장음표시 사용
51쪽
haec ab initio placebat graeca et paraphrasin ponere sic, visibi e regione essent , annotationibus subiectis. lHunc ordinemper aliquot plagas sequuti sumus. Μοχ ltameri ob par brasin , notasque aliquot peramplas, lapparebat , feri non posse, ut hunc ordinem per totum llibrum teneamus. hare malui, relicto priore ordi ne, eumflui, qui etiam Dureto placuit. Eumque in altera , tertioque etiam libelgo adhibui. Habes igitur caussas, quae, ut duplex ordo esset, ecerunt, quo tamen detractum esse nihil de otilitate libelli debet. Hoc lunum mihi propositwn fuit, in paranda hoc noua edia ltione, ut Artis Medicae studiosis, aliquo modo inseruirem. Hoc Oreum si siti ero, nihil curabo morosos iudices , suibus nihil placet , quod non ab ipsis profectum est. Valete.
52쪽
loratio corporis humoribus, inon
E HUMORIBVs. Id est, depurgatione lue humorum naturali, a ut symptomatica, et quae ad imitationem naturae fit, artificio Medici comparata. Quoniam Operae pretium est, ad bonam valetudinem aut conquirendam aut conseruandam, hu- qui in vitio sunt, conuenienter purgare;
53쪽
ac nullus seracior in Medicina locus est, quam depurgando: Caput enim in hac negotii procura tione primum est intelligere, qui lint eiusmodi, lut purgationis materiam et occasionem exhibeant. Nam cum in medendo ad sanationem Omnia itanquam ad finem referantur, ut illa prima sint Medico exploranda, quemadmodum, et quibur auxiliis ad eum finem perueniat ; tum vero illud est maxime considerandum, ut, saluis et integra aegri rebus, curatio instituatur. Vt igitur humores degeneres vacuare opor. tet; sic eos, qui e natura sunt, mouere aut etiam nouare est nefas. Ac periclitatur aeque is, cui sano, aut febre defuncto catharticum adhibetur, atque si eidem, cum opus est, Medicina non fiat. Quamobrem ad bene purgandum ineunda est Medico humorum degenerum ab iis, qui sunt enatura, distinctio: Eius autem ineundae ratio lhaec est. Ρrincipio contemplari oportet habitum, actio. lnes, et eXCrementa, an bene valentium similia sint, an dissimilia, sed ejus praesertim, cuius valol
stabilis, non fugax et humorum suffusione nat trali vel critica vel symptomatica, atque ita hin lmores stant naturae potentes: At in habitu qui- idem potissimum color elucet, ex quo significatio lfit humoris, cuius dominatu corpus tenetur, si nub, Ia refluxus ac suffusionis, ut ita dicam, fugacis, neol peculiaris naturae excusatio possit adferri.
taphoricum est a mari, quod assivit et refluit Si non fiat intro reciprocatio motu critico aut symptomatico, aut a causis procataraicis, stigore,
54쪽
metu, tristitia: Vt enim ab hoste aut angue diiasuetimus vitu eXsangues i ac Verecundia, qui optumae sunt indolis, erubescunt: Sic aliis animi pe turbationibus, ac rerum earum, quae admoue tur quaeque sumuntur, potentia; quin etiam mutua'partium ipsarum nobilium sympathia colora- tib noua subinde inducitur, quae, quia fugax est et cum refluxu, nullam purgandi materiam neque occasionem subministrat. Nec vero ex colore teterico, si naturalis fuerit, purgationis momenta quaerenda sunt, atque ita de aliis. Sed ea demum coloratio pernecessarium V cuationis usum ostendit, quae et contra naturam eius est; in quo apparet, estque refluxus expers, habetque perennem ac stabilem in naturalis oeconomiae vitio causam. Est enim consentaneum, ut, quale est alimentum naturae potens, talis e
color eluceat. Verumenimuero humorum refluxus expertium non una ratio est , nec unus idemque modus; aut enim toto corpore suffusi apparent, aut parte aliqua, eaque suffusio vel natuxalis est, vel critica, vel symptomatica. Nam critica est illa bilis suffusio, quae et die eritico fit, nec ante septimum morbi diem editis pepasmi signis, ac sine ullo hypochondriorum tumore, quam et deiectiones et urinae laudabiles
Eodem modo suffusa rubore facies haemorrhagiae signum est, si iure et loco appareat; contra delirit, conuullionis, aut etiam peripneu
Symplomatica porro est bilis suffusio, iisterumque facit calamitosum, quae motu fit morbi mi vitio partis, ut hepatis et lienis, cum scilicet iterutrum obduruit hypochoudrium: Veneno A a etiam
55쪽
etiam symptomatica est, potione vel morsu insmisso.
