Hieronymi Cardani ... De rerum varietate, libri XVII

발행: 1581년

분량: 1095페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

241쪽

313 DE RERUM VARIETATE,

Enses argen Enses acre argentum trahere amicus meus chirurgus Hie Scotra me docuit assem unus, sed aegre trahebat: dicebat trahen te s. habitille, qui resonem n ι nimi genus est didrachma porrν dere) traberet .res nNra, praesertim quod oti ndem mus sis, tum uiuentibus uires inche, an forsan coli, aut mouboeinest ρ sutis enim constat, hos enses qui sic trabiri, optimos cybe Ead limabum in Scottusoli uir feri illos, sed is retulit e Mediolano praecipue deferri: hoc tamen hic in elligere non

p tm,nec talem uidi se me memini. II exis, madum potius

e t, i ficto lapide quopiam feri nam lapidibus, ut uiuenati bis uis quaedam me)l: a forsan ex Herculeo trahit enim ferrum non seu qui, ut dicunt sed etiam argitum, fetiali redgenus illud u. Vt uero splendida arma maneant, aceto aslumini mixto illinantur,aut cerusa, aut cerui medulla: hae enim etia oleo praestantiora uidentur, oleum sim iter oleo,

quod pinguiussit. Aes ut dictum est alias) cum huius iniuriae fit expert,nec ob id marmora nec anachinas,aut trabes corrumpit. Corrumpitur enim quod a corrupto tangitur. Metalloru In metalli eptem praecipue confiderantur suetis, p rseptem con gallo,conseruatio, cognitio: inde ea quae ad artem proprie sideratio- pertinent,rrascere,ducere,fingere: de qu brin promscue io, nes. quemur: tranfnritationem autem proprio loco, si tro fit, declarabimus Erotantur acutis, Delut aceto rti biginem contrahunt: sera ant tir ut Et iussi) oleo, hed amurca mea litis Ferrtam a chalybs mollescuntsuccis,u etiam dixiamus:uerum repetita extinctione, velut est in lapathii fucco

cicutae: item in oleo, in quo plum bum liquefa Ausepties immissum fuerit: tum etiam si candentibus ins ergatur bel Ieborat succin i, euphorbium sinatu ut saepe dixi)sponte refrigerari. Durescit melanthi, succo, aut pilosellae, herba a pilorim copia nomen habens, sed cribari maxime. Huius

242쪽

L I B E R. I I I I, Huius folia rubra, dura, semper iurentia, falx, milia, laurum olentiastipite albo, uiridis permixto, punctiis distincto montibus gaudet. Femin chalybe tumet ignobilius,multum tame praeci Ferrum inflat illi in frangenda glacie: tum quod nequespirate frian, quibus chagitur,nec ex altisone. At utrumphorum chalybiuduevit. lybi pr eti detur autem quod parum s , temperare etiam affrica. tum chabbis asperitatem.

HIERONYMI CAR,

DAN 1 MEDIOLANENSIS

1 EDICI, DE RE R et M VARIE-tate Liber M.

De lapidibus. LAPIDUM NATURA, GE

NERATIO, AC DIFFERENTI AE. C A P. XUII.

A P I D E s dixi esse qui aecender Lapides et

rentur, arderent φ, quos carbones ardent ac- vocamus: horum partem uidimus censi. Lugduni carbsnes referunt,era ma

le olent,sed grauiores funt. Vt unatur ibi fabri ferrarii. non alii: igne enim tralidiorem facere, hauddu, biwm est, ex his quae in Libris de Subtilitate sunt demon, Istrata Sed in Moria,is es ultima versus Boream Angliae parte , passis ob tignoram pen&riam. Dilumen hos contianere iacuimus. Sed Scotici lapides Anglicis, nam inde deuehune

243쪽

iso DE RERUM VARIETATs, aduehuntur in Galliam: leues sunt qui puriores, a plena dent: alij magis terrei. Vidi aduehi currum satis partium octo boum paribus , indicium non tam illorum grauitatiscuam boum imbecillitatis. csim tam longe deferatur, egregiam declarunt utilitatem,in excoquendo ferrum.

