장음표시 사용
511쪽
publice adferat, id mensi illuminationis referri. debere vult ad .ceptum,quod autem haec a me dicta modo,ab aere immutato amense illuminationis proficiscantur,satis docet hic Galen .cuni
dieru m 26.8c dimidij, quare septimana huius mesis re vera cur lior erit septima mensis peragrationis, quam antea dierum esse sex, horarum viginti ostendimus. Apparitionis vero mensis se ptimana dierum est totidem horarum quindecim, unde hanc septimanam illa breuiorem esse horis quinque licet colligere. 6 Nam siue de triginta coitionis tres illos dies. Graece legitu G - γδ
4. huius Commen 3 satis aperte diXit Lunam secundo primum die,& interdumquidem Ocyus, interdu serius apparere & emergere eradiis Solaribus mon defuertit tamen qui ipsum Astrologiae parum pexitu esse existimaret,simulque insimularent, quod cum hoc loco tum etiam praecedente cap. 3. tres coitioni dies non plures aut pauciores videatur attribuere, Parum intelligentes Galenum fatis habuisse cum hoc tum 1llo loco mentionem tridui facere,quod tepus inter biduu quo ut minimum fere delutescit Luna,& quatridula:quod tepus longissim uest morae illius chi Sole,mediti est. Et medio posito facile est de extremis iudicare,intelligereq; , quod si de triginta,tres coitionis dies auferatur, remansuri sint dies a T. quibus Luna manifestu de sedumen prae-b tura lit. Sin de 29. & dimidio idem numerus auferatur,dies Σε.
cum dimidio is biduum, 28. si quatriduum nam longissi id
esse tempus quo delitescat L una dictitata t dies 26. sint remansuri, ut sic in summa quo diutius in coitu cum Sole morabitur Luna, eo breuior futurus sit mensis ille quem apparitionis Vo-
Cant, qUO minori tempore, eo futurus longior. Caeterum haec Verba οας 'α δον αν is τ' vν, vetus interpres sic conuer
tit, In quibus non accidit Crisis aer1. Nos sic, In quibus nihil adhuc de ambiente aere decerni poterat. Significat vero Galenu totis illis tribus coitionis diebus ut plures autem pauciorcsVς sint,parum hic referre duxi quibus Luna immutandi haec infe
512쪽
tiora vim habet eximiani t ante cap .dictum est, de aeris ima mutatione certi nihil praedici posse, ut habitu eius falcato diuia
duoque potest, quod idem' etiam ante diXit cap. 3. his verbis ἀώ γαρ εχεις ωφῶς ἀπορησα τροιν γηνῆνου iam Σελανην. id est,
nam priusquam Lunae radiis Solaribus emergat,nihil laeas de
alterari seu immutari hic dici,vel cum de sano aegrum , vcl cum de aegro fanum interueniente Crisi de qua hic notas potissimum sermo est fit. V trouis autem modo immutetur corpus, mutationes vel proprias ver communes subit, aut si vis 1 proprio' principio Vela comuni immutationem accipit. Proprium autem immutationis corporis seu morbi principiu Voco, cum quis morbus proprio cuiusque vitio seu temperamenti acquisi liiij aut naturalis ratione particulatim huic illi euenit, ut cum
hic)hydrops/ab intempestiuo aquae largioris potu, iste apoplecticus, ille phthisicus fit,alter Nephriticus, & pariter cum hic
causone, iste hemitritaeo, ille pleuritide corripitur. Et causo ne laborans temperamento biliosus, artate consistenti, aestate media die, verbi gratia 4. Hemitritaeo autem laboran S, tem, peramento pituitosus, aetate inclinante, hyemis initio, die T. Pleuritide correptus illo altero & pituitosior & aetate prouectior hyeme media die D.iudicatur in utramuis partem,liorum sane singulis mutatio seu Crisis contigisse dicetur a proprio principio,id est,aut a natura aut ab humore morbum committente Natura quippe est quae morbos iudicat ad bonum, siquidem superior est. Humor siue morbus humor quippe morbi causa est ad malum si is superior est & quantitate aut qualitate peccaS, Naturam intempestiuos licitet. Et hanc quidem mutationem proprius Lunae circuitus peragrationis ante voca ri docui adiuuat. Tales enim morbos, proprios dico motu Lunae regi ante capitibus ις.&7. Ostendimus. Commune Vero Vniuersale mutationis seu morbi principium voco, cum muta tio seu morbus ex communi,quaecunque tandem sit,catis apro
