Hieronymi Cardani ... De rerum varietate, libri XVII

1071쪽

L I B E R X V I I. at ryed uniones, nitore primum uiuaci illo dignos untur:

pleras te enim preri funitent: as Ne ea inter eongenera, ueἰut gemmae inter lapides, aurum o argentum inter mea talia uniones cst coralli inter baccas, aut plantas,os monsa cerotis Crebur inter ossa, paetarinter molles lapillos: ita,

que ut dixi uniones nitent, nec funt perspimi ,sed nitor

ille purus eli, non pinguis, sed bicctis ita uiuaa: nam conschinearum, a uitrum, a quae ex paruarum puluere comstant, perspicuitatis omnessunt participes nitor uerarum,m unum quasi collectus, reflectu lumen clarum, xyloaloe liquescit in igne velut ibuti atque id expertus esse eoram me Gulselmus Casanatus, an omne tamen, incertum est, sed id optimum.

Sunt o quaeda quae liceν thesauris indigna sint propter

precium tamen a nobilitatem hic aducienda dari, ueluti corallus, quanquam is si plirpureas omnino su a ualde rus' tens ram us, purres, non indignus fit qui inter gemmas collocetur,ut qui bit rarissimus his conditioniblis: co orti, nitorem recipit maiorem, quam is qui ex corallorum puluere factus s: facilius tamese adulteratur quam margaritae quod margarita magis niteantro quoniam inueris margaritis pleruns cortices sunt, quanqua sint etiam qua uruca er continua substantia constent: coralli uerb o, mnes cortice caret multiplici, ob id ueri a factitiis non tam

facile distingui possunt

Moysibus sapore amarus, odore dum teritur dentibus caput ferit, super palmam distentum croceum colorem

prαfert, pilis exiguis, seu festaris simile quid continet,

funguinem coagulatum referens: orientalis nobilior, vessicis contiuetur: occidentalis infirmior, nec continetur se scir.

1072쪽

ri 68 DE RERUM VARIETATI,

Ambra liquescit ime:er figladium infixeris , baret tra

x en. im est admodum. Σιbethim novum,candidim est: cilm inueteras' melaterum cύm antiqvtam cli, fuscum. Commune est his tribus odorem maximum babere o iucunΞum. Sed abbeto maior, moscho purior, brae ob in ror. Et horaem unumquodsi a. Itys mixtum inod ca portione fur olet quam syncerum erni ultum: E s signo, uere a et identer ab adulterinis omni, bas Euferunt: quae tametsi mole sua, a nulli mixta rei optia me redfleant, βι tamen partuam eorum partem magnae laadani, uel alimius lenie,sed non immodice olentit miscueris. hebetantur adeo ut uiaesentiantur. Porro haec tria celerrime senescant. Ex ambra probetatur colore, quae tubera diuisa refert. Tibethidim etiam minus temporis iniuriae resii iit, inde ambra, sed moschuc dia- diuis. I persepe celerius odorem amittit. Ex alis antiti is seraen malia celerrime absumuntur, inde corallus , phi ustio.'tuti nes, ta libri: caetera sunt diuturniora. Ex his igitur quα

diu seruantur, minuet durat ebur, inde pagar, a Uragii: quamuis de his non au mr anarinare. Sed in plurima stacula extenduntur, os monocerotis, gemmae, argent Am a aurκm. Omniim tamen incorruptibilius uidetur esse auariis, quia perseectius, exemplos ab ignes pio. Balbatim clim succus sita medicamentum, quasi ambrae ad num 'ari patebi: ut haec quatuor,balsamum,mosebus, beth l. n, ambra : a cum bis animalia, intra cente simumana ubfm sntur certe. Corallus uerb, uniones,ebur, pax ar,ffragis,intra quingente mim. Reliqua quatuor,nas

ta anaorum miluias perare possunt, si re te,diligenter, c fodiantur.

