장음표시 사용
221쪽
lla oblonga, acuta, satis ampla, mollia, nigriCantia, aut
virido obscura, quaedam angulosa altera Crenata, quaedam integra, saporis herbacei, insipidi, succum viridem habentia : flores sunt monopetali, quinquelidi, stelli instar expansi, coloris albi, in medio pluribus staminibus donati : calix est monophyllus , quinquelidus, stellatus
non vesicarius : flori succedit bacca initio Viridis, per maturitatem iit mollis, succulenta, OVata, Vel globosa, nigricans, ista seminibus planis , exiguis , flavis r radix longa, librosa, albescens: haec planta crescit juXta ViaS, ejus plantae varia sunt species, plerumque somnum Conciliantes : dicitur & Solatrum, cicutas, Uza Lupina, Uva I Apis & Moreua. Gr. T , , Vel sorte a solamine dictum, quod dolores intensos 1opiendo sistat : hinc Gr. Vel mollis, lenis quod emolliat, leniatque dolores ardentes. B. 1 atht-lchades bol-hruiti. G. Nacht-schatten , sau-kraui. Gall. Moreue. A. Night-
Marinum, est Drusissica Marina, quae est planta habens caules tenues, sexiles sarmentos S, rubicundOS , repentes : solia obrotunda, polita, splendentia, Chelidonium minus reserentia, sed crassiora, succo lacteo repleta, caulibus longis adhaerentia : flores sunt utplurimum campanisormes, monopetali, Ora repanda; his storibus succedit fructus obrotundus, membranosus, includens semina angulosa, nigra, aut alba : radix minima, fibrosa : tota planta habet saporem amarum, & salsum : crescit circa mare, nonnulli a Voce Solidus Elymologiam trahunt, sed ratio non Videtur suadere, an a. solidandis Vulneribus 2An a Belgica fictilia voce S teneste, Vel Soutenelle, quali diminutivum a Saul, Sal. B. Eeera inde I 3ee-lios l. G. Meenwinde. Gall. Sol laneue, Chou maris. A. Sea kOle,
Sor ΕΝ, Chirurgis est instrumentum oblongum, intus cauum, in quod membrum tractum, crus aut semur, imponitur, aut continetur.
SOLE Us MUSCUL Us, est latus & tibiae fibulique ossis commissurae posterius insertus robustissimus existit surieque maximam constituit molis partem. Variam obtendinum connexionem, Varios singit, ut Gastrocnemios,
222쪽
SOLIDAGO SARACENICA , Vide Saracenica Soli Gg0. SOLIDA Go, est Herba vulnera constolidans : derivatur ergo a solido, sano. Gr. συμφυτον. SOLIDUM , est Antiquorum pondus pendens scrupulos quatuor. SOLUΤIo C si V Mi CA, est operatio qua Corpu8 qu0dcunque Vel naturaliter, Vel arte variis aliis hererogeneis
partibus constans, in sua principia, Spiritum neape, Salem, Acidum, Sulphur, Aquam & Terram , eX quibus omnia mista conflata sunt, resolVitur & reducitur. B. Ont delening der fidei honst. G. Die enibindvng durchdie chimie. Gall. Solution. A. Idem. SoLUΤIo CONTINUI, est separatio partium antea cohaerentium in unione a quacunque causa laeta, in Vulneribus ulceribus, fracturis &c. B. Gen scheid ingsielde eis. G. Das auctaesen , die enti indUng der thei len. Gall. Solatron de Continuite. A. Solution Of the paris. SOLUTIVA, a solVendo, quia humores intestinales solvunt, idem quod Laxantra. . SOMNAMBULO, Vide Noctambulo. SOMNIFERA, Gr. Υ νοτικὰ, sunt, medicamenta RUTValent somnum producere, & plerumque agunt duplici de causa; nimirum I. per causas naturales tollendo impedimenta somni naturalis , qualia plerumque sunt Objecta externa, Dolores, Calores, sudor, animi curae, & quae cunque sanguinis circuitum augent , his igitur sublatis
per Varia Varii generis medicamenta, quae tamen Omnia vocari solent sequetur somnuS: 2. agunt per causas nonnaturaleS, Opprimendo scilicet causas naturales vigiliarum, & impediendo fluxum spirituum animalium pernerVos quare hoc medicamentorum genus maxime in Cerebrum & nerVos agit. B. Siaapiti id delen. Gall. Remedes Somni eres. SOMNIUM, Gr. Ε'νυ νιον. Insomnium, est quando dor miendo nobis Varia videntur occurrere, eodem modo ac si essemus Vigiles , estque regulare, quando apparentiae seu phantasmata connexionem quandam habent; Vel irregulare , quando Contrarium eVenit. B. Een dῖsom. G.
