장음표시 사용
4쪽
5쪽
REUERENDIS si MO ET ILLUSTRISSIMO
i N immerito sapientissimus ille Salomon, oibusi standi rebus, apientiam praeterebatiSapientiam siquii sem,non bulasca ei quam possedit Dominus in
i initio viarumsuarum,antequam quici,ceret a prisci o. Acsi Deas ibi est,ubi operatur. Insacris elisuis ipsum inhabitare alii est quod ambigamus.Quis.n.nis veritas, eritatem co/monstrate cuius, ni sapientiae docenti munus este V uti nisi a bimine,lumen ἐθηditurr lamobre igne sacrae scripturar, quicquid. veri bere uolumus,antea probetur, necesse si iρὸ go, hi q=ξherer, iη bot,de libero arbitrio, ct operibus libello: enixe quoai potus, Aboraui:Quem tuamplis o nomini tuo dicatum,iudica, oue.
6쪽
Deo, aequo omne bonu est tractate de libertato arbitrat; qua negata,pessundarent virtutes:inutiles essent correctiones. Necesiam duximus, determinare prius, quae fuerit in hoc Arist.mtentio: multos.n.errare video in via sua. Cum -- si . - ΤΟ--S, sint intellectus vocatus possibit re voluntas:Dubitant multi u quo principalius N esse alius ratio libertatis cosistat.Nec illaestillaqua mo,qui introducinirsutales quida:An videlicet pinu esse error i volutate sine errore in intellectu: hoe no intendimus:Sed volumus declarare, eum intellectus di voluntas sequantur se ad inuicem in operationibus suis. quae virtus determinat:cui error attribuit equaepotentia pol impcdum& quae punienda vertit.Sunt.n quida qui exitii mant, is tota plenitudo libertatis ad intellectu pertinet, qui pracbce syllogizat de praecipit, quod voluntas elisi quia voluntas no sertur nisim cognitumret ex sequenti,praripiente intellωu,sequitur executio ex parte vesinitatis tuae uo
e serri ad oppositu conclusionis syllogismi prudentialis.ucce dicunt isti, quo
errorulibertas in intelle est de cosequitur error in volutate x errore in in tellectu.Sed quia sic opinantes,neq; peripatetice,nel Theologice loquutur: in hoc capite secundu Aristidoctrinam veritatem enucleabimus. In reliquisAuid sacra eloquia dicant ducemus.Scito igitur mino,q, si voluntas illa eliet, qu4 Vult Nappetit oporteret ut illa cognosceret obiecta pntatum ab intellectu:ν no pol ferri,nisi incognitum appetenti. .n. sufficeret voluntati, lintellectus intelligeret: sed oporteret ut voluntas cognoscens appeteret: S ita voluntas,si mul euet volinitas,&intellectus. ortelogo scire, st anima est quae intelligir divuli Et si in primo de anima,omnia opa Arist. posito tribuit:illud est, quia nodum exactam notitiam dederat de ilitellcctu,nel intellectum adhuc separa uerat a sensu.Sed in . 3.de anima ubi traditur notitia de anima habet,q, intelligere licet sit per uerso mad phantasmata in in anima recipi f,no in copo sito.'ut in potentia aliqua organica. Idco dixit Arist. De parte aute animae qua cognoscit anima di sapit. Anima igitur vi,quae per tutellcctu intelligit,&Per voluntatem vult:&ita anima volens, Datur in obicctu cognitum sibi pcrintclic elum.Vltcrius animaduertem Thomissa,5 peripatcticae ut habes apud Tho. pri parte.quas .eo. s, intellectus no intelligit lingulare per se: Aliquid .n..tebissere possumus duobus modis: In seipso Sin alio. In se quidem,cu csuceptu illius rei quam intelligimus formamus,in quo res obiccta intelligitur, uti incoquod primo intelligit rut in coiireptu dist orentiali hominis, intelligitur ironiQVt notat Tho. in tract.de natura verbi. In alio vero intelligimus: cum ex eo qd
secundu proprium cocci tum inrelligimus:illud intelligimus,ut intelligeres sid
