장음표시 사용
31쪽
tas, ii dotis lucro mares alliciantur ad matrimonium , quo nihil in rchus humanis vcnerabilius cst inde enim beri , omnisque deinceps sobolis stries exsistit quod regiones in civitates fi cquentes reddit atque optimam ci p. co. Nn lationem facit, ut dicitur in No Igo. in Praefat. cui junge Nov. 39 in pr0. Nov. onis
Cond. aedem Lis D de Reb auct jud po=. 5 Adduens sib. I. Explicat cap. 24 hinc licet os non acco rcquiratur, ut sinc camatrimonium non consistat, I I. pr. C. de Repud tam cia quia in dotatae mulieres dissicilius conditioncm nuptiarum inveniunt, quod etiam noverat Plautus, dum in Aulul. an. ILyc. a. f. q. ait: Virginem habeo grande , dote cassam, inlocabilem
Iores in jure suo non tantum multis privi lcgiis cres ornaiunt. earumque favore saepe legis severitatem mitigarunt d. l. vli scdinin ambiguis pro illis respondae, melius' cnagnius elle, puta-xunt ι. 9. S. I. I. O. D. de Iur. At l. ve de R. . cons. Duarenus de D. Goth ad i. i. Solut matrim Pagensi. in Irmr. injar. vapul Coit. XXI. in prine. Menoch de ArbiIrδη .qliis. bb. I. Cassis. n. 29.
Tertio libertatis potiolem caulam judc haberesdcbet , quum haec omnibus ichus favorabilior sit. l. i 22 de R. I. quotiens dubia libertatis citcrpretatio cit secundum illam respondcndum este dicatur in I. 2o Y 79. de R. I. vide ctiam l. 4. q. e. D. is Fideis. Abert'. Fuit quoque Lex Junia Petronia, qua jussum cst, ut, si iudices inter se dilientirent , aliis pro libertate , aliis contra cana
pronuntiantibus d numero essent Parcs, priorum sentcntia pra valcreta. 2 . D. de Manum cons. Orn r. lib. II Ker quot. cap. 29.
Pindi Vel. pop. Rom. leg Tom. V. CB.p. soa idque in casu , quo telles utrimque parcs, saepe constitutum fuit d. l. 24. g. I. Favor ilicii reatis inde fluxisse videtur. quod Stoici, corumque doctrinae Fere imbuti J Ct Cusic. lib. XXV obf. o. omnes natura liberos, aures existimabant . . I . de P. I. l. 32. de . . dominatio
32쪽
Iun. c. de Scio Claud. toli. f. . Insi de Dr.person quapropter hanc omnibus modis tollere conati sunt, d contra communes regulas plerumque pro libcrtate responderunt, . uis. Inisi de Donat Lao. D. de Liber causa. 3. D. de Itis, quae in te'. del. Marcus ctiam Imp. Iustinianus se libertatis fautorem profitether man plura dabit Metall. lib. I. Obs I s. Quarto favendum judici est ultimis voluntatibus, quoniam Rcip. intercit, suprema hominum judicia exitum haberest. ni. Testam. guems in aper ratuinque esse id negotium quod actorum bominis praecipuae curae, set ultimi es temporis Val. Ma'. lib. m. cap. 7. g. r. Hinc in dubio humanius csic dicitur, pro testamento pronuntiar i. io . . de Aous regem. Husau scripturam sic explicari voluit o destinus, ne id, quod relictum est, inutile fiat l. 3 . . i. de Legat et adde l. 6. D. Si cui plus quam per L Falc. lim quo- me Imp. Hadrianus e sua liberalitate cstamento subvenit 7. In p. de Testam ordiu. id omnibus ratum cona ituere Imp nostcri
tuitu. 2 o. C. de L . testam. I. 26. C. da Uais. Nov. l. c. I. g. . dc Novell. 66. cap. I.
