장음표시 사용
41쪽
integro at unus eorum propterea , qui airacus est Sempronii. suspicione quadam laborat aut producit unum testem omni misceptione majorem, iraeter illum quaedam adhuc argumenta modiciave accedunt, adeo ut judex pene convictus sit, actoris bonam,& veram esse causam, verum tamen, quia plane non eradpimibatum, non potest eo moveri, ut reum . etiamsi hic simpliciter neget,
condemnet. Quaeritur, an hic judex secundum jus Romanum Sempronio actori possit deferre us)urandum, quod hodie vocamus, suppletorium, eoque exacto, lecundum eum pronuntiares Cominmuniter magno constens ut ait Costalius ad L 3I. D. de Jurej. hoc cum Glossa amrmarunt Interpretes, quos videre licet apud Hiblin ad Donet lib. XXIV eap. 3 p. idque in locis, ubi versatus simia semper observatum fuisse scribit Fachineus eorumque sententiam quoque ex recentioribus amplexi sunt, Vinnius, Strychius , Ulticus Huberus aliique. Quinimo in omnibus judiciis in curiis iram sere receptam esse Merula lib. IV. dist. F. sect uis. Hilliger. d. l. &Cl. Heinc ius En. XVI. ac testantur. Eadem quoque confirmata est in curia provinciali Hollandiae 8 Iulii anno is83. Ab hac autem antiquorum simoentia divortium fecerunt mul. tiac magni viri, quorum priinus Duamaus, eumque secuti A. Malatheus. Donellus, A. Faber, ronchorst, in rus,si emb., CLNoodi, novissime Cl. Heine ius, qui priorum sententiam, si cet in omnibus foris hodie increbuerit, juris analogiae minime cono venire, sed reum abstivi debere existimarunt. Quod ad me attinet veriorem puto sententiam priorum, qui jusjurandum suppletorium, licet non ita nominctur, in june tamen incognitum non
esse pronunciarunt quum vero inter eos omnes non convenit,
qualis hic probatio desideretur, ut jurijurando huic locus esse possit, ego duos attuli casus, in quibus' similibus, judicem Romanum jusjurandum illud ab actore exigere potuisse , per
suasus sum. Primo etenim aperta est . I. D. de Drd uta Cajus ait: μη saepe judices in dubiis causis, exacto jurejurando. fecundum eum judicare , qui iuraverit iubia itaque causae r quircbantur, quales nostras esse sp2cies, nemo umquam negabit:. nam fieri non potest . qui judex incertus dubius haereat. quum videt unum testem uum intcgrum , di omni fide dist
42쪽
nim, cui accedit unus testis , vir probae vive nullaquemacuIaum- qum deseeoratus, verum actoris amicus . aut alia huc indicia, Veh probationes eo urrunt, quae rem eo fere deducunt, ut actoris melior videatur esse causa . non tamen plene lassiciunt, ad reum Condemnandum certe cum tali judice ita comparatum est, uti ad Terent in And. act. I. R. F. . 31. Dum m dubio est nisus paulo momenio huc se illae impellitur.
Et uti Isidorus lib. X. Um Dubius. incertus Ἀρου duarum inrum nunc in partem actoris, nunc in rei partem inclinat, Isimilis est ei, qui dura vias prae se videt, pendulus, incertu 'sibi sit eundum, quum dicti probationes nimis validae sunt ad
reum absolvendum, non tamen ussicientes ad eum condemnandum. Non negamus, dubias caulas quoque dici post eas, cum ab utrarque .parte testesin numero inde pares ves alias Te ra es pro ptiones sunt allatae verum jude actori jusjurandum cserre tunc non posse videtur; quontam ipsi .pro reo pronuntiandum est, quia probationes nunc mutuo sese elidunt,in res eo redit, ac si neuter
quidquam probasset m. l. ita. M. ii 8 de . . at de hoc fatis supra in Cap. I. g. actum est. Negamus quoque qum in hac l. i. de res cirula dubia ageren id enim totus legis com
extus, fatis refelli: Iae me admonet, quod Constitutiones Primcipum interdum permiunni, etiam post praestitum Jusjurandum ex integro causam agere, si quis nova instrumenta se reperisse dicat. quibus nunc solis usum sit: quae verba omnino indicant. iusiura dum hic axeo fuisse exaestum, quia actor nihil fere probare tuerat coipse tamem quibusdam suspicionibus premcbatur minime autem quia ab utroque plene fuerat .probatum quid namque tunc opu lauset jurejumdo, cum reus absque illo absolvi debuisset p Porte nobis quis objiciet, ergori Ctus non agit de jurejurando abactore exacto, sed hoc tantum verum est quoad principium legis, in posterioribus tamen generaliter loquitur, tam de actore quam o, uti patet ex verbis secundum eum ut&ex clausula legisjunct. I. 28. f. o. D. Eoae aut I. 3 6. 6. ω seqq. D. Eoae Altera, quae nostram magis adhuc tuetur sententiam , est l. 3. C. de Reb.
