장음표시 사용
61쪽
vocatur ab illis haec arbuscula vine e i a nonullis etia Vorfici Vuestphalis 'Nu totius arbusicuis figura ec naturam, in arborum t ct fruticum historia diffusius
tractauimus quὀhistoriam eius legere uolente4 remitto.
. proueniunt Salices, quas Germani generaIliroea humὶUἐyoe , nona nant. Sunt autem plures Salicis differemue agricolis proben; is. Senem eius sui, Vim malis oc Perticalis. Viminalis ut Plinius est author dicitur, quae Viminum gratia in agris talea sesquipedali seritur, ut Uimma qua uites si eri itur facile fine scalis detom eantur. Viminalis in Francia nostraeopiose propter ut esseritur. Perticalis in Saxonia, ad lupuli pedamenta Perticalis est quae longiore talea liuep ista pangicirr,ea no tingulis annis putatur , UyViminalis,ses quarto demum an .E'ngiorem enim aetatem Pertics quam Vimina requirunt.Atin hec generum sunt norma: spe temnatrero, quς certὀ demonstrari uetustis nominibus polliunt Vitellina icti Gallica. Vitelima est, quae Germanicsscibi, weyoe di ocrermevdet uocatur 'quens in F ancia nostia cum Perticalis,tum Viminalis. Gallica uerdest q ubiribbsoleto purpurea piofert dc omnium terivissima Vimina. Nos imav ex x latis id e /hoc est, Capillares salices, a gracilitate vocamus. Porro qui salicum figuras larintem ignorauerint, Leon harti Fuchsii herbarium consillant, qui plurium ijecierum ima es pretantur. Cines delineari cur uit. aiis.
DE OLEA SATIVA ET SΥLVESTRL CA . ras. erolea arbor est,ex cuius fi uctu oleum quod uulgo uocant oliuarum, exprimitur: nosci. oelbauti nominamus. Ea duplex est: Saliua,&Sylaestris altera utraque calidis regionibus familiaris. Sylvestrem de qua nunc sermo nobis est Graeci ιρα- Latini oleastrum appellant: qua det catiora etiam apud nos confiaciuntur Opera.Materia constat crispa,maallosa 5 uersicolori. DE COLΥM BADIBUS OLIUI3. CAP. 3 o. . Nondum maturos oleae fructus, cum adhuc flaui sunt, marina aqua ec Thymo condit quoniam Mitriae innatabant, Graeci κολυμβα ηας uccant. Ameruntur ac
temex H si an iaci Latia ad nos. Vulgoo .lim api ellantur, quae grato sapore ecsalubri stomacho in cibo cum assis carnibuS comeduntur. DE OLEASTRI OLEO. c AP. I LExprimitur etiam ex oleastri fructu oleum,quod ad nos non affertur.Est autem . reno test. ExistimamUS autem hanc Oleam esse quam Columella Cisi bracam apis o a citaseli t. Nec nos latet plerosi Cilibracam oleam credere eandem et Ie cum Chameae braca.
laea ouam Arabes Mezereon uocant: quem errorem in quario libro cum locus reis quirei,detegemus. DE AETHIOPIcAE OLEAE LACHRΥΜΑ. CAP. a MNascitur 5 in Aethiopia oleaster calidioris temperamenti,e quo haec fluit Iachin .ma, qtIae hodie incognita est. Quidam tamen eam effeci edunt Gummi dictum Ele,
lus iratae Aeth opiacam oleam ct materiam circumspicientibus, nulla inuenta est ouιelli uaquae aeque eius habitum referret, ut lignum quod Rhodii aut Rhodisii cognomine chrγmam circumfertur, ct faepissime ignaris pro Agallocho, hoc est, Xyloaloe substituitur. cedri Caulas autem dc argumenta quibus inducti sitimus,ut statuamus Rhodium limum Lig μRθοHethiopicae oleae materiam esse, antea polliciti sumus hoc loco nos allaturos , cumce ris palato oc Agallocho aneremus,id autem nunc praestabimus. Principio nouis D Iegeniqs oportet j dc prpbe perspectam habere uulgaris hoc est alibi Quam in Aethiopia nascentis oleastra materiam, eius autem figuram,quoniam mul tos non
62쪽
uidisse scimus, indicabimus. Est itaque oleastrat materia nodis tuberosa quo sit,
ut Herculis cl1am clauam ex oleastro caesam tradant poetae densa, solida, intortis ec sinuosis Venis seu pectinibus crispa : pallidis , subfuscis ec sipadiceis macuIis uaria aliquantulum odorata, gusta amaraec acris Suetustati serendae maxime idoanea Eas autem omnes notas , siquis diligenter discutierit, in Rhodio ligno reis periet Es nimaeque nodosum, tam rubera conuolutum. Quinetiam densatialiditate uulgarem oleastrum superat, nec immerit4, cum sicciori 2 calidiori Ioco proueniat. Relari etiam fluctuantibus uetus crispum oleastri habitum, nec destini totidem colores Sc macularum uarietas. Est etiam acre dc odoratum, atquemitu oleastri acrimoniam oc amaritudinem resipit,sed utranque uehementiorem. Ru niam terra Sc coelo sitienti 5c feruido cnaium est. Differt autem tenuitate uola a uulis pari oleastro.quoniam alimenti opia in sicienti solo & coelo defuit. Quapropter cum omnes huius ligni notae oleastro convcniant,& mairus ste constet id ipsum ex Alexandria Aegypti, Aetlaiopiae uicinae, afferri : Zcauiliores tradunt Chamelsae materiam ec radices nonnunquam pro Xyloaloe uendi, neminem prosecto fimis rum arbitramur, qui neget Rho dium lignum Aethiopicae oleastri materiam esse:
Porro quod Aethiorica olea, etiam Chamelaea dici possit,antea in Agallocho
stendimus. DE QSER cv. c Ap. - . Non habent Latini quo glandiserarum arborum genus comprehendant uomabulum,quemadmodum Gr. aeci, qui Asi/oe appellatione non Uercum tantum uerirum et m omnes alias glandes proprie dictas serentes significant. Quamuis Theois dorus Gaza credat Roboris nonacia apud Latinos aeque latam significationem ut aapud Graecos Δρυὸς ,habere. Sed nos non meminimus hoc aliquem e probatis auth ribus d;xiis. Quare non est quod Gazae hac in re assentiamur. Sunt autem diuerse huius generis arbores,partim etiam apud Latinos suis nominibus distinctae:ut sunt. Quercus,Robur,Cei rus,Esculus, Ilex&Suber. Eas omnes Graecis nominibus inadicare, valde operosum esse omnes intelligent, qui Theophrastum de his agentem considerauerint. Nos uerὀ rerum ad historias collati onesc Gazs uersione freti noruonere uti stram de eis sententiam feric non detrectabimus. αμερι: est uulgaris illa ramo sunt Hemeris. titudinem diffusa glandifera arbor, caudiccnem adeo procero, nem recto, crasto tamen, eam Latini proprie uercum uocant, Germani eri u yme, Theodorus nune D Placidam, nunc .uci cum apud Theophrastum uertit. Δρυe specialiter uocata ro-ε λῆ- hur est siquidem Theodoro ci edendum nisi enim ita Robur Graeci appellarent,
non temere aliud nomen esset reperire, qua ea gens eam arborem indicaret . Cauae
dice assurgit Robur recto,procero,paucis* ramis brachiato. Italis adhuc Rouer uocatur, Germanis elii Ezr;:icya c. a soliditate quasi lapideam Quercum dicas.Freis cen . quentissima est haec in Hessia arbor. Αἰ Cerrus est, Roboris figuram re Aegilops. serens,sed haec etiam eo tum rectior, tum procerior existit, ramosin non nisi in sim mitate liabcias, Germanis eiri Eari; e me uocatur , quoniam Abietis modo reis sto proceroq; constet caudice. Πλατυφυμγ est, quam Estulum Latini, & Do
βῆμ' ' i lcvme Germani appellant Saxonia sylvis in plano familiaris, huic latissima folia, y- ρ - unde&apud Graecos nomen.Hae sunt glandiferae arboreS, quae hoc capite
σα a Dioscoride nominamur,& proprie uocatas glandes serunt.
Mirabuntur fortasse complures,quod non lagum potitis quam phegum Graeacorum uerterimus. Cum fagum non tantum recentiores authorum interpreat uerum N ipse Plinius per riηγον inteuexerit. Nos illud minime latet, est aliud quod nos nomen mutare compulerit. Graeci mini suam glandiferis arboaribus adnumerant , quibus dissimillima est quae a Latinis Fagus dicitur arbor. uid enim commune Fagus cum Quercu aut Ilice habet c prosecto nihil. Quare diI; genter notent rerum studiosi , longe aliam arborem esseab ea quam Laatini Fagum appellant, quamuis Latinum i omen i Graecorum deductum uia
63쪽
IN DIOg COR ID 1s LIB. I. sadeatur. Natri ut allaomittamus om nia, quibus discrepant Graeci suae phegodem tribuunt non aliarum modo oblongam,sed rotunda Fagus uero Latinia plandem proprie non ferissed in Echinatis pericarpiis castanearum more pingues ecoleosas naces eas in triquetras N acuminatas: quae figura e diametro cu rotunda pugnat Oui uero phestum nouis. uoluerit montanas lusti et syluas , in quibus prouonit l, carbor. Figura illi non dii l. milis Quercui, sed strigosior&tristior. Glandes Dit omnibus agrestitius notas, fgura rotundas:qua nota tanquam praecipua ab aliis Glandiferis disi inguitur. Porro non licuit hactenus rescire,quo nomine nostri apostes hanc Phegum appellent. Glandes uel ὀ,adiecto rotundarum cognomento, a re liquis distinguunt. At quae Romanis Fagus appellatur,proprii simplicis generia arbor est.Et diligenter quidem a Theophrasto Oxyae nomine descripta,unde uolentes historiam eius petere possunt.Est itale dirce Quercus species, quam nos Ubem, ut a Fago distinguatur,vocamus.Fagvsucrd simplicis generis arbo γε Theophra bsto ηυα nominatur. Theodorus et sciti mam uertit: quoniam materia eius facile in t nuissimas laminas findatur. Ilex autem quae Graecis πρινσς eu, ipsa glandiferis adscribitur: quo autem nomine Germanis nota sit, fatemur nos nondum rescire potuisse. 'Sunt praeter has glandiferas & aliae arbores,in quorum numero est quato ure Graecis Latinis Suber,Germanis a rachbatim nominatur, Pyrenaeis montibus familiaris. Cortex ad calceamenta & alios usus Petiturciccir in copia phellon etiam ad nos uehitur: est autem rarus , levis 5c fungosus,eum nostri 2 vacu uocant a t . crepitu quem sub pedibus edit calceis insutus. suur.