Q liod. suur autem aeneraliter lucis hiat is, purit,

at s

1073쪽

L I 2 E R. x v in. si 'eti e secis: nam calor maxirae humidus, G pultiis cor, rumpere solet res preciosas, maximὲ uero uniones: codiralli, ebur, c pazar corrumpuntur ab igne, sudoreque, moscho, gibet bo, atque talibus, quae simul pingula sunto acria: puluis etiam haec omnia corrumpere solet, a ruentus proprie ebur dissipat. Eibethum, o rei tituet mmlis diuturna ,solo calore , seu aere, seu blimido, uel prictere vitiantur. Seruari igitur arcis debent, irrcsemper absis e aise, nec frequenter exposita, deterso, aere. Libri quoque eodem modo 1eruant tir: dilgenter uero custodienodi,ne uel ab humido corrumpantur, uel a pulliere exedanatur, uel ab animalibus maxime tineis, alit muribus arraudantur.

Sunt thesauri plerunque apud maximos reges, quorum m4iores longa felicitate ubsum, ut apud Turcam, Casa: rem nostrum, Galliae regem, orientales magnos reges, maxime ii studiosi mi nobilium rerum, artum p ingenuaari ae uetus Satis. In templo beati Dionysii aderantua, fa ex achate satis magna, quorum tamen magnitudinemo materiam ars superaret: erant e alia e preciosis lapidi, bus: erant 2 gemmae, D uetus atis insignia entiis Turpini episcopi, qui Caroli Magni aetate floruit, fatis leuis, ut senem decebat: contra grauissimus, ut vix a me traeitari posset, licet breuis, ensis Ioannae uirginis, quae olim Gala sab Anglorum iugo liberauerat , ut ex pondere robur puellae dignosceres. Ornamenta quoque regwm dum cos

ronantur,en sis, calcaria, corona, galerus, uestis, a quaesdam alia minoris momenti. Inter caetera uero π unguis

at cornu boxinolbmilis, que ni gryphi animulis esse asfrmabant, referentes pedem b.uius animalis esse in ciuis ἰς, in templo quod Senatorum aulae adiacet. Ago rce

Quomodo Quae pretciosa sani se ouari debe

1074쪽

DE RERUM VARIETATEro de hoe nihil compertum habes, nisi quod unguem Aides

nec scio cuius animalis esie queat tantus unguis, is forsan excavato cornu bouino ars nat tirum mentiret Ir. Alibi sunts atriae,imagines antiqui operis, libri exculti, animalia, pla, turis mon 'osae , arma atque insirimenta uariarum gens

rium, gemma certae, rara atque praegrandes: ut Genua crater smaragdinus: apud Turcarum principem adamantes, o carbunculi immensi prer j, quorum megritudini urbes cedunt,ni forsan a regiones. vas euna so Quae uerb decent cubicula minorasunt thesauris,lit priliculis sem uatae opes regi : aderat quiddam simile meo templo, uas per mobili scilicet cum obiculis metallicis adeb tenuibus, ad aequia hus. librium suspen is erant autem ex oricbalco ut magissplenderent) ut cum femel uas moveretur, soliculi illi nunquam quiescereti sed hoc puerile. At set e radicibus cannarwm,e uaria concharum genera, o multa alia quae tum in masri, tim in folitudinibus inueniuntur, uel ex longinquissimuaduehimtur regionibas, uel fortuito reperta sunt, uel ubi ars materiam superaui uel casus ad ratione peperit, aut .uetus as autoritatem tribuit, aut autor gratium addidit, tum maxime uarietate delectationem adiuuante , non sunt spernenda. Cur thesau Quaeri praetcrea solet, quod a Miratione dignum xi recondit Hi , fgpe contingit , quod φ nos obseruauimus: cur thesti non inue fauri qui absconduntur, ab iUJem qui r posuerant quaesis

niatur pro- ti, non eo loco proprie inueniantur, sed quandoque proculerio loco. cubito uno Iadeb ut qui qMarerent, subtracto existimantes, impallescerent f Id triplici modo citra miraculum continggere solet: primum, cum mens anxia dum reconssit, halliis cmatur. Secundum, cum socius effodit ac rarsus condit.

tur illi tuto conditas fit: uel At si ulter breui ρ S tempore

1075쪽

L I B L R XVII, MI Parat habeat, βι multo p t ιιbtractum causettir: uel ut ius con itum putet, quod1blus condidit, bis nota terura, aut lapidibus. Tertii , cum igna ipsa transponunαtur: hoc autems e contingit, ta post terraemotus, ta ab animalibus homonibusue.

BIBLIOTHECAE, AC LI

BRI, VARIA QUE ANTIQUA. MA, GNIFICENTIAE. EXEMPLA. CAP. XCVIII.

