장음표시 사용
14쪽
HI T E , 1 et O n g, iti c L. PTOLEMIEI MAGNAM compositionem continens propostiones di annotationes, ibus totum
Rimagestum, quod sua dissicultate etiam doctiorem ingenio qpriessantiore lectorem deteriere consueuerat,alucida de breui doctrina ita declaratur di e onitur, ut mediocri quos indolere erudi. tione praediti sine negotio intelligere possint.
16쪽
Baroni inclyto,Domino in Dattentiet,ec Domino suo plurimum obseruado Hi ERONY
κTivra liberalium disciplina, omnibus sane uiris p γentibus, expetenda esse uisa semper est, Baro inclyte, quanqua non eandem laudaui rationem instituerint osemnes. Et alii quide ab antiquitate,alij ab utilitate earum . comoedationem ducendam esse putarunt: Aristotele, subiecti genetis, in quo disciplina uersatur, nobilitate, aut demonstrationiuncertitudinem, in primis hic spe ctandam existim Itiit Sunt qui laudem non mediocrem adferre putent arti, quod a uiris principibus tractata e c exculta quandocssuerit: Sie enim me dicinam nuper quis piam extulit, quod a Regibus administrata pridem suo isset, alius Iutisprudentiam illi prutulit, quod ab ipsis Imperatoribus proγfecta esse perhiberetur Et illi quidem nec9 ineptis,neo omnino falsis rationibus iisi Raisse pleris Q uidentur nam dic anticiuitas, non leuem comenda tionem rebus suis adferre potest, quando quae a multig ssculis per homina manus tradita fuerunt,praeclaram habere commoditatem est uerisimilium: Quis enim improbis laboribus persequi uolet rem ulla qus non insignem secum utilitatem adserat,sue ad uitae priuatae, siue ad rerum publicarii sumctionem Sed θc alia propria pulchritudinem admirationem sui conuerteγre,velut est de Diuinis rebus scientia, alia perspicuitate ac certitudine sua, mentem auditoris allicere queunt,ut praecaeteris admiranda sit, hoc quom in loco, Aristotelis sententia. Sic re principum uirorum instituta exem seplas Q, reliquos comonefacere, & uelut classicu aTolet, ad sui imitationem excitare caeteros queunt pulcherrimer quod in principum familiis, tum incommuni uitae ratione, quanquam ea persaepe a reliquorum natura dissensetiat, tum in rerum pulcherrimarum cognitione studio disciplinarum, uel maxime euenisse non raro animaduersum est, quod ea per naturam insita sint omnibus. Ergo si illorum qiiisq; suam artem recte ita commendatitit, num inepte fecerit ut astrorum scientiam, nulli cxterarum postponedam
esse assii mare instituat quod non singulis modo nominibus uti caetere sedi iniuersis prope hisce rationibus sese ipsam commendare auditori queat Equidem cie dignitate ipsius quis ambigat, cum Aristoteles ipse,hanc noPhilium disciplinaruin uelut exempli4 proposuerit nobis, S reliquis Mathematicis artibus hoc tittaso piaetulerit,multum sapienter ita praecipies,quando coelum ista immensam eam domicilia sabricam,in quod animos quom nostros aliquando subvehendos es e speramus, contemplatur, & iamiam ueluti uiam nobis illuc praparat, syderum ipsoru situs, formas, ortus, hisa a tus atq;
17쪽
tus atq; inintersum mouendi modum pulcherrime eomn strans. Cettuadinem tantam, quantam aliarum disciplinarum ulla,habet, siquidem argu mentis nCn probabilibus tantum, uti artes cxtera , sed indubitatis Omnino demonstrationibus sita Problemata communit Geometricis rationibus i tens, quae summum certitudinis gradum habere perhibetur. Cuius insuper rei argumentum non uulgare id est,quod in artibus caeteris cum non leuea insint persaepe controuersiae , in hac mirus esse ubiq; sere solet scriptorum