Castanea arbor sui nominis fructus seri, omnibus notos, qui Cratesuve
βαλανοι λοπιμα&κασοωιeliocantur. Germanis Casta meri. xelten. Pl nius numerosam faeit earu differentiam. Apud nos triplex habetur genus: unu iso uestrium, ec duo satiuarum. Sylvestriumlyluae sunt in ulteriori Rheni ripam 1 reis hochis supra Argentoratum,& in toto illo montano tractu. Proueniunt etiam in cisteriore ripa,sed parcius. Satiuarum quaedam sunt minores , quaedam uero grandes e Narbonensi Gallia,primum ad nos allatae,quas Marones appellant.
Multa preter fructum glandiserae serunt arbores: praesertim Quereusale 5 Robur: in quorum numero etiam Gallae sinit, medicis, librarie, ec artificibus quibusadana expetitae. Eae pediculis,ut glande3, surculis adhaerent. Fernt etiam in lalusatis miles Gallis pitulas,sed rariores corpore: in quibus ueluti Muscae quaedam ex ullis ces gignuntur. Hae quamprimum deciderint, flaccescunt: decidunt autem ut pluis rimum cito, nec Gallae modo in parente sua sndurantur. Ipsaeautem Gallisalta optim ct uocantur. Pitulas uero Gallis similes A foliis adnatas Callopist nominamus,quasi surdas,fatuas,&manes Gallas. Sunt optimae Au
nae,quas hodie Turcicas nominant. vG Datamnis est, que οἱ sui ou r. alia Olida: cuiuι tres lect
frutexparmis latum serens&lentibus similem fructumsum eopsos taeon factum di co ymbaceis racemis cohaerentem qui Arabico uocabulo hodie in pharisana poliis Sumaeli appellatur. Theodorus Gaza Rhun fluidam interpretatus est. apud Theophrastum nomen illi a factum esse existimans.
Palma arbor est quae palmulas fert, quas hodieDactylos uocant. E
64쪽
A OTA T. VALERII CORDI purgans medicamentum, quod Diaph nicon a palmulis nominant. Sunt autemulta di Paliive Palmula: um genera. 1 'linius quaedam Nicolyψs uocat, earum qu ternaecubiti long Iudi nena habent, quae ueri, a male intelligens Hermolaus Barba . ruS in magnum errorem incidit, scrinens NKolaos palmulas,quaternum cubitorum habere longitudinem. Auxit itaφBarbarus cies Θc lexies earum mensuram. Loacus est in Corollatio. huius capit,S. Palniu os autem Gei mansi Daccciri uocant, corra rapio Latino nomine. Palmδ alitiem Pr ceraestari Oi : materia rarafungosain, quae tota ueluti teretibus cic sinuosis neruis pei medullam trans euntihuso ceu fluctuariotibus constat Cortice uestitur carne occapillati, neruis concreto qui ex interuallo ueluti in orbes, circulos diuerti illos extuberal qctibus se ascensuris ueluti gr dibus ad hoc natis Icantilem priebet. Fotia protrux lψ0ga,uenosa,harundinea,quorum sin kaia gem na oc ceu complicita conspiciuntur,nunt exco3 Dceiunes E foliis funes.. sportae 8 tegetes Muibus incluse quaedam peiegrines mer, es ex India Θc aliis calidio'Tibus locis afferuntur. Trabes e palma cael, , euam malleres serra secantur : iis cistas componunt, qui bras inclusiim sacchar umex J Jae Occidk ntalisInsulis nostri mercatores reuehunt. Vidi mus nos Palmae frondes,ni Memam eccorticcm, adeo* magnos corticum circulis adhiac circumdatos truncQ : qUOd ideo reterinatis,ne ex relatione aliorum haec scripstise,aut ex Plinio excerpitisse uideremur. Pori o nequaquam
silentio praetereundum exist manaus,q lod principio huius capitis D oscorides Aiahicae Myrobalanii nςntionem faciat, ut rerum studiosi etiam hoc scirent quid per obati eas intelligat hic aut hor. Nos itaque censemus Arabicas Myrobalanos eo. ei se friuentu Arabi .et is qui adhuc in omnibus Phaim acopoliis Myrobalani appellatione cogno cunis . . thir, noli tamen omnes quinq; intelligimus, sed tres pi aecipuas: uidelicet Indam, Ciae trinam&Claebulam quae tres diis i cnt: s non in diuertis,sed un/ea demin arbo enascuntur,ut palam ostendimus in peregi norum medicameniorum historia: ubi dotacuimus indam Myrobalanum primum fruditis rudimentum cli , quam Plinius Oliis .uae nucleo comparat,at*Adypson appellat,dc Citrinam maturescentem Chebulam
uero maturum tructum. 'PALMAE THEBAIcAE. CAP aso.
