장음표시 사용
551쪽
prodirculit, uel exiguum quoddam floris rudimentum candidum: donec a eaturre multiplicetur bulbus. Notbemgilset . Hoc an Cynorrhodum Plinii sit, quar-rendum aut aliud ex illis quae hi memoramus Liliis rubris. De hoc puto sensi si K. cum in catalogo suo mihi nominauit Lilia rubra,humili cauliculo,siue semine. Lilium rubens uel Croceum alterum, Hemerocallis Matthiolo, quod Italicum
cognomino. π ot milb adelsi gligen. Hoc in Italia ubique prouenire scribit Matilliolus,inter segetes in montibus, ec uallibus,aureo colore. Describitur ec a Mai cello Vergilio . Florum cIus extrema non reflectuntur, uti nLiliis plerisque aliis. Haec Lilia esse coniicio,qitorum in catalogo horti, K. mentio fit, his uerbis: Lilia pulcherrima floribus rubris qui tanquam in corymbo consercti complicantur, duo decim lare uel octodecim uel plures. His circa singula folia,singula semina colloca ia proueniunt: quibus in terram sparsis,intra annum receles bulbi germinant. Item in catalogo horti Ae.Lilium rubens seminiferum. denup, R. Lilia crocea, quae semina in caulehabent.
Lilii rubentis genus, uidetur etiam Tulipa Turcarum, cuius picturam cum ad uirum quendam doetissimum misissem , is Cynorrhodum Plinii uel ut ipse legerem. auult Crinor rhodum) esse putauit. Sed ita dictum a Plinio Lilium in Italia qiioque nascitur: Tuli pauerdista nam ex alia quaedam hoc nomine uocatur herba,tu leo flore,& c. Italiae ni fallor prorsus peregrina est, nisi in horio forte aliquo conspiciatur. Mihi Augustae in horto magnifici uiri Ioannis Heliarichi Heria uuarii florentem uidere contigit unicam plantam, Byzantio cut aiebam alIatam:
Eam exhibui R descripti in hoc uolumine in fine Quatuor librorum Cordi de Stirpium descriptionibus. Cynorrhodi quidem Lilii Hyacintho similis, Hesychius
I 1liisu rubens arundinaceum Turcarum hortis frequens es e, meminit Belsolanius: ibliis Carinae seu arundinis Elogiae, radice graminis illius quod Dentem canis appellant Galli,sed multo crassiore. Hoc si quis a radicis forma Cynorrhodum uocare uoluerit: aut a foliis Cannorhodum, non absurde fecerit. Lilia moniana coerulea, quae-candida reperiuntur,Chr. Piperinus: de iridisne an Lilii proprie dicti specie aliqua sentiens,nescio. Lilium convallium uulgd dictum, Vivacissimum in hortis: propa gat 5 multiplicat seipsum radiculis geniculatis reptantibus. Semine puto non creasceret: quod ei corneum ec amarissimum est iii acinis rubentibus. In collibus uallisbus ec sylvis proximis abundat nobis hic flos,locis umbrosis,quod mireris,omniuod oratii simias: &pulchio nomine dignissimus,quod a ueteribus impositum dum quaeri nitis,interim,si libet Callionymum appellemus, iustiori ratione quam Ano-nvmum olim quidam ignoto sibi nomine plantam uocitarunt:uel Cham scytinum. Est enim Cytinus flos saltu te Punicae, ut Balaustium sylvestris. habet autem hareherba florem Matthiolo teste Balaustii uel Arbuti effigie. Limonium,hoc est,Bistorta, diu in hortis dura G. In pratis quibusdam humiis dis a quibus & nomen tulit,copiose nascitur,montanis Praesertim. Eius species dus uidentur esse, magnitudine di Drenies. .
Limonium Monspeliensium Didymus obrecht Argentinae: foliis sere Polemonii flosculis luteis, conferctis,exilibus, oblongis,dic. Mihi quidem cum Limonio
nihil commune habere uidetur: S suspicor prOpseruocum uicinitalcm Limonium aliquem pro Polemonio protulisse di c. Pingitur a Dodonaeo tanquam altera soleis monii species.Crescit inquit Dodonaeus) ut 5 Primum Polemonium, locis aspeatis lapidolis,montanis. Apud nos in Germania inferioreo plantatum n hortis.
Linaria uulgo dicta, Osyris quibusdam: mihi non uidetur: )S in hortis alis quandiu durat,ti sponte passim nascitur locis siccis Sc apricis: floribus luteis. Est et
species quaedam eius alpina,minor flosculis coeruleis perelegans, G.