43쪽
eria ubi dicitur quod in honae fidei contractibus4 aliis causis
inopia probatisnum, causa cognita judicem oporteat rem decidere. Iam quid est inopia probationum quam, cum quaedam probationesciuidem sunt allatae, sed non sussicientes ad judici plenam fidem
taciendam, adeoque quae aliarum probationum opem adhuc des iderant. Ipsa vis verbi hoc evincit; est enim inopia, quasi sine ope,&opem aliorum desiderans, sic Cicero lib. IV ad Att. D. I. inopiam frumenti dicit, cum quidem frumentum erat, sed non quantum satis esset, ad cives omnes sustentandos, ideoque summa quicaritas. Sic Idem de Amis. c. . amicitiam, ait, propter inopiamri
imbecillitatem esse desideratam, quia inpe evenit, ut, cum ipsi per nos aliquid facere non possimus, ope aliorum indigeamus, adde Uinnium lib. I. suis quinimo apertus est locus Terentii in Phorm. Ati. I. β. 3: v. s. ubi inopiam copiae opponit Quid autem ad exteros decurrimus caedem voces inopia probationum o Curinrunt in I. a. C. de Mitis nec aliud ibidem significare possunt,
quam cum probationes quidem sunt. sed ancipitesvi parum idoneae ad plenam veritatem obtinendam Dixerant in commate praeceis dente impp., quod judices ex iis, quae servi contra dominum dixerant, sententiam formare non debeant, si tamen aliae probationes jam fidem veritatis investigent, invidiam praescriptionis evanescere. Ergo locuti erant de probationibus non per se, sed eo, quod servus contra dominum dixerat, sufficientibus ad sententiam formandam; His opponunt pecuniarias causias, in quibus nec invia prohatio. num servi contra dominum interrogari possint; id est, ne tunc quidem, si probationes non plenae erant allatae. Nihil itaque nobis ossicere debet unus vel alter locus, ubi inopia sorte alio sensu occurrit: nam ob id a communi re in legibus recepta vocis significatione in dubio non est recedendum. Uosiemus addere L IO. C. de Reb. cria quae ne ad materiam I. 3. C. Od. pertinet, ob verba ad exemplum alioraminc atque illam tum quoque illustraret sed potius redeamus ad d. l. , ubi dicitur, quod judex causa cognita hoc jusjurandum defcrre debeat, quibus innui videtur, quod non semper, dc ob leviores probationes ad id usiurandum sit confugiendum, sed cum judex ob dictas causas alium non videat cxitum. Ni Deus intersit, ius dignus Undiae nudus. In Primis autem os,
44쪽
quam in mores facultatesque actoris mulsi in an sit homo in teste vitae, scelerisque purus, an ero talis, cui etiam Jurato crederet nemo Sique eum virum bonum compererit Jude , aequius mihi videtur ut jusjurandum illi deserat, Quam, ut ob rei perfidiam, suamque bonam fidem re sua carere debeat.