ficiscitur.Porro cum inter ea quae communia sunt , nihil sit esς'
513쪽
metis vicommunius,Vt quorum usus aeque ad omnes pertineat, fit v t si aer, aqua,terra neque enim ignis ille in primo globo purus &impromiscuuS, sed ne alter quidem in terrarum orbe ad-nustus atque nascens infici queat, Aristoteli lib. .Meteoro.cap. I. labem aliquam putredinemve contrahant putrescunt autem haec Aristo t.loco predicto, etsi aerem tamen putrescere ille ne .get Proble.I9. Sectio. as quod desuperiore illo impromiscuo&syncero,non de hoc terris propinquo intelligedum venit quam propter sui necessarium usum hominibus comunicent,ea mutatio seu morbus commune dicatur habere principium, quod scilicet a causa cpmmuni & aeque ad omnes pertinente originem ducat pari ratione si permultis hemitritaeo,causone,febre pestilenti & caeteris id genus aestate calidissima, siccissima correptis aeris statu ad liquot dies in cotrarias qualitates permutato, Crises omnibus aegrotantibus fere cotingant ad falute,nae illae commune principium habere,seu ex communi mauare principio dicantur,& hanc immutationem communem, Galenus hic dicit communem Lunae circuitum,quem illuminationis appellat ad iuuare & promouere, hoc est,ab influentia Lunae conspicuae reapparentis,manare & proficisci:quanquam sunt qu1 id non . tam ad Lunam, quam ad syderum quorundam affectionem positionemve, ut dicunt, constellationem referunt. Sane cum tripleX sit aeris mutatio. Vna naturalis, altera non naturalis, tertia praeter naturam. Et naturalis quidem sit ea, qua tempora constitutione sua seruata,vicissim se excipiunt,ut cum caliditatem,humiditatem caliditas,siccitas hanc constitutionem aestati, illam Veri attribuunt excipiut.Frigiditatem si citatem,frigiditas,humiditas, quarum hanc hyemis, illam Autumni constitutione esse dictitant Non naturalis, cum quaedam ipsorum suam constitutionem non seruant,sed vel altera quali late tantum,Vel Vtraque a suo statu degenerat. Praeter naturam sit ea mutatio qua aer transit in putredinem,& omnino corripi'tur vel a certa syderum assectione,& ut dicunt, constellatione,
vel ab expiratione putri& saeua Mephiti barathrorum,cadauoru lacuum,paludum N animantium venenosorum aut enima superiore causa,aut ab inferiore putescit aer de iis, inqu maduabus postremis aeris mutationibus nobis hic sermo erit:quo'niam hae potissimu morbos partui &imis Cristes efficilii Nam
aeris mutatio naturalis pro ratione astrorum orientium, aux
514쪽
oecidentium secundum tempora ordinata & tempestiuitatem suam seruantia, ViX Vllam no Xam corporibus afferat, imo fata luberrima est Hippocrati lib. de aeris locis & aquis.Et si qui morbi illis temporibus fiunt, illi tempestiui iudicatu etiam faciles fiunt, ut Aphoris8.Comment 3 .NOu naturalis autem aeris mutatio humores in corpore perturbat, atque adeo morbos pro erea ed proprios de dispersos potiuS quam communes seu uni uersales,quales scilicet Hippo.commemor i Aphorismis i. .s. 11.& sequentibus Comment. 3.& in Epidem.libris. Sicut & Ari
stot.Problematis 8. 9.IO.I 9.& 2 O particula: I. Quae vero praeterhaturam est aeris mutatio,ea Vicissim morboS procreat,sed En
dimios de Epidemios, id est, Vernaculos seu vulgares,& com munes seu uniuersales potius, quam proprios, sporadicos dispersos. Ergo pestis Ecthymata , EXanthemata, Carbunculi, Bubones pellitentes, febres sudorificae certis annorum spatiis repetentes,& quemlibet passim nullo discrimine affligentes, ab aeris praeter naturam immutatione, seu si vis ab aere venenata qualitate siue ea cassitus a vario syderum 'postii,sive a tetra exapiratione rerum in terris putrescentrum proficiscatur vitiato& infecto tanqtiam a causa communi dc originem habent &Crisim nanciscutur. Porro autem quOS SporadicOS, Endemios, aut vero Epidemios morbo4 appellemi ex subiecta tabella intelliges.
poradici. Morborum a caesi conditio - Epidemij simpliciter
ginem habentium alij sunt Endemij. Pandem ij.