Carbones Inae: riunt: ir autem in eis persepe, ut uidi, colores ac Scotici ca qlia 1 quam matenues aureata argentea. Caroaesi, quoama cada a Quin ut dixi) Fitumine constant, quod multo calore dum reis atq; - - aguritur, sub terra concoquit humidum pingue, quo fit, ut genteis. eo metalla,uel metallii quamma generetur. Marinii litras diuersas profert lapidum formas, ut nulla alia orbis Cur in Ezto par non montes, non aluei minu. Cur a triplex est: pria

pi t. i. era mare quotquot in illis generantur lapidsi, aestu suo ρiia 2:ὶὶ geae' lit: virer ii. Multa et lagenerantur Masalsedinis ac nae tu

ra quam ut' omnia temporis successu seu per fiam seu fatiscente tibi ait ba. inari, in littore relinquuturmam falcogit nErrit lapides, quo pingvis partis p urimum habeat, a rccet, ac excaleefuria motus autem spumam gignit quae arenae mixta, diutici fas lapidum generat figuras. Praeterea multae s at parates ammai: M, ut Ossa, dentes , tum cortices,tip:ς in pia scibus geniti, tum plun arum etiam quae tu lapide e tran,

seunt, ut radices folia, fructuῖ, irrono, coruces, lachrymae, tielut succinum, quae omnia mota ut dixi) falis natura, lapis cunt. C Mamobrem tot alariae formae, tot genera, tot mirabiles lapides, ni tritore maris inuenirentiar. Grailiori mCur lapi- igitατ minor copia, quod motus aquae rarius ferat. Ob idd s potius etiam raritis metalla quam lapisses. Praesertim quod pulsa quam me- lae partes metallcrum, inter maxix ram lapidum multitues, talia in lit- ne latrat Exaes unius generis copia. ob id, nisi ubi maret ore maris. fatiscit. Habuimus a Petro Mirario Narbonen si aureum

244쪽

L I B E R V. Istpγfuidem in littbre mariis inκentim, undis falsedine ina Pyrites iuris exesum, potiris quam genitum: ut constet, in monte addi maris litto quo sub marinatim. In monte qui prope Bruti os omniis altissimis es uer, Lapi destex calusscit lapide albo redimito, qua parte Brutios cochi datis.

spectat passim uidebis inquit Leo Baptissu Albertus)dij,

fractios lapidet, refertos figillis conchiliorum marinorum, non maioribus, quam fit uola manus. Satis a se Etate deia scrinit hoc, sed non tam apte. Oportuit enim i certod Mearum eth docere: scilicet lapide subcrescente loco sublati, ais is rediuiuus est , non ex uetoo, nil , ut a limine dici, mus conchas obra relictas ut lapidescentis lori,cum hae tieare rediuiuae sint, in lapidem transeuntes imaginem suam prodere , fguram retinere: nam oe frondes intra marmoara idem se uidisse testatur. Lapidum durissimi sunt quicuns etiam ignibas inulti Lapidugatum, diu resistunt non solum inter gemmas sed etiam me rities quaater marmora: unde porphyrites non facile absumitur in iis .

incendiit , proximo φ lapides ab ignis iniuria non parum tuetur uni enim duritiei plura genera, sed praecipua igniabus, aquis ais ictibus, tum ferro scindenti re istere: nam bilex ferro,nragit resissetit marmore, tamen facilius stan gitur. Hinc aduersus uetus arem, figora, i uento conasiantia aut imbecillitas. Septem enim haec maxima sunt ad

omnia conter D.

