Galeni Ars medicinalis, commentariis Francisci Vallesii... illustrata

271쪽

COMMENT IN ART.

sat non enim quaevis pars tua secari potest neq; quamuis particulam adeo graue est redundare,ut tollenda eius gratia, vel cum minimo periculo,aut cum labore non leuictentandum aliquid sit. Quod si partem redundantem,aut non audemus,aut parcentes la-hori,nolumus secare, tamen tentandum est transponere, quantum fieri possit. Fit partiuitanspositio, dum adhuc corpus crescit, sti--ctionibus,&ligaturis, qua, in aliam partem diligant,velut in crescentibus arboribus solent agricolae surculos ramorum dirigere, vierescant apte ivlchre . Ita si inter digitos manus,aut pedis, rucula aliqua aut aliqua, pars sentiactu generari, ius issimul eum digitis creuerit,in incessum aut apprehesionem impedice possit,cura assidua esse debet impulsione,aut fasciola,aut ligatura, per parte contraria ei versus qua conamur pellere, coinstricta ita dirigere. vi cu peractum fuerit partium incrementu extra digitos sit. Haec cura esse solet uinfans cicatrice in facie occasioe aliqua contraxit, ut in ipso incremeto extra faciem agatur cicatrix. Sed de hoc ritii gene--re vi sunt satis . Quod Galen obitetvicit, generationis omnium particularum,

De pro aliis fiunt . naturam esse opificem, medicum mutastrum verissime dictum est.

272쪽

MEDICIN GALEN L 3

Nam nulla medicamelorum vis est, qu par

tem corporis gener te positet,sed ut ab eodeGal. lib. de med. facult. dietiam est farcotica id est carnem generantia dici,ntur , quoniam tollunt ea qu generanti naturae imp ecli meto esse possent. Veru obiiciet aliquis Gai ipsum lib. meth. cap. s. dices cicatricem, qua constat esse particulam quae pro cute fit, alicuius alterantium qualitatum ope fieri ab aere scilicer aut medicamento. Quod si verum est costat cicatricis non naturam, sed medi camenta,esse causam Caeterum respondetur, Icatricem nihil aliud esse quam carnem durata, quam constat fieri a subiectie carnis natura, durati verba medicamelis quare hqc quoq; pars, etsi alterationem a re aliqua externa recipit, tamen generationem primam recipit a natura. Reliquum est id tantum genus, quod in partium situ ponebamus. Error verbampo situ ean stem correction Geta dicis araspositionem scilicet: qnae quo pacto fieri possir, debeat,dictui si est. Sed fit praeterea non nainquam reductio partis in positum meliorem, ipsiusmethoininis corrigendi labore, studio Vesu: si eui oculi nascantur auers , Ut in contrarias partem spectent pupillae ogen-

Verbosi term aue alter iii contrariam partem ac

273쪽

COMMENT IN ART.sidue spectare, obiecta illinc re aliqua in qua

oculi aciem intendar. Quod quidem ut pueros quibus auersi nascuntur oculi potest corrigere, ita eos qui alioqui apte compositos oculos habent,luscos facere solet. Aliis etiam

in partibus quaru volutarius motus est, per inde cotinget. Monet tande Gai. posse in eundem homine duo, aut tria aut plura vitia simul incidere. Quod quide est apertissimum, exopto tame explicat.Uelut,inquit, in eo qui ventre exiguum,& rotundum, Mincumbentem septo transuerso habebat. Na vitiata eratici eo magnitudo,formatio, positus, erat autem ae perie frigidiori. Haec quorsum dieie Gai. ut tu colligas, ut is qui uno vitii modo vitiatus est uno procurationis modo indiget, ita eu qui multis, multis indigere Eum verbcuius exeplo usus est in id quod secundula tura erat agerem ullo artificio dicit fuisse possibile,cutatum tam esse ut minore molestia sentiret, dato cibo pauco valde nutriete faci-

Iedeseedete,bis die in aliquib' eodicies legitur ter, in aliis bis,aut ter vicum, illud significatur,detrahendu esse quantitati addendum numero cibationu. Neq; solum hoc modo supplet quod detrahit quantitati, sed etiatribuens cibos multi nurrimeti sui tales qui cum rigua mola afferunt multu nutrimeti,' quoniam

