[Civitates orbis terrarum. Tomus quartus]. Vrbium praecipuarum totius mundi

31쪽

T ORNACU M

ORNACU M vel Tunnacum, sue ut se nus in suis At Vaticis, Torna Cu, Anzonino, Galliae Belgicat urbs ad Scaldi m , in Nerviis sita, in Colis Gallisi O urnay, Germanis Dornech, curioso antiquitatis studio, Baganum Prol Vide zur. Primain Nerviorum sedem quondam fuisse,praestantissimi Cos moἶraphi probatique auctores, magnis rationibus ducti, existimant, Vt hin CI Ornacen sies,antiqua appellatione, Nervios, passim nuncupent. Tanda anti qui late praestans, ut certa illius origo, varie a litteratorum turba disputetur. Vero Corum propinquior videtur esse sententja, qui eam a Nerviis condita tradunt. In Ca Altham erus est,m Tacitum, referens Plutarchiam, in vita Caesaris Sc Appianum m libro, qui Celticus insicribitur, illius opinionis auctores.Ad quam & illi accedere M. D. XV, quo arx ab Anglis a disiuasi coepta est & eum quoque locum coria prehendit, Castellum VO-CaDaz T alloriam Uero opinio, ad monumenta literarum etiam relata a malitibus Hostilii RomanoruRegis d Ornaciam conditam, Hostiliam nuncuparam , ob rebellionum cum fabulis assinitarem habet. Neque enim ante Caesaris in Galisam Belgicam aduentum, Nerviorum nomen, nedum illorum Opida

Romani S nota fuere quo nullus ante eorum exercitus peruenerat, qGemadmodum CX ipsiuSCommetariis, ni hic breuitati nudendum, manifeste comprobari poster.Bccanus in suis Atuati Cis,& Voci S no ratione intelligi vult,4 Ornaciam, non fuisse antiquiti mam Nerviorum Clariam, sed primarium aliquod Opidum, ante hanc condi tam in Nerviis fuisse. Ciam enim I Ornacum, inquit ,conderetur, videntur Alienardii quos antiquiores, & primos Nervios iudicat noui Opidi viciniam, hac ipsa voce nodauisse, Dorna cum vocantes. Dorna enim, tan tundem sinat, ac si la tine diceres , pluS aequo appropinquo ilae,fere nimium accedo , Ut hinc intelligendum veniat, primarium aliquod opidum fuisse, cuius respectu, haec ni itala vi Cinia Dorna conueniret. Eiusmodi enim comparatio, minoris est ad maius, dc posteriori S ad prius, non e conuersio , si linguae proprietatem & collationis modum seriae mus. Ad quam vero urbe re quae antiqui tus fuerit illus rior, Dornacum, comparattam, hanc appellationem accepi ste di mus,si non ad ipsum primarium Nerviorum caput, cui siper eodem flumine non longo interuallo imminebat Et vera fine eorum fuit sententia, qui nimiam hanc viciniam esse dicebant, uti sectata teras,luCu lentissimo argumento comprobauit regionis Principatia, ex Aldenaro, Tor

nactam transla zo,Vbi iam olim caput est dioeces c s Nerviorum: Atque harC quidem Philo phia Be-can quam alius post eum scripto pari quidem derivatione, Led diuerso insta turo,imitatur. In Nerviis. 1 ornacusmunc Urbs, inquit, primaria est; Sed quod sub Iulii Caesaris aduentum nondum e citi sie creditur , quia in suis commentariis eam nusquam nominet ; colligi non potest , alioqui cum nulla ibidem nominet, siequeretur etiam , quod dictu absiurdum tamen esset , nulla in Nerviis tunc fui ste opida , quos tamen suis finibus & Opidis uti, Canar iusse it , Extitisse autem id temporis Tomacum , vicum saltem Vel opidum , etymologia nominis arguit, si nomina rerum, ex propria cuiusque vernaculae linguae significatione inquirenda & aestimanda sunt. Tornacus enim ex duabus simplicibus componitur dictionibus Germanici S , qua Lingua Nervios, tum locutos esse constat, nempe ooerne id est, spina de V Vic Id eit, vicus: ex quibus compositum est, meria euvie, sed euphaniae causa & breuitatis ergo qua in compositionibus Germani gaudenr, dixere Doet nycqua si spina: vicus. Sane Cael ar, ubi Nervios densissimas incoluisse syllias sicribit addit, eos spinetis ac rubis circumnex1s & complexis, insimul pro muris usios esse sicut & hac tempestate, familia est antiquisnsmi nominis quod Princeps Antonia: illis locis gerit, qui se PrinCapem Espinoy vocat, quasi dicas, principem sipinarum seu sp raeti, qui Tori iacensiam longo temporeSenes callus seu protector extitit. Atque harc qaidem ille. Alii sinat qui scribari a quodam Turno,Neronis iussu, codiram vel restitutam,