Lithospermum commune qui gὀ inepte Milium solis. Mauritani Milium Soler appellant: quoniam in montibus Soler frequens nascatu G. O. Prouenit apud nos
552쪽
sponte pestim prope Silum torrentem iuVta oppidum nostrum, solo fere arenoso. Hortense cultum non amat.Lachrymam Iobi sunt qui Lithospermum maius appellent. Vide in Lachryma. Lithospςrmum fruticosum,ec alteri Im uirgatum, Ae.uirgati nomine forsan commune intelligens,si ilicosi uero Lachrymam Iobi. Lithosperinum minus, Vu. Id nimirum quod a Matthiolo pingitur,ta in aruis sponte exilii: quod nunc etiam in meo hortulo in fine Iunii sere defloruiucaule uno. Uirgato aut ramoso valde, sesquicubitali. LocLocusta a quibusdam dicta,rvplevi aut,G. estur in acetariis per hyemem:reperitur enim in arvis hyeme tota uirens laetissime, foliis sere oleae, ceu Olivella quae dam: oliui etiam sapore quodammodo,insipida alioqui. Qiiod si in Dracone hortensi misceretur ipsa olei,ut ille aceti salis P, saporem asterret. Lonchitis altera, Κ. Ae. Ea montanis assiueta locis, non facile in hortis nostris apprehendit,nec durat. in Germania tamen inferiore,crescit etiam humilibus locis, in sylvis ec marginibus fossatu. Spicant aliqui Germani uocant, forte quod radiacesqndicam Spicam aliquo modo referant. Huius duo genera in horto alit,R. Lotus satiua, G. Ea seritur uulgo apud nostros laetarios presertim, qui recoctam ut uocant herbis condiunt,ex quibus haecPraecipua est: unde Sc nomen ei impo
esse pinabam quὀd ad facultates quidem nihil interest: in serina tantum aliquid discriminis est. Oxyn Plinii nunquam ad Lotos pertinere existimavi, ut nuper quia
dam,memoria nimirum lapsus putauit,&c. Lolum enim uiran*Foenograeci uires habere semper agnoui, Oxynuerd contrariis esse piae ditam.
Lotus sylvestris,G.Lain Italia seri solet, sed etiam sponte ni fallor nata ibidem
reperitur. Trifolium odoratum uocant. Viribus ut dixi a stiperiore non d fieri. quas cum Foenograeco utracpcommunes habet: ut necpodorere sapore: sed florea
habet luteos in siliculis semina illa inglumis breuibus. Lotum pentaphyllum dixerim herbam, qua imperiti quidam pro Meliloto hactenus abusi sunt,inodora prorsus. Nascitur ub: D in pratis occollibus siccis flori hus luteis subnascentibus siliculis. Gala 'eubenFxopste. Folia ei quina, quorum
ti ia prominciat,bina,cauli uel ramuliS haerent. Species eius duae sunt: una minor,iae LMS,supina atteia, maior modice hirsuta, ocere sta magis,astringenti gustu,&c.Matthiolus Lotum urbanam nominauis: non probo.
Lotus palustris, Vu. sentit autem larte de illa,quam ternis foliis in paIustribus locis nasci cliximus, supra inis pyho. Loius arbor,G. Iam plus quam bicubitalis. Alebat illam in horto Forerus noasser ito durensis medicus pereruditus,quatuor cubitorum iam proceritate: sed saperioris hyemis iniuria citrueriit. Eiusdem plantae aliquot lituunt in horro, Vu. Hanc arborem Itali uulgo nominant Fago non tanquam Fagum Latinorum, sed a Lotophagis sorte per apocopen. Folia ei fere Vrticae.
Luciola. Vide Ophio ossum ct Cyperellam.
Lunaria, R. Sentiens puto de illa,quam Graecam cognominant Lunaria Graeca,G C. Rotunda et longa,O. roludam intelligo,cuius siIiqus sint rotunds longa uel ὀ siliquis longis Nascitur in montibusqtribusdam,cu alibi,tum Helvetioru circa Glaronam&Curiam. species dus sunt: una floribus inodoris altera odora lis : & haec quidem, ni fallor,editioribus ianium locis: nullo alio discrimiane. Facile e semine prodi duratque in hortis nostris:&ὐlia Violae nigrae fere stamilia, maiorab per hyemem retinet. Anno secundo caulcm standir, Scircunquam si uticans, Iaetiore solo ad tres cubitos assurgit, cum floribus & siliquis latis con pretiis, laeuibiIS, argentei nitoris cum maturuerint. In ea laeuitate Lunae faciem
noctu repraesentari aiunt, sicut in lapide etiam Lunari seu Aphroseleno , quem dc ο
553쪽
HORTI GERMANIAE.&specula: emtiocant: inde nomen utrIque. Sed lapidiuetus,herbae nouum. Quo enara ueteres nomine plantam hanc dixerint,nondum constat.Dodonaeus Uiolam
lati foliam nuncupat. Herbarii quidam cinquit in uocant Bolbonac, Brabanti Venninabloentati, Nel Maesi bloemen. Alii scribunt Bulbonach,nescio qua dialecto
aut significatione. Hessi Slitteren uocant. Graeca unde cognominata sit nescio, nisi aut nome aut res e Gi tecta in Italiam forte primum illata sit. Semen latum,compressum,rust im,ec cum aliqua amaritudine acerrimum est: unde ego Thiaspis generiabus hanc plantam adnumerarim,& Thiaspi montanum appellauerim: ad indican dum simul formam . siliquae praesertim ac seminis: facultates, ec natales poterit ocLunare cognominari. Accedit sententiae nostrae Dodonaeus,& Thiaspi praesertim
Lunariae Graecet similes producens siliquas herba alas scilicet ec compressassed
minores nec ea laeuitate, sed asperas&squarosas : nec eodem colore. Flosculis luis teolis, foliis simplicibus, oblongis, asperis, albicantibus, G.K. ScmenexItalia habui: bene prouenit: testiua herba, si maturius ec aprico loco seratur: tardius uel umbroso loco Lata, per hyemem durat, ec altero anno fructificat. Alysta cois gnatam suspicor. Semen ex Italia allatum est:ubi in montibus sponte nasci arbitror.