Sporadici Hra in emam, id est,a dispergendo M ab inuicems arando Galeno in I. Epid.dicti,quantum iiψica S nominis ra xio,sunt ij qui non multos uniuersim & communiter, sed priua-xim & seorsim unumquenque inuadunt,ut cum in aliqua fami R,Unus aut alter, in populosa ciuitate ex infinitis domibus hic
FH ,illic alia quod saepe Lutetiae fieri animaduerti in Una re SyQRς hic una ciuitas,illic alia peste , carbunculo,bubono pςsti'
515쪽
tentiali,d caeteris id genus morbis corripitur,illi morbi sporadiaci dicuntur. VEpidemij simpliciter sunt ij,qui ex tempestatum mutatione fiui,ut cum Aestas calida sicca febriculosa est,quod hyems praecesserit&ssicca&Borealis, Ver autem pluuiosum & Australe. Tali siquidem temporii Constitutione necesse est febres acutissi fieri & in omnes grassavcpotissimu aute in pituitosos: quod sci licet aestus vis ingeminetur,ctim a terra.irrigua & calida a Verianis imbribus &Austro tum a Sole urente. Epidemij perniciosi a venenato inquinamento aeri insperso Vel de sum, vel ab infernis partibus subito derepente proueniunt,ut cum pestis, carbunculi, bubones, caeteri id genus ita passim & publice grassantur ut vix migesimum quenque hominem,uicum,pagum, iuitate intactam relinquant, sed omnes fere homines,mgisenes quasvis tam frigidas quam siccas, humidas quam calidas cum ingenti strage pervadat. Tales fuere dysenteriae illae perniciosae quae anno Christi Isa8. per totam fere
Europam ita passim grassabantur,ut vix vicum ullum aut pagum ab iis immunem reperisses,cum tamen & eo ipso anno vii ec praecedente anni tempora Constitutionem suam seruauissent, nec ullam eXuperatem intemperiem aut inaequalitatem ullam sensissent. Tales etiam fuerunt pestilentes illae constitu tiones ocEpidemis quae sub M.Antonio fuisse perhibentur, quibus pene
ad internecionem genus humanum deletum fuit
Endemij id est, Vernaculi sunt ij qui locum aliquem propter
ventos ipsi vernaculos S proprios nullo non tepore occupat.Si cuius ergo loci a Septentrionalibus ventis tut1, ab Austris vero& calidis perflati mulieres catarrhis,pueri conuulsionibus, viridysenteriis, alui profluuio,febribus lentis & diuturnis , pustulis nocturnis & talibus sint obnoxij. Cotra,si cuius loci ab Austris immunisu tuti,ab Aquilonaribus autem perflati incolaS pleu ritis, peripneum nia aut febris ardens molestet, illis morbi tales Endemij & sint & dicantur. Pandemi,plebem tantum seu vulgi Rce praua ut plurimum
victus ratione v tente non etia potentiores & recta victuS ratio
ne utentes corripiunt, quanquat' autem & hi quoque ab aς re infecto α inquinato uucunt originem, non obuia quGquς
516쪽
amen sed disposita tantum corpora corripiunt. Agctium enim actus promptius operantur in agente disposito,& ad morbo rum generationem plurimum Valet corporis assiciendi praeparatio.
Paneoiniciunt qui non solum vulgi quisquilias sed & poten
tiores quoque infestant, seu qui cos, tam qui praua, quam qui recta ratione victuS Vtentes, corripiunt, & omnibus in una familia,aut ciuitate non multis familiis, aut ciuitatibus commuianes sunt. Sic videmus pleruque vicini nostri domum innoxiis aliis domibus a summo ad minimum, & ciuitatem aliquando unam&solam a potentioribus ad abiectiores, alias dysenteria
cruenta, alias eXanthema iis, ecthimatis,aut etiam febribus pestilentialibus infestavi. Habes,Lector,morborum cum propriorum,tum communem & causam & originem habentium rat1onem, hic a me per excursionem, quam fieri potuit apertissime explicatam.