223쪽
SOMNO LENTI A continua , est assidua in somnum procidentia & inclinatio; oritur. quod pori extremi corticalis lubitantiae cerebri viscositate quadam obliterantur, vel clauduntur quacunque ex causa comprimente , ita ut liber transitus spiritibus animalibus denegetur in musculos voluntariis actionibus inservientes. Gall. Ag up e-ment, enzie de dormis. SOMNUs, est pororum cerebri & nervorum considentia & angustatio a quiete vel desectu vel impedito stu-xu spirituum animalium a compresso Cerebro orta, quillenius externi ab Operationibus externis desistunt. Somnus dicitur Naturatis Vel Praetem naturalis qui iterum divinus Vel diabolicus Vocatur item Sopor & ui . Gr. a - νγ. B. zlaap. G. Der schlas Gall. Sommeis. A. Sicepe.S O N C H 1 T E S, Vide Hieractum. SoΝcHUS, duae dantur species generales, Una quae est laevis, altera aspera; prior est planta, quae habet caulem sesquipedem altum, intus eXCavatum, tenerum- PII
purescentem : solia longa, livia, iere glauca, dentis Leo nis divisura, latiora, incisa vel laciniata, alternatim disposita, alia pediculo longo, alia nullo gaudentia , sed lati , re basii caulem amplectentia, in circuitu quasi dentata, in quibus Vel nulta spinae vel molles, lacte praegnantia, sal 1a , amara flores semissosculosi, plurimi scilicet semiso:-culis constant embryoni insidentibus, & calice cras
comprehensis , qui per maturitatem conicus fere evadit rembryo autem abit deinde in semen pappis instructum, thalamoque astixum, oblongum rubicundum radiX minima, librosa alba. Sonchus vero asper habet solia. sorichi livis crassiora, obscurius viridia in crebras lacinias divisa, ad Endiviae filia accedentia. bassi sua caulem inanem amplectentia, spinulis longioribus, & rigidioribus aspera , quin etiam sella extrema & lacini in angustiores & acutiores mucrones desinunt) lac sundentia 1alsum S amarum : caetera quae de solacho invi dicta suerunt,
huic Conveniunt dicitur το σωο, χέειν, quod saltibren
succum de se fundat; vel nuncupatur quasi ab inanitate caulium. Lat. Cicerbita, Lactuca Leporina, La Iu- cella & Lactero, quia lac fundit, & nutricibus lactis co
224쪽
itoli melli Nepe. G. Hasen lilii. Gall. Palais de Lievre. Lalteron, Loiteron epine ix. A. Sow-thiille. S O P H I A C H I R U R G o R U M , est nasturtium sylVestre quasi Chirurgorum sapientia: quia Drte ad ii iam plantam ob salubres ei sectus, solebant effugere, ac si illorum tota sapientia in istius herbae usu consisteret. A. EliXweed. SOPHRONESTE RES, sunt sapientiae dentes. Vide
SOPORARIAE ARΤERIAE, idem quod Carotides. SOPORIFERA , idem quod Somnifera.