nomen ab eo accepisse Alii, iussu quidem Neronis conditam, sed a turri, quam Guntianus Comes substruxerat, appellationem Corritam. Quam quidem sententiam Melerus videtur amplexus tomo IlII. rerum Flandricarum. Vertam & haec sententia multi S non sine causa improbatur. Ciam enim Nervii, ut testes 1 t Canar, TacituS,Strabo, nario sic Germania , no mutuati fuerint opidorum si rorum appellationes ab gente extranea, Ced suis ea nuncuparim vocibus, pura Torna sitae TOrnech. Quamuis Flandri & Brabantini, oui a Genuino Germanorum adromate declinarunt, non forneck, sed Dornyc Vel Dornec pronuntient, pro D Germanonorum T literam Vs carpata res fornacum inter veteres D. Hieronymus in Epistolis ad Gerontiam scribens, & Antoninus ritas, in Itinerario memorat , fane ex histoma Ecclesiae fornacensis ad Darer, circa aranum Domini CC. LX A. I . I 1 atonem, siue Piatum, postquam Carnuti sementem Verbi diuini te Te Torna cum etiam salutifera doctrina imbuisse instita tisci, relietionis verae mmistri S, ECClCsia ira planeasse, quae mater Ecclesictrurn Flandracarum foret. Cumidicus Eoi copalis sedes illic fueri r in j tio consti tuta, hinc facile colligi potest, eo tempore non vile alita uod se isse Nerviorum opidum, si is vicinis omnibus celebrius. Quja nimirum antiquissimo Ecclesiarcano ne cautum es soli copos non in Castellis,aus CXiJUjS Opidis, Vicis, Villisque obscuris, aut solitariis municipiis debere cons ratus , sed ad maior S POPVlOS, iste licia tiores hae cillitates. Neque enim ullum aliud in vicinis locis, quae Nerviorum fuisse VidCri Possi Dr. CXLatia Uz Vnquam extitisse apparet, tanta antiquitatis & ampla rudinis opidum, a ut cerre Vllitas opidi Vestigitam, an quo ante Caffaris aduentum sexcentos Necatoria Ccnatores habitast Pi Obabj Cr i ui Picari possemus,aut in quo, temporePia ton as' cathedra'

32쪽

TORNA M

33쪽

cathedra Episcopalis, ex canone Ecclesia, merito collocari potucrit, sirer Orientem, siue occidentem spectes Esi autem, hodie ampliora quardam vicina stant OP da , ab Co tempore Vol co dira Cl a ricta, liinc fatis manii cste coniici porcii Amplissima prosccto & si Olciar so 'ac bitas I O in acu sci: il O tilli, variis i