Sunt etiam lapidibus quae amfamiliaritatis inter se, Lapida δε- tim cum plantis animalibus indicta , Nelat crystallo,o miliaritas. ameth isto, finaragdo prassio, iaspidi a onychi. Vrtiacae,saxis agia, parietaria, chel doma,polytri vim, licius proueniunt inter lapides , uelut etiam ficus cis caprificus. Sed de his nihil xju vim quia quaeda rehi erant rassices, L quia

245쪽

16r DE RERUM UARIETAT F, quaedam hauriunt salsedinem,quersam tutiores sum a verantibus. Illud sane in rum, quὸd animulta infecita crasguia lapides diligunt, uelut lacertae G bufonet aliqui, scorpii generaliter: quor omnium nuturia ecti' id siti, ma.Sed uidentur tutiores esse lacerta, caeteres Mirismodi inter lapides, quam sub terra, magis bux.udum, quam frigus horrere, praesertim quod his m locis Utate se pr earunt, hyeme uero inferiiἰt se condunt. 2 lardior in Circa Elandium insulam Getici muris marmora velit amari nasces in mari ipsogignuntur, adeo ut colummsi pyramidibus

arte fure atiis circundata uideatur. Vnde palam es , est iam in ipso mari non marmor quodcvmp, sed sui graeris gigni. tale enim est ut falsum aDem ferato aquam,unia maritimis aedificiis opportumus.

GAMMAE. CAPUT XVII l. ordo in de EMMARUM nomina, praturam uires

scribendis π arduum,c uteris mundare e tori his, que ui- s. propterea quod non hae di. Mut, a diffi- uerbis membris aut partibus consant, cultate sum qNemadmodum animalia plantae . Ob pius. id promptim fuit, historiam quadrupedum ad antiquo, rura opinionem conscribere,qubd haec paucis speciebur continerentur,cI pluribus partibtis p ent distingui Pim. xima huic si soria plantarum: quae tamen plurimos ceslebres uiros, ob illarum multitudine talia ibi Faberent plantae multa quibus di Et Sucrentur,fatigari t. Huicsuccedit piscium coinrito, inde aurum, a qna uix quisquam redite fepotest explicare: dis cilior es serpentum, esto hac etiam metallorum : sed in his ob lucrum, o quod liquescunt aerediant, inuenit humana solertia, quo dinoscerent ιrsas ei ut s

246쪽

LIBER Ius e citius etiam rei causa tinuentus e S lapis Lysius,qui colorem latitantem excipiat, produis metallit naturam. Via timo iguur loco gemmarum fore tra constat , quando erantiqui in eis describendis parum diligentes fuerint , et re ae partium diuersitate careant, mustipirci numero spe Gerzm dili inguantur: er nes lapide ullo, aes igne,su tua

earum integritate,explorari possint. Quin etiam quc ama ααλ- est, magnitudo , ex color, qua duo eram maxima argumenta eas inter se distinguendi,non conflant. Sed tum regionum dixerbitate , tum ut uocant) acerbitate , diluto colore, imo ferme nullo, plar na in eodem stenere consipiae

clanitir. Memmi me uidisse sapphiros, a praegrandem carub cissim, qui mhilo a crystallo colore disti abant. Itas Crhoc mon 'rum aliqua ex parte domu fassum, nobis relictium est. Principio igitur constituere sporici, qu bus notisymamae disrum. I demur autem esse praecipue nox e color, magnitudo, tenuitas, durities, pessi icilitas, Narietas, pCn αδες, propria accidentia a uires. Ex quibus etia alia oriun Gemmae notur,uelut nitor ex duritie a tentii tale plodor ex natore uis bilioreseolore casus coloris c u gemma pristinum ui orem non redi bus notistinet, quod propriwm est hyacin his: hic ex coloris nutui dignoscan-ra, pinguedine, oritur εx molliti pachiae tur leui atque crasitie. Hanc d j fremitam arta cra, aquα iactamine appellant. Distinguenda praeterrastini genera prina ripalia inter se primum, ac mari ne a binadibus . nam absura dum fuerit, adamantem a smaragdo aut opaco secernere: ita fiet, tit quae dicantur mi clariora a brGιiora ars ullatiora Gemmae ergo illi priores, o quae moris i Nigatae sunt, uari s copia magna est fiunt X v I. inarum prima, tuta Adamat. itae, a colore candido, Hi adamas: bic raro fabae maληia

mem. oui nondii visus est excedere : duritie jacile ab o.

