장음표시 사용
161쪽
'-- . neuterus sequatur: nobis frequenti ,&n tissimo experimento
tali uri Tho exudiuimus arboribus adligatus, quibus cadficis veru in ere, Ut
L i; quae vesculas proferunt, non sine munifico Dei luxti ho
minis vesicis prodesse ostendemus possunt &ssatus discutere, quum satus plenae sint: nam compresse dissilientes, flatus in latiuum adat. Possunt&.calculos e vesicaehcerei nam semina in vesica loriant. nte ri nidi foetum in utero, ut alites lapis . Exempla apponemus aliqua.
162쪽
Solanus haliacacabu, id est vesculas serens, humanis similes habet, quae intus ac, num inclusum gerit: celeberrimus huius ad calculos, lotiumq; ciendum usus: medetur etiam eius ardoribus. Colutea Liparae peculiaris a Theophrasto traditur. Arbor magnitudine praestans, fructum serens in siliqua, magnitudine lentis, qui oues mirum in modum sagi net. Nascitur semine, de fimo praecipue ouillo. Serendi tempus cum Arct
rus occidit, mandatur solo prae maceratum , cum iam in aqua germinare coeperit. FO lium mittit scenugraeco non absimile. Arbor primum unicaulis emicat, trima concidendis scipionibus, de baculis idonea. si quis nimis decurtauerit, mox emoritur, quippe qua lateribus haudquaquam fruticet, spargitur deinde in ramos, quadrima prorsus arborescit. Aputi nos frutex nascitur, ramis exilibus, solio scenugraeci, quadriennio in arborem se efferens, vesica membranea, pellucente, praetumida, veluti quodam spiritu distendente turgida, pueri eam digitis comprimendo increpitum dissilire faciut ludibundi, in quo semen atrum durum,lentis magnitudine,pis gustu femine nascitur,1 fimo praecipue ouillo. Mauritani vernaculo sermone sene vocant, duoq; genera faciunt, sua spontis,&hortetis, sit quas ventorum vi deturbatas legunt opiliones sagunandis ovibus per quam utiles. Actuarius interaneorum obstructiones explicare ditiit pulueris draginam, vi facile vescam expediat. Sunt &aliae vesicariae plantae, vi repens, staphylo dendros, quarum si opes ad deturbandos calculos, aliaq; uesicae vitia manis staremuς putarent scioli potius confictas, & a nobis imaginatas,quam veras esse, cum a vetustioribus Medicis esperimento sint incognitae. Sed ad animalia transeamus. Ea vesicas habent, quae renes S pulmones . Pisces vesica carent, exceptis delphino balatna,vitulo, & testudine. Lyncis3rinam coire in lapidem dicunt, eius urina ad vesicastillicidia peroptima est: vesica vero in viano pota contra urinae incomtinentiam valet.
163쪽
IO BAPTISTAE PORTALNEAPOLITANIPHYTOGNOMONICORUM
'm membra metiebantur,ab H explicatismin, sequutirimi earundem partium s actionu similitudines agnoscamus, qtra animaliumpartes oe actiones imitantur, I mi promisimas inde tires inuestigemus, altera enim a terim collatione inuicemsi produnt proprietates: de jspra cognitis acilior erit a sentis tractatus insinuatio. Hac it M'ci ora, ita Giliora, certioras Natura interpretiburperscrutandaproponuntur: nam meminisse debemuου, qua in humana Thysiognomonia dic hamus, Osigna in dele praecipua, qua ex animalium partibus, oe actionibus costigebantur, his insistendum, hiotrmuam nauandam operam admonemus. Plantarum enim partes, vel actiones, quae animalium partes re actiones amulantur, in uant nobis ς dem vires retinere, quibus ea pro ant. Nos ex infinitis aliqua proponemus exempla omnia enim quis audeat posticeri' θ ut oscissa nuper oro expectationi satisfacere mus. Sne quis mel cando, nobis vitio vertere peterit plantarum ilitudiues a nobis confictas, cae coacte rebuae accommodata , no lum ein plantarum similitudines hosuimus, ex quibus quumpropria deficerent appe latio-
164쪽
nes, variorum populorum, et gentium communi calculo, Ssint ijs ab
animatium similitudine nomen emendicarunt , unde quiuis peribitrer ret perpensione non maligna, nila me conscium , m uioleuter Onνrfitum fatebitur, hac enim ueritas nescitfucos, doctrina ex ola Dei oe
uigmtate pendet. Siapiant arumpartes animalium partes Ini antes αἶ-cemus primo, mox a tiones, ου ex animalium partibus primo qua intc
gra, post qua par insinuabunt.
