quafiab euidentibus sensui demonstrationem colligens, aperte ostehdit retentrici facultati, ubi scilicet ipsa opus suum consumimarit, expultricem succedere, si rite omnia S secundum naturam facta fuerint. Nam primum quod ad ventriculum attinet, ubi is ad perfectionem cibos concoxit, tum aperit inferius OS, CXciduntque per ipsum agente facultate expultrice facillime cibi,
etiamsi lapides, ossa,acinos, alia ve quae verti in cremorem non possint,plurima secum habeat. Uterus ubi foetum consummauit compleuitque,seu si vis,dum is ad iustam magnitudine perqueniret,retinuit huius quippe rei gratia vi retentrice utebatur)retentricem facultatem inhibet,ac cessare facit,expultrice, qu*hactenus quieuerat,i o eius assiimpta, qua eadem ratio in Ve' sica utraque & omnibus itidem etiam corporis partibus esse pQ test. Singulae enim,inquit Galenus tertio de Natura facul parti cula: Vbi conueniente succum attraxerunt,&ex retento stu ctum ceperunt, totum quod superfluum cst, quam possitnt Cς terrime commodissimeque,pro superuacui ipsius huc illuc mo mento,abiicere properant. Eoque ventriculus quod CXcremen torum in eo fluitat,vomitionc expurgat,quod subsidet,alui dς lectione: ubi vero corpus praetor naturam habuerit, tum retζn
486쪽
tfi2 facultas , Vel materiae quantitate immodica , vel qualitate
aliena mordacique, Vel Utraque etiam simul molostata exput, tricem ita excitat,Vt non solum Ventriculus crudum adhue cibum, sed & quaelibet alia pars humore quantitate, aut qualitate peccantem se contristan rem intepestiue etiam abiiciat, haud aliter ac si eadem etiam retetrix facultas imbecilla sit, etia post materiae concoctionem superfluum excernere tardat de cuctatur: quod etiam docet Galen.in fine cap. .lib. .Locorum assec. cum scribit Igitur quemadmodum retentrix facultas, cum im becillior est,ac rem quς ipsam gratiar,retinere non valet, vis expultrix id quod molestat evacuat. Ita infirma expultrice res quaedam retineri solent,facultate retentrice non admodum grauara. Et aliquot item lineis post, de qua utSSparticula loquens, subdit Verum aliquando rem grauantem sustinet,ac longo temporis tractu eam vincit,conficit, alterat, & concoquit. Deinde rursum aliquando rei infestantis vel quantitatem, vel qualitate ferre non valens ad ipsius excretionem insurgit. Sicut contra, cum interim admodum molestatur,ipsam rcin molestante deiicere cupiens viribus grauissime prostratis ob imbecillitatem id esseere non potest. Ex quibus fatis licet intestigere familiarium,
seu benignorum humorum corpore conten toru in eandem esse quae& noxiorum, quod ad eorum coctionem & expulsionem attine rationem. Vtrosque enim,tam noxios dico ,quam benignos quailibet corporis pars facultatis retentricis, & secundum naturam habentis beneficio tandiu retinet, dum eosdem etiam Concoxerit,quo tempore facultas expultrix, si bene etiam habeat, neque imbecilla sit,benigni humoris excrementum, Ut aparte nutrienda alienum,alio atque alio protrudit, dum in locualiquem communem reponat,unde id postea foras propellatur. Quod vero ad noxium humorem, & morbum acutum cona
mittentem pam de acutis dc Crisibus quae eorum propris sunsi nobis h1c sermo est attinet, eum i utri eadem illa expultri Xbene habens post concoctionem, & circa statum citra irritameCopiosa aliqua excretione hanc Crisim appellant cxcernit, Vtraque aute haec tam benigni dico,quam alieni humoris post
ncoctionem excretio,fit & natura valida exissente, dc male riae dominante:tunc enim determinati sutit atque ordinati natu
487쪽
benigna quidem intempestiua,id est,ante statum & coctionem, in M.
te molesta,& naturamgrauas supradictis Lliam CXCretionis generibus , dc praeterea sudoribus, haemorrhaglab& caeteris id ge nus intempestiue atque adeo ante coctionem foras propter per turbationis vehementiam,vna etiam cum benigna propellitur.