Quinto , si dubium cst , utrum Titio centum an ducenta sint legata, utrum Titius mille, an duo millia dcbeat pro summam l-nore sententiam serat jude l. 38. D. de Re u . l. i ri. I. l. 9. 3 6. de Leg. I. I. uit. de Leg.2. i' D. V. O. I. IO9. D. Eoae,ssim per enim in obscuris, quod minimuim est, sicquimur l. s. de R. P. ad quam vid. J. Goth.
Denique pro Ecclesia , aliaque pii causa quia summa est ratio, quae pro religione facit D. L Religo fumi fun addesu cap.
ult. X. de Sent. X re jud ubi omnes tac cauta favorabiles inveniun. tu hactenus explicatae. XVI.
Melius quoque est in tali ancipiti casu, ut judex in causa super- sedcat, jurans ubi de illa nondum liquere. Flebat illud ohm duabus lueris N L quibus judices significabunt, obscuram esse causa n,
33쪽
sibique nondum de ea constare teste Asconio ad Cicer in Vere p. mihi 6. Vocabatur alias ampliare causiam e Cicero enim pro criri n. cap. Io alicui objicit, quod cum causam non audisset, θο. resias ampliandi fuisset, dixinet sibi liquere. Etiam amplius proia nuntiare Pon. d. I. vel amplius deliberandum censere, uti quividam apud Terent in Phorm ace. II. s. 3. I. II. febat: Ego amplius deliberandum censeo. vide omnino Britan de Form tib V. cap. 214 ῬMletum in M'. for Rom. lib. III. cap.d O. Neque tantum in causis criminalibus, vid. Cic. pro Cluent. cap. 28. N 38 sed in civilibus locum habebat, pariterque arbitro I. I 3. .ult. D. de Recept ac judici licebat, uti ex I. 36. D. Re jud atque ex Gellii exemplo constat, qui cum incaua quadam judex datus est i sibique aqua haereret, ait Ut absis
rem, ainen in animum inducere non potui, se propi ea jurari L hi nondum liquere, atque ita judicatu illo solutus sum. δεb. XLV. N.A. . . Aliud exemplum illustre ex Livio lib. XXXIV. e. ult.
attulit uberus in Diff. p. 283 Quinimo aliquando pharies ampliabant judices, adeo ut Val. Maximus lib. VIII cap. I. f. Ir. senties unam causam quae tamen criminalis erat ampliatam,toctavo demum judicio absolutam fuisse, memoriis prodiderit. Illud autem monendum puto, ne Drortus judex in causa supersedeat: quamvis enim apud Giaecos eX stet exemplum , quod judices cautiam dubiam, cinexplicabilem in dici longissimum distulerint,
Geli M. V. N. A. cap. m. aliud Areopagitarum , qui in causa admodum ancipiti partes centesimo anno adcsse jusserint, Gell. lib. XII cap. 7. Val. Max. lib. VIII. ωρ. insne, attamen, quia ea res facile an sim praebere possἰt, ut ad rixas,in arma veniatur LI3. pr. C. de Iudis a quo judex sibi cavere debet, arg. l. q. f. 3. D. de Ur potius ad tempus tantum sententiam disterre debet, quo interim, vel peritioies consulere, vel ipse, cause semel , atque iterum tractata, utriusque pirtis intimis nudatis,' secretis negotii pertis, veritatem dc justitiam tandem invenire, atque ita sua sententia controversiae finem imponere possit.