ἀυ siti viti oblongum mucro natum re squamatim compactisse florent um lcadoleucere incipientitam palmularum segmenta Operimentum est, pingue crassum ct odoratum,quo antiquitas adspiisanda unguentausia est: nunc uel ὀ nostris mediacis non expetitur. Vidimus aliquotieS cum Palmulis casu allatam taed aridam ec 1
Mati piinica hodie granata granisqi Iae intra se claudunt,uocantire. Haben tha esuas ex sapore distet entias inuensimtur etiam 5 arte sic nasci coguntur,quae nullum in acinis semen habeant: ea graecis eX argumento Axπυρηνα vocantur.Atqui non tanditum in Aphrica apud Poenos,a quibuS nomen intienerunt, Punica mala nascuntur
proueniunt etiam copiose in Hispania Gallia Italia,aliis* pluribus locis atm in iosis aspidus toti aduersiis, Si in declivibus campis imminentibus, qua Germania Italiam attingit. Nos hsc mala a i an a repti et ec, .liai ic Pacido ierid optici nominamuri
Cytinos Pi in flores esse tradit Dioscorides iam sequenti capite. Balaustiam,
que Punicae sed sylus ris flores esse dicit. Nos uero non temere arba tramur alio moiscio dissi ne Cytinos Valaustra. Cum enim utriusis Punicae flos eandem habeat formai: Balaustium re Cytinus diuersam,necesse est aliam si ibesse disserentiam,vine tabus malis seri videmus. Quod enim Diostorides seribit Cytinum florem esse Puniacae,non intelligendum te de toto flore censemus , sed de Post tori eius parte, quin
65쪽
ilet DIO sc ORIDIA LIB. L a fructus rudimentum est. Nam hsc etiam Balaustii nominem pharmacopoliis coanoscitur. Halaustium uero est flos sylvestris Punicae, quae decidit sponte: quoniam miter pediculum Sc floris folia non habet capuLex quo fructus fiant. Tales abortim flores in multis arboribus hei bis uidentur, praesertim in Cucurbita &Cucumeratis omnibus generibus Schaec est uera Balaustii a Cytino distinctio, quam nemine speis ro temere reprehensurum, si ea quae de abortivis floribus dixi intellexerit uiderit animaduerterit. Polliunt tamen tam in sylvestr quam satiua Punica θc Cytini oc u
Σίρων,ueI in plurali numero Σί,2α,Punici mali cortices,Graeci uocant Latini Mais licorium. Veteres enim Sidam Punicum Malum nominabat. Est&herba palustris fructum huic simulem ferens, quae Sida appellatur: cuius etiam Nicander in Theis riacis suis meminit. Sidium uerd hodie corrupto nomine et Sidia uocatur in Pharma di vicopoliis. DE BALAVsTIIs PRIVATI M. c Ap. isnQuemadmodum tinia Graeco uocabulo κυτο , profundum vasculum signim cante,propter figurae similitudinem,dicti sunt, ita etiam Balaustia a uerbo noὰ men suum sumpsisse nobis uidetur. D ecidunt enim hi,oc a matre sua tanquam aboratiui excutiuntur. Quicun* enim Punicae flores posteriori sui parte inter floris solio-ia,N quo surculis adhaerent pectolum, non habuerint oblongum ct tuberosum capitulum,steriles sunt, ideol tanquam excrementum quoddam superfluum ueri fritactus alimentum consumens, expelluntur. Quare si quis horum Balaustiorum figuis ram considerauerit,deprehendet, ea non Cytino aut oblongo vasculo simili tubercueto,sed dilata ueluti bali foliola sua complecti. Est autem figura Balaustio,Roste non dissimilis, sed multo pluribus foliolis stipatus est.Differunt autem colore Balaustia ut Diostorides etiam testatur,ad nos uero ut plurimum seruntur, quq rosas etiam colore imitantur. Habentur passim in omnibus pharmacopoliis, ct nomen suum retianent. Quanquam nonnulli non simpliciter Bataustia sed flores Balaustiorum a pellant, DE MYRTO. c Ap. Graecis, Myrtus ac Murtus Latinis uocatur,frutex celebris poetarum car minibus, uerum uiribus quas in medendo Praestat multo celebrior, qui quoniam nusquam apud nos sponte prouenit, Germanico nomine destituitur Non enim est exiguus ille fruticulus, quem Germani Deybelgrava oc cuius baccas Deybela tu ex appellant, ut hactenus falso pleram crediderunt etiam docti : Vera autem Myris dei uestus duplex est,candida ct nigra.Ilsa candidas, haec uerὁ nigras baccas parit: unde ec Eeides Ouidius de ea sic scriptum reliquit. inruaolua ubest bicoloribM ob sita baieou. statib. Prouenit autem copiose in Narbonensi Gallia axime in eius parte maritima.quae Prouincia uocatur. Seritur etiam a platrita in hortis,etiam in Italia. Est autem in ais quam proceritatem, si studiose colatur,adolescens frutex, aut etiam arborescens: soliis Lentisco uel Buxo similibus, acuminatioribus tantum, gustu aliquid aromatis prae se ferentibus 8c odoratis, quae hodie cum fiuctu ex Italia afferunt. Habent f ne ueri Myrtilli insignes differentias quibus a nostris baccis quas Deydelber uocain mus, dignosci possunt.
Myrtidanum Myrti adnatum siue accidens est3r quod adnos non adsertur: proopterea in nullo usu apud nos habetur. Impoci stu.