cium CXCO

Hersis teporibus passa, paucis annis post singula S miliationes, prisimum decUS facile recuperauerit i O-teris est non solum ciuilini opulentia, sed ipsius etiam Vni Ueri ira i PO Cn ja,qua: bona maestria I , S CC-sos annuos prae caeteris Belgii ciuitatibuS posside z,& meriam impertu , quod altam iustitiam vocatar, suumque magistratum habet exercetque, excitis O Regis Osticiario, Edincia habot plurima muli o antiquissima ad eam formam qua maior ardificiorum pars Coloni N AS ippinre conspicitur, & pura nitar a Romanis in eam rationem restituta. Inssignem haber Ecclesi. C rbe rati s Basilicani, in meditullio quasi sitiam, D Uirgini Mariae fac ram, quinqUe maealtis zUTribu S, Ormam crucis Burgundicae refcrentem. Cuius chorus,prae caeteris aliarum Ecclesia i Cathedralliam, Prouincla Remensis imo totius Bel git, merito laudatur, cum ab amplitudine, CUma si mima for icis Cla Uarione,& lucisci aritate. Ossi currudium rem nusquam fere solennius peragitur, honestillimi S ab an 'quo CCTU aris caeremoniis. Sunt in ea tres & quadraginta Canonicatus & pra'beda honcstae sustent xioni 1 ilicience, praeter tres prcecipuases aliquot minores dignitates Sunt quinquaginra & plures, quo an P, Cappellani, de duodecim Canonicorum Vicarii Sunt Ecclesiae Parochiales decem S septem , quartam nouena citra Scald 1m, Dicea cessis Tornacensis, reliquae tres vltra Scaldin Dicesesii S sunt Cameracen US. IS enrna fluuius, utramque Dicecesin diuidit. Gens religioni pietatique Christiana dedita a ramCrito sine, tor animularum picntissimarum habitationes, conuentus & fundariones, quibUS omni, aeraris, se XUS, & conditionis honesi nibus, misericordiar, pietati sique ollicia exhibentur, Virginibvis, VidNjS; Pephanis, peregrinis emeratis Dei ministris & quouis morborum genere aduectis. Tanta est Ba e Ciuitas, Vi ctrira continentibus ardificiis, & loco rurisdictionis proprio,per se consti tuai Vnam Prouinciam Eslgu, quae Vocem ser: per habuit in conuentu orditium & Prouinciarum Belgii, non minuS ac Brabantia ipsa, Flandriaque cic aliae maiores Prouinciae. Aer illic salubris,ac subtilis. Ager circum VicinUS,Pratis, nem0ribusque abundans, gleba est fertili, tritico quippe ferendo, longe foecundissimus Non sun illic palude non aquae stagnantes, nullae mirices aut terrae steriles. Atque ideo,quamuis non late se Caerendar illius terri toriam, - magni tamen eam Principes viri fecere, Vt his nostris temporibus Princeps Parim Crassis, qui domicilium in ea sibi de legerit. Distat Atrebato Artesiorum Metropoli XIV. Leu Cis CamCraco totidem. Gandatio XII Han nomae montibus IX. Duaco VIII. Insula, & CurtracO V. OrnaCum in Regum Fran Corum potestate fuit,vsique ad annum M. D. XIII. quo Hentacus Octauus Angli Rex, post aliquot mensium obsidione, eam Lui iuris fecit, qui anno M. D. X VIII. Francisco Francorum Regi eius nominis primo, certis pactis

Si conditionibus eandem restituit. Ac demum anno M. D. X XL ab e Xercitu Caroli V Imperatoris, uti Flandriae Comitis, imperatum facere coacta,Flandriae rursim assCrta in. NIDO, haeredIraria successio

ne, in Philippi Regis Catholici obedientia, hoc anno M. D. LXXX VI. versiatur.