praesentantes, ad istis mors sistire. Cap. I.
' ρ Α ' τ ι ν igitur ordiemur, quarum stores, fructus, radices,
alueite partes integrum animal repraesentant, & primo a Icoris pionibus & serpetibus incipiemus, familiaribus nobis animalibus, quς sere nobiscu victitat, vel ubiq; Obvia,exitialia maxime, & perniciosa in quibus notumultuaria,sed adeo exquisita imagine in eoru efigiatura delectata est Natura, ut n5 nis1 cscus in iis decipi possit. Maxima Dei benignitate consultu,ita affabre figuram simulantis,ut hominibus conflueret, earundem virtutii compotes esse ,εe contra eorum ictus non ignavas, sed strenuas, & medicamentosas vires possidere, caeteroquin sueto Medicorum dogmate, aliaue humana methodo nosse non poterant. Quod si quis sorte ab homine excogiri haec posse credet, ingrata Deorum munera intestiget, ut Plinius inquit. sed aliqua afferamus exempla Sed prismo maximum Τeophrastum audiamus. Non desunt, inquit, quae forma quadam peculiari spectentur ἡ ut scorpij vocata radix, quae scorpionis speciem repraesentat, va
Ietq; ad eius ictum, ubi videtur methodum hanc nostram, scilicet es similitudine vi res aucupandi non agreferre. Et alii thelypho non , alijscorpionem appellarunt Madiaci, similitudine, quae scorpioni est assimilis, cuius tactu scorpiones torpescunt, stupetq; pallentes, & vinci se confitentur, auxiliatur eis elleborum album, tactu resoluente. Ta viis quoq; aenitalibus taminei sexus animalium, eodem die moriuntur, cuius potum scorpionum ictibus aduersatur. Est altera species Dioscoridis a priori distans, que raditaces in modum squillae marina cirrorum nigrescunt, quam cynocto non, & lycocto nona opellant, eaq; utuntur venatores ad luporum necem, quasi lupicida, Plinius mari no eam marci limitem facit. Sed ego & squillae, di marino hippo campo assimilari die cuiuς forma spectanti cuiq; plurimum par erit, nam ut squillae & cammari caudam ta hellulis complicatam habent, ita videtur haec radix quibusdam internodiorum diuor iijs seiuncta, a summo sensim se extenuante. Et certe vires squillae, & hippo campo co gnatae sunt.
T REs de.ηilum leones exussis plantis expresmus, prima Nisi ἱ ν filatan his, quam eam indio item facit, secunda Dioscoridis, tertia Tleophia late sum referens scorpioAem. Infra eammari ct scorpis. eis stibisci s. t arcta, quam muttio habent, si- . Militudo conetempletar.