7쪽
Et infinita svrenti'argismus rem excelle Isara sine quae illi substat.αuid
tamen sit, penitus ignoramus. m dc habentes etiam promu conceptum,quid sit primu mouem,quid tame Deia sit ignota s: quia quinto,si est de Deo,no terminatur per essentialia: Ideo no habetur quid est,secundu artem traditam ab Arist. Posteriorum.2. Gm.n.quaestio, si in de aliquo; terminatur per praedica in comunia, etiam substatialia: p accidentalia terminari intelligitur,accipiendo accidens, ut capit Aristati macia aecidentur & q esset hominem esse,quia
tantumodo sciret Nisibile esse,illud non vere sciret: ind.n. secundum accides scitur,no vere scitur. Secimia accidens vem, intelligit Arist.r. Post. secundualiud. Aliud aute ibi dicitur,de extraneu accidens; de passio, di praedicatum co mune etia substantiale. Unde scire intelligentias esse quia motores sunt:est scire secundu accidens, ta ut habent rationem mouendi Et scire quia substantiae immateriales sunt: est stire secundu accidem,secundu praedicata comunia.Scire autem vere, est cognoscera secundu proprium die sentialem conceptum:
Ita st acies intellectusseratis super ipsum i uni est, α, ut disti vi
tur ab extraneis eccomunibus: oc quod in alio intelligitur, secundu suam rationem formalem ignoratur: ideo directe ignoratur m alio & arguatiue intelligitur notum quatum ad quaestione si est. Ionotum vero quatum a quasliis nem, quid est: quo tendant haec: si sapis, intelliges. Dico igitur, i ii qua cocipimus hoc album, aut hinc homine proprio letae Rhi intellectu existente, ut intellectus est , quavis singularitatem concipiamus inconiunt. Et licet pona mus differentia inter hoc oc uniuersale, ita ut oporceta utius cognoscere: ια sieit arguitiua eognitio, ec in alio no secundu proprium con ceptu se alis rafionis istus. uia.n .homo per se non subsistit:mtellectus intelligit sin renuntiatum est res quaeda singularissioncipit aut singulares no propriosed Hieno concepturqui rame conceptus, singularis est, arguitiue, non representariuer Itast intellectus, secundu Tnomae doctrina ecperipatetica: hoc indiuidi signa
tum, nunqua attingit conceptu proprio, nili in cogitativa, quae aliqua ratio ab Auen vocatur. Vnde intellectus format hanc propositionem .Sortes est homo solo conceptu consui,dc quid nominis ec arguitiue contentus in seipso. Pro mum vero no attingit,nisi incogitati : de ex hoc accepit argumentum Ioi Philopotius, ' ex panc intellectiva oc sensitiva, fit anima hominis, ut ex duabus se mianimabus:Na cum inductio,vnasit opcratio,& autcccdens ad cogitativa mira tineat: sequens ad intellcctum videε ex utral una forma fieri. Et hane opinionem existimauit aliquado Suessanus,l esset ad monte Aucr.Nos auto dicimus,muna anima est in hoisse s plures habct porentias, d i inrellcctus nuti l ha bet conceptu proprium Socratis,sed confusimi Sin alto,d hoc sufficit ad R Umadas propositiones sy llogismi practici. His notatis,scito Arist. primo Moralium magnossi cap.r.ec. t. Moraliu cap. 6.in Socrate quaestioncm motici, dc sol
uiti solutionem vero ponit non solii ibi, sed in . I. Acth. cap.r. Introducit ergo Socratem dicentem, o virtutes estent scientiae: dc ita virtutes in solo gigneretur intellectu. Diccbat clia , t ncino incontinens est, quia ncmo vi, qui scies mala esse mala, posmi illa cligcrc. At incontinens scit mala esse mala. Arist.
vero distinguit, st scire duobus modis,dicitur in uniuersali , N in particulari.