Dodonaeus Alysson Dioscoridis hanc facit: ec ab aliquibus Lunariam maiorem
Lunaria Arthritica,Stublumle. Vide in Arthritica.
Lunaria minor, Ae. ea nimirum quae a Fuchsio eodem nomine depingitur. quae sponte nascitur in saxis montium. in hortis quidem diu durare posse uix puto. . Lunaria hurilla A e. sic aute herbarii quida Scorpioides Matth. nominat,si bene memini. Herbula est flosculis luteolis:siliquis gracilibu ,longis,articulatis,innexis.
Lupini Hispanici flore luteo ei coeruleo,Κ. R. Lupinus sylvestris, O .G. Species eius duae,floribus caeruleis,C. Lupus salictatius,uulgo Lupulus.r opsen. In sepibus nostris passim abundat.
Vitisinstar colitur a Germanis Septentrionalibus pro condienda eorum ceruisi a. Lutea uel Luteum Vitruvii ab eruditis quibusda existimatur esse herba, quam Tragus i ib. .cap. Π3. non recte Antirrhini nomine pingit ac describit. obeuStevabraui. soliis simplicibus,angustis, rugosis,oblongis, multis circa radicem: caule duorum aut trium cubitorum,flosculis reserto,pallidis, longo deinceps ordine ut Vei bascum, ct c. Nasicitur areis incultis, limitibus agrorum, re secus itinera. Huius planta una ante triennium in hortulo mihi e semine nata, sparsis ab ea cum maturuisset seminibus hortum repleuit. Caulem Sc semina edit secundo anno. Aliis qui hanc temere Strinlitum appellant. Aliqui Resedam Plinii:sed aliam Resedam doctissimus Aldi onandus Bononiensis nobis ostendit,quae Arimini etiamnum nomen seruan quam Lucas Ghinus Sesamoides maius uocabat: cui cognatum uideatur quod Monspelii Phyleumanominant, etsi foliis multum diuersis. Ly Lychnidis nomine antiquo herbas alii alias ostendunt:plerit illam, quam nos Florem Iouis appellauimus: Vide supra Lychnidem satiuam uel coronariam
faciunt. Dodonaeus Ocimoides nostrum,Lychnidem sylvestremu0cat. alii heris ham quandam in aruis ec circa agros Tritico consitos nascentem, quam nonnulli
Persoliatam rubeam uocitant aliqui Lychnidem monachoru et arthusex blumla. Aestiuaestherba. Dodonaeus Vaccariam nominat, ec Ocimoides eise sipicatur. Lychnides quaedam:& species una agrestis, Κ. Lychnidis species floribus elegan ' LysimachiumIuteum, quod luteos flores serLG.in hortis diu durat, ae radiculis suis se propagat. Nascitur iuxta riuos re humidis locis sponte:sicut etiam purpureum cognominatum cui flores rubent:non coloresolum,sed specie tota diuersum.
554쪽
co N. GES NE Ri Id minus diu in hortis uiuit . Dodonaeus Lysimachiis adnumerare uoluit tertium etiam genus foliis oblongis terratis,flosculis coeruleis,&c.quam ego Anagallidis aquaticae uulgὀ dictae speciem esse potius dixerim. Nascitur apud nos infossis quibusdam,aquam ab expatiante lacu recipientibus.
Maietum. Vide Sorgum. Maiorana. Vide Sampsuchum.
Malacocissum Democritus Aquilex mollibus Heders soliis depingit cacie tenero,sesse cuicun , quod fuerit nactus inuoluente. Subesse aquam ubi reperitur, affirmat . Videtur autem Iasiones siue Asines, seu Conuoluuli species maioriaut Vitis nigra qua Ruellius Cyclaminii alteram existimat,aut non longe disssiimilem. Vtra ec sponte apud nos crescit: oc in hortis aret herbariae studiosis colitur. . Malua agrestis maior, locis cultis sere apud nos sponte prouenit: minor incultis, circa uias pali im. Sunt ct Alcaea ocibiscusi, Ialuae agrestis genera. AIaluae quatuor genera, R. Malua Romana quibusdam di ha,Hastula regia Apuleii, nam alioquin Hastinia regia Asphodelus est Disterentia ei a floris colore candido,& rinbro di quod flos uel simplex uel multiplex est. In nostro orbe satiua tantum habea
Malua crispa quam aliqui non superiorem Romanam cognominant,soliorum margine crispo Zc fimbriato eleganter,O. G. K. Haec etiam in hortis tantum colitur: ad octo pedes cxcrcscit,flores uel ὀ in Maluarum genere minimos profert, albicanotes,modice roseos in fine aestatis 5 autumno floret. Malua arborescens Dendromalache,O. G. Hanc primum Argentinae in horto Herlini uidere mihi contigit,sex aut scp rem cubitos altam, ramis brachiatam,truns co lignoso. Perit hyeme primis frigoribus si sub dio relinquatur, radicitus. Florere hactenus aut fructificare non uidi.
Malua uel potius Althaea)Theophi asti. Vide Albutilon. Malua Velicta Vide Alcaea peregrina.