34쪽

L A N D RI A uniuersa hodie in tres praecipuas partes diuiditur. In plandricantem seu Teutonica, in Galli cante, & Flandriam Imperatoriam. iic dictam, quod ea pars dudum Romano Imperio subiecta sub eiusdem etiam tutela fuerit. Haec autem & Alostensis Comitatus dicitur, ab eiusdem no minis in ea Oppido; quod amplum ele gans, municiam,oportuno situm est loco ad fluuiu Tenera, Valgo, Dender, qui in Hannonia ortus principatum Alo stantina fere decussat, seq; in Scaldi m Tenere mundae e X onerat θ duobus miliaribus Tenera munda, quinque Gandauo , quatuor Bruxella,&sex Mech linea distans. mercatus oret , & potissimum negociatione lupuli,ssos est, ad temperaturam cere stari nullis cognitus, unde Atosti incolae quaestum haud poenitendum faciunt. De primis eius initiis itaMeiems Annalium blandri carum lib. primo Clodoueus, inquit, Anno domini CCCCLXXXIX victo, & jnterfecto Si agrio Romano, Suessiones,& quicquid iub eorum imperio Romani esset iuriS,ad Francos transtulit. Quo item anno, Gandenses, pulso Romanorum praeudio, in ius, ditionemque concestere Francorum. Legimus in Belgarum historiis, Gandauum occupatum fuisse a V Vandalis, Caroli Principis ductu circiter annum a partu virginis CCCCXI. contraque V Uandalos, Gandauum tenentes a Gothis,in Nerviis tunc dominatibus, Alde nardum ti A lostum, castella fuisse extructa, locumque a V Uandalis dictum Ea namque tempestate, tanto numero Germani Rhenum transiuerunt,ut Belgiam omnem, aut submotis aut deuictis incolis occupauerint. Qua de re S. Hieronymus ad Gerontiam scribit. Prima igitur fundatione, Castellum, Alo stana haec patria fuit, quae temporis successu, in elegantem Vrbem excreuit, distinetiim plateis, ornatam Ecclesiis, murorum,&aquarum ambitu, multisque propugnaculis Valide munitam. Est in ea collegiata Canonicorum Ecclesia D. Martino sacra eleganti structura inchoata, quae, cum surrima D. Vetri aede in Ubio rum Metropoli aliquando perficietur Sunt ,& coenobilicae societates ibidem diuersi sexus variae, ut Carmelitarum , Guilhelmitati oram, Sororum Grisearum, quas vocant Nigrarum,&Beginagium. Est & misericordiae,pietatisque officina, Xenodochiu, Domus senatoria perapta, rus aciosum,nundinis hebdomadalibus celebre.Subditos aut habet CLXX. pago S,dominaturq;,& extenditur haee ditio usq; ad muros ciuitatis Gandensis portas Alde nardi, & intra suburbia ciuitatis Teneram undae. Cotinet praeterea Alostense territorium .duos principatus: videlicet Steenhan sensem, amplo dc populo λ pago insignem, qui peculiaris est Ἱomini j. Et Geuerensem, ex quo comes Egmundanus Principis titulu obtinet. Quin & abitu suo Aiostense territornu,aliquot Baronatus comprehedit,ut Lyehenhe,Neyghe, Solleghem,Scori sie&alios. Hoc autem Comitatus titulo, quo Alostensis altio est ornata, salutatur Philippus Hispaniaru Rex, ibidemq; inauguratus est,praestito solenni iuramento. Huic Comitatui conluctu

est territoriuV Vasiae & coplures pagi, necnon quatuor officia, vulgo dier 2 aibad ten/ quo nomine quatuor appellatur oppida visunt Hulli quatuor miliaribus Ruppei munda distans. Alteru est Axele, paruum quidem, sed amoenum oppidum, miliari cum dimidio Hul sto,& quatuor Gandauo abest. Tertiu Bouchouten, duobus milliaribusab Axele dissitu. Que admodum es quarta Asienede. Ad quae quidem quatuor officia,respective nonnullae iurisdictiones,& ditiones spectanti Et , quia vicinae simi mari, in iis passim sal priu&criadum, nitore praestans,quemadmoduin in Lelandia conficitur. Hic autem Alostens s status, cum quatuor ossiciis conquisitus fuit tempore Henrici quarti, per Balduinum Pium Flandriae Comite. Et,qur tractus proprie Comitatus nomine censetur, sub se habet ciuitates Teneras ndam, Gerardi Montem,& territorium Born heimense, dat landi Porro,vt haec Flandriae portio Omnium fertilissima habetur ita & in ea Alostam excellentium ingeniorum tem per patria, & genitrix fuit,qui,dum non domesticis tantum, sed & extetis innotuerunt, Alosto splendori & ornamento fueroe. Hos inter Cornelius Scribonius Graphaeus,non ultimam laudem meretur, cuius perhonorificam mentionem Gaicci ardinus frequenter facit qui apud Antuerpienses, secretariatus officio magnifice praefuit, & in eruclitorum ordine, a Philippo Galleo Celte depictus,a Benedicto Ario Montano,tali carmine decoratur: Magna tuum celebrat Corneli amuerpia nomen, Te ciuem canit illa pium .mumgministrum, Tradito innumeris quos habet hospitibus. Scribere qui benescupublica, qlligerere. Verum is,etsi vita functus in filio tame Alexandro Grapheo, multi ingenii,&rarae eruditionis Viro, natus videtur, qui poeta est piaestans,& tam elegans scriptor eius ut manus aemulam timere nunquam possit Est &Alostentis Nicolaus Stopius,vir literatissimus,& plurimorum auctor operia m. Sed & Arnoldus Mermannus, Alostensis, scriptor est,& historicus summus, quod illo 1ane tractatu, sempiterno nominis sui elogio, palam, & probaram fecit, quem de omnium gentium conuersione edidit. In quo, velut in theatro,aut scena proponit, quibus Apostolis,apostolicis ve viris, quibus Pontificio. Maximis, quibus. Imperatoribus,seu Reg bus, seu Principibus, prouinciae quaeque ac populi ad Christianam religionem, verumque Dei cultum,abdicata supeisti- ione venerint. Itaque huic operi conuenientem titulum fecit , Theatrum conuersionis gentium. Idem etiam Chronicam, atque annales promittit, quibus demonstret, quando &quo tempore, hi, atque illi populi a Catholica Cliristi fide defecerint. Maiorem autem in modum haec patria, ortu Petri Alo stant .pictoris & Architecti omnium excellentissmi decoratur , cuius varia extant, summi ingenii monumenta. Vertit ex Italico in Gallicum,&Teutonicum, seu Belgicum sermonem librum de A rchitectura se bastiani Sertit, eum, qui est de quinque columnarum ordinibus, Ecaliorum membrorum , siue ornamentorum Etrusco, Dorico,Ionico,Corinthio, compositus. Extant enim quinque libri Sertii de Architectura, licet septem quandoq; promisierit. Edidit insuper Petrus Alostanus etypa, sane visenda de vita&moribus Turcarum, quae Constantinopoli obseruauit,ubi Solimano Turcarum Imperatori, ob raram artis praestantiam, adeo carus fuit, ut Alcoram sui oblitus, ab eo depingi voluerit. Qui Gum, de manu sua, annulo,gemma, equis, vest1bus, auro,& ueruis, regia munificentia auctum hori orifice dimisit. Quae Bru-xellis deinde in annuas pensiones conuertit Sed breuiter huius Alo stant laudes commemorari non possunt, cuius ego genium&manum,quam studiose adseruo,frequenter demiror Dominicus Lampsonius, dum celebriores Belgas pictores carmine comendat,ita Petri Alostani commeminit: Pictor eras,nec eraue tantum, Petre, Pictor, Alistam Cuius opus pulchras aediscare domos. Oui facis hac orbi notius arte tuum: Seritu, hanc Italos,tu Serii deinde bilinguis Multa sed acce)sit,multa ars tibiparta labore, Interpres,Besta ranci nasis doces.