274쪽

quoniam parum habent excrementi Hos innuens Hi p. lib.de Alimento dixit poteria alimenti melior est qua moles. Neq; olum exiguitate cibi curauit Gal. ne cibi septum comprimerent, sed etiam celeri descensu, vis ita oblati molestiam aliqua inferrent,tamen qua minimum fieri possir, durare Tu hinc collige eum cui ventriculus maior quam pro totius corporis mole sit,cotrario modo esse aledum, dato inquam,ci multo S parum nutriente dc tardius descendente, datoq; rarius. Nam si magno vetriculo non detur multum, non bene amplectetur, quare neq; coquet bene, si multum nutriat, datum multum reple

bit corpus nimis , si cito descendat appetet rursum cito, quareno poterit accipere aib, aut tentabitur fluxionibus venter. Sed quod dicit Gal. non poterat trafferri ad id quod secundum naturam, cum disputet non de morbis sed de naturalibus vitiis non satis exa stavidetur dictum. Sed ita explica, non poterat ad id quod natura rerum amat,hoc est ad optimam formationem transferri. Addit tandem Galen exemplum aliud , quo declaret,

cum non est emendationi persectiliscus, tamen curandum esse facere, ut aeger minoricum molestia id vitiu ferar, velut illi qua ob inridem angustiam venarum in hepato ob- struetio.

275쪽

COMMENT IN 'T.

structionib' erat opportunus,ex Vis erat,quado latiores iam vias facere non poterat,exrenuanti semper victu uti, hoc est inicindete ocaperiente,& succos tenues generate. Sed de his hactenus.

Reliquum adhuc est num commune sim-ρbicium. instrumentabumpartium, solutio continuitatis,quam serre aliquis non cocedet

integre sanis inesseposse aliquando esse enim

semper asitones,non idens 1simiis dubitationem fore de alijs omnibus generibus Nisii enim actionis ιο sensibilis, di ingua mo bua sanitate, sed se dum qualitate istosirionis intelligatur solum,necessarium erit dogma sempiter pasilonis recteres cunu murus habeatastiones omnes primas. haedo poteunca magis commem de ea libν sescipietur-on docer Gal. quod tamen iuxtaanstitutum videbatur hoc loco debuisse facere quomodo emendandum sit hoc vitium quod in solutione corinui est,cum accidit homini nondum monti sed diuertit ad eam quae Monε an possit esse solutio continui que: non sit morbus Certe hoc puto fecisse Gai. quoniam

276쪽

quoniam quae morbus non est,aut curam medicino petit,aut cotὶ eandem suam reliquet solutiones siue ulcera, de quorum curatione est mox dutiariis. Sed perpendamus eliqua.

dicit non esse quod quisquam putes selut ionem sempet esse morbum, qucinia etsi sit vitium d praeternaruram,tame potestes exigua adeb, ut non laedat actiones Hirs manδε- ste. Atqui,inquit,si morbus a clispositione sana non separaretur magnitudine , sed solum dispositioni sipeci hoc est, quod taeter naturam, aut naturale sit dogma sempiternae passionis cogeremur concedere lucinia nutalus habet actiones omnes optimas. Hunc sermonem non possum ego omnino probate,

primum omnium concedit tolutionem omnem esse praeter naturam,eam Verd quae non

sit morbus exiguitate solum dinerre, deinde quanquam vere dicit non statum dispositionis specie sed etiam magnitue, ne lesionis distingui morbum a sana dispositione , tibuit tamen magnitudini laesionis tantum, ut hanc

scitum dicat esse satis ad distinguedum Quas omne quod prerer

naturam foecie, ac si crescat morb' fiat, ouod tamen falsum est. Nam longe aliud est esse secundum naturam vel praeter naturam,silae- detreiniones aut non laedere. Multa enim nasci iura-