M alum insanum, C. G. Massarius Melongenauci MelenizanaiiulgὀGraece: quo nomine etiam Strychnu appellant. Aliud est Manzinzanion Aetio, nempe radix Aegyptiae fabs. Fructus unius speciei puniceus est,altcrius albus. Solanum pomiserum dixerim. Agreste enim Gi arci Agriomelenizana uocant, Zacharia Case Ilergo teste insaniam quidem fructus hic minime facit sed alioris quorundam Strychnorum quibus haec herba aliquo modo similis es . uidentur autem Graecireceni tiores multa uocabula a Latinis nitituati .Fructum apud nos non perficit,nisi matvire admodum seratur. Melen sana inquit, Ruellius qui fruticem hunc describit.li.2.ca. 34.) Galli Amorii poma nominat,sorte quia propter elegantiam et pulchritudine dignum sit amari. Fructus est: pomi magnitudine, in orbem circinarus,in quibus . cartilago granis intercepta cucumcraccis colanetur: quae edendo sit. Estur uulgo exolco, sale, pipere fungorum modo coctum,&c.Eodem gauder cultu quo Cucumeres ta Melones. Est& aliud Pomum amoris ab aliis dictum. Uide infra in P. AIalorum genera quamplurima optima in hortis repraediis nostrae regionix
protieniunt: praecocta,media,serotina . Horum aliqua durant tribus quatuo aut Pluribus mensibus, lusdam us in scq 'entem annum,donec alia maturescant,commode reposita. Malorum genera quaedam non quaelibet tamen ramis di brachiis
suis in latitudinem diduci ab elegantiae studiosis solent:ut brachia undiqua in sil- Dei sciem fere planam extensa tecti cuiusdam speciem, pedamentis in orbem dige Ris siustentata, prae se ferant. Eiusmodi non paucae apud nos priualis publicisi lo
Mala Apiola dicta Italis, dulcia illa quidem,tam iucunde flagrant,ut uniuersas Indias sua stuperent suavitate, Scaliger. Mali humiles di torti generum:una, cuius fructus poma Adami uocant. Vtralafrui potius quam arbor. Mesus
555쪽
DORTI GERMANI AE. Malus nana, bivei gopsel, Matthias Curtius Lindauiae. ponia seri Paradistis uulgo dictis non dili intilia, albicantia: quae sub finem Iulii maturescunt. Arbustum non supra quatuor cubitos assurgit,si Uti ansa radice. Malus qui edam ex Italia : cuius poma magna oc rugosa inpiaecio sunt, Pampinappellan r. idem Curtius.
Mala Cy donia siue Cotonea, nullis fere instructioribus hortis desunt. Cotonea magna, V u. Pira Cotonea Struthia Galent,ut uidetur pulcherrima re maxima, Vu. Cotonea Piris similia, Matthias Curtius etiam Lindauiae alit. Persica arbore in malum Cydoniam inserta, Cydonium malum enasci videmus, Nic. Monardus Hispalensis medicus. AIala citrea. Uidc supra in Citro. Malum Armeniacum,uel praecoqinim duracinum commune,G. amavellen . Mala Armeniaca ex Vngaria,magna optima, V Mala Armeniaca candicantia,gustu suauissima, nucleo obIongo,dulat, ut Amν Edala uideantur, Vu. IMala Armeniaca alia,longe maxima, quae ille existimat esse uera ueterum Armeniaca, V .i Malum aureum. Lege Pomum aureum,
Malus Persica. Vide in P. Malus Punica, C. G. In hortuIo quidem meo uix cubitalis nunc est, sed admodum fruticosa. nam ante biennium contra hyemem non munita, superficiem amises rat: sed denuo germinauit a radice.B1cubitalem uidi Argentinae in horto Massariu i Hali Punicae ad triginta, V . Mandragoras, R. ΑΚ. Ae.F. Vu. Cum fructu quidem adhuc in Germania non uidi. Latet aliquando,ut dixi in Achanto. In Italia alicubi sponte nasci puto. In horto amici quarto postquam fatus est anno nuper floruit . fiuctus autem nullus subsequitur. Mai dragorie generibus aliqui adnumerant Solanigenus,quod Itali BeIIa don-
na uocant. Vide inter Solana. .
Manna Polorus dicta alia satiua est,alia sylvestris,ea melior. Vide in Grami-
Maron,O. Vide Clinopodium D odonari. Mari ueri rarissims herbae semen po
regrinum in Italiam sertur, nec nisi maxima cura prouenit. Marrubium album,G.In pleris* hortis alitur. Agreste nasci cum alibi, tum circat Argentinam uidi. Nigrum,quod Ballotcn uocant,nusquam non agreste abundat.
Medica uera,genus Trifolii procerum,plurimis ab una radice caulibus, siliquis intortis cochlearum instar, floribus subcoeruleis, Re G. R. Aliquot iam annis in hortulo nostro uiuit flores di semina fert quotannis: alta hoc temporecubitos qua tuor:colligatis ad perticam caulibus,ne supina iaceat. Circa Lutetiam sponte nasci audio. Circa urbem nostram in marginibus agrorum reperitur Trifolligenus,Meo dicte per omnia simile,sed floribus luteis,3 siliquis non ita intortis. 'Medica minor,K. a. Trifolium tortuosum puto a quibusdam dictsi intelligens. Medicae species plures,C. Sex numero, Vu. Inter caeteras unam Itali Ferriequiani nomine appellant. Vide suprὸ in Ferro. Medion, Ae. Bononiae olim Lucas Ghinus in horto mihi demonstrabat. Raapi sylvestris genus maximum, quod Medium appellabat.Dodonatus WoIae Maeaaianae nomine pinxit. Reperitur in sylvis & montibus Italiae, foliis oblongis, floribus purpureis:et altera species albis.Ego olim an Lonchitis esset lischerbalduhitabam.