35쪽

ALOSTUM URBS FLAN DR f IMPERATOIUAE FIRMISSIMA

37쪽

N RA,nitidissilinum peramoenae Brabantiae,Episcopatus Anuerpiani oppidum, tam lo-- Cinarura, Udm arte & opere munitissimum, & maxime, hi sice intestinorum motia um Q Oribu partim ab Hispanis, partim ab aliis, qui pro diuersa fortunete,& proditionii Oceasione eius diuersi possessores fuere, nouis molibus Sc propugnaculis, Vallis & λstis

multo magis firmaturii est, ut validissimis Brabantiae ciuitatibus, nunc merito annurneretur. DUobus An uerpia, totidem vero Mechlinea miliaribus distans, ad Netam flu- tuum,a puri zaze fluxus ita nominatum, ut Becanus in suis Atuaticis asseri situ tam co- modo existiri Vc vicinis Anuerpianis , MechIi11iensibus & Bruxellensibus propitium, plurimum commodare;offensium non minus incommodare possit, quod nostra memoria in Geulicis Belgicarum prouinciarum motibus videmus Ciuitas est apprime elegas amoena; adeo, ut a nobil Ibusdc mercatoribus, quos opum assi uentia & rara lucrandi Latietas ita beauit,Vt a negociatione abstinere , & d curis & hominUm turba remoti pacatam vitam degere velint, otii & quietis domicilium ut plurimum deligatur. Inhabitatores ali t terra ad humanitatem ,ciuilitatem, & benignitatem factos, croscitque indies & augetur accessione nouorum aedificiorum, incolarum , & facultatum, ratione vicini An-uerpiam Empotii. Nomen habet si Becano credimus ab honore & principatu populi, eo quod Dornenses , prima appellatione, non Anuerpia sed Lyram euocentur,atque inde tande An Uerpia:Ambivaritorum enim tribunal, in quo de iis ageretur hominibus, qui Principis pa trocinio, quod feUdUm nunc Vocam Us non ement de- mercaruS, negotiatioque ac distractio tam frequens,ut fidem excedere videatura odieque abundat lanificio, &aliorum OpisiCum mercibus, quin & triuialibus scholis & optima primarum artium traditione, pacis tCmpore, pice stare semper solebat .Forum exhibet tam amplum & elegatissimorum aedificiorum nitore circundatum ut hoc nomine cum Omnibus totius Brabantiae ciuitatibus certare queat. Habet inter alia monasterra, celebrem Carthusianorum Cremum A nuerpia, tempore Martini Rossemii huc translatam. Magnificam etiam Ecclesiam Colle ala quae in historiis monasterium dicitur,D. Gummaro sacrum Qui famosus de celebris Domini Condit,& erupit fons largissimae aquae,qui adhuc visiitur in Ecclesiam Lyrensem precibus suis a Nortinannorum barbarie defendisse legitur, qui euersa Mechlinea, ad Monasterium Lyrense Venerunt,&in eam ignemi n1eCertant,sed Gummarus e cano suis meritis contra eos Pugnatas, ignem excinxit. HaeC Μolanus Indiculo fasLQuemadmodum olim a Norimannis, ita & hoc tempore ab us,qui RegI In Bractantia se magnis conati usoppo erunt,& infausto omine, Geusii dicuntur,graues est Lyra CalamItates Perpessa, qui eam aliquanto te'