34쪽
XVII. Quod si autem ille casus nulla lege decisus, atque adeo perple
xus Mintricatus sit, ut judex se inidoncum, non suffcientem illi dirimendo cinseat ; ecce alteram viam Consulat Principem, di ad cum suam reserat dubitationem. Nam illius, si dubium aliis quod de novo jure emeigit, sententiae necessaria est auctoritas l. Di. C. de legib. sive ut Paulus in I. E. D. de Reb. eor ait Imperiali benefici opus est, eique soli in dubio competere debet interpretatio, .atque eorum, quae primo mergunt, definitio, qui solus legis condendae facultatem habet, & omnia, quae fiet non vuli prohibendi, quae vero vult jubendi licentiam. I. i. D. V I. 2. C. de Legib. l. 3. I. 8. C. de V. I. E. ωGη m. l. ad magnum Senatum l. I. dicere cum Juvenali potesta Sic volo, sic jubeo, stat pro ratione voluntas. Quapropter apud Romanos judices frequenter, T vel minimum laborarent circa litem quandam, ad Imperatorem haesitationem suam reserre soliti fuerunt uti ex loco Aristidis Evcom Rom. p. 36i docet Cel Schulting in dissert. pro Rescript Imp. Rom. g. 2, in m. Jam priorum occupatae ei p. temporum Xemplum habemus in Phaedro lib. III. Fab. o. f. s. quod in causia, quae
judicibus valde videbatur obscura, hi ab Augusto petierint. Unaluvaret jurisiurandisdem, suo ipsos error implicuisset criminis.
Et quod ipsum Principem in consilium vocarint, firmat seneca
lib. I. de Cum cap. s. Sta, ut eXterorum Xempla praetermittam, ut Plinii, cujus totus liber decimus Epistolarum plenus est relationum abripti in dubio ad Imp. Traianum factarum, atque Symmachi lib. X. p. o. ubi scribit Ergo, at in rebus mbiis seri solet, ad clamentiae vestrae salubra jadicium convolamus :juvat, nostrum inspiuere jus, in quo praeher innumeras leges hu-
35쪽
IV. LII. de Form expressum babemus . monitum a Cuntiantinoamp. judicibus datum in . . . A Relat. Si quis judicum duxerit referendum nihil inter partes pronuntiet, ed magis super Misae. stodum putat, nostram consulat scientiam idem uitinianus in v nisu gibus praecepit l. D. l. 2. I. I. C. de Legi l. 2 f. q.
C. de V. . E c Nov. 2 ult. Neqtie postea omnes clatio isne probibuit in Novella et s. cap. i. s d tantum ii is in causis. in tribus ipsi judices re persecte examinata, itid justum .
Iegitimum sit, discernere possint idque recte advcrsus Culac uim ad ovest ii 3 probavit Cl. Schulting. d. Diff. g. 3 ex Novella III. s. r. quae integro mense dc aliquot diebus pol N Ues lam 11s edita est, in qua tamen jussit in p. ut judcx si dubitatio de aliqua lege mergat, ad Imperatoriam nunciaici potcstatem. X UM II. Atque ita nobis ad metam hujus capitis properantibus superest,' ut judici ambigenti, nec exitum videnti unu in adhuc demus reis medium, scit ut mediam eligat viam, e rem, de qua contro riuur, aequaliter inter partes dividat hanc enim viam Livius d Tacitus, ut tutissmam commendarunt; hi int libIV. Inst. Orat. capta eam praecipue tenendam cile dixit. Notum quoquc est, quod Ovidius: in Metam lib. II s. 38. cccinit Medis tutissimus ibis inuod Paulus in I. a. D. Si Pars . hered et ait hanc viain prudentissime juris auctores secutos esse; cumque veritis persecte haberi ne . quit, judex hoc pacto ei proximus est ut med. a similia veri esse, dixit Livius apud D Gothon. ad 3. 2s. Insi de Rer divis. c. Cedit, quod utilitas Rei p. flagitat, ut lites tales dubiae potius emedio tollantur l. r. . . . de Captiv. A positim reversi dum uterque contendentium aliquid accipit, aliquid perdit quod
jure sibi competere existimaverat nec tamen ita probare valuerat, ut judex, alteri totum adjutic dum esse picne convinceretur nul
ius eorum queri potest, sibi per judicem iniquam inferri conditioncm in piunis, quum a litis molestia liberetur, quam non modo
36쪽
ob maximas impensas, sed, ob inimicitias capitales, quae inde oriri possunt ac mille alia taedia, dum ipse res arteritur longo sufflamina litis Iuveni Sar. XVI. s. a seqq. probi quicunque
viri execrari solent arg. l. q. f. i. D. Visun Dd. mut caus. potius de jure suo aliquid remittere, quam contendere volentes, Vid.