165쪽
Hippo eampi vim solus scripsit Aesianus, cuius ventrem in vino decoctum: alteri
potui datum, primo acerrimo singultu afficitur, tussi ,&vehementi vomendi cupidi tate, quod si Natura evicerit , in obliuionem, & dementiam incurrere, sin minus, vi- , ta excedere, qui evadunt mente capti summo aquae studio tenentur: nam aquam semper appetunt, tum stillantem, tum fluentem, fico abluere, & natare. Huius, . t aconitii in usum vertere Medici, I ad morsum rabidae caniculae; nam hippocampus hydrophiliam, canicula hydrophobiam inducunt, ut diximus. Mouet coeundi appetentiam ly .coetonon sc Ru illae, S cammari. Est inter dotonicos species una, siue a conitus, cuius radix etiam integrum scorpionem demonstrat, quae cum primis easdem facultates possidet, radix teres, obiculata, inserne in angustum sensim obducitur, transuersis, quasi squamularum torulis articulata, assabre scorpionis caudicellam, vel potius cadauerulum exprimit, paulo minus scorpionis corpus cssigiat. Cyperi radices, oleis oblongis similes, nigrae, rotundae, inuicem commisse, fibras, vel caudicellas, quas scorpionis brachia demonstrantes, quarum est usus aduersus scorpionis morsus. p IANTAE, SUAE SERPANTVM, AT VERMIUM FORMAM
En vi et v st serpentum pestis, Quae non minus acri, de virulento ictu trucidat homines. Natura plantarum radicibus eorum simulauit effies,ut suo quiri,
malo caueri possit. inorum exempla haec erunt. Non alicubi h serpens,
166쪽
quam in quereuis, ves tagorum radicibus latibula parat Sic dictus Galeno, quod in imo
quercuu cespite suum steri rat cubile. Quercui radices albae sunt inflexae circumuolutae, summo ad imum sensim deficientes, ut incedentis drini corpus imitentur: quercus eadsisti origo,&remediu est, ut unde profectu malum, itide emanet remediu. Fructus ex omulli gladiurarum arbo tu genere, &ausae radices illitae, ictae parti auxiliantur,ex DioscOrisse Herbariorti hi Tom, seu maius britannica, etias'penturia, decoliatri a vulgo Germafirs dictis, quod contortis suis radicibus,&inseressexis,implexis,&conuolutis,iacentis,. Κ cbnuoluti anguis figuram ostentat: ad uiperarum &serpentu morsus vulgaris &pe Bagatae neotericorum notitiae, &.multar commendarioris. Sic bonus honos etiam alti quibus es tigrina dicta, quod eius radix instar conuoluti anguis contorqueatur cuius vis aduersus anguium morsus explorata. Estes Plinio dracunculus, cuius radis draconisi statim modo effligitur , unde ei nomena quem omnino habentes, angues fugiunt. Herbula, quam holostium, aut syluestrem coronopum vocant aliqui, radicibus constat tenuioribus,contortis in anguis formam: serpentum morsbus mite praestat,as effectu, de figura visio ras lina vocatur. Estherba .ulgo etiamsi,Ronisu dicta, quod ad morsum valet cuiusdam serpentis, ,ν ne dilui ,& ad eiusdem anguis formam essgiata est, longitudo radici sesquipedalis; a summo crassa , sensim in acutum turbinem deficiens, fusci coloris,& eiusdem serpentis Nullo antidoto illius veneno occurri potest quam huius radicis succo: eoq; perlita manus impune serpentem tractare possunt, quin &qui eam praesumpserint , frustra a serpente iciuntur. Africa serpenti & herbae natalia prae-het, ubi sponte, & perennis prouentus;&si apud nos sata vivat. Apud occidentales Inados alia est etiam herba, qua ad serpentis conuoluti modu radicem sortita est: cuius vis