Melanthium.Vide in Nigella. i Melilosus uera nascitur apud nos inaruis, sibique, locis arenosis praecipue,
556쪽
floretuleo:& altera species,albo. Vulgus Trifolium aureum appellat. Melilotus Italica quibusdam dicta. uel Trifolium odoratum,quod in hortis scritur, Loti non Meliloti species est,utsupra indicauimus . Loto pentaphyllo a nobis dicto impe titi aliqui pro Melaloto abutuntur Q αγι Alclilsophylion uetesum,uulgὀ Melissam csse dictam non dubito. Nam ori v rrago appellatur ab odore quo Citrum refert: mihi quidem iucundo, eisi quibuladam ingratus,ec ueluti cimicum odor is uideatur Ea nullis fere hortis deeit, mulaetis annis perdurat. Huius citam sylvestre genus inueniri scribit Matthiolus. Mehilauera Rurpodius.De alia forte quam uulgari sentiens,Fuchsii nimirum. Melisita uel Cedronella, id est, Citrago Turcio a quibusdam cogno nata,nu per in hortis ali coepit, Byzantio, cui audio) allato semine,O.Ae. u. . multo grauiore dc magis ad cimi s accedente est,quam uulgaris: angustioribus cc oblongioribus foliis,herba aestiua,floribuS purpureis' . - . Melissophyllon quod pro uero exhibuit Fuchsius,G copiose in sylvis nostris nasiturict in hortos translatum aliquot annis manet. Lamium syluaticum dixeris, quanquam a caeteris Lamiis nonnihil differt: a Melissa quidem uulgo dicta toto genere distat. Tertium Melissae genus copiose in Bauaria iuxta Ingolsiadium prouenit, odore suo plane Cierum reserens, praesertim quum aridum est. Hoc Selapsiae Ingol stadianae pro Melissa utuntur, Fuchsius lib. i. Dccompositione medicamentatorum de hac ipsa opinor sentiens, quam pictam dedit... Melopepones uel Melones, R. Pulcherrimi ec uarii generis,K. Melo spinosus. O Fructus maximi sunt Anguria , quam Melopeponem ob id Galenus uocar, qudd non distincta sit canalibus ut Pepon,sed rotunda ut malum. Odorem quidem dc saporem Melonis rei ert, manditurqite cum interiore parie, quod in Peponibus non sit. Sapor cis insipidus,substantia frigidisssima,8 c.Cardanus. Memitha,C. Papaueris cornuti speciem puto intelligens,floris colore disserenaetem. Talem cnim herbam pro Glaucio quod Arabum Memithe es in Italia osten
Mentha hortensis trium generum, G. Prima communis Sc maior omnibus fere hortis. Altera nobilior,rotundioribus, Sc rugo iis seu crispis foliis. Tertia minima, rubicunda suaui admo um odore,ad Sisymbrium Δ Ocymum accedens: hyeme etiam uiret: ec surculo inflexo propagatur. Hanc Tragusi Sisymbrium hortense uocat: Matthiolus uero alteram, nempe crispana. Menthaseritur surculo,non semine,
ut Theophrastus scribit. Solet quidem radii illis reptantibus se propagare. Men jilia sylvestris, quam Mentastrumuocant, ubio in aquaticis prouenit. Menilia Graeca Uel uomana, uel Saracenica a nonnullis dicta, toto genere a Menthis proprie dictis d:steri. Vide supra in Costo hortensi. Mercurialis mas Oc foemina locis fere cultis omnibus circa Vites in areis hortorum copiose nascuntur plerisque regionibus. Tiguri decrati sed e Bada oppido
Proximo planta una atq3 altera in hortulum meum ante aganos aliquot Iranslata, ab
eo tempore abundat: dc similiter in horti S amicorum. Agrestis quidem in ruderibus circa urbem nostram maioribus foliis,mas dum axat, ciri fallor) ubim occurrit. In sylvis etiam nostras abundat species alia, quam pro Cynocrambe quidam accis Piunt: tuae in hortis etiam annis aliquot durare solet, ec radiculis suis transuersis sese propagare.Itali Castagnariam,vel Castrangulam uocant quod folia quodammodo castan. e habeat. Superiores aestiuae sunt,G. Haec in cibo oleris modo sumptam gratior quam communis uidetur,5 aluum bene soluit.
Mespili arbores satis uulgares hic ec alibi in Germania sunt. Aronia uero Mespilus siue Tricoccu cui solia Oxyacanthae sunt: in Germania nondum peruenit, quod sciam. Meum ueI Meon O.G. Ae. Nostri Bavmur dictam pro Meo non temere uinsurpant. E a facile nasci tur in hortis etiam de solis capitibus radicis resectae, plantarara, ec multis durat annis. Fuchsius hanc herbam Seseli Creticum uel Tordylium
557쪽
Η o R T I G E R Μ A N I M. aos appellat: pro Meo tamen usurpari posse concedit. Vide mox in Muttesina. Milium uulnare in agris seritur. Indicum uero uel Saracenicum a Puchsio di etiam,vulgὀSorgi a nostris etiam in hortis,propter raritatem:&culmorum comae
'' Iuu ὀ dicta. Baebe passim in agris & collibus obuio est, frequetius
albo ssore, rarius rubro. in hortis etia satis diu durat:& radicibus suis se propagat. Millefolium Strathiotes,herbula teneris foliis,minutissimis seminemo odore suauissimo,Vu. Non aliud uidetur Millefoliis nobile ab Hie. Trago di eium lib.i .cap. i so. Ouod cum alibi reperitur,rarum tamen: tum Baille e propeur, hem,qua Biri a fluuiolus ingreditur: ei forsan idem quo quod peregrinum uelo
doratum in horto suo uocat, D- - mc L.