Quoniam item diximus Niresque Lunae cireuitin. Sic scriptum haa 8bet Asula. Codext ξις πbωτ ον si συι eatam ὐ Σελκνους τας πλ.οιρος &c.Legendum putem contra Asulani Codicis scripturam συμια Drepetendumque esse e superioribus, ἐπώ ἔντραν, sicut & paulo post,ubi in eodem codice legitur αφερula Vὶ A I, legendum αφερεῆαMI ιρα. Vt recte utrobique scriptum habet Basilien. Cinctum quomodo in idem recidant, Vtrique Luna circuitus j & quomodo communes propriis sint aliquanto breuioreS antea diXimuS,Cum communem proprio cuxtiorem esse horis 2 o. diximus.proprius siquidem circuitus dies 27 .cum horis 8.Communis ut plurimum dies 26.horas I 2.continet. Sic septimana mensis communis, quem etiam Illuminationis appellant, horis quinque curtior est, septimana proprij circuitus, quem etiam peragrationis vocant. H uius enim propxij dico circuitus septimana dierum est sex,horarum 2o. Septimana Vero communis circuὰtus dierum 6. horarum Is. Quodsi circuitui Lunaeproprio eommunis, σα Graeca sic habent: θρον πιμιγνυμ ης γοψ ἡ κοινας - ἰδί- α ουσης Ουγκονιωβρας,
517쪽
Lunae proprio, qui dierum est 27. horarum 8. Communis circuitus,qui dierum est, ut plurimu 26. horarum I a. addatura usi mauis, Si circuitus ambo,communis inquam & proprius,una in summam redigantur,conflabunt dies 3 3. & horas 2 o. quam summam item si 1naequa dividas,habebis dIes 26. horas 2 2.qui numerus οἷον ν γινεθ F κοινου κρα- Uis, id est, in me dio quodamodo est circuituti proprij & comunis. Nam maior est comuni horis 1olroprio vero minor horis 8.Secundum qua ratione septimana huius medij circuitus, maior erit septimana circuitus comunis horis duabus ει dimidia.Minor aute septimana proprij circuitus horis totide. Capiet vero septimana medij huius c1rcuitus dies s. horas II. cu dimidia. Sic septimana haec medii circuitus erit ουγκονιω ue, id est,curtion longior septi manis singulis amborum Circuituum,ex quibus coaluit,& cou- flatus est medius circuitus, sed longior quide altera septimana nempe septimana communis circuitus, Curtior vero septimana, proprij circuitus, quin Δ eadem iusta & integra septimana, curtior etiam exst Nam de iustis septem diebus septimanam,ut nominis ratio docet,conflare debentibus,deficiunt horae sex cum dimid1a. Sed en tibi re circuitus &leorum circuituum scptim nas ob oculos, id est, comuniScirclutus,qui et apparitionis etia dicitur, die rum est alias, Horum septimanae. Dies. Hora .
tionis, dieru est u Iuncti ambo hi numeri numerum dico circuitus commu
518쪽
nis, qui ut plurimum est dierum 26. dc horarum I 2. &numerueircuitus proprij dierum ZZ.horarum 8. medium quendam circuitum conflant capientem
Dies s 3. Horas a. Qui rursum numeri secti bifariam , dant dies 26. horas a a. qui numerus est: dierum medij circuitus, hic numerus item in quatuor diuisu dat dies 6. horas II. cum dimidia, qui numerus est septimanae huius medij Circuitus,ab iusto septem dierum numero siue a perfectione iustae septimanae deficiens horis sex, cu dimidia. Ex hac descriptione facilius intelliges,quod Galenus hic scribit,cum dici ραν ---πώπ Akου -ορ
- 4-ς τας ἐποριαμης ἀλο συμπας ι aritus ιδ ςεο ινρς κόνω ψ-ο ν λον-hλα δήν τα τ και' ευασον ἰ δεου. Proprium porro Noco eum numerum. καλω ἐσίδεον μν, ν ἐκ ψ Iobδ ακῆς η ιόψει γινορι-ον, εκατω γου uμουμ ρω ς κοινον λ ων ἐκ ψ ιι ιαiας,ον ολυορ εμπ22εν Lecla μάλ' ολως υπαs χειρετῆος υ εικοσιν umIὼν. De Lunari circuit quo Luna ab uno zodiaci puncto ad eundem punctum reuertitur,ante diX1mus capitibus a.& .Commen.2.& hoc ipso capite passim. Communis circuitus hic etiam menstruum Lunae tempus dicitur, quod paulo ante ostendit non plane septem & viginti dierum esse. co- stat enim, ut sepe iam diximus,diebus achoris I 2. Caeterum mensem eum quem loco paulo ante citato coniunctionale appellari. diebus 29.horis I 2. constare dixi, Galenus hic vocat ν ακρan μηνιῶον κονον, id est, exquisitum menstruum tempus.Id enim tempus vulgo fere mensis dicitur, ab una coniunctione scilicet ad aliam. Sogitur de r 9. diebus & horis 12. tres coitionis dies aufers, restabunt tibi dies a6. horae I 2. circuitus communiS Lunae, Viplurimum, seu menstrui Lunae simpliciterdicti, tempus.. qui medris amborum es. ως' ο μέσιρο αμψοιν ο ὁ νον ιι log Ir
519쪽
septem diebus integram hebdomadam codare debentibus plus quarta unius diei parte decurtabitur. Sic autem legendum esse
suadere videtur ratio.Nam mediuS & eX Communi propri6que conflatus circuitus,de quo Galeno hic sermo est,d1erum est horarum 2 2. eius septimana dierum s. horarum 17. Cum dimi
dia, unde colligere licet eius mediis circuitus septimanam plus quarta diei parte,id esst,plus quam sex horis sex enim hors sunt quarta diei pars , cum quater sex vigintiquatuor horas diei v. Dius spatium compleant de septem diebus integris esse curtio re Dimidiam enim horam p eter sex horas de iusta septima nassieu de diebus septem integris abesse coperies. Adde enim ad sex dies, & horas Ir. cum dimidia tot autem diebus septima. nam medij circuitus tape constare ostendi) sex horas cum dimidia eam summ m ad dies septem integros asaargere comperies. Vetus interpres haec verba εἶ πλεον ἔκτου μειρας praetermissit,& quaedam qu. e iii Gramis codicibus non habentur, addidit. Illius havsunt verba Propter hoc ergo minuitur aliquid ex topore septimanae alterius ita ut sit septimana media inter utras
que,quae est quasi commista ex eis,minor septem diebus. Nam septimana medicinalis est minor septem diebus, horis sex, remedia est maior sex diebus decem ω septem horrG& media.