mira aa serpentum venena, recentiorum xxploratu. Sunt&aliae stirpss, quae radicibus vi fibrillis uermes simulare videntur, unde nos ad tineas & vermes valefe iudicamus. Gentiana minor radicibus constat numerosis, albicantibus,rotundis, uti vermibus:im
vidi di emplastri modo ventri impositar,vermes, si qui intestino fuerint,proculdubio ne cant. Sic vulgare dictamnum. Filiti latas radices, longe vagantes habet latas tineas succus pellit, sic costi, di chamaeleonis radices. Sunt & quaedam sublonga panicularum mod nucamenta, quae squamatim compactae ramis propendent, quibus grauidae arbores intumescunt, germina parere gestientes, veluti praelongus vermis, ut indicet Natuta ad vermes, tineas, de serpentes valere . Exempla. Corylum sorere negant, sed soris vice quosdam in eo peculiares ivlos erumpere, siquidem fructu iam caduco,callus vitae modo magnitudine gradiusculi uermis pinguis emergit, singulari pediculo, quem vocant tutum dehiscit fineunte vere, ac defluit, quum folia prosiliunt. Simplex obseru Dit rusticitas serpentes obtorpescere, quae coryli caudice, vel surculo fuerint icta,& tandem emori. Nux iuglans verni temporis initio, veluti quodam gestiente i liorum conceptu, panicula praelonga protuberat, dehiscitq; flauens, statim quam frondem facere coeperit, nutans, caducaq; prolabitur: praesumptae nuces venena hebetant, quas qui plures ederit, eo facilius latas ventris tineas pellit. E castaneae, siue nucis euboicae arbore propendent etiam nucamenta, & si nuces aliqui appellitent, accommodatiores glandium generi, suarum arborum generis vires retinere arbitror: & si tritae cum melle venenosis rabiosorum canum mOsibus opituletur. Negant aliqui florere pinum, di picea, sed floris vice esse nucamenta illa, que citiaros Graeci vocant: aduersus tineas firmissa
ina materich& pix priuatim ceraste morsibus,& serpentu cu sale illinitur ex Dioscoride. FLORES,
167쪽
h b, bitione, quam similli ementitos videre Occurrit, ut non μ' A e yi sciuia Naturam in ijs depingendis lusisse videatur. Sunt
A a lasciuia Naturam in ijs depingendis tulit te vliaeasu I.
A erim zWsinodi nimalia tam importuni, quam foecundismi prouentus unde virium & eEgi ei coniectura consentiente ad iscundu 3 m
Os oueri Mehidiam apes o mustas stantium de ne is luti infra illa eademmea animati
In teitia illorum specie fores es ali sunt eu tribus edi gula supe=Ioribu soliolis, de quarto inseriori oblongiore, colore in purpuratum, subnigro, nonnihil vardato,
168쪽
cuiusdam muscae corpora similia Vnde omnes insecta haec referunt iscundὸ,l ς q: ob id citchides, homines ad iscundi ratem S i/iψiui δ Πλημ' lis diuit, , diua
donarui, Alexandrinorum Dei, cuiuSOIIna templum C R ib δ' ' in e ., bibi Strabonem colebatur. Accedunt & nonnullorum leguminum flores, Muis , Ny'plionis effigie,Venerem,S: -cunditatem etiam conciliantes. Pisum stores p pma circa umbilicum purpureos galeatos habet. Nec longe a iam dicto labae stos abit,cr status, purpureus, varijsq; punctulis variegatus. Smilaces hortenses, siue pnaleWpyptionis ingle flores gerunt. Cicer eiusdem effgiei, ut superiores affert, quae omnIa Venerem irritant, & augent. P L ANTARUM PARTES, AVIE UAsIA ANIMALIA DEMON-
ans,adradem mutire, ad quae animal ut ipsa. Cap. IIII.