c sensus sit eliso pesticularitu eueniunt syderum radiationes appositissi me respondent qs. quae a magisitis demonstrata pridem sithre.Sic eclipsum
non solum anni,sed di horae,& momenta, re modus uniuersus. praedictio/nibus nunquam non exacte conueniunt,ut tam liceat eam quae post annoscentum quam quae post Diatim mensem futura sit eclipsim praedicere. Vsuu eius in Repub. nunquam non praeclarus extitit, ita Di sine ea Rerum pubis formae aut institui primum, aut certe stabiliri recte posse nunquam uidereatur. Qui enim dispersos in agris homines ratione quadam in unum locum compUtere,eos Q ad diuersas uitae rationes, traducentes ex feris θέ immani hus mites ac mansuetos reddiderunt,tegum quidem ratione quadam usi staise dicuntur, sed illam tamen huius disciplinae patrocinio conformasse dc stabiliuisse perhibentur. Sic Numa Pompilius inter caetera Reipub. curam, ad cursum Lunae in duodecim menses annum descripsime, re dum his Sol stitiali anno non cogruerer, intercalares menses interponendo ita dispen/1ase,ut vigesimoquarto quoq; anno ad metam eandem Solis unde orsi es sent, plenis annorum spacris dies congruerent. Dies itidem fastos re nefastos fecisse, quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum esset. Eam omnia prius cb 'uti ad religionem θά sacerdotes creandos obtinebat, per egisse traditur Antiquitatis eius argumentum, inter alia multa hoc quom fuerit Cum enim Pithagoricorum familiam in antiquissimas scholas rese/rant constat longe ante Pithagoram haee ita gesta fuisse, quem Centu an/nis 8c ultra post Numam in Italiae ora ultima circa Metapontum Heracis/sm m 5c Crotonam iuuenum amulantum studia coetuq habuisse perhibet Exculta quom fuit ab Aegyptiorum gente antiquiissima eius gentis ut, ris primar is sacerdotibus, inde ad Graecos derivata di Latinos homines, qui magno studio illam excipientes in rituum quoq; Eclesiasticorum institutione adhibere,& religiose usurpare coeperunt Fuit autem apud priorest homines tanta existimatione olim, ut Reges gentium ea sese oblectare &profiteri illam quando et sustinuerint, e quibus Ptolemaeus natione Aegyγptius,patria Alexandrinus,tantam est exercitationem assecutus,ut post iilum abolitis caeterorum eius generis Comentariis,opias ipsius solum ab Osemni do eiorum coetu miro consensu apprehenderetur tanquam consuma/tam totius artis traditionem cotinens. Cum igitur liber ille ob singula remidoctrinam artis studiosis omnibus legendus esse sed propter difficultatem a paucis intelligi posse deprehederetur: uisum fuit doctissimis hominibus operaeprecium fore si quis sententias difficiliores distinguens, ac breuibu
Innotationibus exponens, rebus quae in is cotinerentur lucem adderer, ea demes opera legentiti memoriar opem ferret.Ergo manus huic rei primam admouere
18쪽
jlldmouere coepit magnus ille Mathesius antistes Georgius Purhachius , /loco cognomine in limitibus Eauaria Austri est natus, Joannis de Monte Regio praeceptor Astronomica . disciplinae in Vienensi g*mnasio instaurator.bloruit aurem sub Diuo Fridericho tertio, uomanorum Imperato λie Austriae Archiduce, obexeellentem doctrinam magno honore restis pendiis ab illo auctus. Apud Joannem Bos arionem Cardinat. Patriar/cham Constantinopolitanum magna in existimatione habitus dumis L gatum forte Uiennae ageret, eius in hortatu impulsus, ad han commendaγrionem animum adiicere primum coepit. Mortem obiit, opere adhuc imperfecto nondum quadragenarius, Anno domini N. cccc. LN s. Resi/qtiam itaque partem, Voce praeceptoris delegatam sibi suscipiens Iocinnes de Regio monte ita perfecit, ut iacturam, morte illius acceptam pulchre studiosis sarciuis te diceretur. Fuit enim is quoque omni disciplina math matica,ita excellenter praeditus, ut nouus artis princeps ab omnibus habe retur. Apud potcntissimum Vngariae regem Matthiam eiusta regni uiro principes in summa fuit autoritate. Norinbergam inde profectus, magno honore a ciuibus suscipitur, di postremum ad Calendarii emendationem a Sixto quarto Pontifice Maximo Romam accersitus,rebus nondum persesectis diem obiit. Relicta fuere ab utrois opera in genere Mathematic' non