Et hoc es quod χῶεκράγ in appellat Hippocvscribente etiam
Galeno cap.ro .lib.3. Cris . hiS verbiS: Oise est ηοεκαγνυθ, inhasios ρ ὁ παοκρατους ατ-M πα-u' ακμns ἰ- ίσιν ορμῶ τα, A' ἐρεθισμην τινα dia' -P.id est, Qu Cunque vero intem. pestiue dc ante tempus commouentur vocat autem sic Hippo. . omnia quae ante statum ad Crisim ruunt ob aliquod irritamen id patiuntur: τω ονυα ergo nihil aliud os quam me λυπλ- σα γε i καματ nn lain, noXia intepestiue excernere.Quod autem hoc loco lehitur in Vtroque codice' se ra ενορρου - ως νίοτε Θαδυνει τε κν---εκκρι- Α' legendum putem gignendi casu πεο-ενου, non Ut legitur accusandi, eo sensu quem in nostra versione eXpressimus. Obseruatione etiam dignum est, Galenum Criseon perturbatione alias ταραχήν, alias ἡγῶνα, alias etiam σαλον appellare. Sic enim
paulo post -υ σαλου τμος ἀμοασων Οἱεως Ηινο σων πέος νοσης -εῖῶν η Vis3ν- Ηλας ρεορν. idcirco tum opti- unt,cum omnia in animantis.corpore. Cri ses ideo bonae sunt, quae post humorum concoctionem sunt, quia cum eo tempore natura victrix nox1um & inutilem hu morem a benigno & utili separarit, utile quidem ad sui nutri tionem retinet, inutilem vero foras propellit. Atque sic onGς quo grauabatur leuata,velut recreatur, & eo quod retinuit bo nigno,pacate fruitur.Contra ideo mala Crisis est quae σῶε η
-I,id est,intempestiue praerupit,qtita licet vacuato nOXIO hu more natura leuata videatur, ia5 habet illa tamen vacuato sci licet una cum noxio familiari de benigno quo frui possit & ἔς creari,unde Crisis mala est,quae coctionis tempus praeuertit, Ninnio deterior,quo longius a statu de coctione abfuerit. Cπις'
n lupernatat,vomiturai pellum it, ec interiora occupat, al1ectione propellitur:Tunc enim indeterminati sunt atque
dinati naturae motus. NOXiatmateria & uuantitate aut o L
488쪽
rem non solet praeiaenire Crisis, seu intempestiue praerumpere,
misi natura irritetur,& stimuletur Stimulat ah autem, vel ab in terna causa, Vel externa. Externa quadruplix est,tum hic Gaa
bi ipsit Hesum causae M accessiones. Sane tria haec , Min bus vehemens & malignus morbi causa quantitate,aut qualita id p tilius.Ee accessio cum veMmenti motu Crisim praerumpeio solicitant,dum vires ita prosternum; labefactis itisatiatamque eui bellum indixere, ita domant fimotus Certos ratosque circuitus seruare minime possit. Porro autem causa effciens , seu
subiecta acuti morbi materiae bilis est. Ea enstri acutos semper morbos facit,ut Comment. in Aphoris 3Σ; septimo. Et Cristes earum fibrium,quae ex calidis humoribus accend sitor proprias esse scimus ex libla Vr1ω cap.11 unde colligere licer Crisim, ut morbi acuti,ita morbuni aeritum bilis esse veluti effectum.Po in vero triplici hic similitudine ostendit Galantis naturam tribus illis veluti host1bus, morbo dico vehementi & maligno Causae morbi,& postremum etiam Accessioni solere succumbere, morbum stilicet fortiori & valentiori homini primum,
deinde oneri. Tertium e1 qui vehementius in convallem decurrat,comparanS,naturam contra, infirmo & imbecillo primum,
deinde ei qui velit onus abiicere. Postremum ei qui inuituSin
convallem feratur,cum vehementius in eandem decurrere coe perit, neC sese continere, aur cursum cohibere potuerit. Caete rum Aegri vires, portanti onus, morbum oneri etiam conlparat in fine cap .lib. 3. Cris . terum ac Tu viuuia est de numeνο eovum, rest. Si accessiones restare certum est,ubi uniuersi morbum comittentes succi percutim traspirauerunt,certe easdem no cessare,sed perpetuas essedi continuas,certum etiam est,ubi illi ipsi succi nullo modo tra' spirant,sed in corpore conclusi detinentur: per mUrbos autem
Mutos, de quibus hie nobis totus sermo os cum eorum Cristes xRutum sint propria 'a Vehembuti veteriti teaiore, haud secus Rς frigus cutim densistite. bilis morbum comm itens cum fan