277쪽

COMMENT IN ART

laedunt,ut multas exemplis antea explicatum est, atq; ut morbus sit, utruam est necessarium,o It sit praeternaturam, ut satis iam actiones iqdar. Quare quaquam dogma sempiternae passionis demon

strationem habere antea concessierimus,consat tamen non inde eam habere,q, nullus habeat omnes actiones optimas. Nam citra omnem morbum ob naturalia vitia,quq non exiguitate solum, sed specie etiam disterrent a morbis , possent citionesaliquot vitiari. Atqui ut reliqua omnia, ua hoc quoq; vitium quod in solutione cosistit,videtur mihi pota se censeri inter dispositiones quae nondum morbi sint duabus causis, aut quod si exiguum,aut quod sit naturale velut si eui a primo ortu facta sit auricula velut evulsari citra ulcus, sed cute interstite decidat pendens Atqui talis solutionis corrigendς pro

pris ratio erit,exulcerare utrasq; partes,quς-cunque per errorem formationis separatae sunt, uniret ea parte quaerunt exulceratae,

coalescent enim ita, maxime si partes per non sint valde sece,& in tenello adhuc pue

Causo aute ad eos quos omnesputant aegrotare salubres confinuapercurramus. Agen

278쪽

M EDICIN G A LENI et ore intemperiei incipentes, definiendum ergo hisprimum, qua parum abest quin omnes me

diei dimittanti alias quidem esse sa&bres faciatam inreperiei vasa eius quae adhuc, t. dit eius quae futura est,alias. Huius quidem 4H-mae quaeaeam sunt in parte artis quae doceap cauere, quaedamo ea quae sanitatem tu ων prima autem omnium insola curatiua: mediae aute inter)tros dictae, O in ea quae praecauet, O in curativa Factum enim iam edi existentem morbum curare oportet: eum qui nondum est , erit tamen inrabdere, ne ex

disti rione coetoris at eius autem qui fit, quod iam es facitam curare, quod auremfer, prohibere eri Prohibebitur autem distositione ex qua natum efferi sistata. Vocatur Per hae disrofri causa antecedens actus iam morbus curabitur di positione quae prima actionem naturaleiadit,setur qua O ipsam dicimus esse morbi essentiam.

IAm incipit de curatione aegrotanriu agere,

atq; in primis eoru qui laborant morboseiacundum temperamentum.Morbu, dicit,aut timeti solu,eo quod videatur imminere,aut

so factum

279쪽

factum esse iam,aut fieri. AtquLconstat in eo

quod fit, esse aliquid quod siti m factu desali

quid quod timeatur. Vocatur ver medicis morbus factus, non quicunq; ad summum incremetum iam peruenit , sedis solu qui neq; fit, neq; seruatur Iam a causa. Quare fiens est, quicunq; aut fit adhuc,aut salte pendet a causa conservante:atqui in hoc ipso si crescere iam destiteri est quod timeatur, ne stilicet in morbum factum migret Gratia morbi qui timetur,non est 'te dum curatione non enim curatur morbus qui no est sed pr cautione sola aut Valetudinis procuratione. N mirum causa timendi morbum est ut mala hominiimatura tucq nihil agemus aliud quare ducere hominem vetur .antea dictum est aut dispositio neutra,tuncq praecauebimus,

curantes hanc neutram dispositionem demoliriis ne ex ea morbus fiat Graiia thorbi facti utimur curatione Ala,obiicimusque ei dispositioni quae vitiat actiones, quae quidem ipse morb' est. Gratia fientis morbi, praecauemus ne fiat quod timetur,amouedo causam antecedentem vocatur antecedens quae intra corpusipsum passionem antecedit, velut putrens succus Abreydein curamus quod factum erat iam. Vbi legimus quam ipsam dicimus esse morbi essentiam , legitur graecis codicibus

280쪽

MED ICIN G A LENI Icodicibus γα-ὴς xli τά, αιτ α, id est esse morbi causam Constat tamen vitiatos esse codices, proderici lege dum fuisse ιυσἰαν nam .uod laedit perse actiones est morbus, non morbi causa. rario autem νnum habet primum Ο maxime communem scopum,id quod contra

Hum espassioni quae soluenda est. Ex hoc au

tem generesunt omnes ause facientes sania ratem,particulatim autem ex amicuique con

dem ratione.Si enim immoderarum est omne quodpraeter naturam, m. rarum ero quod secundum naturam,necesse omnino est immoderatum a contrario immoderato ad moderarum re . Constat aurem secundum poten- non secun Dm amationem calidum rigidum, oequaecunque alia huismOαι acci' otiortere. Geo aurem ecundum potenvim quidem quod issi a Pere est,qualis di-

tatur:Secundum ginarionem aurem quod