S O R B E Τ Τ U M Vulgo Serbet. SORBITID , est ea actio , qua clausis naribus interius velo palatino, Ore anteriuS aretato, Ut fiat parvum soramen , Vacuum eXcitatur Boylianum in ore, dum lingua aerem in eo contentum suo applicatu ad palati fornicem
versus posteriora pellit, & genae gingiVis apinsitor omne liquidum prohibent, qua sit, ut applicata ori liquida unicum aere intrantia, speciem soni excitent. B. mor ping. SORBUs, SORBUM, est fructus sorbi sativae pyrum
moschatellinum parVum aequantes, turbinati, umbilicati, magis minusve rubentes, prout solem sensere, carne flavescente,&ante maturitatem adeo austero succo Ut strangulet, colore in rutilum transeunte , at ubi velut sermentatione quadam emolliti fuere, vix mutato interno Colore, dulci satis & vesica carne non sine adstrictione : hujus arbor est magna ramosa, truncum habens rectum, Cortice
aspero & pallido obductum : lignum est valde durum compactum, rubicundum : Elia sunt oblonga, plura unicostae adnata instar Fraxini, in margine dentata , Viliola, mollia, inserius alba, saporis styptici : flores sunt parui albi, plures sibi invicem juncti, pediculo ex fi liis enato adhaerentes; quinque seliis in orbem positis constantes ;his deciduis succedit fructus supra dictus : ita vocatur vel a sorbendo quod fluxus alvinos absorbeat: Vel, quod fructus ore absorbeatur, Vel quod diu servetur. Gr. ση, vel , & fructus ιον, & ab ovi irma. B. Eoiberia hoc in i spreMaoonis spreti -be 3ieu-boonis haber-els3en. G. Sperber baum, spie baum, sparr-baum, 1Peiren.
SURGUΜ, est frumenti seu Milii species : ab Italica
225쪽
voce Sorgi nomen habet: vocatur etiam Melica. B. Eoig-3aad. G. SOrg-saamen. Gall. Ble Barbu. A. Sorgh seed. SORY, est minerale lapidositus & Vehementius compactum quam Chalcitis aut Mi sed & crassissimum , siricatum scintillas Mi os emittens, Chalcitis, Mi VSor; mineralia sunt, inter se origine & viribus conjunctissima. Nimirum ex Sory sit chalcitis, ex hac Misy : in Ducam
Brunsviciensi inVeniuntur. Gall. Sor . SP AGYRICA CALCINATIO, Vice Caicinatio Philosophica.
SP AGYRICA MEDICINA, quam Vocem nonnulli& αγειρον, a segregando, & conjungendo, quod heterogenea separet, de homogenea iterum Conjungat , deductam putant, idem quod Hermetica Medicrna, quae nimirum fundamenta sua medica, S mutationes corporis animalis, humorum, statum morbi, & actiones medicamentorum ponit & explicat ex mutationibus, quae inducuntur Corporibus aliis ope Vulgaris ignis, adeoque
analogico ubique & in quocunque corpore sic heri ita
S P A N A C I I I A , Vide Spinachia. SPARA DRAP, sive SPARA DRAPUM, est linteum utrinque unguento spisso vel emplastro tinctum, & hoc modo sit; post liquationem unguentorum Vel emplastrorum, linteum penitus immergitur, quod tinctum extrahitur , eXtenditur & in usum medicum asservatur, dicitur etiam Tela Gualteri, seu Emplastrum ad Fonticulos Gall. Tolle Gaulier, Sparadrop. SPARAGUS, idem quod sparo unSPARGANIUM, est gladiolus aquatilis, Vel platana ria : est planta aquatica habens caulem rotundum, treScirciter pedes altum, politum, tortuosum , medullam albam habentem, in multos ramos divisum : solia longa, angusta, acuta, aspera, scindentia, saporis subdulcis: ssore, mareS polypetali, herbacet, numerosissimis staminibus cundi, arctissime congeruntur ad caulem in formam globi : OVaria nascuntur in eodem caule, sed infra priores flores masculos, suntque tubae incurvae , parVae , illiculosae, quae maturae fiunt capsulae seu Ossicula , Unicap iularia, vel bicapsularia, nucleo quodam farinaceo plerumque saeta, colliguntur & haec ovaria in globos instar