pauca, e quibus primum locum uendicare uidentur sibi, qua priscorum au torum interpretationem continent, quorum autorum lectione Oinnino ecipsi tales evaserunt, ec nostrorum quoq; hominum ingenia exercenda, atγque ad bonam frugem perducenda sunt, quod illi plane censuisse uidetur,
dum sitis elegantibus interpretationibus eam nostris uiam strauere primu Curadum itaq; nobis est, ut iis hominibus gratiam primum habeamus, in de annitendum ne eorum monumenta intercidere patiamur, sed nouis subinde typis instaurata in pub. traducamus, neque uero id tacite,sed cum Ap plausu,ac ueluti ruba praeeunte factit dum. Sic enim N illorum hominum memoriam refricari, ec iuuenum animos ad eorum imitationem excitari, subinde continget. Atque ista quidem ira peragenda nunc esse sane uidentur. Caeterum quod ad nos A ad praesens institutum meum attinet Heγros Clariis ratio mihi reddenda nune esse paucis uidetur. mirabitui enim sorte quispiam di audire cupiet cur tuae Bibliothece hune librum destinauetis. Mathematicae disciplinae custodem, oc fortassis existimabit, nobilissimorum Hercum ordini armorum strepitus, de foti turbulentiam,qua Muγsarum silentia inagis conuenire. Uerti quisquis is est, qui sic existimare uo let,nobiscum certe sentiet, si Veterum quo in Herou historiaria secum repetat, qui non in octo solum Iiteratum curam magnam habuerunt, sed inter ipsos quom hellieos tumultus eandem deponere nunquam sustinuere. Si quidem Philippum tradunt, Macedonia regem cum otimi fere tempore negoelis helli uictor as*adfectus exercitus. esset a liberalibuq tamen miis is et stud is humanitatis nunqua absuisse. Ferunt itidem magnum Alexandra illius filium, quo tempore armis exercitu in omnem prope Asiam teneret, regem. ipsum Dariu praeli js 8c uictoriis urgeret, eum auditiis Tet aeditos ab Aristot. libros Acroamaticos,inter omnia tame illa ec lata negocialiteras
19쪽
ad Aristotelem misisse,no eum recte fecisse, quod discipIinas quibus ab emipse eruditus sitisset libris foras aeditis euulgasset:Nam qua ,inquit,aliar praestare caeteris poterimus, si ea quae ex te accepimus omnium prorsus firant communia Quippe ego doctrina anteire malim, quam copns at opulentiis Achillem, Graecorum omnium quotquot ante Troiam fuerunt fortissimu, Legati ab Agamemnone missi, musica tractantem,ec sese cantu ac cythara permulcente in castris deprehenderunt Sie enim inducit ipsum,uαteris ille sapientie ac uirtutum magister acerrimus , ipsis. adeo Iuriscon/sultis uates uenerandus Homerus , ait autem de ipso loquens τώ ' ἀερον
φρένα τουπομι p cphydis Caius Caesar supra caeterarum litterarum cusram hoc studium, apud Alexandrinos degens, hanc ipsam Astronomiam
a sacerdotibus Aegyptiis discere sustinuit,eius et, rationem sic acceptam ad Latinos traduxit a aceam enim nunc Historiae illius pulcherrimu modum. quae inter media arma ab eo descripta, omnium nunc scholarum diligenti miris quibusdam modis exerceri solet. Diuo Augusto Caesare quis impetrator magis strenuus, quis eo ipso Musis magis amicus Praeterea infinita.