aV 2 N 3 c et a M v a & quasdam plantarum partes, quae etiam integra de monstrant animalia & ut ad exempla deueniamus. Ex Theophrasto habemus. Non desunt quae serma quadam peculiari spectentur, ut radix polypo Aij hirsuta, & acetabulis cauernosa, ceu polyporum cirri, ubi quis eam contingerit; polypum nasci affirmant, & inferius purgare apta est. His uerbis uidetur Theophrastus Phyto gnomonicam doceret sed quid ultima verba illa sinent, nemo est opinor, qui se id scire audeat, sed autumo ad
polypum morbum sanandum optimum esse remedium:vidimus enim multoties mulieres ad pueros, in ima sede polypo morbo vocato obsessos, polypi decoctio ne vas,mirabili remedio voti compotes extitisse. Vidimus': apud minum, arida farina naribus in, dita polypum morbum consumare, loquens de eiusmodi polypodio. Quod & polypualuum subducat, apud Athenarum Diphilus ait. Polypus si abunde estur elixus, hum cicit uentremi saepiusq; mihi comedenti subduxit aluum. Quicquid numerosa congerie aculeorum stipatur, echinus dicitur, sedi eius, quod globoso spinarum agmine marinum herinaceum mentiatur. Armatum castaneis echinato calice vallum est , dipsaei caput echinatum traditur, carduis muricata sunt cacumina, & multa herbarum generas aruis minantur aculeis. Castaneae vehementer ventris, &stomachi fluviones sistunt,&sanguinem eYcreantibus prosunt, menses supprimunt, & rabiosorum canum mortibus imponuntur. Avicenna ad fluxiones viscerum hetinacei animalis carnes utiles dicit,
Albertus ad dysenterias: sic ad alopecias, lepras,sordida ulcera,& similia .Histris eodem aculeorum vallo armatur,genus pilorum quodam putatur Aristoteli, nec horribile, auetigidum quicquam conspici potest, ac histris, ab aliquibus montanus herinaceus dici tur, & montanus melior domestico est, magisq; iuuat, & plinius, quae de herinaceis di cuntur, eo magis valebunt in hystrice. Dioscorides terrestris ἡ & marini echini easdem facultates putat. Sed longum esset recensere echinata capitula, marinia, & terrestris herinacei mutuas facultates ad Venenatos istus lepras & eiusmodi similia. Psyllium inca cumine fert capitulum, in quo semen nigrum, nitidum, & durum, vere pulicem emen tiens, ob id concinna nomenclatura ei a pulice adaptata est. Fama est apud Dioscoride, si virens in domum importetur, non sinere in ea pulices gigni. Ricinus herba nomen habet a seminis effigie, semen enim corticibus exutum, ricini animalis effigiem tam proxime repraesentat, ut si vita adesse, plane ricinus videretur. Animal est liuidum &fcedo, quod canibus,bobus, capris,alijsq; quadrupedibus adiueret, nec prius decidit, quam sanguine saturatum. Huius plantae semen ignes sacros restinguit, quod& animal licinus faeit, ex Plinio. Vrtica herba mordax est,&pruriginosis aculeis tangentes vexat, urtica vero marina contacta etiam uredinem concitat, terrestris urticae modo, & qui eam venantur , nisi manum p uxerint, reuera dolore assiciuntur, pruritum tactis pudendis
di m albus excitat, sopitamq; Venerem vellicat acrimonia sua, &praesertim quae pileix surma
169쪽
forma est, & sicus di in Ny AA talesz: a sunt, quae numerosis incedunt
m I tiri est Inter cyclamini nomenclaturas chelonium est, quum testud1nis for-Nδ pii se 'ise , . Aippo erate, libro de morbis muliebribus subdititiam gland m inter caetera testudinis marinae cerebrum recipit,vi apertat Vierum,&mor 30st; R 'μ hi .a ido sanguine ad Vipereos morsus utuntur PauluS Aes exR,
tuum μxum hed i hodighiei dextrum, & sinister supra sinistrum,