226쪽
nodorum : radix fibrosa, nigra, repens: haec planta crescit in locis humidis : an a ανον Iascia , Vel Σοταργα isse fasciola, quod soliis ejus pro fasciis uterentur nutrices 2 Vide Platanaria. . . . SPARGANUM, Vide Fascra , a σπαρταν - 1atCHS ligo. SPARGANO SIS, est mammarum, a nimia copia lactis, distensio, a παρυανόω fasciis distendo. S P A R GIRI A , idem quod Spagiri . SPARSI MORBI, vide Sporadici Morbi. SPARTUM, SPARTIUM, est Arbuscula, cujus duae dantur species, una dicitur spartium primum Clus. His p. habet caulem pollicis crassitiei, sesquipedem circiter altum cortice aspero & striato obductum, in plures ramos divisum, virgulas exiguas, tenues, flexiles, instar junci virgularum germinantem, sella exigua, oblonga in initio habentes, quae solia floribus apparentibus cadunt : sores sunt leguminosi, exigui, navi, inodori, pediculis adhaerentes, qui e virgularum lateribus producuntur : flori suo cedit siliqua brevis, oblonga, aut rotunda, turgidula, cartilaginea, tata semine renibormi, duro & nigro : radix est dura, lignosa : altera species spartium secundum Clusii Hispanic. est : utraque species prOVenit in regionibus calidioribus praesertim Hispania, locis sabulosis, & sterilibus: est Genistae species; ita dicitur quod suniculi ac vim culi usum in alligandis vitibus praebeat, a , quia in spiram flecti A convolvi potest. SPAsMA, idem quod Spomus.
SPASMODICA, sunt medicamenta spasmum pellentia, influxum spirituum vel sanguinis inordinatum vel corrigendo vel acre quodcunque stimulans & in musculo haerens tollendo, vel sensum partiS nerVorum compressu he
Iende mittet. SPASMOLOGIA, est de contractione nervorum & tendinum enarratio, a σα contractio, & λέγω enarro. B.
SPASMUs, & SPASMA, ut cum Doctis. Millisso lo. quamur, denotat quemlibet motum convulsivum in genere : nam Cardanus affectus convulsivos dividit dupliciter, in Teianum & Spasinum; per illum contractionem con-2antem, qua membrum rigidum di innexile evadat; per hunc
227쪽
hunc Ver6 motus celeres & concussiones , quae interjecta quiete, alternatim cessent redeantque, intelligit. Spasimus 1it cum acri dolore in artubus, crure, sura, pede , &c. Spasmus sit, qui aut momento uno aut altero, aut aliquot horis perseverat; accidit vero aegris & iis qui utcumque sani lum; in febribus, scorbulo, crapula, & saepe in s in no : ac cui semel evenit, ei solet saepe contingere, ita ut1omnus interrumpatur. Hujus species sunt, spasmus in vulneribus, spasmus cynicus, Strabismus, Risus sardo
que adeo dimidji faciei pars in obliquum & rugas torquetur , imo & irati canis estigiem repraesentant, ita ut qui
correpti emare aerem, aut humorem eXpuere nequeant,
SPATHA, est instrumentum oblongum , ex argento, chalybe, Cupro aut ligno consectum inserius latum, quo electuaria Vel conservae & emplastra absque manuum inquinatione commode tractantur, Chirurgis & Pharmacopaeis, familiare. Vide Spatula. B. Erit spatet. G. Ein spatel. Gall. Une Spatule. A. A spatule. SPATIlo MELA, sive SPECILLUM LATUM vide Spatis. SPATILE, est species alvi lubrica . SPATULA, Vel SPATHULA, est instrumentum minori sorma, quam Spatha. Significat quoque Scapulum, a traho, ut putatur. B. Een spatiitie. G. Ein spatet. Gall. Spatuis. SPAΤULA FORΤIDA, est Iridis species: a soliorum ligura ita dicta, Spata enim gladium significat. Est enim illi solium ancipiti novaculae similius, acutiore acie, & te'nuj0re , rigidioreque quam gladioli aut iridis mucrone.