A nostris seculi principibus qua multa exempla proponere liceat,quibus appareat iisdem uiris es armorum laudem,id est nobilitatiς disciplinam stomus re literarum studia magnopere cordi fuisse. Quae de Fridericho tertio
Imperatore traduntur paulo ante retuli, addi potuerat sigismundi archise ducis Ai stradi consilium, cuius extant tum in reliquas literas, tum in disci/plinas Mathematicas ,earum. antisitem Purbactitum,haud dissimilia exis empla.Matthiae regis Ungariae proeclara sane 5 nulla non aetate memoranda heneuolentia est. Diui Caesaris Maximiliani, erga disciplinas quidem in uniuersum omnes praecipue uero Mathematicas latus ardor fuisse traditur, ut unius hominis,loan. ditabit,admiraticie proelectionibus puh. tum Astronomi tum Mathematicue relique nota a stipendia crearit.Sed quid ego rursus ista repeto logius,cum propiora adhuc exempla nobis suppetere que' ant. Equidem cum ante annos non multos a Viris optimis tuis. familiari/hus,depredicari audissem singularem amorem , se beneuolentiam ergastudia literarum Omnia, affirmabant autem non uulgari mole ea te amplecti
solitum, sed literarum pulchritudine adductum scilicet , quod in iis uersaὰ
tus cssies,easis ad amuraim tenere si gestiebam tumidipsum cognoscerere prssens aspicere,sic fore sperans, ut meae qilom alacritati calcar adderetur, intuenti hoc exemplum pulcherrimum , qualia ego exempla ad eXcilados nostros animos uehemeter conducere existimo. Dum quis cognoscat, in quam, insignem Heroem, claritate generis, familiae nobilitate ac diiiitiaraheata copi urgentem,miasarum quom sacris suum nomen dedisse,& in earum artis ita luersari, ut cum maximo ec exercitatissimo quoq; mista paria facere possit. Fauit itaq; hie Apollo mihi , aut quisquis alius itineris eius dux nobis Deus extitit. Nam in reditam illam ac pulcherrimam arcem subseducens,liones issimo spectaculo beatu meme reddidit. Deus bone quanta ego tum admirabar uirtutum illius loci agmina. Magnificentiam Gico eius domus,ac beneficentia,decente quadam motu grauitate,& suaui Derborucandore,ita delibutam,ut cogitatio certe mihi animum subierit,an emor
20쪽
libus praeceptis ista sic instititi, an conita qui de moribus leges traduntia
itum exemptoru imitatione eoneinnare eas consueuissent . Vbi uero de ii, teris incidisset mentio de Historia de Repub. tuni certe omnia loge malo γra deprehendi quam uel illi familiares mihi retuliment, uel ego in unius hominis,qui non solis hisce studiis sese addixisset, cognitionem uenire possesthitrarer. Certe sic me ista tum oblectauit peregrinatio, ut longe suauius uitam mihi duxisse hactenus uisus sim. Cogitare persaepe soleo, quantum
hoc sit Deorum intereste sodalitus, cum mortaliu uirorum exempla adeo excitare queant hominis animum Sed re id cogito aut omnino falsum esse quod scriptores de nostris olim hominibus tradere consueuerunt,quando humanas illis dotes adimere uidentur, aut ad priscam Germanorum gen tem, eam austeritate ac ira orum scabritiem reserenda, nunc autem desiisse, re caterarum nationum exemplo humaniorem factam es Te gentem Sic sayne mihi,iliam peregrinationem saepe repetenti, cum ipsis quoq; antiquis sicae Graecorum siue Latinorum familhs, ea nostrorum humanitas certare posse omnino uidetur. Ergo ut ostenderem me memorem eius adhuc ho spitalitatis,uisum est mihi repetendam esse apud te earum rerum memoria modi, quit,sarcetmiastes νι ein v mihi non minus odio αμ γνονae IuMe Caeterum dum nudam epistolam mittere parum operaeprecium uideretur,existimaui praeclarum aliquem autore illi adiiciendum quado tu disciplinarum amatissἰmus Heros mihi esse tum cognitus es. Destina uiati rem librum cotinentem, artem eam quae uiris principibus ec Heroibus femper fuit quam gratissima,&per eos homines elaboratam expositamm, qui rapud nostros Reges ac principes favore & autoritate plurimum ualuere
Quorum tu Heros principum mores, cum in botiis literis adiuuandis perflquam humaniter imiteris, in acceptandis quom hisce duobus nominibus imitabere,quibus ego uti tertius adii, claruehementer opto. Uale Basileae Calend. Septemb. Anno