u Da aocinat L am in potestate Regis Hisp.tradidit. Simulas enim se ad Opima praedam cu suas proficisci,

profunda nocte maxima boum, equorum, Sc hominum praedam adduCes, portam sibi ruitit aperiri, aper tum est Datuum ostiolum,ille hostem inseciui fingebat,& nisi maiorem reserareny fore, Vt hostis omnem praedam reci :,iat Aperta itaque maiori porta,cassis excubitoribuS,eam Occupa t,& regiOS equiteS, qui Insidus proximi erant, intromittit. Qui forum primum,deinde totum Opidum postridie Calend. Augusti in suam redegere potestatem. Haec Luraeoccupatio, Regios hostes pessime ussit,& multis eos incommodis affecit, cum ia oppidum oportutatio sit loco situm, ad commeatum omnem Anuerpiensibus,Mechliniensibus,& Bruxellensibus,hac aduehi sol 1 iraue ideo undus Nouus Antverpiensium Consul, nouum stratagema CΟΠtra Lyranos adornauit, 1384 sed innotuit oppidi Praefecto,qui re dissimulata, clam Insidias circumquaque disposui . quae aduenientes proditores intecum alacri animo Lyber es Lemini,quem Vulgo Longollum Vocanῖ,interfectuS eri

38쪽

est amoenum urus trac

oram

recei

40쪽

BVSCVM DUCUM.

VS CUM DUCUM, seu, Sylva Ducis, vulgo, maeo h una ex quatuor Brabantiae esultatibus