8쪽
Aliquis.n.scit oem mula esse sterile:nescit in an Laec mula st&sterilis. Inconti nens igis uniuersialem habet sciam,sed particularem no habet: ideo sciam non exercet:nam passio p ponderans,ac obtinens rocinium quiescere facit:at soluta passione,perinde accbrietate idem rursus existi dicit Arist.qui inteperatum Ethico assimilat: incontinente vero, ebrio, Ethi. . di qudd incolinentia est circa concupiscentias tactus:Nideo cotinentis,est circa eame,non sicut quas moderes,quod pertinet ad inperantia quae in compitabili est: sed circa eas est, uti cis resistens: Vn oportet o sit in alia potentia,quia resistetia est alterius ad alterum,
ut notat Tho.t .v.q.rio. Est.n. inentia in voluntate,ut declarabimus. Verum animaduerte, i Arist. Eth. . dicit sinco emno eligit:&praetcrclectionem est inquit ille cap.8.quod intelligere oportet,no s, no eligat: quia sic cotinentia N in tinentia essent extra priue ia in moraliu:nam extra libem arbitririno
est morale aliquid,sed no se habet pmodu eligentis, quia in perturbatione existit:Notandu insuper,iuxta Thomae doctrina, in eade quaest.*voluntaS inteperati inclinas ex propria electione.i.per mota eligetis,& propria principia electionis:quae sunt,inretitio finis,quae inruperato mala est:& cosilium, quod ex inteperantia est,quietum est:ideo ethicae assi lae': & voluntas iure rati, eligitta iii clinat ad peccanduex habitu acquisito,non in existente in voluntate, ted in coeupiscibili: sccris Arist. doctrinam. Ex frequentatis aut actibus, incotinentiae ut habitus generati in volt te:& ita incoliuentia non esset dispositio. Et dicendu in illud esset in subiecto nato,mo voluntas non pol ex actibus habitu acqre re qui poenitentia tollat:&mp.n.incotinetem sequis poenitentia:& si ex electione procedere iam no esset incolinens,sed inteperatus, di cotinentiae Arist. vitiuopposuisset quod in no secit: Vn ethi . cap.f. dicit. Attomo diuersum est genus inco inentiae atq; vitii: S incta. Patet igie incolinentia,vitiu non esic,N datronem,quia vitiu est cum electioneAncontinens est praeter electione. Viine' cotinentia virtus est,ne incori illia vitium:sed imperfectu quid in genere vitii, Nincontinentia,dispossiti l lio habitus,ta inclinat ad no resistendu: qm tempore puonae N insurgenti assionis se exercet:Ideo extra pugnam apparet poem tenaInteperantia vero,ad ipsa turpia simpla prosequenda inclinat: idco dicit Tho.ibidem,s in inteperato, libido voluntatis maior cst,quia est ex Ppria cle ctione quae procedit ex habitu acquisito in appetitu cocupiscibili.Ideo intepera/tus etit ex leui cocu stentiapeccat .lac5tinens,nisi a graui cocupiscentia ebrius
fiat no peccat:quia habet recta extimatione finis, ta sciam:&nili ab ebrietate impediae ab vssic ut dicit Aristo se utiis scientia,& cocupiscentiae resistit, quae la
tebras quaerit S dolose subintrat. Ulterius progrcdiendo: Animaduerte peripatetice θω prudcntia dicimus:rectam ronem agibiliu dicimus: Et ideo quidam Ribtiles scholastici in. 3 sen. opinant,s, prudentia sit in intellcctu absolutE,Nin ita limites intellectus,in quo fit recta ro, monstrans in particulari agibili, qu1μ, duo N uualiter cligendu sit.Arist.vcro N o. qui cognoucrutrcru moralium principia:volunt, in recta ro agibiliu in intellectu fiat,& semce recto appetitu fi nis particularis: ita φ pmdcntia essentialiter pendet ab appetitu rino ideo non pol este quis prudens sine virtutibus dicit Aristonet est vinus sine prudcntia: lan .n. sunt natae corrumpere principiu prudentia , t patet in in ciuente,