489쪽
guine in vasis in iis .&ardens foras exire prohibita detinE. tur, detent ,yt quantit N, ita re qualitate augetur. Copiosior quippe facta nec diffl Ma,pu' et,calo inque febrilem & praeter
causa morbi comitatM Contra quos hostes aegrum medicum, que una insurgere oportet,& aduersu hos naturae ferinilippo. tias. Cur autem in acutisi morbis diebuS imparibu 1 Chisis, po tius quam paribus Cuntingat, locet Isippocra libr. de morbis utem febris in diebus imparibus ea de causia , quod videl*ςt in paribus diebus i trahiteor pu4 de vin acutodi paparibus Vem dimitetit. Vent ulus au tem extra p*opellit in bomine sano, iuXta eiusmodν necessit tem morbi in imparibus diebus iudicantia Aristoteles capit. 6. Physicorum s. Alterationem,ut verbi gratia fanationem,natu, talem esse dicit, quae diebus Cuticis fax t Violentam vero quar vel Criticos dies prcueniat,yel eosdem sequat Gr. Galenus tamς
hoe lucustribu tales acuturum idcirsu in Hiebus imparibus
contingere,q uod ni iisdem Ucessio in euam lint,&quod item verisidcc Ioriis vicini, ςorum ipsum mi a es ones interdum
excipiant. Porro quod accessi0nes acutorum in imparibus contingant,alij ad enatum aliquod circa aegrotum adi iussum , alij ad materix morbum coimittς 'ti=ς ditat levitatem, tenuita tem NI liquiditatem etiam referunt. Nam qua bilis talis est eatenus leui occasione mouetur,& ad excretione paxata legitimum dierit decretortoria ordinem n0 expectat.i hi eo voro desunt etiaqui Lunc id ipsum referant acceptum,qua quod reb facilio'ris mutationis praesion acu s etia morbos imperium obtine ζVolunt,dc accessione accelerare. Sed enim quaerat hic fortasso quispia,quid sit quod cum acutoru accessiones sint cotinuae,scribat hic tame Gqla.acutos imp xibus diebus ac sisiones habζr quasi impares,quod ad accessiones attineti p)ribus praestent,
grauius fatigent.Satis huic qugstioni hoc ipso capite paulo pori& cap.etia 6 lib. 2 .Cxiseon satisfacit,dum continuaru febrium seu si vis acutoxu duplicem facit dist entia, unam eorum qu0 Tum Vnica tantum est accessio,istingui pumo principio Vs'
490쪽
bationes habent,seu qui Met inquietδ fAn e Vadanto antequam omnino iudicentur,no desinunt, aliqua tamen sensibilam deeli natione habent, quam accessiOms exacerbatio excipit, do q uaseeunda differentia Galino hieormo est.Caeterum quanquam Galenus hoc loco difficile esse dicit inuenire quaobro vi diutus nis,uel quotidie, v I quarto quoque accessiones fimi sunt tamequi causam eam ad mne i q-Η putris rei' n- , sit, eserant,dicantque pituitae,Verbi Rratia,Vtpote frigi dae,cras in aenrse,c5cὀqui,incendi & in dςsu rione particulari vacuari
contumacis, reliquias in causa esse'. Ut quotidie accessiones recurrant. iSicuti Msucci melancholici resiquias, Ut quarto quo . que:quia scilicet asi succus qua tfrigidus tardistimo α aegerrime idius uratur ec vacuetur9 qua siccus , promptus sit incendi de
Quod vero ita evenia prespiritum oti . '-er iamnum J γm isti insis τα πάρονῖα λογον αρχης lis . Sic Venetianus Α-sulam Codex habet, Basiliensis Oporini sici 1εῖ, ουτως σν- ea , quiae I. roliqua quae sequuntur omisio &meo quidem iu-ὰicio recte i quod ad rapi paruml facere mideantur 9 nis sorte quid aliud omissum est,unde illa v balpendeant Et tamen Vettiis interpres agnoscit,& sic hunc locuta conuertit' Quod autem res ita sit, visus significan tibi. Pone ergo hoc radicem di viam rei ad quam intendimus, suonia quando posuerimus rem ita secundum quod videtun visibiliten succodet secundum pam Io lysmus a principio aegritudinas ita die tertio. haec ille mi:HI Amiseo inpuom depν henduntur ordine imos reticauerim-.Esto sdisponantur numeri secundum naturalem ipsorum seriem dies reprςsentantes,& sub iisdem collocentur numeri alij acutorum accessiones repr sentantes,videbis si per illas in imparvs Icci