quarum siex δc viginti, vallis fossisque & muris circumdatae recensetuo praecipuis, nomen babet ab amoe-n1ssima sylva Ducum Brabantiae, sita prope riuulum . multiS Vtilitatibus oppidanis commendatum, De Ese,distat a Mosa spacio duorum milliarium . a Rauensteinio quatuor , Antvverpia autem duodecim. Ecclesiam habet primariam valde elegantem , D. Joanni sacratam , quae nostris temporibus in Cathedralem est euecta , anno nimirum millessimo quingentesimo quinquagesimo nono, sub Paulo quarto Pontifice , qui pio Philippo Regis deside so satisfaciens, Galliae Belgicae dioecesses commodius diuisi t, Sc in ea tres Archiepiscopatus,sive Metropoles erexit. Mechliniam,Cameracum, VItaiectum, & tredecim Cathedrales sedes,quas trium Metropolitanarum siuffraganeas esse voluit. Mechliniensis autem noua Metropolitana nouis episcopalibus praeesse set Antvverpiensi, Gandauensi Brugensi,Iprensi,Ruremundensi ,α de qua nunc agimus Buseodueensi. Urbs ipsa valide munita,non tan tum murorum,aquarum & fossarum ambitu, vallis, propugnaculis,& m nijs,sed mutuo etiam animorum & eiusdem auitae Catholicae religionis consensu firmissima est. Quare inter magnas,pulchraS,sortes,populosas,& opulentas Brabantiae ciuitates numeratur. quae quatuor haud contemnenda membra sub iurisdictione sua contine Campaniam videlicet,Peelandiam Maselandiam siue Mota tractum, & Osteruicum, .sub quo membro postremo continentur oppida Helmontium,Endehouia,Mega,Rauensteinium de Gravia, cum mi illis frequenter habitatis pagis. Sed Hel montium, & Endehouia anno millesimo quingentesimo octuagesimo septimo. Mense Iulio.ab Hollackij & Schenckij militibus Vulcani furoribus misere sunt de rmata.Buscoducenses porro,ingenio si1nr comi blanis do,ciuili,ad commercia, negotiationes dc opificia idoneo. Telificio sane praestant,ita,ut hic annue tantum conficiatur telae quantum ducentis coronatorum millibus vendi possit. Ad quod quidem opificii genus,aquae Vicina: multurn conducunt,quibus secreto quodam nataturae beneficio proprium est,ut magis albefaciant,quam ubivis vllae aquae aliae. Commendatur etiam singulatis hic cultrariorum industria, fiuntq; acus Scaciculae tanta praestatia & multitudine,ut per uniuersum orbem exportentur. Et licet Syluaeducicolae ciuiles satis & negotiationi dediti,eoque sint genio cuius Brabanti in uniuersum omnes de quibus obicinatam gentis hilaritatem vulgo dicitur. Quo natu gradior,hoc stultior 1iue suauior;tamen plus antiquae & Beligicae fortitudinis retinuerunt. Hi enim sunt ,qui toties negotium naebant Iulio Caesari priusquam in officio retineri possent,qui postquam in aeditIonem eius venerant,ac armis iam omnibus exuti 3c spoliati viderentur, tantam sibi armorum ac lancearum copiam clam reseruauerant,ut vel fossas ciuitatis iis implere potuissent.Hi sunt quorum arma non semel sensere Geldri. Hi sunt, quos Belgicis turbis Regiae maiestati rebelles,irrito conatu saepe tentarunt. Ex multis, unicum stratagema ad perpetuam Buscoducensium laudem commemorare libet. Anno a nariuitate Domini M. o. LXXXV. mensis Ianuarii die deeima nona, Philippus Comes de Hohenio, apud eas Statuum partes , quae sibi ipsis Bria ellae Geusiorum nuncupationem indiderant,primae nolle potestatisque,cum lectissinis copijs,iis' perquam occulte adductis, peditatus quidem ultra tria millia,equitat , vero ad 1ex,aut septem turmas latebat in insidijs ut Lis B asciducis ergo capiendae extra portam Vuchiensem,quae spectat verius Antvverpiam atque per obseurita. rem noctis astutissime completae erant viris aggrediendo straragemati apti sumis binae aeaiculet; in quibus diurnae excubio habentur in ipso vestibulo ante portam praedictam. Quae cum de more apireretur Circa horam octauam matutinam,iamque pons versatilis erat demissus. improuilo prosilit hostis, paratissimusque in attonitos ac impares oppidanos impressionem facit; nonnullos opprimit, alij fuga sibi eon salunt,nec non opera cuiusdam proditoris excubitori ac custodi ct rabiumque pendularum ibidem qui praeter suum praesesptum iusiurandumque sibi suoque muneri peius cauere aliquo illinc rempore Occ perat,isque fons mali potismum interceptum prolabitumque est ossietum demisonis. P ars hostiis supra portam illico contendit- custos vetulus duris modis accipitur: forte fortuna parsum ipsius vitae abstruditurque in opacam quandam turriculam.Tum signo percepto,Vni uena manus hostium conuolat vetius urbem: omni impetu irruit in prima aetesimi quamplurimi tum scutati, tum maiores ici Operarii propulsisque retrorsum primis hic illic velitatoribus,ampla, tandem urbis regiones occupant;a Porta quippe praedicta ipsam plateam regiam Usque ad vicum Postellensem , tum moenia cum vallo ei uitatis ab uno latere ad plagam orientalem usque ad locum conterminum Coenobio Cruciferorum:acab altero ad occidentalem omne spatium moeniorum vallique una cum vico HerVverensi)Vsqus ad portam D. Ioannis, iam que insultant aduersarij altis dirisque minis ne mini parcendum,non sexui,non aetati Vlli. interea conclamatum ad arma,ardescitque tumultus tota urbe: unusquisque procurrit certatim hosti obviam ad pugnam, tumultuariam illam quidem, prout tam repentina necessitas postulabat, sed magnis confidentibusque atii