Pergamus ad vexatam controversiam An emtor hereditatis gaudeat jure adcrescendi si non an venditor id, quod inde ad ipsum pervenit, emtori nestare teneatur Pone. Titius mae, vius heredes erant instituti ex paribus partibus, prior suam pomo. nem vendit Sempronio, post hanc venditionem Maevius aut deficit, aut portionem suam repudiat Quamtur, utrum ilia portio vacua Titio venditori, an em Sempronio emtori adcrescere de beat si venditori, an is, quod ex jure adcrescendi emolumentum adquisivit, in emptorem actione eXemto agentem transferre tenea. turl Inter diinciles, wabstrusiores quaestiones haec merito reserenda est, quum enim nulla exstet lex, quae eam decidat, tamen multum intersit, cui locus sitjuri adcrescendi, in varias iverunt Interpretes sententias Antiquorum, lati artoli, Curi unioris. consentiens fere vox erat emtorem gaudere adcrestendi Iure, uti ait Criac lib. XII. U. M. quibus Robertus, Duarenus, Impillonius Perctius, Wisienbachius aliique accessierunt. Contrarium tamen probavit jam olim Noster Iason. Ripa Salicetus, Ha cius postea Bachovius, Bronchorst Vinnius, occeimannus Ct Huberus quorum sententiam receptiorem esse Schoepserus adiit. D. de Hered vel an vend. n. s. praejudicio malam Suevius lib. II. de Dre adcrese. e. 2 testantur. Tertia est sententia Uoetu. Noodlii Cocedi, aliorum, qui quidem jus adcreRendi emtori negant, sed molumenta tamen venditori inde obvenientia caprIstanda me existimanti Quamvis vero quaelibet sententia praegnantes habeat rationes, semper tamen veri an aequitate Iurisque analogia magis fundata mihi Visa fuit illa, quae venditori. Qius adcrescendi, wapsum illius lucrum concedit. Quod ad
prius attinet movet me , quod jus adaescienti tantum obtinet
45쪽
inter illos, qui aut testamento, aut lege sunt coheredes L 33. i. . de Acq hered. I. . . de Suis , Legit. I. un. Io. C. de cad. tot quum igitur venditor, oui semel hereditatem adiit, sem, per heres manet, atque ille character indelebilis est l. 7 3. o. D. de Minor. I. g. s. l. 88. D. de Hered. inst. l. 3. .sn. D. da ' Pup. sab i., nihil quidquam venditio hereditatis portionis ipsi obitat, quia illa quidem et Teci, ut emtor vicem venditoris heredis obrincrct . . . 8. . de Her vel ali venae Cuod ad lucra dc damna I 2 f. Io. D. Od. cius in portionem sibi vcnditam . . pr. D. Eod. Whachcnus id accum est , ut quas
heres videretur l. s. D. Comm. Sem minime vero per eam cnditionem heres revera factus fuit, arg. Ἀθ. I i. Per quas persae. proinde necessario liqui debet, venda rem uic adcrescendi guid Te, non emtorem. 2 Quia in jure adcrescendi portio deficientis adcrescit portioni, quam portionem venditorem habere parct ex Lq. f. vlt. D. Si quis omisi. cau testam. quia non modo pretium habet, quod succedit in locum hereditatis l. 22. D. de Petit hereae sed ec, quia jus, quod semct adeundo suam portioncm in alteram portionem , si coheres forte deficeret, adquisivit, vice portionis fungitur. Denique , quia emtor quidem bona hereditaria, sive κω fuit hereditatis I. id. g. 2. D ad SCtum Treb. sive quod exhereinditate pervenit l. f. I. D. de Hered. vel a P. vend. habet, ipsi tamen hereditas mansit venditoris , quippe cum illa etiam sine ullo co pore juris habeat intellectum G so. D. de Petit hered. Haec de priore hujus quaestionis membro Qtiod ad alterum, mihi sedet. venditorem non teneri emtori praestare illam , quae tibi adcrevit. portionem. I Quia contrahentes pretium juxta unam tantum definia erunt partem, neque de altera cogitarunt, nec contenserunt, quia id viae latet ignotum est, ignoti nulla eupido. Ut canit Ovidius lib. IL Art. amar. 6 307. adeoque nec altera pam etiam praestanda est a venditore, tum , quia actus agentium ultra eorum intentionem non sunt extendendi,l. 77 D.de Contr.em l. 19. D. de Reb. ered. I. D. de R. . tum quia summa iniquitas Uriretur. si venditor , cum . . quadrantem hereditara vendiderat, pro
