장음표시 사용
71쪽
alteram sane asserunt tabis disserentiam : At hi non minus in metu sunt tabis, quam quibus sca. pulae alarum instar prominent. Eadem cautio esse debet nephriticis et is l. adicis, ut numquam, si fieri possit , iis ope ea.
thartici aluus feratur, ne grauiorum symptonitatum accessione, in discrimen veniant, ab humori in partes male affectas prolapsu, cui excipiendo cum ipsa partium laborantium infirmitas valde sit habilis, tum vero maxime cum ad eam eXcipi. endi opportunitatem calcar humori additur, fit. que, ut ita dicam, via vi, quae facilis et expetadita ante fuerat.
Viscerum vacuitas, repletio abdominis et crassitudo, per superiora
VISCERUM VACVIT As immutatione
habitus, temperamenti, et actionis, cuiusmodi naturis purgationes laboriosae sunt. ac praesertim, quae vomitione suscipiuntur: Ac si diceret, in viscerum vacuitate res eo sunt loco , ut necessario purgandum esse videatur. Etenim vacu, latis extraordinariae sunt haec fere symptomata: in aluo quidem morsus, quem cardiogmum vocant, oris amaror, et hypochondriorum suspensio , in genere venoso calor febrilis et urinarum rubor; in habitu corporis extimarum partium frigusi
72쪽
de Humoribus purgandis. aIsti us, oculi coneaui, collapsa tempora, denuque infirmitas ipsa et ad res gerendas ignauia. sed illud sere pissitum est, nunquam in inedia
laborandum ; Quae sententia ut in labore et exercitatione corporis locum habet, ne vires ab exhausto per inediam laborantes, accedente labore omnium, labefactentur 3 ita cum certis de causis inedia futura est, vel antecessit, nunquam purgandum, aut sanguis vena incisa mittendus.
Atque ut homini sano cum inedia laborare est aegre; sic aegro in aestu morbi, cum scilicet quam tenuissima diaeta necesse est uti, Pharm ciam aut phlebotomiam adhibere est calamitosum. Et vero sic est naturae alui talis conditio , Ut si in eam vacuitas eκtraordinaria ossiciique vacatio forte inciderit, substantiae quidem ipsius siccitatem, habitui prolapsionem, facultati co-etrici ignauiam desidiamque adferat. Ac siccit iis consequens est sitis, oris amaror, abile camdiomus, tenebricosa vertigo, iactatio nause hunda, vigiliae, rubens urina, carnium aestus et febris, cum frigoris et caloris vicissitudine par
Alui collapsae incommoda sunt haec: hypochondriorum suspensio, dissicultas spirandi, et anxietudo: Ignaviam desidiamqueab ossicii vacatuone conceptam sequitur molestia quaedam grauissima ex mutatione repentina ab otio ad negmuum, si quis ad ingenium redire Velit. Tanta est igitur symptomatum laetura et
Mias a Viscerum vacuitate, ut omnis tollatur me-ineinae faciendae occasio.
' T I D o, hoc est uberrima constitutio cum Viplicis aequalitatis laude coniuncta; siquidem
73쪽
cum duas purgandi vias natura muniuerit, Ol. hus humores, qui toto corpore in vitio sunt, aequabiliter possint excludi , vomitionem fur sum, deiectionem deorsum; utriusque prosedo lsie debet esse cautio. Ac primum id ratum esse debet, quibui profuturum sit deiiciendo purgari: Enimuero profuturum est melancholicis, pituitosis, aetate constanti et hyeme, in doloribus diaphragmate
inferioribus, quorum curatio in purgylione coimsistit, cuiusmodi sunt aluini circa umbilicum O. lores, lumborum cruciatus ae genuum grauitM. Sed in hac viarum purgationi dicatarum electione, quain ipsa collocatio atque natura parti. Um expurgandarum praescribit, idonea deiiciem di opportunitas abdomine solido succique plen0, nec non in substantiae, qualitatis, et quantitatis aequabilitate posito potissimum aestimatur. Vt enim abdominis uberrima illa constitutio praeelsere ad salutem apparet, quod inde viscerum benti
moratorum beneque constitutorum argumenta lpetantur, ita ex animi sententia sanationem ad-lsuuat, praeclareque ad eam facit, quod hujus
beneficio illa, quae sit deorsum, purgatio Med,
Contra, si quae inaequalitatis nota in distemtione, contractione, duritate percipiatur, aut si abdominis musculi contabuerint, ex illo ruere ac retro sublapsa referri spes iustae purgationis, quae deiiciendo perficitur. Quamobrem non vi tima erit eius, quae fit deorsum, purgationis laui,
quae ex virtute et integritate comparatur. PER SUPERIORA ALIMENT vM, ac si di
ceret, vomitionis quae sursum sit humoris vit, ossi exclusivi quae opportunitates sunt maximς ad
74쪽
de Humoribus purgandis. Miss bene medendum, illae prosecto veniunt abdicandae, si alimentum desit, vel alimenti ratio desideretur. Est enim consentaneum, ut vomat ex facili is, cui Vomitio imperatur, nisi conuulsionem experiri malit, quam humoris morbifici vacuationem. At ista facilitas humectatione a quiritur: nihil autem humificum, quod nutricatu careat. Quamobrem Victu pleno et quiete opus est ad bene vomendum, idque cum alias, tum si elleborismo utendum sit. Haec igitur praeparatio adhibeatur iis, quos saeui exercent dolores dia-phragmate superiores, ac sola purgatione san biles. Haec lex vomendi iis etiam sanciatur,ribus ad melancholiam, insaniam, nephritidem, chiadem, et calcis fracturam vomere multum prodest. Qui contra vomitionem instituit, non minus in commoda aegri peccat, quam si ipse
Quae cum ita sint; plane essicitur viarum. quas ad purgandum natura instituit, electionem non minus a praeparatione, quam ab instituto naturae proficisci.