Poetida cognominatur, quod gravem exhibet odorem. Gr.
228쪽
de lis. G. Wandt-lausis krahit. Gall. E patule s Gla eulpuant. A. Stini ing gladwin. SPECIES, seu PULVis, dicuntur in ossicinis simplicia cingredjentiab pro compositis conficiendis coordinata. Sic dicuntur species theriacae, id est ex quibus theriaca compilatur : sic simi & species decoctorum usualium, prae reliquis tamen hoc nomen sibi vendicant pulveres nonnulli, tum aromatici, tum Catharctici. Forsan quia ordinati suerint olim, ut inde conficerentur electuaria, mo suli vel rotulae, sic sunt species aromati C. rosac. SpecieSDiaturbith cum rhabarbaro, &c. B. I cuder. G. Pul er,staub. Gall. 'udre. A. POwder. SPECIFICA MEDICAMENTA, sunt, quae Vispecifica tantum in eam causam agunt quae morbum in CO POre producit, partem assectam tantUm moVendo & mutando , nihil vero in reliquas corporis partes efficiendo; ssic oleum viperinum applicatum morsui Viperae ; Cortex pertivianus in febribus intermittentibus; Opium in conciliando somno & quamplurima alia sunt: solet tamen plus de aliis jactari, quam quidem sana ratio, & genuinuS cairudor concedunt.
SP E C II hUM, est instrumentum chirurgicum, Spithamae longitudine, tenue eX argento, Vel chalybe, ab una extremitate latum, rotundum & nonnihil incurvatum; ab altera Vero rotundum nodulum habet; specillis vulnerariis, Vulnerum, fistularumque altitudo pertentatur. Uidetur esse diminutivum a Spectum, quo usus aest Paculares.
Μηλη, Μήλη Galeno, Ιχυρὴ Hippocr. a tentando
imperitum Vulgus Tentam vocat. H. Em tintei p3er I
3ondeer. G. Ein such eisen, und eisen, prusseisen. Gall. Sonde. A. A Lancette. SPECULUM ANI, est instrumentum Chalybeum, quo Chirurgi anum dilatant, & spinas, aliaque inhaerentia evtrahunt, Vel innata absumunt. B. ern a ars-spiegel. Gall. Speculum Ani. SPECULUM LUCIDUM, idem quod Septum Lue,
SΡECULUM OCULI, est Aranea Tunica oculi. SPECULUM MATRICIS, Vide Dilatatorium.
229쪽
SPELΤA, Gr. Zia : nonnullis Par. Vox videtur descendere a Spelta Italorum , quae est Frumenti species. B. Ppeli. G. Dinchel & due chel horn. Gall. Speautre, Blelocular, Proment locar, Promeni rotae. A. Speis s. SPERAGUS, idem quod Asparagus.