247쪽

DE RERUM VARIETATE, nimbus gemimis, dum alias aciesecat,dili inguitur,tu n stare: a tιibrat admodi . Contraria rattione crν alius mollior omnibus, uix thnam refugi eras, non vibrans, ad pondo quinquaginta quandos excrescit: itas Ο hic facille ab alijs omnibus, ut in altero extremo eβconpitutus, cum adamante non solum colore, sed etiam perspicuitate conueni L Asteria, quae lucem in se continere ridetur ac in Sole po ita regerit, candida o ipsa cstsed durior colla lo probabitur, i ut alias dixi) citra formae ro, tunditatem id efficiat haec dis cibis est ad scalpendu m. i, di acroceam, quae magis id eficeret, erat, subviridis, qua

eo nomme digniorem etiam censuerim. Porro in hoc geneare sum, sunt, ex dilutis coloribus: cst quam existimant fuse sardam albam, turn qua aurei coloris. Omnes hae rit molliores extitermi,eb celerit 1 natorem illum amittunt, qua a obrem iuuat expolire. Plinius etiam exiliunat aceto, ni ditro, nitidiores reddi, conciperes fulgorem illwm. Caelesrum eos allas Indicus quandos ad duritiem mollioru gemmarum candidarum accedit, ut dis cilius dignoscat: ιr. Si quidem omnes gemmae fermὲ orientales fui generis durio, res sunt, ais praecipue Indicae: quod te meminisse semper no K. vel m. Tertia clarior gemma ta frequens, est onyx, cuius duplex genus: perspistium qtiod uocant carchedonaum, una xliis colore Indicae cartileassed hebeti nitore, opacae,mulutiplici colore, tinguis nigrae, purpureae, comere,chrysoliti,fardae, iaspissiis. Indicae igniculis scatent, albis p etonis cinagri nitir. Pretio si res quae urguis colorem habent, sumpperspicuae: diuersorum colorum splendidιorum,ars iriter

se congrlientium uenrs concurrentibus , m ambitu uatem

candidus circuirit Nor plerump e tribus onychen probas nius, πEro prcob, ferrugineo exsaturato, candi puro,

248쪽

LIBER V.

perfecte distinctis partibur. Commune o=nnibus est nitor hebes, cyparauis perspicuitas, aut opacitas nitidior. Esse uero alterius generis perspicuam ab opaca, ob sub eodem

nomine comprehendantur ,1 e crediderimmam non ut in iaspide ais aliis, coniuncta haec duo genera aut mixta inanetarentur. Onyche ergo dicemus proprie, quam vocamus ni colum, duplici colore distinctam,unguis,ta nigro spaca,

sedo quae triplici ut dixi) uertim alias haec uires habet, o a prima dissert: nec ad audaciam adeὁ animu compellit,

nec adeo grata oculo: tertia perspicuabola est,cuius coemaled ut dixi nobilior est iando igitur hae tam paru inter se csnueniant, nec colos unus, nec durities, nec uis, bicolaronyx uocetur, reliquae speciem propriam constituam. quandoquidem perseabandent urugares sint. Sextum genus sardonyx, ex faria o onyche nomims ratione constare uis

detur: sed surdam fardonyx, perspicua perspicuam contisnet, onychem non adeo expresse: quae Cy ex pluribus conasiat ut dixi) er opaca est, quando lacteis uenis persaepe distinguatur nutam enim laese: , perspicuum fit enim lasAeus colos, ex cangido m opacum diffuso. Est ergo furdo Qx qualis sarda , sed radice aut nigra, aur purpurea, aut carulea, aut candida, qualis tame est unguis, crescit adeb, ut olimen it capulos ex ea factitarent. Esse autem faradonyche perspicuam, satis apparet ex ordine Plini Lais estiam uerbis. Variarum est etiam iaspis S achates, ncip es nisi ullum hae gemma colorem refugiunt. Iaspis ergo sepuma nobilium gemmarum at φ uulgarium,nullon firme res fugit colorem, plimnipguttissanguineis respersamobilior Indica, perspicua uiridis: nobilissima grammatias,quae in uiridi lineam habet alba: ob plures habeat, polygram smos siscat : gemmae raritate, o aspectu inferior.