9쪽
si vivet tu rusibi obsistanda hQmo, , mpedis,firmas ae pendet ab appeti bo tanta iii '
10쪽
visure,quo ad Electione licet ictior nostisini fi
titus aesturiuiua corrupat utriligendu est. Oin. petitus,est aflectus ad aliud: a Ilo statim colurgit relano uenientiae ad appetitu sic assectu.Intellectus autumoves ab appetitusic affecto.Et quia prudem est in r5ne, ut movet' ab appeti ria: Ideo pallio in appetitu corrupit qstimatione prudociae: Et ita creat intellectus
Iudicando emes simpli,qd no in taueniens,nisiappetitui scalis sto. Apparet hoc patrocibus sitim. Ut aut inolescat tibi singulae Aiaduerte, scdmT L.q
8. P potantelligi appetitu movere volutatem duplr. Vno ino. disci, Nimedia te imulando voluntata,vel quo ad exercitiuaestus vel quoad specificatione: Nocno est peripateticu. Alio occasionair de mediater & hoc m6 immutat cx parte obiecti, quo ad speficificalmoto,non quoad exercitiu. Dispositio.n. a Petentis quis se teneat ex parte subiectUno mouet in voluntatcm, nisi ex ac lacla,quatenus redudat in talo appraehesione obiecti voluntatis: Volutas. n.ab
obie o sic appra ensis mouet .Modus vero ciuo stellectus ab ap tim mouetsi ut iudicet bonuq alio est bonuihic est.Passio atticies appetitui, afficit phantasia. metiri .n.8c Phantamcu indistincta loco sunt,ut apparet in entomis decisis, ut dicit Arist.δ. de aia. Imaginatiua igit,affecta ab appetitu diutius imaginadophantaui a reipcupitae:reddit illud fortius ad mouendu intellectu, ut no possit uti scia qua habet,sicut ebrio accidit. Cocurrit et cogitativa cu a limatiua Nap
peritu' quia iudiciu est de singulati,in illo cogitativa magna vim habet: ncces se est e intelligente phantasmata, speculari: Io duraute pali ioc, ligat phantasia, diauget vis phantasmatis delectabilis,sic quod detinet iudiciu intellectus:&ita
ex parte obiecti,passio mouet voluntate. Veru aiaduertqq,no qua libet cogni tio intellectus sumest ad fuga dc sequela ut notauit Arist. 3. de ala ta nos inse rius declarabinius sed requirie cognitio iudicans,di prax lans. Praecipere.n .est proprius actus prvdcntiis,assignat ab Arist. Ethi. o. ii ergo iudicatu bonu, vcre bonu est:Electio bona si uis:Eth. .Si aut iudicat non est vere bonu: tuccu mala clectione semp est dcfectus in intellectu.Et incosyderatio e inter defectuS numerat . cta ergo cicctio potitus pudet a coclinione practici syllogis mi. Iudiciu in praecipiens: dctab appccitu recto: Io rectitudo ronis practicae est in ron'Vt mota ab appetitu: Io.6. Eth. dr. φ verum inrellcctuspractici est seste se lins appetatur recto Ufi non pol esic dicit Arist. . tac moru vixture prudens aliquis. mo.n.prudcns,nis bonus ille dicit,u, si prudcntia eot in intellectu in tra latitudin I intellectus,vita speculativa, posset essc prudes sinc virium. Rectitudo ergo ronis pec tuae, det ex appctitu recto. Io dixit Arist. q, qualis unul
quisl est,talis ei finis vDIdeo inestinens,ipe palsouis,iudicat laac fomitatione, nunc cum Oibus oribus suis esse comittendam:&uis hoc aio sentiret,nonsa