SPERGULA, dicitur etiam Π γαλα, an a se-r0, semino, spargo, & υαλα lac : quia ejus semen lactis gratia spargitur, nam creditur vaccis lac augeri, si illa planta Vescatur. B. Spurie. G. Sperget. Gali. Enece de Morgetine. A. Franke or spury.S P E R M A , idem quod Sem π.S PERMA CRΤI, quid proprie sit, necdum constat. Alii Balaenae semen putant, di mari instar spumae supernatans. Alii alicujus Ceti Macrocephali cerebrum, lixivio peculiari purificatum autumant. Alii adipem collectam in cervice piscis alicujus ex balaenarum genere, qU32 VOCatur. B. Q in pontis th I autumant : sed verosimilius videtur esse oleos a materies , quae reperitur ingenti copia in cavo maxillae inferioris istius animalis, quae inset vit istius partis motui; non est cerebrum , sed est oleosum quid, olpi enim dotes reseri, est pingue, molle , recenS Vertam olei saporem habet, & ubi diu asservatur, rancescit instar olei, & flavescit; fluit & ardet in igne; aquae non miscetur sed cum ovi vitello dissolvitur. Post artificiosi mas Praeparationes massa producta est substantia pinguedinosa facile flammam suscipiens, alba, adipis sere odore. B. at schol. G. Vati ath. Gall. Nature de Baletne, ou Blanc de Baleine. A. Parmacity, Seed of the whale.
SPERMATICAE PAR ΤES, sunt Venae & arteriae, sanguinem a testiculis abducentes & adducentes. Item, Uasa seminis eXcretoria. Item, partes albidae, quae olim propter albedinem censebantur ex semine duntaxat generari, ut nerVuS, membrana, OS, cartilago &c. Uertim Omnes Partes ex semine successive generantur , quia eX OVO, quod totius scelus rudimentum continet, generantur imota omnes partes, quotquot habentur; si sanguis aliique succi eluantur, etiam albidae apparent. Hinc omnibus illud nomen ex aequo competit. Ex semen. B.
Tanti delen. G. Saamen thelten. Gall. Les Parties sper 'aliquos. A. The Spermaticla Paris. SPERMATO CELE, improprie ita dicitur, quia non
230쪽
semen, sed vas seminis ejaculatorium corrugatum in Scrotum delabitur, ex semen, & tumor. SPERMATOPAEA, medicamenta sunt, quae liquidi prostatarum, Vesicularum seminalium & Testium generationem & elaborationem augent in maribus , ita ut deficiens ex aegritudine semen restituatur & quae in tanti nis humores ad suscipiendum requisit0s elaborant. B. Ea ad mali inde in id delen. SPERNIOLA, seu SPERNIO LUM, Vocatur Sperma Ranarum s est enim mucilaginosa quaedam substantia, aquis innatans. B. Ili livor scd schol. G. Der saamen derficeschen. Gall. Frais de Grenouilles. A. Seed of Frogg's. SPHA CELODEs, est quid sphacelo simile, ex sphacelus, & forma. SPHAC ELUs, est Sideratio, sive sensus & vivificati,nis in quacunque parte extinctio, ad Ossa usque plerum
brand , die voellige ersterbung. Gall. Sphacete , Mortisca tion. A. Sphacete. SPHACELUS, Vide Salvia. SPHAERITIS, quassi planta globosa , seu capite globo-m, quia capitula habet rotunda & globi formia , a σφαῖρα globUS. SPHAERO CEPHALUs, est cardui species, capitula habens rotunda, a σφα globus, & caput. S PII A GIT ID ES, sunt venae jugulares in collo, a Viu μου jugulo, mact0. SP H ΛΤ U L A FOE T ID A, idem quod Spatula Foetida.
SPHENDAM NOS , sic vocatur Acer. Gr. dicitur durus, firmus, obligni duritiem. SPIIENO ID EA OS SICULA, Vide Cuneformia. SPHENOIDES, Vide Cuneforme Os.S P H E N o I S, sive SPHENoiDEs, Vide cineforme Os. SPHENOPHARYNGAEUS , est par musculorum , asinu alae internae ollis cuneiformis ortum ducens, atque
oblique deorsum inclinans in oesophagi latera extenditur gulam dilatat, ex ο cuneus, & φαρυνξ cesophagi caput sive fauces. B. Migge beens stroti pier. Gall. Miocles Sphaeno Pharyngiens, ou Spheno Salpin o Phaongis . SPHINC TER , hoc nomine in variis partibus musculi