46쪽
pretio hula quadrantis valori respondente, adhuc dodrantem in
emtorem transstrre coseretur, tum denique , quia uti in alia, ita Win hereditatis venditione proportio servatur inter mercem cpretium . . C. de Herod. vod ι. 63. D ad L. Fale. 2 Quia nemovenditor tenetur lucemtori praestare, quam ei venditum est, quum ergo in nostro casu unius tantum heredis portio vendita sit, non debet venditor obstricctus esse .ut alterius heredis portionem sibi cretam emtori tradat; sicuti id, quod ex substitutione ad venis ditorem pervenit, actione ex emto peti non potest, quia alia est
hered1tas l. 2. q. 2. D. de Hered. vel aci. vend. ita, quod venditori
adcrevit, emtori nullo modo cedere debet, quia alia atque alia estres, quam sui vendita. 3 Tandem, quia hereditate vendita, iatantum venditum censetur, quod ex hereditate, eo quo venditio fuit contracta tempore, ad venditorem pervenit l. 2. g. I. D. Eod. cui adde I. 69 D. de Contr emi quar omnino sequi debet, quoa in nostro casu tantum una pars , utDote quae sola tempore vendi,tionis ad venditorem pervenerat, haneatur vendita, quodque vcnditor non debeat praestare alieram , quae sibi postea jure adcreis scendi obvenit, portionem.
An L 2. C. de Resinae vend. locum habeat in auctione publicti non satis constare videtur apud juris interpretes Casus est quum bona Titii publice populi corona circumstante, auctionabantur. res quaedam, post varias variorum licitationes, addicitur Maevio . qui omnes licitando vincebat , Entum puta florenis dimissa auactione, di elapsis aliquot diebus, Maevius putatis, rem emtam nea quidem quinquarint flore nos valere, atque ita te ultra dimidium laesum esse vel Titius, qui illam remisius quam ducentos valere florenos id se ne dimidium quidem veri pretii accepisse, existimabat, quaerunt, an sibi exta l. a. agere liceat ad id, ut venis ditio addictioque illa rescindaturi, vel laesio haec enormis resama. tur Ab utraque Mnegantium, affirmantium parte haud igno. biles starit interpretes, quos videre licet apud Menkenium in os
47쪽
sum obtinet; Doctores variant, nunc hoc , nunc illud statuentes. Quidam cum Matthaeo eumque secuto Wisscnbachio, disti guunt intc fiscalem & non fiscalem auctionem, hanc rursus m nec si triam& voluntariam dividunt, atque in posteriore 2 locum sibi vinis dicare autumant qua sententia non alii nus quoque est Meiac nius. Alii, uti Carpetovius & Cl. Echius subhastationem , cui auctoritas magistratuum solennit itis gratia accessit, ab illa, cui magistratus ad controversias tollendas intervenerit, separant, in prioru egi a locum dantes. Alii adhuc aliter vid. d. Menkenii Dis cap. . I Nos autem sententiae illorum, qui simpliciter in absque ulla distinctione remedium d. l. h. in auctionibus publicis obtinere negant nostrum adjicimus calculum , modo auctioncs illae, nec Contra jus I. 2. C. Si pro jubi. pen nec dolo, vel eo lusione factae sint tunc enim etiam ob minorem laesionem addictionem restin, dendam esse putamus ob I. o. D. de Evict. l. 16. C. de Res. vend. l. q. C. de Dr se. i. Uri. C. de injur. has. quia alterius do- Ius alteri damnosus esse non debet l. I. D. de Dol. I. denique o do contrahentium uterque sit major 2 annis .i4. C. de Praed. min. Movent me sequentes rationes A parte emtoris, quia ille . aut insano licitando calori, aut negligentia suae laesionem imputare debet, quod non prius in rem vendendam, ejusque vires vel merita.