Terent in Phorm. APP. II. c. . s. 6o F seq. in Adelph. Ac . I. f. r. v 26. utin Langiaeus bb. V. Semesr cap. . Non it que assentiendum est Frehero lib. I. Veris cap. 27 qui rusticum,e anile judicium esse ait illud, de quo contenditur, inter litigantes dividuum facere, eamque in rem adducit locum Philostiati Iib. I de Vita Apollonii cap. o. ec Glollae ad Lo i de Negot. gest cujus haec sunt verba Nota corura vulgarem usi rum o monem qui quaestiones per medium dividunt, s s petam decem, Neunt, se velis concordare, cst dicunt, quod quinque det. Nam reveri non adco rusticum rac anile est, i judex, cum aliter ex animi sui sententia litem dirimere nequit, propter praegnantes ratio-Les ab utraque parte adductas in neutram partem inclinat ad hoc ultimum remedium,' sacram quasi anchoram coniugit; sit etiam hoc rusticum, d anile, melius tamenin tutius pro sua conscientia, qui rusticam fert sententiam, quam isi ad alterum extremum delapsus serat diabolicam Pulcre Quint. lib. XII. Inst. Orat. e. io in Merim risis a fere per medium via, quia utriusque uiti nium vitium es. Cons. Cl. Otto in Praef. ad Tom. V. B. p. gr. quinimo omnis rusticitas abest, si cogitemus, tot uti os prudentissimos hanc viam in dubio ingrestas esse ut enim omittam judicium Salomonis in cap. . . de Praesumi quod nonnulli huc referunt. Tiberius Caesar in maximo dubio, ubi utrimque militabant rationes, hereditatem intc servum suum, substitutum divisit, I. r.
D. e Hered inst. s. ult. V. de Val. subsi placuit ea quoque
Justiniano in s. ult. U. Suib. ex cauis man non sic. l. q. C. de V. . nec non juris auctoribus viris vario togae limatis in usu in multis Sabinianorum, Proculdanorum dissidiis arrisit mediam amniecti sententiam, atque cx utriusque scholae placitis ali.
quid delinare, uti ex s. s. Inst. de Rer divis aliisque textibus a Merillio lib. I. U. 6. adductis apparet indeque a Cujacio lib. X. obf. i. herciscundi, aut miscelliones sunt dicti, V. Mascov. de
37쪽
inn. 9 Prstat inp. 8. neterea Stoici, Nediet 'Philossi. phi in diversis sententii medium ingressi sunt Metili. d. IAE NOrius Tom. II. N. p. 36s idem feriisse Chrysippum, ec Platonem probas ex Ciceronisac Platonis locis ostendit Lansheus d. I. dc ne longior sim medias aliis sententiis aliquando a Regibus Sc collegiis fuisse praelatas, illustrissimis exemplis constat apud Fe. Tand. Adduens lib. II. Explici cap. 16. Tom. L. N. Hodie item in dissensu judicum mediae sententiae stari lcrem litigiosam diVidi solitam, atque in arduis causis aliquando pro re dividenda judic intum est Thessaurus Decis Pedem. 89. mroentWm ad I. 3. . . e Adim. tran . et ec ad i. z7. g. 3. . de Rece
Rariste instituti preposta, erirur, s. l. si transacti resindatur obem memisonem. q. I l. in jusjurandum funietorium cuiluum H injure nostra. I. IlI. Num emtor hereditatis jure accrescenn.-aut lucr inde ad venditorem redundante gaudeat IV. Lex 2. C. de Reic vend. locum non habet in auctione publica. . . Diari Novesiarum ossessori pothecae specialis competit benescium , en onis. s. l. Filiusfami, sdeicommisso gravatus non potes detrahere duas quartas. 4. Il. Donati, plex, a parentibus interis facta, venit m eouationem. I. Ill. Fratrum V ri s usiunt, succedunt in capita IX. In praescriptione actio in pers- valiam Piere Cimili non requiritur bona sis , cui Iure Canonico. f. X. Remedium Legis . C. Comm uir jud etiam illi datur, sui infra dimidium indivisme vis. Dictum
38쪽
Dictum erat in variis prioris capitis locis,. communes opiniones ex purorum sontium.neglectu, legum nempe, quam maxime in derivandar, Judicem in plerasque q9aestionibus, modo diligens sit, cunctaque rimetur , veritaIer . di justitiam facili