Millesoliti luteis floribus,D.Pingitur hoc a Dodon, qturarumve uella scribit.
Morsus diaboli uulgo dictus a radice ueluti praemoria, unde Succisae nomen Fuchstus finxit,nota ubi in pratis humidis herba,G. in horris Parum durat. Moly Plinii secundum Dodonaeum C. Phalangium nostris, ut expictura&d scriptione coniicio.Pseudomoly Dodonaei,C. r minIS specieS HIlioribus maris
' M u a borfructu nigro in Helvetia passim habetur Praesertim in hortius. In
Italiae N Sabaudiae ut circa Lemanum lacum ) uicinis regionibus alba etiam Morus colitur. Quo modo ex trunci aut ramorum maiorum,serra dissectis partis bus Mori serantur, ut multae citoque proueniant, Rei rusticae authorea tradunt. a Mu. Muris auricula. Vide Pulmonari Plinii . ., Muttelina uulgo in aspibus dicta,d nostris contret. caros alpinus quidam uid tur:radicibus Mei fere figura sapore, sed infirmioribus. Autumno superiore ali-Quot eius radices in horto plantauuqusnunc etiam in fine Iunii pulchre germinant: sed nondum florent. Eius pabulo inmontibus uaccae plurimu&optinuam lac reddunt: sicut ec Mei pabulo in Apulia:unde caseum caballinum dictum colici audio. My Murica uulgo Tamariscus,G.Rurpodius. Hanc aliquoties seustra plantare coinatus tum in hortuIo meo siccaneo. Hoc anno demum in praedio ad rivulum mihi Dianiata bene prouenit,&floruit Iulio mense: translatae Sili torrentis iuxta urbem ripis: ubi copiose prouenit,cum alibi,tum paulo superius quam misceatum Limago. Alterius gcneris esse puto quam circa Monspelium uidi,trunco satis crasso,etc.nam nostrae truncus pollicis magnitudinem parum excedit. Murrhis O G.C. Ac.Rurpodius. Aliqui Italicam cognominant alii Uerisolium Hispanicum, Spanisonuites. Planta una ante triennium ex semine eius praeis longo mihi prouenit,foliis dulcibus,necdum in caulem assurgit. Murtus,Rurpodius.Myrti plantae decem, u.
Myxiis alba quorundam,Sycomor uulgo Italis.Quaere in S. Napellus. Vide in Aconito. Scaphusiae in horto quodam ec apud nos quoque' 'N:: hii ,' Mei Nupum d Brassicam estauidentur. In agris, non horti,tur.Rari apud nos:commendantur ex agro Vimensi. Naieismi uarii Leuschnerus Misenae Tre *ςςRβ. ' . O . r . Narcissus Italicus,flore candido,odoratissimo,K. Hunc puto eue qui a nostris Lilium D .uirginis nominatur:qui flos in montibus supra Curiam sylvestris, ut audio reperitu G- , T Narcissus alius,candido flore,pulchro,odorato,b .R. O. Narcissus luteus,odoratus,qui initio Martii floret,K-IRCO.AOaIius Iuteus,K.
Narcissus purpureus di luicu , V V p
558쪽
Nardus Celtica uel Gallica, K. Nos etiam ex altis Vallesiorum mon tihuseCaruspare Collino nostro mittas,aliquot eius cespites proximo autumno plantavimuS: ec rudimenta floris iam uidimus, ipsi sua lingua Selliga, quasi Saliuncam uocant. Et profecto non alia est Saliunc quam Celtica Nardus:eademss Phu herbs,id est
Valerianae,prorsus cognata. Viret etiamnum in hortulo meo,sed male,ut alpiniIn coelum desiderare uideatur.
Nardus Indica, nisi Gallica scribendum sit potius, Ae.R. Nardus uulgd dicta in hortis nostris pleris 3 cultu, in agro circa MonsipeIium sponte abundat Cum Nardis quidem proprie dictis ab antiquis nihil commune hahet, ut nec3 Lauandula, quae in hoc genere ceu scemina est : a Fuchsio Pseudonardi appellantur,haec foemina,illa mas cognomine. Mihi ad Stichadis naturam Decie, odore caphurato sereo sapore , accedere uidentur,propius quidem quam ullius alterius ex illis quas nouimus plantis, Surculo Italicius quam semine prouenit. Vide etiam in Spica. Nasturtium maius,album dc minus nigrum G. Sylvestre persimile hortensi, puto me in altis quibusdam montibus olim reperistis . Genus illud sylvestre quod adessamen uocant,a Fuchsio dc Trago depictum, sponte apud nos non reperitur. In Sabaudia circa muroso rudera frequens uidi, ut in regione ducis Uuirimber geniis quo*.Dodonaeus Thalictrum facit. Insertorcs Germani quidam Sophiam nominant. Apud nos pratense quoddam sylaestre est, Baumblumen: ec aliud riuale,circa saxa riuorum, StertiPrefii : aliud deniq; palustre,floribus luteis: Sinops
sorte adnumerandu. Haec omnia ab hortensi genere aut potius specie differui. Nascitur oc in vineis quod appellant, foliosum, acre,Febrario flores, Nerium. Vide Rhododaphne. Ni. Nigella calias Melanthium,Gilh Damascena,semine nigro:siciat&alsa uulgaaris,G. Vulgaris nostrae species altera semen subflauum habet,& odoratius. Sylveastris etiam in aruis nascitur,ut circa Liechitatam Basiliensium oppidum uidi. Hane aliqui ut Cordus quol) non recte pro Cumino sylvestri accipiunt. Damascenae hoc peculiare, quod capitulorum eius calices inferius pulatire coronantur soliis. Nil Arabum. Uide Conuoluulus coeruleuS. Noli me tangere,G. Tragus hanc herbam Esulis seu Tithymalis adnumerat: n52cte: nam ne placteum liquorem habet, nec uiribus nec specie cum illis conuenit. Siliquae eius maturae, tactu dissiliunt. Vide supra in Balsamine. In horto meo circa Iepem abundat, aestiua herba, re e semine sitio quotannis resurgens. Vidi tapetia in montibus locis asperis, lapidosis Maumidis. Flos colore dc forma aconitum Iutatrum refert. Veneno forte non caret Gustata sauces rodit. Jubenbutim quidam Germanice uocant. Non desunt qui Scorpioides cxistimarint.