Cerasi arboris mulis sunt serma et facultate distates species, quapropter earn etia stucius diuertas in cibo et medicina uires habet: austera et maiora,qus no ita in magnis .morin Pasitur, e Poto primu in Italia Lucul. attullit: us uerὀ dulcia sunt et in proceris Muoribus nascutur, spote sua Gil in Germania proueniut Prouentutetia sponte
66쪽
ANNOTAT VALERII coRDI sponte in M iratae 3c Savoniae finibus,no longe ab Hala,paruae duos cubitos rar3 cxcedentes Cerasi, fructu mediocris magnitudinis, tuas non sine causa Chamaeceiassos sylvestres appellare possumus. Nos generali uocabulo Omnia Cerasia a Wien no
minamus. DE sILIQVls. c AP. 3 7.
A corninim similitudine Grecis κερατια hi fructustiocantur,Latinis uod Siliqui: quoniam leguminum siliquis similes sint : in pharmacopoliis corrupto uocaUlo Xylocaracta oc Xilocataracta pro Xyloceratia uocantur. A Germanis autem uso, hiansbrotaquoniam credunt diuum Iohannem Baptistam hoc fructu loco panis in et Bocro solitudine uictitaisc. 'borache
Plurimas habent mala disserentias non tantum secundum diuereas regiones. Va riant etiam oppidatim iisdem regionibus. Quare non facile aliqtus omnia suis appellareno,ninibus poterat. Cydonia uerὀsiue Cotonea omnibus nota sunt,e quibus in pharmacopoliis multa ad medicinae usum fiunt. Habent ea tres praecipuas apud nos differentias: quaedam maiora sunt& malis similia,quaedam uero minora,& pyri modo turbinata. Maiora etiam Στρουθία Graecis dicuntur.Tertium genus sponte lua Danubii Petrosis ripis in collibus prouenit: plurimum supra Ratisbonam usj ad petrias fauces,per quas Danubius labitur . autem hoc caeteris,pomo quide minus. sed adstringendi ui multo effractus.
Melimela sive Gly mela, a melle ec dulcedine nomen habent.Haec si alia accedeaerent credere esse quae Germanis Donis .pffel Zc aussiopsel uocantur. Sunt enim admodu dulcia dc suauia,Sc pueris ac delicatis mulieribus inpetuntur,unde ec Maristialis in hunc modum de iis scribit Infanti Melimela fatuas. Maristo. Nam mibi enouit pungere chias piti DK EPIROTicis MALI L cAR a Qualia Epirotica siue orbiculata mala sint,hodie no sacile indicauerit quis.Apud nos tamen habentur in latitudinem compressis mala, quae ab Orbiculata figura patrici sermone o Deybopifei nominamus, idem significante uocabulo quod Latinis oris hic lata. Succiis iis uinosus regratus palato. An uerὀ eadem sint cum Epiroticis n5
Agrestia mala ubi* nascuntur,habenissi multas etia ut satiua disserentias.Faciunt ex his ec pyris agrestibus di sylvestribus prunis,omnibus colusis per se expressis,aut afluis aqua, inuito simile polum,qui Heisam incolunt rustici, quem appelliaιια hoc est,e malis consectum potum appellant.
Prerm Persica mala quae Germanis ψfersiten nominantur,omnibus cognita sunt Disis
rim ferunt tamen a Persaris.Genera eorum Plura: quidam parua sunt,quaedam grandia eccrocca carne constanLquae omnibus saporis bonitate Praeseruntur. DE ARMENIA cIs MALIS. c AP. ε66.
Ex Persicoriim genere sunt Ameniaca, minora tamen- risuauiora colaret a iis is subflauo,N cito maturescenii , quλPropter Prscoquare Praecocia a Romanis voeanoim ha tur. AGomanis ueror Oaxetieri/ omnisvptivbeei alatneyii. ec Ooiris h. ppi la fel .Arbor cum foliis 5 floribus mediam intermQuin perscam diminorcinet al. ima cerasum figuram-magnitudinem habet.
67쪽
Medicum malum Assyrium,Persiciana Citreum,Cedromesum&Ciuinum c tur. Grande est&oblongum ouata figura malum,lentam habens carne, rem medio aceto lum circa semina succum ex quo Syrupum de acetositate Citri dictum ficiunt: Corticem habent colore citrinum, unde Δ nomen inuenit. Porro hoc malu in Cedro non nascitur. Propterea u1dendum est ne diueris arbores confundantur. Sunt etiani huius generis Limones, Poma Adami,ct Arangia, ab Italis Naranetia, Germanis Iola ex anηen appellata , a omnia aurei mali nomine comprehenduntur.Habetur aenigmaticum de his malis carmen,quo d cst: Medica missis qκidem nec mala,neemerica: quod quiuis prosodiae gnarus facile intelligit. FGemanis tres stetici nominantur sim tela Limonent pomeronden.
Pua non pauciores quam mala disserentias habet, quod quidem ad sormam attisnet. Facultate tamen omnia,sed alia aliis magis ,astringunt: Germanis Dii eis re asivei uocantur. DE PIRASTRO. CAP. 369.
uocatur Graecis Piraster, hoc est Pirus sylvestris: Quamuis autem Diose rides Astradem certam sylvestris speciem esse dicat, tamen quia Theophrastus sim plicitet Pirastri , Achradem appellat,nos quos Achradis uocabulo quamcunm pirastrum significati censemus. Sunt enim diuersae eius differentiae.