atque emolumenta ex quibus ejus valor cognosci poterat I IS C. de Resi mend. inquisiveris . C. de Ae . emi quod ipsi integrum erat quum omnibus , antequam res sub auctione e
cuntur , earum inspiciendarum datur copiaci adeoque de injuria rueri non potesta haec enim non fit volentiin consentienti I. t s. R.7. Ex parteven ras, I Quia hic, vel mota sua, quod credito-xibus suis non satissecit, vel voluntate ipse sibi hoc damnum peperit priore in casu indignus est propter contumaciam , cui subveniatur, in posteriore in quodcunque pretium consenserat, idquerat, ideoque ipsi ibi debet, qui me emit, ut ait Seneca lib.
in auctione vendit, sibi imputare debet, quod illam, cri
48쪽
iDi nota esse debebat, tam vile pretium licitanti addix rit, aut addici passus fuerit, quapropter sua voluntate se circum. veniise in id, quod deest vero pretio, donasse censendus est,arg. L I . 6.9. D. d AEdil diu adde Lis de R. 7. . . D. de Corureret. L et . C. de Transacto Pult. c. ad Scium Velib. 3 Quia tunc temporis, quo auctio fuerat habita, res non pluris censetur fuisse, quam an frequenti hominum corona, quibus licitandi erat libertas , qui, qui de pretio frequenter inter se disserere lent, venire potuit. Fruium enim c usque rei pro tempore es , ut ait Seneca L. L. Videa 26. D. ad L. Rhod. de jact. l. 3. pr. D. ad L. Aquit. I. 63. D ad GFalcia. I. 1 46. D. ad Scium Treb. 4. 18. .sni de Mort. cau don. quia hastae auctoritas non facile dcbet convelli, sed Perpetuam habere firmitatem Luit. C. Si propter. pubi. pens. I. 3. Ide
Remi . pen. a. s. C, Fide bibin idque utilitatis publicae
causa , ut res in auctione eo iacilius emtorcs veniant qui aliter metu rescindendae addictionis ad eas non sunt accessuri, arg. l. 7.
s. 8. D de Minor. idco id, quod communiter omnibus prodest, speciali alicujus utilitati preserendum est Nov. 9. cap. I. se) Emtoris bona fides flagitat, ut subsistat addichio nec venditori faculistas tribuatur per 3 annorum spatium eam rescindendi ; hoc enim pacto semper incertus erit de tuo domini, quod itidem noxium Reip. est l. i. D. de M. I. q. C. de Divers praed urban. Denique 6 uuia nostra ι. a. ut d II. C. de Rescind. venae loquuntur expresseae emtione privatim contracta . igitur ad publicam vendidonem de qua non apparet impp. cogitasse, non sunt cxtendendae , vid. . . I. n. D. de Supeli legat praesertim cum corrigant jus vetus , quo contrahentibus licebat in pretio emtionis c venditionis senaturaliter circumscribere, nullo laesionis termino specialiter definito I. 6. . . . de Minor. I. 22. q. v D. Locat: Strieti simae ergo sum interpretationis , nec ad alia negotia quam de quibus expresse loquuntur, sunt producendae I. a. f. 6. C. de peli. I. 27. C. de ossam Fundamentum d I 2 humanitas comis muni utilitati cedere debet aut certe hominibus culposis, stultis non est tribuenda his enim jura non succurrunt jam vero vix evenire potest, ut sine culpa aut vendentis, aut emen-
49쪽
tis, tam gravis talio contingat in publica omnium auctione nim ut supra diximus dolus, aut collusio intervenerit.
Nunc age videamus .an jure Novellarum possetari pignoris vel u.