Numularia a Fuchsio dicta,G. Nasicitur passim circa Opes et alibi,locis humidis:
eius species alia ost quam syluaticam a natalibus aut marem dixerim, minorem acu&etectam sere. Superiorem smminam aut supinam nominemuS.
Aliqui Centimorbiam 5c Delphaticam uocant. Nuces iuglandes in agro Tigurino abundant, hortis inutiIes:primum quia non solum ualla magnitudine sua nimium inumbrant caetera: sed hominietiam noxia umbra earum existimatur: leinde quia cum profundissims earum radices sint.quanta fercssi ficies ut uulgo creditur exhauriuroc emaciant solum succo pinguiore Nuces iuglandes, tum saporis praestantissim tum corticis adeo tenuis ut Ieuissio
mo digitorum compressu frangantur. '
tiellana,Corylus. Vide in Auellanis. Nux Methci Avicennae, Stramonia Fuchsio. Aliis Pomu spinosum Turcis Tatoula, raeci5 hodie Para GaIon,uel Barycoccalon,quasi nux grauans,torpore et somnum
559쪽
sommim inducens: quibusdam Corona regia, Melo spinus Venetiis, allis Pom me de Perou,G.K.C. Vu. NuX quidem improprie dicitur,cum durum toris nitidhabeat,pomum uerius quam nuX.Flos ei tanquam Conuoluuli in sepibus, scd mulid maior,odore graui quidem, sed aromatico sere, nec sine gratia,ut mihi uidetur. Foliorum uero odor grauis simul θc sortidus,ut plerorum frigidorum uenenorii. Mandragoris annumeranda uideri possit haec planta , alii sui generis esse , potiusquam Solani cum poma serat sed nos quot Solana Pomisera quaedam congnomi nabimus. Bellonius Solanum somnii erum nominans saliud certe Dioscoridis hoe nomine est in planicie circa Hiericho sponte nasci scribit. Aloisio Angu llars audio hanc plantam uideri Hippomanes, a Scholiaste Theocriti dictum: S conuenire ei descriptionem,uocabulo uno transposito ut spinosum scilicet defruditi,nd de folio dicatur. Ego ut huic opinioni non contradixerim,ita non aliud Lycopei sium Gais leni existimo, dcc. Forsan&idem Dioscoridis Pharicum fuerit. Monspelii Sol num Romanum uocanx ex Hispania ad se allatum dicentes.
Ochrus Galent O. Leguminis genus Ciceri cognatum. Ocimastrum uerrucarium libet appellare herbam quandam pestiuam apud nos, ocimi foliis,flosculis candidis, pulchris,uasculis seminum exiguis,rotundis, hirsuratiS,quae paruas ceu uerrucas referunt. Nascitur circa sepes, nullius uel nominis,uel usus apud nOS.