invenire post negotio, quaru non abs rollam videbatur, si ad exomplum Bitscbii, qui de dem casuum promico in sua Disier. ratione excussit atque ejecit, in hoc caput referrem qua dat alias quaestioncs, vel in jure nostro maxime controversas, vel lege nulla decias vel ob varia hinc Minde adducta argumentorum pondera valde ambiguas, plerasque autem si non omnes, hujusmodi, ut Propter communes contra communem opiniones casus pro amico vocari possicnt. In his quid valeant humeri, quid ferre recusent. experiar, id in Primis visurus, an non ex diversis super una quin
stione sententiis inveniri possit illa, quae vel legibus vel juris an logiae magis sit conveniens, atque ideo a judice prae aliis eligenda.
Favete, adeste aequo animo, inrem cognoscise.
Casus primus sit, an transactio rescindatur ob enormen laesio, nem , cujus statum talem pono Titius a patre suo heres institutus, quem sciebat summam quamdam mutuo dedisse Maevio lutem hacpropter adversus heredem defuncti Maevii movere volebat; cum vero hic totius debit ignorans esset,&Titius quantitatem summae mutuo datae nesciret, conveniunt inter se, ut heres ille Maevii daret quinquaginta . dc Titius iis acceptis residuum, si quod erat, heredi a vi remitteret; iansacto negotio post tempus aliquod, vel ex libello, vel charta, vel alio modo liquido apparet Titio, quod Maevius plus quam centum aut eos a patre suo mutuo sumsicrat, ic ideo qu. erit, an . sibi ultra dimidium laesio competat restitutio, aut actio, ad id, ut in pristinum statum res restituatur, nisi hores ille supplcre malit, quod deest y Celebris merito haec controversia a Fachineo ab aliis anceps quaestio vocatum adsunt enim communes sententiae contra cominum Cc jura adeo pugnantia Carpetovio, Fachineo, di Colero videntur L MIm ratoria decisione opus esse E pu-
39쪽
putent. Quinque autem potissimum super ea sunt sententiae. rLma est illorum, qui assimant transactionem hoc casu rescindi posse, hos inter praecipui sunt Bariolus ipso nomine venerabilis, Calvet vius, Mynsingerus, Struvius Schilterus, aliique quamplurimi. quam sententiam dicunt esse communem, que variis curiis recepam. Secunda est negantium , a qua praeter alios stant Fabereirecti uti Vinnius, eosque in praxi obtinere Gaylius lib. II. Obs.7o.
n. II. claudati a Coccejo in Iur. eoiar testantur. Tertio quidam inter laesionem enormem in enormissimam distinguunt,atque hanc fraudis praesumtione non carere ex l. e. C. de DoLmal ideoque rescindendam esse existimant. Quarto alii transactionem judiciaIem ab extrajudiciali separant, posteriorem rescindendam esse putantes. Quinto alii adhue aliam distinctionem faciunt, virum nempe jurato, an non jurato initas. ictio fuerit inita. Denique Coccejus novam proposuit sententiam , putans interes, an de summa nominata, an vero de variis summis, veluti per aversionem, transacrianast Nobis autem magis arridet sententia eorum, qui negant tranS- actionem ob enormem laetionem rescindi posse, si modo laesus non sit minor, arg. l. r. seia C. Si adv. Iransuct neque dolo inductus. neque metu coactus ad transactioncm ineundam, L6s s. l. D.de Coud. ind. I. I 3. s. C. de Transact. I. ult. C. de His, qui vi, sed bona fide, Mamore a dubia cinctita lite cujus inccrius potest cin exitus, dccedendi, cedere maIuerit, quam contenderes Vide Fabroti in Exe ad II 8. C. de Trani an Rom. III. N p. leti Hoc enim in casu Pnetor, ad cujus officium peritne lites diminuere I. I. D. de Reb. creae quique ipse litibus finiendis studet I. 34. i. D. de Recepi.