cI ae, idque sit perpetuum, modo, quo supra dic ictum est nimirum vi sunt humores refluxus ex. lpertes, ita colores varietate distincti apparent nec more maris fiat fluxus et refluxus vicissitu. do, ut modo rubore suffundatur facies, moesi taliore; sic lingua pallida biliosi humoris, rubri inguinei, nigra melancholici, alba pituitosi, arbda fuliginosi ardoris signa edit. Quid vero λ nonne huc spectant, quae in urbius, deiectionibus, expectoratis, ulceribus. atque pustulis colore aspectabilia sunt 8 Ac omnium quidem illud commune est, humorem scilicet iis coloribus, quos modo dixi, naturae potentem esse, nec . contra naturam humoris. Quae cum ita sint, firmissimum hoc posse adserri videtur, cur ex colore humorum, refluxus expertium, distinctio sit aucupanda, quod iere talis coloratis lnaturalis oeconomiae soboles quaedam existac
Ducendi vero sunt omnes , qua visis ectant, et per loca lege nailirile commoda, vis quorum mitificatio nes sunt in tempore.
degeneres scilicet, quorum suffusio, fontis ipsi-
56쪽
de Humoribus purgandis. sus unde manant, perennitate, symptomatica est, non critica, neque lagaX, neque naturae propria; ubicumque in Vitio sunt, excludi debente corporibus nostris Vazuando, reuellendo, derivando, coeffundendo, artificio Medici ad imitationem naturae comparato; quod et cunctam do putrescant, et in suae putredinis contagionem partium naturam trahant, Omnemque humani corporis oeconomiam labefactent, ac symptomatum grauissimorum ab inflammatione, ven nata qualitate, et translatione morbifica, metum adferant.
Ergo, cum adhibita suerit ea distinctio, quae
adhiberi debet ex morbo et aegro, in eam Curam incumbere debet Medicus, ut artificiosa -- litione talem purgationem instituat, qualem naturae beneficio, bonis aegri rebus fieri anima
uertit. VA VIAM AFFECTANT. Haec enim
prima lex in purgatione sancitur, ut, quo natura et humor viam assectant, eo conuenienter hoc est: per loca lege naturae Commoda, nec eX euentu incommoda moueantur non enim eae dem in omnibus naturae et humoris inclinationes fiunt. Estque omnino triplex inclinatio, Vnde purgandi via initur, una quidem naturae, autera humoris, tertia partis obsessae. Nam iuuenes haemorrhagia, febribus ardentibus ut plurimum defunguntur; senes vero dysenteria: sic testate bili morem gerimus, sursum mouendo, nyeme contra deorsum pituitae. Et quorum morborum curatio in purgatione consistit, si illi diaphragmate superiorem locumtoneant, vomitione; contra si inseriorem, deie- tione curandi sunt. Ac ne omnia, quae sunt
57쪽
pene innumerabilia, consecter, comprehendam l
Μ o D A. At vero purgationis modus ex impul su naturae; motu ipsius humoris, et meatuum conditione a Medico artificiose captandus est: sed tamen ea naturae, humoris, et partium inesia natio, non tantum ad imitationem considerari debet; sed adhibenda est etiam illa cautio, quam
conuenienter et integris aegri rebus.
Ac talem cautionem illud apertissime planis simeque declarat, quod modo annotaui, per Commoda loca, quod est eiusmodi, ac si quis dicat: Non solum, quo natura, et humor Viam corripuunt, eo molienda purgatio est; nec inde solum Purgationis momenta captanda sunt, sed quam commode id fieri possit, considerandum.
Existunt autem commoda et incommoda lo- ea tum lege naturae, tUm ex eventu: lege naturae conuenienter sanguis per uterum expurgatur; cerebrum per nares, palatum et aures; h patis caua per aluum, gibba per urinas, et quae sunt eiusmodi, quorum scilicet opera expurgandis partibus dicata est, atque quodammodo coria
Ex euentu loca sunt incommoda, quae su rant lege naturae Cpmmoda, Ut polypo nares obsessae expurgando cerebro sunt incommodae, alioqui natura commodae; eodemque modo de intestinis, vesica, renibus, abdomine, thorace, nec non de faucibus iudicandum Sic tabidos numquam adduci debemus, Ut vomitione purgandos putemus; ischiadicos, et nephriticos deiectione, quamuis eo naturae et humoris inclinatio fiat. Et qui non vomunt eNfacili, deiectione sunt vacuandi, modo aestas non 'bsit. Den,
58쪽
Denique rerum earum indicationes ita sunt aestimandae, Ut, cui plus tribuendum sit, a Medi
rivs T. Ac si diceret, humorum expurgandorum occasio purgationis ipsus necessitati commoditate antecellit: Vt enim humorum pepasmiespertium vis essera istae Orgasinus purgandi csseritatem, vel ineunte morbo requirit; ita, qui sunt pepasini capaces, essici debent natura et arte participes, nec ante ciendi, quam mitificati suerint, quia cum id frustra fieret, quod neque medicamento trahenti, nec expellenti naturae crudus humor cedat, tum vero medicamenti vis ipsi
naturae c lamitosa esset, debilitando scilicet, eamque per febrem aluinaque symptomata damnis
augendo. Et vero consentaneum est, ut, quorum mor
horum symptomata sunt partis obsessae, humori que morbifici tantum propria nec translatitia, non prius natura se illis expediat, quam ipsum humorem sua virtute superarit. Atque id locum habet in iis humoribus, qui sine orgasmo, amotu, putredine, et collectione , febrium continuarum
et intermittentium consequutionem adserunt, et qui cum integritate aliqua, tumores contra nat ram in visceribus totoque corporis habitu excutare dicuntur.