Sarsum inclinatio. morsum mel,
eLINATIO. Vomitione quidem purgandi sunt lateor, quibus inclinatio sursum fit; quemadmo-uum et deiectione, quibus deorsum, sed id non temere faciendum. Triplex est autem Omnis,
75쪽
quae sursum fit, inclinatio, triplex item, quae fit
deorsum; una quidem humoris, altera Vero naturae, postrema ipsius morbi: Etenim biliosi huc moris sursum fit inclinatio, melancholici vero deorsum. Iuuenum propria est vomitio, et haemorrhagia : Senum vero et hominum constantis aetatis alui profluuium seu diarrhoea, dysenteria, et haemorrhoides. Morbi acuti sursum, nisi in senibus: Diuturni vero deorsum crisim recipiunt. Sed tamen ea triplex naturae, humoris, et morbi sursum deorsumue inclinatio, ut summo iure sic faciendum suadeat;i tamen. ipsum Μeducum ad imitationem sui facile non adducet, si deorsum ubertas abdominis, sursum humifica vis alimenti et somni desideretur. IX.
srae sponte sursum deorsumue smyuntur, quae prosint aut obfunt: congemtaformst, regio, moΙ, sietas, temporis vicissitudinis ratio, mombi satus, nimietas, paucitas, sucquibus dees aut abundat.
QVAE SPONTE SVRsVM DEORSUM VEFERUNTUR, QYAE PROSUNT AUT OBSUNT.
76쪽
de Humoribus purgandis. 230uod superest, commemorabile illud est iii cauatione prudentis atque periti Medici, ut obseruatione singulari eorum, quae sponte fiunt, quaeque apparent, bene recteque imitandi solertiam con sequatur. Nam cum prima sit ad veram laudem
medendi commendatio, Vt, quae contra naturam sunt, accommodate eXcludantur, aut in pristinum flatum, quoad eius conatus fieri poterit, tuto, cito et iucunde reuocentur; nos quidem eXclusionis modum natura duce tenebimus, quam si sequamUr, nunquam aberrabimus: Natura enim sui diligens et conservatrix morbos depellit pe-pasmo et crisi: Eius autem conuenienter omnia molientis imitatorem se, obseruatorem et adimiorem fidelissimum praestare is debet, qui artis magister praestantissimus dici et esse velit. Sed
ne decipiamur specie recti, contraque, et bene, et conuenienter cuique medendi occasionem arripiamus, iudic1um et experientiam adhibere oportet. Ac sane adhibendi ratio explicatur hoc proposito vacuationis exemplo , ad cuius imitationem artificiosa omnis vacuandi molitio facillime e0mparatur. Nam deiectione et vomitione pu gantur humores, qui toto corpore vitium com cepere, natura et arte. Eodemque modo colluquamenta, et alii humores sine Gelectu symptomatice excluduntur. Ac nihil in promptu magis quam artificiosam vacuationem moliri vomitu ut deiectione quo iure quaque iniuria. Sed Venaturalis bono fit aegri, sic artificiosa in bonis ducitur atque laudari solet, qua exemplo naturae, qVsia purgari decet, purgantur et excluduntur. Ierumenimuero qualia purgari decet, eiu modi esse intelligimus; primum quidem, eX iis, qu st purgandi necessitatem indicant, modos ape- qnt, rationem denique omnem praescribunt.
77쪽
Deinde vero ex ipso essectionis modo et conse lquutione. Effectionis modus in aegri alacritat cernitur , dum scilicet fertur aluus vomitioqui cietur ; consequutio autem in adiumento et alle. Datione, cum finis purgandi sit. Eaque omnimiunt duo iustae vacuationis argumenta, quomihiane veritas in sensus communis bonitate luestsplendetque, nec ullis erroribus obsolescit. Quid enim facilius mente animoque peragra. tur atque concipitur, quam illud, quod in perua
gato Medicorum sermone versatur, in Commo.
tionibus alui et vomitibus vltro obortis, si, qualia purgari decet, purgentur, prodest id maxime, perieruntque alacriter; sin minus, contra: Ne etiam vacuatio, si, qualem moliri necesse est, fiat; hono fit et alleuantur, sin minus, contra. Et enim id aeque sensus communis iudiciarium M.que illud: Totum est maius sua parte, et bis uir faciunt sex, et quae sunt eiusmodi.