ροι arbitr. rec. l. I. g. I . de Nov. F. nunc nullam restitutiommii mutere videtur, ne lis, a qua sua sponte, transactione interposita. Partes recesserunt, novae litis fiat exordium I. o. I. I 3. C. de Transact.
quod nefas esse dicitur in LyC. Fruct. Fuit exp. quoniam utilitati Reip. adversatur, cujus permagni interest, ne iri semel transis aestione sopita resuscitetur, hoe salubre litium tollcndarum remedium earum fiat seminarium. Quare nec Imperatorem dccere diratur, transactiones legkimas tollere I. 6. C. de Transact. Hinc cadit omnis iniquitas . quam quis nobis forte impingeret illa enim
bono publico, quod privatorum utilitati praserri dein compen-
40쪽
fitur L 3. c. de Fugit. Nov. . cap. I. pariter ac in usucapione, di praescriptione l. e. C. Pro soc adde Tacit. lib. XIV. Ann eap. 4 . iusne. Hisce accedit, quod transactio parit exceptionem litis finitae
quae nec sub praetcxtu instrumenti post reperti I.49. C. do Transact. nec indcbitia 23. C. Eoae l. 6 s. l. i. de Conae indu nec sub colore specierum post generalem transactioncm rc pertarum l. 29. C. de Transati nec alia de causa rescindi debet , cap. t. x de Traul.ct. Praeterea transactio comparatur rei judicatae cimo nec minorem auctoritatem, quam illa, habet l. o. C. Eoae res autem judicata non rescinditur propter enormem laesionem, La D. Fam erc. T. I. 3I. D. de Iurej ι 2. l. 4. C. de Rejud. l. 2. C. suanae prov. non est u. cytor. ιὶι C. Sent res non post Pulcrum huc pertinc dictum Demosthenis apud Bachovium ad πρῶτα lib. II iit. iat. n. I. Similis etiam est
transacchio jurijurando delato, di praestito. l. 2. D. de sed sicuti ergo post praestitum jusjurandum de nulla re amplius quaeritur, quam de hoc solo, an juratum sit Ps. . . D. Eod. 36. D. de Re jussi ita post factam transactionem nihil ultra quaerendum est, quam an transactum fit. Quinimo aperta est lex 78 6 ult D ad Sciam Wris ubi nequidem is, qui in quadruplo deceptus est, restituitur. Denique quomodo laesio ultra dimidium locum habere potest in transadtione, quum de toto non constitit, eo nempe tempore, suo fuit transactum , unde laeso debet aestimari , non ex jure post reperto etenim transactio fit super rebus dubiis I. I. D. h. t. Lia c. Eod. est rei dubiae decisio definiente Harmenos'. lib. I. tis Io.
. q. Epit. Vid. Fabrott. d. EM.p. I 22 quales re non recipiunt cer tam aestimationem I. 29. s. 3. D. ad L. Aquil
An jusjurandum suppletorium cognitum siti jure nostro, non nus dubium est. Species sit ista Sempronius C o mille mutuo dederat, vel rem uuamdam apud eum deposuerat , nulla super illare scriptura consecta quumque post aliquod tempus Sempronius mutuum vel depostum repeteret, C us negat se quidquam acce- puta res deducitur in judicium; Sempronius producit duos testes, qui praesentes fuere tempore contractus, viros omni fide dignos, ae