249쪽

166 DE RERvM VARIETATE, Octava achates, commune habens cum iaspide, quod perspicua fit opaca mixta, o omnem admittat ferme colorem: in pretio est opaca nigra,nitens, cu candidis; εinua. Haec tria genera inter se hic distinguuntur,nam ab calijs facile. Achates viti 'rag:s, o durior esituis stlantiadior m iaspidebebites sunt omnes colores cst subobscuri,

at φ in perspicus opus um, in opaco perspicuitas quoi de,

sideratur. Iaspidi etiam colores fa metir es, purpureus a viridi sta uti albus o In Achate et tum ordo qui, dum est, licet non exaditis colori at si mea perfueper in

iaspide onauia confunduntur. Denis in iaspide permiscenatur colores a subliantiae persaepe, fluentem. 1anguinem

cohibet, ex plerump guttutus est, qua omnia uesunt achaeli. P erum referunt, in aquam immissum feruentem, effice, re, ut ossa quae in ea bulliant, molliantur: quod in iaspide proculdubio certius des, quum m achate uer i su ineraque lapis ab onyche ardonycbe eo differt, quod1 arti

nyx splendida o perspicua, Cy duorum colorum, S ordirnata, di durior onychiss color, c cameus iaspidi, it ac bati haud familiares nitent. Ab onyche quoniam nitidior estis pide mollior obscurior achate,ut fit quoi medius in rer has duas gemmas: o quoa in onyche certus ille color tinguis semper adsit, nunquam in iaspide forsan uisus, Marissime in achate, nec tum ordinate dissinctus. inibus raditionibus, a tricolore lapide superius descripto, etiam hi dis

Gemma cer ferunt: num in tricolore, canuidus semper m medio cerniuri generis tur, ferruginei ais nigri certa sede ommino ab his diuisus: Quomodo a perspicua autem onyche, adeo dissidet iaspis auchates, distinguam- ut superfitim fit enarrare disserentias, quaesunt multipliatur a uulga- res o ettidentes. Vnt quifp autem horum quomodo agem xi S. nus cersi generιs, ac no uulgatis, O genera iter uulgata arariss

250쪽

raris us argumentis deprehendetur MagnituAn ut βι αν tam nun tiam excedat metam, ais anguilis spaciis definiatam,tiam uulgaribus uix metu usta est. Deinde coloribus, si certo ordine disponantur semper se numero , bimacula, si spatio,guttatim, scutulatam, rot-dir, rectis lineis,aut 'axis,ac cin certum modi sinuatis,spacus', tum nitore,duaritie: easMnc propri, generis indicia QMod si omnes uno inlccs,aut regione oriamur nec alibi,ceτι ius est fgnum.Fornia uerb lapidis, adhuc firmius est argismentisin, uelut si samnes, oculi,ara cuspide aut tesserae formam referant. Ob id plar una iuuat specitasse rudes, o magis m ipsa matri ce: nams c hoc plurimum facit: quae enum in animalibus givuntur, palam elit fui certi generis esse, quamuis uula garibi a sint mitimae. Et quanquam in animali nondum et am congenitam uiderim, lapides tamen pretiosios ini; gigni posse palam est. Gignuntur a berilli in ubites. t smaragdi in iaspide: quidum etiam in practo ghgmipuatant. Bassi quis in matrice uiderit, formam naturalem spectabit, quam artifices ex uulgaribus UIngere solent: οpraeterea etiam ipsam materiam, ex qua gemmae oriunturratque fic facile dignoscere par erit, an gemma uulgati gesneris lit, an certi proprii atque peculiaris. Post haec duo, nuclwm certius 1 num est, quam certa uis,o propria qu dam natura, quae δε adiit i cognoscatur, non iam amplius an certi generis fit,dubitare licebit. Sed ad ordinem redeo, est pol quam desinaragdo meutionem fecistis lium nono

loco constituamur.

Μ: taesunt gemmae uiridet sed Durugdus inhoeab a. Smatardiali ι dissert, quod nihil uiridi ut implet oculo necfatiat, re

SEARCH

MENU NAVIGATION