Hamille. I i Quantum vero humana coniectura licet augurari. Videtur astruere hoc loco Galen.Vim omnem, cum Criseos, tum dierum Decretoriorum ad eum quem hic excogitauit medium circuitum
posteriores medicinalem nuncupauere potius esse referen dam,quam vel ad eum quo Luna peragra i Zodiacum, vel ad euquo conspicua nobis illucescit,ex quibus ambobus ille conflatus est. Id eo consilio fecisse videtur, ut contra Archigenem vi cesimum,& eos qui illius ordinis sunt,potius quam vicesimum' primum Criticu esse,& obtineret,& posteris persuaderet, quGd facile licet colligere ex eius verbis,quae in fine huius capitis lia' bentur,cum scribit Proinde si in hunc modum rationem 1nieri' mus,trium septimanarum numerus paulo viginti dies excedun
520쪽
n liuicimillim vicinimicri quium vicesimoptimo. Minoianates Ioan. Picus Mirandula cap.r s.llb:3nontra Astrolis. & soan. nes Francisclus uepω cap .lib. s. de superstitiosa pr rotione; Galenum aiunt hunc sibi laborem gratis su mpsis e, & fictilium
esse comprobaret , quod tres huius medii circumis septimanae excuthentibu tantum supra dies viginti, horis 4 de dimidia in vicesimum inciderent , imum itinc frustrat hunc alaborem sum, psisse arguasur ian ex zzabusseptimanis mesis proprii; seinpinagvatio si qiue Nipseran t Q diem recidunt superexcrescciati bus tantum Kra. idem illi comprobare & essicere licui . Nam tametsi I 2.illae horae quae in proprio circuitu supra viginfidies excurrunt,ad primum diem quartae septimanae pertinenti seu, si vis, ad vicesimumprimum: tamen quia vicesimo,quam sucesimoprim0-an eas horas ineidens ἰτad vicesimum pertin re, ncinia. λ' dure quodammodo dici positi, prassisrtim si paribus diebusi morbus moiκ tur Verum
enim crediderim Galenum mensem illum effoxim ves hisicleum validiorem in iudicado morbos, fortioremque illis exclusebus conssatus esset,putaret, S experientia etiam deprehedisset, tum etia quod Lunaris influxus vim potestatemque, tam eam, quam a signis,quam eam,quam ab Sole haurit & imbibit; com plect tur , Vel quod tres septimanae ipsius maiori horarum uidi mero a vicesim Oprimo abessent minoni numero vicesimo prQ-piores essent. Nam cies septimanaei huius medi j circuitus horaStantum,uti iam demonstratumi est, quatuor cum dimidia supra
viginti dieS eXcurrentes habet.Tres septimanae circuitus pexa gratorij horas I a tantum , autem, ut & antea di Sit, hic numerus horarum . Vergitque in v tranque partem, nec vicesimo,quam vicesimoprimo vicinior est. Hae rationes Galenum ad medium illum mensemectingendum adducere potuerunt,quo aequiori animo erga illum,sicuti & erga illos,qui de literis bene mereri student, esse debent ψιλομουGi, & literarum studiosi:quos conatus illius laudare potius quam cauillari , aut ipsi insultare vehementius decet,praescitim cum, ut remita u.