VERAT quo perp tu: est, bima, Bibliothenisubstantiae totum comuncium, atque cae cur L per uices incrementa'uscepit ac Himmu, chae.

tionem. Id ueia propter mortalitatem quibusdam imaginibus asstruatum esst, quas libros uocare solemus. Crevit hoc studium adeo, ut referant in Aegyptia Bibliotheca fuisse sepungenta millia librorum. Non satis opad me constat , an ad ausgendam rei famam, librum uscarint partem totius uoluaminis: ita ut Physici auditus, celo A antur libri, non uanus an pro libris, integra usti: mina intellexerim. Ornax mentum surs non urbis, fed orbis egregium: tam ibi non i, gnorem , ob conditionem humanam multa his immixta fui Ne fabulosa, o longe plura inania, atque penitus inutillia . Veri ἰm de his alias seri inllis. Extant o nunc non tam celebres, nes ut olim noluminibus varWa refertae , sed

1076쪽

33 2 DE RERUM VA METATE, Librἱ non Oribasi Μedia i libri elegantissimi, si ex ungue leonem uulc. i. Ayudicare licet Palladi; commentaria in libros Hippocratis de morbis

Isiacq quos libri in Medicina. . a. Moschion de affectibus mulierum Georgii Conati antidota Persica, in Graecim fermea

nem conuersa.

Uicephoras Blemmiga Graecus nam Cr superiores osmnes Gi oeci autores Vrso quo p Latinus, ambo de inmiticum hac tructatio impersee tabit, licet nos eum in libro Elo

ridorum aliaeerimus.

Sunctes de Arduinit, Pisauri enfis, de uenenis naturalisbus, artificio is . Euax Latinus de lapidibus: adhuc nunc extat. Hero de re rubiica, de machinis: Geometrica de telas rum fabricatione: de his quae spiritu constant: de sponte orientibus ejectibus. Omnia huius autoris opera pulcherarima sunt. Iosephus Racendita de uaria philosophia Nicephori Blo LPhysica quod indiuiduis uita prao finita non bit Capita item quadraginta o unum incerti argumenti. De tredecim generibus nitri,carmine. Heletius de natara hominis.

Olympiodori commentaria in Metheora ineuidentis xo m. Carminius de hahia,Latinus. Nicephori Gregorae de magno pisce. Compendium btusoriae dicem libris comprehensum. Prochos

1077쪽

L I B E R XVII. iis; Prochori odone de lumine. Canicleus de animi im nortalitate. Spleni, Grammatici degeneratione hominis. Georgij. Possidi de rebus naturalibus.

Iuliani oration et , sympo rum: hymnus in Solem restem: et e statio barbae. Serti Empirici sermones decem, aduersus disii a plinas. Marci Tu lj de uita beata, de gloria:orationes quaea Lm,nondum cedita. Diodori Siculi: Pol bii libri non pauci,nondum oraditi. Vr ni historiarum libri quin p. Gmocati h istoria totius orbis. Petrus Numagen de Nicolao Absylvano , qui ineribo uixit. Nicetae Choniata de regnis Manueῖιs Commem, siabri trigintas io. Vellj Longi orthographia Latina. Anteibi de mirabilibus mechanicis. Lecapeni, cst Larisa Androni epistola technologus

Procli mechanica. Apollonius Pergeus de conicit elementis. χιι enim aeditus est ne umbram sensus retinet. Serenus de cylindri sectione. Nicomachi Geraseni geometria.

Manuellis Moscopuli commentaria in mactanguli

dignitionem.

1078쪽

DE RERUM VARIETATI, rum boni praeter exercitationem continet. Geminus in Phaenomena.

Manuelis harinonicorum libri tres. Euclidis muctica. Ptolemaei mucticae libri tres, cun: Aristidis expositi γxe Graeca, o Porphyrii Latina: item Perspectitia de Arte Iphaerica: er Regula manuales astronomia. Sic enimueratere cogimur. De magnitudine, er annua conuerson et sibolfret Matthaei Hieromachi astronomia. Moysibi de Europa. Nicolaus Donis de locis mirandis. Isaac Monachi Geographia

DionUus Oretantius L navigatione per Bostia.