hil hood'ra &similiter ma us ex Rhasi,&Costantino. claminus, si mortui sint telo nfantes, protinus reddit sine vexatione puerperat ad alligatus: medetur ecpOdagra: morbo, occontra serpentes omnes bibitur,&alla quae taedet referre.riatuncu ,stia rapulus dicitur, quod paruum rapum praeseserat, est enim pollicis crassitae , Silo itudine, rapi in morem in medio nonnihil ventricosus. ab AuIcenna loculta, ve pes eustae dicitur, quod videlicet ad locusis animal 1s formam sit cum suis appendiculis Locustae urinae dissicultati adiuuant, &serpentum morsibus,rapulus vero ad serpentum ictus ex Plinio, & ad dissicultates urinae proprio experimento. Est&in mari qi damolanta uno pediculo dependens, extrema sui parte uuae flores optime expriss s b id vulgo dicta ιa miri , cuius vis est, ut in vino putrefacta, 17s,qui Inde biberint,taedium vir afferat; ex Plinio. Sic exputatis vitibus emanans aqua, ex Democrito, vinxtedium affert. Apud Tartaros plantam reperiri audio , cuius fructus agnum per omnia refert obducitur is tenui pelle, qua Utuntur incolae ad capitum tegmina,interna pulpa cammari carnem refert, & e vulvere succus manat dulcis, &sanguini similis, radix limmo eruta subrigitur usq; ad umbilicum. Illud insuper additur, quandiu obseditur herbis vivere illum, quasi agnum in Isto pasculo, evulsis vero paulatim macrescere. Accedat quoq; id mirabile a lupis appeti, & vorari, quod no vereor ad id valere,ad quod agnus. PLANTAE, RVAE MACULOSAS SERPENTUM PELLES
I x 1 M v s quae integra referebant animalia, nunc quae partes, di prim A extimas, siue pelles: nam alijs maculos villosae,glabrae,squamos, &eiusmodi similes. A maculosis exordiemur, &qus serpentumi Egiem ea omni sui parte conspicuam reddunt, unde coniecturae indulgendo, istud Naturae specimen fuit, vi doceamur, deterrimo ser pentum detrimento maximo hoc emolumento ocurri posse. Sed ---- --- eΣempla adeamus. Serpentaria maior, sue dracontium recto surgit caule, glabro, & polito, extima sui parte maculis suscis, pullis, puniceis,giluis,transuersis, oblongis, ct fortuitis vipereis, adeo serpentum exuuium exprimens, ut eminus repete intuenti, terrorem incutiat:Dioscorides solia manibus affricta, aut radicem nunquaa vipera feriri posse inficiatur. Partum etiam abortu vitiat, quod etiam suo occursu vi
pera facere solet. Est & Draco marnius, qui dorso varii coloris est, ex fuscol, & albo, &aculeos in branchiis habet latales, liditque dum manu tollitur, cuius ictus, carnibus eo 'rum impositis sanantur.
arum, drisarum, o dracuχetitum solum depinximis, ah re enim'isses,ma calosas omnes herbas hortim gratia delineape. Infra murinam draconem, ct colabrem maculosum ita expressimus, γt ad mansi Mui occurr/re.
170쪽
Et Athenaeus, libro de iis, quorum venenatus est morsus, ait, muraenas, quae ex mare vipera geniti sunt, morsu interficere, ipsas vero esse minores, rotundas, & maculis va tias. Alter etiam dracunculus leui caule, haculi crassitudine, versicoloribus anguiti maiaculis variegato, purpureis intercursantibus lineis, ut plane serpentis habitu m, coloreqamentiri uideatur, admirabilis Naturae miraculu, nos admonentis, ut qui radice sua maianus linirent, a vipera feriri posse negent, & triginta eius grana, s in posca bibantur, ab ortum inserunt, odor enim postquam emarcuere floccidi sores conceptus adhuc teneros enecant. Quin & aliam plantam in Lusitania se cognouisse fatetur Plinius,in hospitis agro,nuper ibi repertam, eiusdem nomenclaturae, caule pollicati crassitudine, bipe dati altitudine, verscoloribus viperarum maculis insigni,quem ferebant ad primas serpentum vernationes exire, spectabilis hiantis draconis ore, & concavo, stamin a, quasi serpentis lingua everit, capite cruentato, eiusdem cum primis virtutis: nos sepe in Pau stypi colle obseruauimus. Aron etiam subpurpureum caulem mittit, variis quoq; in Ggnitum serpentum maculis: dracunculi vires obtinet: partum occursu vitians . Ophiu.
Lam, tiadit Plinius, Elephanti ne Aethiopiae,liuidam, dissicilemq; aspectu, qua pota ter torem , minasq; serpentum obuersari, ita Vt mortem sibi eo metu consciscant, ob id eo pi saerite os illam bibere.Inter allij genera Ophios rodo dictu a caule, soli)sq; serpen. inias modo maculosis, quod taM proXime ursinum delineat, & redolet, ut qui non visum iam nosse cupit, hoc spectet. Galenus satiuo validius esse diuit serpentes abigit odole, bestiarum omnium ictibus medctur, potu, cibo, vel illi tu , priuatim hemorrhois.