mis factisque ciuium insignem.Dimicatur confligiturque diutissime accerrimeque tribus diuersis locis , confertissime autem omnium ad pontem molendinarum.Hinc potad labasci t audaci hostkum : partim quisque fugam decissionemque quaerunt,arripiuntque, inciditque semper non infelix casus,quod ille custos cataractae percipiens forte descendisse istinc milites & custodiam ibi desertam ex qua eaus, no iunt ipsi)animoque aliquatenus auctior uti ipsemet refert quod sensiler quoque aduersarios in parte fugam capessere,eripit, proditque

versute ostium loci subito occludit,ac demittit cataractam IpsisSque trabes,praeterVnam:minus attendens ad rem praereliquiis sivi terroris' neseij j omnino huius rei ciuibusdecertantibus,qui tandem,imparientes iniquitatis tam lubricae fortiS atque adeo morae tam longae. omiani bua loeis,uno eodemque tempore animosissimam incursionum irruptionem in hostes experiuntur, ac faciunt: potiunturque optata vi choria. Peringens numerus ipsorum hostium euasit, desiliendo e muris per loca vadosa fossarum ciuitatis: pars per aperturam sibi reeune latam perfringendo demissam cataracta pars per tempestiuiorem sui subductionem recessumque,e quibus fuit &ipse Hohenlou,.sumiamatesque alij nonnulli. Quandoquidom totius e ercitus, cpraesertim copiarum pedestrium pars longe maxima potissimaque sese introis dederat: ac quidem tanta,quantam capacitas locorum 'uouique progressiΙm fuerat,commode ferre potuit.Comperta sunt numerato initainteorum eorumque non paucorum praecipui nominiS,auctoritatis ac officij cadauera paulo minus trecenta:Inter quae Ferdinandus Teu es, sesu, Baro Gebhardi Truchsesij amoti Archiepὶscopi Coloniesis frater fuerat,de quibus pars circiter tertia sibmersa.Recesserunt eae leti ae epta tam insigni repulsa & clade plurimum inermes, &sicuri fama certo renunciauit,cum mimerosa multitudine saucia, mortiabundaste mortua. Funera ciuium ferme quinquaginta: numerus reliquorum sauciorum ad illum quasi sesquialteri Trium fiere horarum dissiculate omnem reuolutionem aleae perardui huius certaminis contigit demum dianiti. Porro ex hac urbe olim armorum usiu& bonarum artium cognitione praestantissimi viri non pauci prodierunt: inter quos Guilhelmus Eneherartius S. R.Eclesiae Cardinatis,creatus ab Adriano se ro, Gregorius Macropedius,eruditarum linguarum petitus,&' non pauci alii. Pi ctor autem , quod vi sienda ipsius declarant, vere praestans M in arte mirus Hieronymus Buschius, de quo Dominicus Lampsonius,eius artis alptime gnarus ita cecinit.:

suid sibi puli Hierauem Sosibi Assiceres λ tibi diris auari

ille oculus tuus attonitus ξ quid Cretiderimpatuisse recessus Pallar in ore e velut lemure si Tartareasi domos, tua quanao ectra Erebi politantia coram uaidquid habet u imis Auerniram potuit Mia pingere dextra.

Vtia haec in fide Hispaniarum Regis perstitit usique ad annum M DC. XXX. quo ipsis Calendis Maij Fridericus Hemiens Nasiau;uc

praeter Imnium fere opinionum validissimum exercitum Vrbi admouit,statimque castra sua breui tempore ita communiuit, ut omnibu, H: spanicis copiis expugnari non potuerint,Henrico Bergensi Comite obsessis opem ferre frustra conante: Ex omnibus certe omnium ei xi .atum obsedionibus vix ulla me & opertos dissicilior, dc nouis inuentis mirabilior commemoratur. Cives pulueris nitrati defectu Mmuri, limab hoste perfossis tandem eiusdem anni I7.die Septembris deditionem fecerunt, dc in P ouinciarum unitarum uelgij dictio

nem conceuerunt.