Vrsovis de somniorum ex ptatione. - Porphyri j commentaria in Ptolemaei libros de ivd οεiis astrorum. Christiani volitoris libri in Actrologia, expirim

to comprobati.

Theophylacti dedi biis naturalibus. Scholas iri Nili de his quae a luce funt Theodori Essaeni Ascetica.

Sirae narratio impia, P voces animalium.

Stephani Magni de sacra a magna Icientia. Phelli de rebus uariis. RVerus V raγ de rebus mirabilibus, libri duo. Dε rebus nouis libri duo Amethi medici peregrinantium uiatica Liuinum antema thoreumatica artis.

1079쪽

Marini Ptinuis de si fragiis ferendis secimes ni

Petri Toleti epistola prodigiose defuturir. Bacchonis de speciebus loco Dierum, o cauis siti

culis. De exercitu Issabuchosonosor. Athenias de mancris. illi benigmata. Demetri; Trici ni; commentaris .fex inuen1Mn. Et pleras allia Graec scripta: nam Fcrrum maxima pars Graecescripta est: vapud Don Disium Hari ad de Meridotia, Hispanum, Caesaris legat , inuenitur, v multis alij t. Sed non tam me tractatio mouet, suam arguamcntum. Praecipua Mero duo baec apud eunἱem: Phoci, de uolum insiditis, exae Grace caetan .

Dan pbyli de librorum se, tu. Ais his maxime lioris, plena potest baberi cognitio,

quaenam uulgaris taxentionis sint, aut rarae . Sunt Cy asinissa apud me non adeo uulgata, attamen typis iam exscussa. Erga baraana res his augetur a crescit. Quomsado autem liet, ac retrocedat,in libris de Aeternitatis arca a

Vertim res magnae,maximae, temporibus Romanorum extiter ἰ cum uiolenta seruorum patientia diui si montes, sequat. ε ualles, induecta maria, traducti a sumina,moles ea rectae in immensum, inter quas amphitheatrum tanta fuit Amphithecllitudine ut Ammianus refert iit uix oculo si in tus dis ot B oi a iserneretur. Exii Tima uero quantum fuerit, cum capacitas altitudo,qbuuimi, reliqua. p corresponderent. Propterea non male

κ;detur dii be Martialis: Omnit Caesareo cedat labor amphitheatro.

1080쪽

DE RERUM VARIETATE,

Od iactat ille pyramidibus Aegyptiis iusse maius.

Aliud mundi miraculum fuit, forwm a circus Traiauni: er ut recitat Ammianus, res quam aemulari non audes Obelisci bat constans nessum aequare. Erat o obeliscus,cuius truna magnitudo Cis praeter pedem centum octodecim pedes altitudinis con,

tinebat: quae adhuc manet. Aliasublimior Soli dicata in Aegypto , vexeo aduecta a Constantino, erecta uerb a Constante eius filio, non solum multis millibus hominum, sed etiam ergatis ac funibus absque numero. Pantheon verb, cuius adhuc maxima pars extat, nunc dicatum beastae Mariae, cognomine Rotundae, intersngularia orbis miracula cesseri debet: seu magnitudinem spectes,egregium omnino : i uero adstructuram, longe admirabilius. Ro, tunda ades demetiente palmorum centum, nonagintarquatuor. Porrbpalmi antiqui longitudinem alibi docui, mus: tantundem altitudinis. Muri crassities palmi XXXI. fit ut ambitus sit palmi C C C L X X X.er amplius.

rotis Sed nihil maius, nihil mirabilius ponte eius; naamus. iani dico)super diro . Nam pilae uiginti altitudine prae. ter fundamenta pedum C L, latitudine ipsari seu cras sitiesexaginta, distabunt interse pedibur C L X X, quod spatium rescibus iungebatur. Hocsolo opere,quod meo iudicio uix potessi superari, potentia Romana, a animi diani munitudo declaratur. anquam barbarus rex ponte Asiam Europa iunxerit, sed ligneo: Traiani pons lapideus unde operibus j sis nemo eum superauit, nee

quariit.

7 Colomus Erant oe antiquo tempore Colosi: e quibus Rhodius Rhodius. Solidi cuius humana forma haec moles) pedum centum uiginti: nunc amissa ars ,seu quὸd nesciant , seu quod nesgligant. Vidimui nos aliquos, sed exiguos, nec inessuram e s