Mespilus arbor eiusdem nom:nis parua mala et producit. Sunt autem duae praecis et Mesbilacpuae eius species.Prima Tricoccus GraecisG proprie Mespilus uocatur : Italis aloe Arabibus Alzar a uue Azarola. In Germania haecarbor incognita est.Altera uel o Epimetis di Hamamelis uocatur, quod iuxta malos soleat Epimetis nasci. Haec copiose in Germania oc fata oc sponte prouenit. Cum uerd sponte semper Ηή uicinam habet agrcstem malum: unde Sc nome a Graecis illi factum existimo.Huius fructum itali etiam Vnedonem uocarisii propterea quod praeter unum nemo comedere α deglutire pomi, antequam mollescat: adeo enim latices adstringit. Non me Iate inbuti etiam fructam a quibusdam Vnedonem uocari, quod tantum unus esitari debeat. Seῆ t pse Galenus cpimelida, Vnedonem ab Italis rusticis appellari,test tur. Sed male illi arbuti uicia assignat. Cuius fiuctus etiam a quibusdam Vnedo uore capitis dolores excitans, quae uicia immerito Epimelidi adscribit Galenus.Cum constet experientia E pimelida quae Mespilus in Gerinania etiam uocatur) stomacho non inimicam esse, nec capitis dolores facere. Porro quae a Germanis uocantur, Vnedones sunt,hoc est,Epimesidis fructus,non propriae uocatae Mespili ut hactenus omnes credunt. Eum errorem nescio an aliquis a te nos deprehenderit. Vt ny seres habeat, nouisse legetes oporte Mespilo, Apio similia folia tribui, singulis fructibus ternos nucleos. Vocata autem uulgo Mesipilus nequaquam incisa 5c Apio similia, sed indiuidua, oblongat, ut Malus, solia ha bet,angustiora tamen Praeterea non temos, sed quinos sempernucleos singula eius malaco plecti intur,nisi sorte interdum praeter naturam aut plures aut pauciores contineat. Quod autem Galeno non assientiamus, Epimelidi,Memaecyli uicia adscribenti, nonnulli fortasse male interpretabuntur qui in unius magistri uerba iurauerunt.
Commune est Ac multis plantis proprium Loti uocabulum.Hoc aute loco de Lo ro arbore sermo est Dioscoridi: quae plurima in Aphrica, ei adiacentibus insulis
prouenit. Sunt autem plures Loti arboris species,ut uolentes apud Theophrastum inquirere possibilat. Latini Celtim hanc uocant. Quo uero nomine nunc cognostatur quid sit haec Lotus, non conuenit inter atilliores. Nam quod Ruellius, Barbaris retus restimonio, scribit eam esse quam Calamum Cenomanni appellent, haud induci
68쪽
ANNOTAT. VALERII c ORDIinduci possum ut credam. Idem Pongei acum, Visciolum ec CkeraginT ab Italis uocari scribit, Gallis Alys am& Alyseium: quod aeque falsum et ieco ostet luscurassu' ' arbore. quam his nominibus appellat Ruellius, nouerit Est enim Cerali species cuαiuSBacta e recentioribus Visciola, ei manis uero inc ne iri dicuntur. Elt autem arbor non tantum Italiae aut Galliae familiaris, uerumetiam Germaniae, in qua etiam frequentius sponte nascitur,quam in hortis seratur.Ital nos plurimum inter hanc α LOtu interesse censemus. Siquide haec frigido sub Septentrione coelo,totus uero torridaec semper aestuanti Aphrica prouenit quinetia huic Cerasi folium est, toto uelo Ilicis tribuitur, hoc est, figura Qtrercus per ambitu profundius incisum sitas sumceloissertetia utrius* materia plurimum. Nos aute iis subscribimus qui Lotu arbIe' sadsum Sandalum esse arbitrantur, quod multis argumentis demonstrare Zc obtinere post rμhri μt mus, nisi breuitati consuleremus . At non quamuis Sandalum inteli gete legentes oportet, sed eam tantum quae rubete cognomentum in pharmacopolus habet,quae se, disterentias quemadmodum de Loto scribit Theophrastus. Eo ς' p q hoc prominciamus, quoniam Sandali rubeae solia uidimus Nuren/ β a6ud Georgium Ollingerum pharmacopolam,qui miro cognoscendarum rerum studio tenetur. Figuratis erat eadem quae Quercus &Ilignis , sed concinnior re pulchrior : magnitudo uero minor in angustum contracta, substantia denisse qualem Laurea habent. .uare non aberraturos severeantur, qui Sandalum ruisheam accipient, ubi ueteres Loti materiam requirunt: quae ncy enim uires a Graeae cis Loto adscribuntur, eas etiam Arabes suae rubeae tribuisse neminem ignorare pultamus. DE CORNO. c AP. 177.