CONGENITA FORΜA naturalis, communis,
et propria cuiusque naturae in temperamento, inhabitu tum uniuersi corporis tum singularum Partium, quarum beneficio corpus administratur, temperamento et dominatu cuiusque humoris:
Ac si diceret, operae pretium non est Medici
assectionis modum et consequutionem expectare, in omni purgatione, quae, sponte suscipitur, neqque id vacat aegri periculo artificisque contume ita, quod in eo assectionis modo et consequutis ne tantum defixus non ante praeuiderit sinistros euentus aut prohibuerit: aut contra sperarit et aduocarit secundos. Explicanda est igitur prae stantis iudicii vis, quae in signorum, caussarum,
et corporum similium ac dissimilium distinctiomposita est: Eius autem comparandae et explican
78쪽
eae ratio haese est. Nam prima cognoscendi, praedicendi, et curandi ratio ex Brmae connaturalis 'uae cuique propria est) distinctione ducitur. REGIO, situ, natura, ventis et aquis, 2-lum ac coelum Vernaculum.
Mos ,institutus et insitus: Institutus in vitae ratione et vitae instituto, mores insiti sunt, qui corporis temperamentum sequuntur,ribiliosi irasci celeres,
uide LibI 'MInstituti,qui ex Philo phiae studio
aut diuinis literis comparantur,ut apud Ciceronem lib. defato, fertur de Socrate, quo nihil sapientius, nihil temperantius, etsi natura mulierosus extitisset. Sic ex diaeta variorum morborum diaspersorum principia causaeque ducuntur. AETAS, nam illa temperamenti et habitus mutationem affert: Ρrima infantia congener est muco
et aphthis; secunda diarrhoeae etconuulsioni epile-pticae ; Tertia strumis et lithiasi; Pubertas et adolescentia sanguini et haemorrhagiae ; Iuuentus bili et febribus acutis ardentibus, labi; Constans melancholico succo et haemorrhoidibus; Sensetus excrementitiis humoribus, unde apoplexiae et caςhexiae, siccitati corporis, cruditatibus, castarrhis tussiseris.
citatis, caloris, humoris, frigoris, Ventorum, tra quillitatis, nubium, procellarum, serenstatis , praeterito tempore aut praesenti, principio, medio et fine, sine intermissione, aut cum intermissione. ΜORBI ST AT us, hoc est historia, morbi species, magnitudo, mos, situs, unde salutis aut mortis, secun paut sinistri iudicii, cristos ipsius et diei critici argumenta petuntur.
NIMIETAS, PAUCITΑs scilicet excretionum , quae vi naturae suscipiuntur . nimietas
nim imbendum, sistendum; paucitas coeffun
79쪽
23 Hippocratis Magni ldendum: ac nimietas, paucitas velum adhibe darum in qualitate, copia, frequentia) congeneret sunt formae rerum habendarum, et ad communeri et propriam cuiusque naturam debent referri.
VNDA Τ, ut biliosis parte superiore, pituitosuinferiore, cum morbo aut sine morbo.
MEDEL A, DECLIN A T ro, medicandum aegri natura insinuat: Aliquando medicationes periculosissimas esse quascumque declarat, it m praestolandum satius. XI.
ctant, aut reuulso, quibus sursum deorsum, quibus deorsum sursum aut desecandi locus es, aut quibus
80쪽
s eriora, silit quibus inferiora, alit eluitur, aut quibus sedabitur dolor.
R E s CVRANDOS, quae derivatio est aversio humoris, qui constitit, per loca ex eventu imeommoda fluentis, Ut in cynanche incipiente brachii vena secatur ad retiuisionem: conuste te autem Vena, quae est sub linguae PE R o B LI A, Vt, si per os confluat humor, ad nares derivetur, contra si ad nares tumore aut vicere obsessas, ad os, palatum.
QVA VIAM AFFECTANT natura et humor.
AUT REVULSIO, humoris, quo non expedit ad loca et per loca lege naturae incommoda flue tis hoc est in contrarium auersio,vt ad haemorrh
giam symptomaticam, immoderatam, cucurbitula hypochondriis assκa; menstruis supra modum fluentibus ad mammas. Reuellimus autem vel ex inserioribus ad superiora, vel ex superioribus ad inferiora; vel ab anterioribus ad posteriora, Vela posterioribus ad anteriora; vel a dextris ad sinistra, vel a sinistris ad dextra, ut brachio dextro male assecto secabis venam sinistri lateris, nisi affectio sit diuturna, tunc enim derivatione est opus κατ' ἴξιν non reuulsione ex opposito. Si oboriaturin Herophlegmone,venam dextri brachii secabis;ubi Vero constitit, vena cruralis est secanda e directo.
drome biliosi humoris ad caput, quae phrenitidis
metum adfert, aluum ciere oportet. QNIBVS DEOR svM, SURSUM. Reuellendum est. AUT DE SICCANDI LOCUS EST. AUT X3VS SUPERIORA, ut caput sero et humore