IN Τ EM P ORE, id est, alteratione, nam illa concoctio partium solidarum , hoc est naturae ipsius virtute , perficitur, ad eamque eonsequendam natura ipsa sui diligens et conse uatrix mutatione utitur, quae, quia motu fit, et eum motu coniunctum est tempus, ut erit partium solidarum integritas, caloris vitalis facultas,
materiaeque ipsius conditio; ita pepasini celer,
59쪽
ias aut tarditas expectabitur. Nam febrium quati lianarum diuturnitas in pepasini dissicultate con sistit, dissiduitas pepasini in materiae contumacia: Ac raucitates in senibus non facile mitificantur, let quae sunt eiusmodi. lPorro autem quemadmodum neque abscessus, ineque excretio in bonis ducuntur, si antea pep simi significationem non dederint: Ita purgatio perperam praescribi solet a Medico, cum naturae virtus, et meatuum libertas. et materiae pra
paratio desideraturi Nam cum corpora purgare leonsilium est , debent esset permeabilia, atque lo- lcum habet tum maxime, cum, impuritate corp- lxis, siue ea plenioris diaetae sit soboles, siue ea lab imperfecta crisi supersit, recidiva est in metu ;ipsumque adeo corpus, quo magis nutritur, eo igrauioribus damnis augetur, proptereaque com luenit ad calamitosam vim morbi recidivi arcem
dam et propulsandam, tum ut corpus ipsum iam diu multumque suo defraudatum genio, locum habeat reficiendi sui; Conuenit, inquam, Cae0chymiae omnis tum superstitis tum succrescentis VacUationem et exclusionem purgando moliri. Ex quibus essicitur, omnem consilii capiendi deliberationem in his versari, cum de purgando
agitur : Primum, quid sit purgandum ; Deinde, an id essici possit, quod primo loco videbatur faciundum; Postremo quemadmodum, et quibus auxiliis id essici posse videatur. Primo purgandi ne cessitatem indicat cacochymia primigenia supe stes, atque succrescens. Facultatem et occasionem suppeditat species ipsa morbi inchoata, vel assecta, materia atque subiectum, cum scilicet materiae praeparatione, meatuum libertate, eXCNtata naturae vi omnino permeabile est corpus
60쪽
melandi modum et rationem praescribit triplex illa iam commemorata inclinatio naturae, hum iis, et morbi. III.
Mirificationes alitem seu maturati nes inclinationem habent aut foras, silit intro, aut silio, quo oporteL
MITIFICATION Es AvTEM. Hoc est
coctiones, humorum a naturali statu alteratorum ad temperiem reductio, quae partium solidarum virtute fit, calorisque vitalis facultate suscipitur. Aut sui doctrinam non ignorauit Aristoteles IH lib Mρteor. C.2.3. e cuius vectis hoc intelligimus, atque tunc pepseos nomen genericum est; cum autem speciale est, est τ- -ιωτων, eisque te minus est in substantiam conuersio : hic speciale
est πεπασμος, et est eorum, quae alterantur, Viseras exterminentur, nempe των quam
quam fructus suo pepasmo gaudeant. Ergo cumpepasini ad salutem praeclare appareant, tum Vero demirabile est, quantum praesidii ad eam obtinen-dstm, quantumque opis adferant. Sane in pep simo haud fere est, quod quisquam Medici adim2ζntum requirat, cum ipsa natura sussciat, eademque duce optima sanationis cursus conficip0itit: Vt enim concoctione natura sui domici-iu est conservatrix ; ita pepasmo omnes Contran turam affectiones depellit, cum aut diaetae V, Q, aut loci insalubritate, aut etiam coeli morbo