Cornus nequaquam est, ut hactenus plerim credideriit, arboresces illa Spina hila' Graeci ut antea retulimus) Pyracantha,Latini Spinam, Itali Spinii albii, Galthf Gefmani mothdor neci ..cedom uocat. Quod quilibet salpabit quiq' ε' ς' i lirastidi huius auilioris uerba de Corno,cum Italorum Spino albo ct Germapis stri norum O. ιaedorii conferet. Vera autem Cornus duplex est: sylvestris, ct salabist Som tilia: utram in Germania nascitur, Si a nobi S Latino uocabulo Cornetbatim uoca-lebaum. tur. Nam Coria id est,fluctus eiust Lotaici tu vocamus. Habemus Scalia nominat Δο;nlc Uraeter Latinum quibus eam iudicamus,ut Divleri Doriasi vieta oc Derlinei): fruisctum fert Olius mediocris quantitate,cibo ic medicinae propter suam adstringendi uim idoneum. Nascitur sylvestris Cornus pinguibus montanis locis:distinguiatur etiam alio modo, siquidem altera mas, altera foemina existit. Mas apud nos montibus familiaris quinetiam in hortis sieritur: statim ueris initio flores lutei coloris produci t. Foemina etiam in plana descendit: florem in pallido candicantem serius emitistit serius fructum perco quit. Inuenitur foemina Cornus, quam Graeci δελυκραναν uocant, plurima interDanubii Vuerdam oppidum N Augustam Vindelicorum.
Sorbanon sunt,ut quidam salso credunt, sylvestria mala, quorum antea ab hoc ait thore mentio facta est, suum enim propriu ab his genus habent. In Italia sere omniis bus cognita Sorbus arbor cst. Fructus eius in una specie otiatus, in alia rotundus regio ,γstis,in alia turbinatus est . Germani Parum deflexo uocabulo& transpositistiis 2 ἀ-& cto: bbpti e lac et isti roficiu a uocat. Nascuntur tum sponte initio' '' montanis quibusdam tractibus tum etiam in vineis sua. Plinius Romana auis suis thoritate quartum statuit Sorbi genus,quod Torminale i iocat. Constat haec arbor, tormina. ut ipse refert folio Platant,ec Pomo, si prioribus conseratur,minimo .Eam arborem ιι. Theophrastus e Mespilorum genere esse putat,nec immerito,siquidem fructus 5 fita gura oc sapore M espilaceus existit: aemulatur etiam folio ueram Mespilum,nisi inuiciaritu. to maius esilat. Proprio autem nomine κρατυγον eam Theophrastus appellat. Porro quantum nos iudicare possumus lisc torminalis Sorbus est,quam Germani aes t en-
69쪽
IN Diosco RIDIL LIB. Lbalint eccuius fiuctus Et bex nominant, quibus tanquam fingulari θc praesenti
remedio contra tormina utuntur,qui Hercynios montes accolut rustici Conueniunt historiae,flores, fructus,eorum lauaceus ec racemosus habitus quemadmodum o folia. Ital neminem futurum arbitamur,qui huic nostrae contradicturus sit sententiae tNobis placet etiam quintum Sorbi genus his addere,quod Aucuparium cogno et minamus: quamuis meritὀ quartum in numero esset, quoniam tota figura, liis,& Q h flore uerae Sorbo tam similis sit, ut non facile a quouis dignosci queat , nisi pomo, quod omnium minimum re Piso maius est colore ruffum,gustu austerum,quernacumodum alia Sorba. Nostri aucupes fructu eius auibus 1ntidiantur, qui eos ciuitis bri'. nominant. Ruellius hanc arborem Ornum esse credit,ut ante etiam retulimus. sin et ber Sed alia,ut praemonsi rauimus,ab hac est Ornus. Stolbergae.
Prunus arbor uaria habet genera: unde etiam fruetus diuersa magnitudine,siguis ra,5 temperamento constare necesse est. Sunt enim quaedam aluum sistentia : suntre soluentia,qtti e uis facile gustu deprehendi potest. Quaecunt enim dulcia sunt,alisuum soluunt: quae uero acerba & austera,eam cohibent. Damascena etiam pruna adhuc in Pharmacopoliis exiccata habentur. Quemadmodum etiam magna illa Hunis garica, ipsis Hungaris Damascena, ec a Germanis suo se ometisti mi&xis me MAaumen uocata. idam his pro Damascenis ututur. Pruna autem omnia generali uocabulo nobis sesia imieri nominantur in Hessia Docp Uvatinent quae uox a Prumno deduc tauidetur. Nam sic GalenuSsylues re occymelea,hoc es syl ptam,uti uestrem prunum in Asia uocari testatur. Exiccata etiam pruna ad nos ex Hungaria, Bohemia,Austria,Tranis uania& Morauia asseruntur, quae omnia communi uo cabulo nominamus. Sunt oc cerea pruna quae Spissitis Germanis diis cmapn a
ὶ κομαρον Graeci arbutum uocant: in Germania nondum sponte natum consperiamus: non enim est sylvestris Rota frutex, quem Cynosbatum esse antea diximus. Vera aute Arbutus in Italia nascitur,folio crassb,Laurini figura,crassiore tame mi horeta pro sua magnitudine latiore . Fructum fert mediocris siue parui pruni mismitudine: figura Fragi, intus similiter,ut iram paleacea & acerosa grana habentem, gustu iniucundum. Respexit autem ad Arbitii&Fragi similitudinem quam inuicem habent. Ouidius cum ait: Mbμico foet in moni η sFragglegerint. Plura lege supra in Mespilo, Dc AMYGUALIx cAR a 'Amygdala duplicis est differentiae. Fert enim quaedam dulces , quaedam amaras nuces. Appellatur etiam alio nomine Graecantiae Amygdalus.Cognita omnibus lisesst arbor apud nos, maxime qui Rhenum accolunt populis. Primas aute in Germ nia nascentibus tribuitur in Spirensi agro natis. Germani arborem ipsam Maiideia uocant. Fructus uero Paride in . Notae aute omnibus lis nuces sunt.Exprimitur ex utriuis nucitius oleum,quod in uos usus seruatur a Pharmacopolis.