Ocimoides Lychnidis sylvestris nomine depingit Dodo meus in album,purpuis
reum uel roseum,rubrum,alpinum,G. Aliqui Been album S rubi u uocant, inepte: ut illi etiam qui Polemonium pro Been albo accipiunt. M arena m hoc genere dixerim, cui apices e medio flore prominent: foemineam,cui nulli: idi in utrocr colore: nam &.mas albus purpureus reperitur, ct foemina similiter. D1. ec odoratior est, Praesertim uesperi, quo tempore rursus aperiri flores et odorem recipere ueluti*resurgere sole tanquam fici peris Theophrasti:nam sole meridiano ita flaccescunt ut mortui uideantur. Anno secundo floret. Durat ires aut quatuor annos, ni fallor. Passim apud nos sponte nascitur locis siccis,circa macerias,sepesta alibi. Genus iuiud cui fibs magis rubet, inalpibus: minus odoratum caeteris, uel potius inodorum prorsus. Dodonaeus Ocimoides nostrum Lychnidem sylvestrem uocat. Plantatur
inquit) in hortis alba δc purpurea, di longo cultu aliquando storum solia multipliscat. Saponaria inferioris Gei maniae pharmacopolis. Ocimoides peregrinum dixerim, flores quos ab Hierosolymis denominant, croceo colore splendente longe pulcherrimos. Eiusdem species minor reperitur, que primo anno floret, G. Flores Hierosolymorum appellant uulgὀ: quanquam non e Syria, sed Dacia allatos audio. Aldi ouandus Creticum cognominat. Diu durant in hortis nostris,iadice uiuaci. Semina tempestiue maturant,& sacile ex illis oriuntur. Flos odore cat et, & sole nihil asscitur. Aliqui ante senestras in pensit thus hortis ais lunt tanta gratia est florum. Species minor cubitalis esst,aut paulo excelsior,rariori bus floribus: maior hicubi talis. Florent anno secundo durant pluribus. Ocimum,quod uulgὀ Bassilicum nominant,id est ,regium, ab odoris praestantia, diuersorum est generum: quae apud nos inuasis tantum altilibus hortis conseruntur.Herbae aestitiae, pruinae impatientes: ideo 'non prius serendae quam cum nulla amplius pruina expediatur,ne in prima herba intereant,aut perurantur. Ex eis par uum genus, ut crispum ec globosum apparear,forfice puto circuntondetur. Idem dum floret cum radice evulsum dc in uas vitreum angusti colli aqua plenum impositum diutissime uiret radice in aqua crescente: ad ed est .Maioris aliud Caryophyllatum ab odore dicitur,aliud Citratum quod maximum est, ct Melistaphylaelum seu Citrum olet, rarius nostris:mihi quidem satum in uasis pulchre prouenit. Odontitis Plinii K. Hanc Plinius in pratis nasci scribit inter Foeni genera, cauliculis densis ab eadem radice,geniculatis, triangulis, nigris: sore pubi ureo, Pu-
560쪽
sillo:hordei semine in alis:ibliis paruis,Polygono longioribus. Oenanthe. Lege Filipendula.
Oleae aliquot, Vu. Olea procera, quae superioribus aliquot annis floruit : hoc uero anno i , rudemum aestate fructum, non prorsus tamen maturum produxit K. Vidi et ego Oleam cubitalem Augustae in horto magnifici D. Ant.Fuggeri. Arborem equidem in nostro coelo prouenire miror, quum hyems, frigus uenti plurismum ei noceant,Theophrasto reste florenti etiam imber. Adde quod tarde admoridum crescit: Safflatum maris desiclerare uideatur: quai cohm Plinio teste non putabatur nasci nisi intra ccc. si adia mari. PIurimae quidem circa Benacum nascuntur mulis etiam circa Roboretum apud confoederatos nobis Rhaetos, prope sed ultra at pes , Insubria uersus. Inde autumno superiore allatas mihi arbusculas duas plantavi in vase, propter instantem hyemem. Oleastri sipecies, tu quidam putant: ut alii, Ziziphus alba, A. Lausiannae ali hi in Sabaudia quidam in hortis alunt. Olus atrum, quod Itali uulgὀ Alexandri uocant, pharmacopolae Petroselinumi Hacedonicum,O.G.Durauit mihi tribus aut quatuor annis in hortulo,loco nimia umbroso consitum:quo tempore semel tantum flores & semina protulit: interdum Iatuit. Herme germinat ac floret, teste Cardano. Bernae in horto Aretii nuper floruit.Graece Hipposelinum uocant plerim. Sed Matthiolus pro Hippo selino Liguo siticum uulgare pingit Hipposelinum uerum,K. Rurpodius,Matthiosue an altorum intelligentes, nescio. On. Onobrychis. Vide infra in Ruta capraria Italorum.&supra in Glauce. Ononis non debet plantari in hortis,ne satanonis,hoc est,inutilis re noxia aliis iterbis. Oblongis enim Sc ualidissimis radicibus longMale reptat,& sese propa gat. Sponte in aruis alibi*crescit inuisa agricolis quorum saepe aratra sistit aut mora uiri suis est uel c&prima aestatis parte,deinde aculei superueniunt. Reperitur, ni falloi ctiam perpetuo laeuis. Flores purpureim uulgari:montanae,quam uidi in Gemi a monte Vallesiorum, lutei.
tum amare aiunt)apud nos copiose nascitur. Maio mense reperitur,postea euanea scit. Folio singulari semper unde Henophyllum uel Monophyllum dixeris.ζnam quae Germanice sic vocatur,mitibia caule edito,altero folio augetur. Tora etiam nostra non semper unifolia est.I In hortis parum durat:&forte etiam ruri, ubi sparsis seminibus eam multiplicari puto. riate ungie Itali ni fallor Bononia praesertim Serpentinam uocant: aliqui Lanceam Christi,uel Luciolam.De ueteri eius nodi
Opulus,Aceris species minima:alio nomine Rumpotinus,montibus&collibus apta d nos frequens est. Circa Verbanum lacum maritatur V itibus.
Ociganum Uerum montanum,Leukhnerus.
Origanum Creticum,O. Origani Heracleotici uel Hispanici species,K. G. Origanum Onitis, rara planta. Κ. Rurpodius. Orig. sylvestre uulgare,G. Tragoriganu, urpodius. Idem aliquot annis e II tum in horto K. tandem periit. Tragoriganum alterum,C.Illud nimirum quod Dodona uspingit Serpyllo persimile. Tragorigana inquit) in hortis tantu coluntur a diligenti Ombus eius specie altera aliqui Prasiu uocant alii pro Thymo ducuno riganum Haracleoticum uel Hispanicum a nonnullis dictum. Antuerpiae Siod ex Hispania a duchatur,C. Pingit hoc quot Dodonaeus: odbratius candis