pothecae specialis computat beneficium excussionis Speciem gravissi,mae hujus quaestionis ita concipio: Titius fundum suum,quem Maevi in securitatem mille florenorum foenori datorum speciatim hypothecae supposuerat, Sempronio ignoranti hunc nexum vendusit& tradidit, Cumque postea moras necteret solvendi debitum Midcirco a iis pius a Maevi creditore interpellatus esset, hic tandem mones mtaesus, quaerit, an e jure Novellarum potestas sibi competat, pthis Sempronium bona fide possidentem in rem actione conveniendi, ad illum fundum consequendum,in consecutum distrahendum an vero ante in personam debito iis ejusque fidiutarum agere debeat, sique ab iis suum conlequi non potuerit, tunc demum ad tertium venire possidentem p o utraque parte stata hic magni nominis Uiri, Theoretici ac Practici etenim prius creditori concedunt, di polletari beneficium ordinis negant Cl. Huberus Hobpius. Pr- gens echerus, . Gothofredus, Biunnemannus, Berlichius, Thessaurus, Maevius, tracticorum Dictator Carpa ius, cum atris a Coccdo in Pure contris lib. XX. tit. I. vaes. 4. Ρagenstech. in θανὰ iniur vapuI COD. m. f. 8 laudatis, eorumque sententiam in praxi obtinere lil. Thomasius in mi Theor. pract ad Strauch. p. 29o Stryckius de Inus se2.sest ZZ.n. s. g. 8. Sergerus ad Laureis. quae II de Pignor quinimo illam a superiore rasorum Curia re audicata firmatam esse Huberus addit. D. de Pen. 9. testantur. Sententiae tamen, quae beneficium excussi is huic possestbri tribuit non desunt sui Patromi, quos inter est Bartolus, Baldus, Criacius ad Nov. 4. Struvius, Lauterrichius , Titius . Frant2hius, Gudelinus, Perextus, Rittersi iusius, Schragius,in plureWaNegurant de Pignor.p. VIII memb. I. n. N 7. Moccribisco supra itaco iis adstipulante adducti , qui varias pro sua sententia attulit decisones, quam usu fori Saxonici sere comprobatam 4Bergerus d. l. secundum in pronuntiatum esse Suuvius Mere. Disitias by Ooste
50쪽
38 assimant. Quapropter, quum hic sententiae communes cum communi Myraxis cum prini pugnent, historiam hujus qua stionis ab incunabilis Reip. Romanae repetere e re ore videtur, ut inde plenius rem cognoscamus. Videtur olim ante Servium Prae. torum lex quaedain uisic, qua creditori ante excussum debitorem principalem ad tertium pignoris sibi contracta fiducia traditi, cdebitore alic nante omissi, positis orem venire non licebat id enim colligere me posse puto . ex praefationein fine cap. vel 4. in ovo Justinianus sancit, ut antiqua lex valeat rursus, nisi hanc ad 1idejustores a iosque ibidem memoratos reli ringere malis. Ex quo autem teinpore JCtorum interprctationes cuilii et creditori ad exemplum directa a Servio Praetore introductae actionis , utilem etiam ex pacto nudo Servianam actionem adversus quemcumque hypothecae posscssorem, simpliciter concessierant, lege hac antiqua cessante in creditoris fuit arbitrio, an debitorem actione personali, an vero tertium posscssorem actione in rem prius convenire vellet l. D. C. de . N A., idque tunc temporis certi juris fuisse ae ecl. i . G. 24. C. de ignor. Sicuti illo tamen tempore jam invalucrat, ut creditores, priusquam pignora e Muerentur, praesentes suos debitores denuntiationibus ad solvendum, urgerent l. o. C. EM. Atque Imp. Commodus , ut fiscuς prius heredc suae debitricis idoneos e fidujuslbres, quam posses. brem conveniret, aequum putaverat . 43. D. de Pur. U. vide Cl. Nood adsib. XX. D. tit. i. mihi s I. Ita Justinianus inc liberam facultatem generaliter creditoribus ademit, sanciendo , ne illis lice, ut ad res debitoris a tertio detentas venire , antequam a debitore ejusque fidejuslbribus personalibus actionibus conventis suum consequi non potuerint, Novell. IV. cap. a. Auth. Sed hodie C. deo si A. Et Auth Amis C. de Pignor. In hac igitur Novella Imperatorem, licet non totidem, tamen verbis aequipollentibus, eo ipso . dum generaliter de rebus dcbitoris a tertio detentis loquitur, tam specialem, quam ger eralem hypothecam possidentibus beneficium Oi,dinis, sive excussionis dedisse facile inter omnes Doctores convenit; sed in eo omnis controversia sita est, an Imperator in Novell. Da. cap. I. derogato ure Novellae IV. noviter constituerit , ut
tertius specisis hypothec pinesi. indistincte, etiam non excusio