. Pistacia,uel ut Nicander uocat,Pistachia, quae ec iam Phistica Mutuo in Pharist Filius
macopoliis Pisiacia dicuntur,nuces sunt in Syria natae,lento S ueluti osseo putamia uulgo. ne munitae,quae eo denomine adhuc ab omnibus medicis di Pharmacopolis cognoascuntur. DE IUGLANDIBUL c Ap. et s.' Nukregia siue Persica, uel simpliciter nux uocata notus omnibus est fiuctus, in Procera&ramosa arbore nascens: quae lata Nodorata habet folia. Germani simpli citer auir siue aec irae ni se uocam. Persica autem cognominatur, quom am emPerside primum in alias translata est regioneS.
70쪽
Ponticae nuces quas alio nomine Graeci δεε π καρυα uocant,Latinis etiam Avellais s. coi Ius nae dicuntur. Sunt uero duplicis differentiar: quaedam sponte ubi in Corylo uulis νβlam gari nascuntur, quae a Germanis Daseivir j nominantiir: quaedam uero in hortia 6ἰμestris. seruntur arbore Costio simili, sed fructu oblongiore re toto ceu barbato putamine si uestito: nucleus russa ut plurimiim membrana cingitur. Plinius has nuces barbatas
misi H descriptione RPPQll x- Est tertium Avellanae genus in hortis fatum. s. .. sylvestri simile,sed maiuS nucleo,ci gustu suauius. Quartum genus est,quod in
,. v ue ja Macedonia nascitur, arbore non quemadmodum apud nos multiplici, caudice fit olus i sit singulari,procero, c iustam arborem aequante: soliis latis . nucibus in granmilis,ma. racemum pingui magnitudine congestis. An autem Ueteres hanc cognouerint,ior. ness negarenes affirmare ausis m. Certe apud eos qui nunc extan I authores, nulla exaemcedois tat descriptio quae eam reserat. Invenerunt aulcm hanc Corylum in Macedonia ecnica, quae Harmo Thraciae monte legati qu: dam e Buda Constantinopolim missi , inter quos urbore ι fuit di Paulus Rubigallus qui haec nobis retulit.
Morus omnibus nota est arbor, quae Germanis c o Di herba uni nominatur: sium vulgo eius uerό,id est,mora et tilber. Nascuntur etiam in Rubo mora his que in a boMoraceia re nascuntur silvilia,sed minora dc sui generis. Nam RubuS multum a Moro arbore disseri . Conficitur ex utriusi mori succo medicamentum, quod Diamoron appetistant, oris Sc faucium uiciis accommodatum. Porro duplicis est disserentiae Morus at tera nigra,altera candida fert Mora: sed quae candida fert, in Germania non ita frequens habetur.
Sycomorus, siue quod idem est Sycaminus, copiose in Aegypto nascitur ec aliis quibusda locis:apud nos uero incognita est arbor,quemadmoduetiam altera Syco morus quae in Cypro gignitur. Habetur in Italia planta multifidis &fissis soliis in cuius summis surculis baccis simile pomu est,nuesco intus ligneo dc angulo : eam S comorum esse quidam Itali ci edunt:& nobis quidem eius missa sunt semina:quae t4ra obruta singula quinas emiserunt plantas. Sed nihil minus est quam Sycomorus' parua enim est Θc fiuctus in extremis fert surculis .cum Sycomorus magnitudinis iustae arbor sit,fructus suos non surculis,sed ipso caudice Producens.
Ficus uulgaris est arbor,cuius fructus Ficus dicuntur Latinis,Graecis σύκα Ger manis Xeycteo. Multae Ficuumapud ueteres sunt disterentiae.Hodie tantum tres in hi ceregionibus nouimus. Asseruntur enim flauae quedam in sparteis corbibus compactae, quas Germani opi . ςyqeii nominant. Aliae etiam in cistis laurinis foliis commixta ad nos tremum, quas a foliis usi ubfeyseri nominamus. Tertium uero genus ex Massiliensii Prouincia affertur, minutis ec turbinatis sparteis corbibus inis clusummae paruae quidem sunt,sed suavita repraestantes Germanis coavillisme teuci e ti uocantur. Quidam etiam Caricas siccans Ficus nominant,quam uocem Vir gilius Marcellus male sia Dioscori dis contextum posuit: habent enim Caricae ficiis suum peculiare genus,ut ex Plinio colligimuβ: ec Hermolaus Barbarus in corollariis
huius capitis testatur. DE CAPRI FIco. CAP. 38s.
Est 5 sylvestris Ficus, quam Graecies νέρ, LatiniCapriscum appellant Germaesiae incognita: Romae frequens prouem in uetustotu aedificiorum ruinis ec muris