장음표시 사용
271쪽
183 DE RERUM VARIETATE, reari u in mel si repurgetur,faccham:β aquae immisceatulli tempore exiguo traia it in acetum: si fecem auferant, fit ui. misi:germna ac teneriora folia condiantur succus uiridis foliorum calefactorusuper uulnera recentia positus, ea ceat iter fanat: fuccus radicu partiumφ propinquarum climgerminat, esi succo abfynthii mixtus, sanat morsus urem si uenerinorusolia eadem,materia praebent coicien gae chartae, qua ad picturam a facrificia utuntur. Contexunt a
filo eius arbusti uester, calceos funeos, funes, oesyrammi eos lectosserme enim illud commune est filis, ut pectinatim diausa donea reddunt tenuib. telis: quod reliquum est,cras' soribus funibus aut si Mutar aculei ureb spinarum adeo robusti, ut uelutferru traiiciant tabulas: atq; bis sunt, non ueluti acu,sed traiecto prius corio aut panno, inde immiseso filo. Itas constat aanc plantam post coccis esse utilis, sima, o pruribus usibus aec o data. Sunt ibi aliae plana Llus arbos. tae mirabiles,mter quas Elus arbos ut referunt) folio cubito lonyore, millimo tamen nuci, cuius flos condidus ac uiridis tanti habetur,ut non me regis licentia decerpi possit, AioIus. alias capitale est.Aiolin uerb, rofectore habet simile amara bos a ipsa magna, ut eius flos subalbidus, syrma cordis, o,dor rutili diAsm oe huic, seu ob odorissuauitate ,seu quia cordi conferat, cuius figura refert. inarans aut arbores
odoratae sunt, salutares tam bras habent, ut lauru , iunipes rus, medica malus: quae uero salutares umbras tabct, sunt vibus. etiam odorat ut bobus apud Indos: nam germina eius auqua bene olentem adunt, quo sit ut eadem lassitudines tol. Iat: itas quae male olet, noxiae umbra sunt: Fae aut noxia,
seruus male olent. Videtur enim immensa striditur solasbesse posse maxime ea e factis corporibus: quae autem per
pres ephi ditas , commetione optima caret: quae autem
272쪽
cum foliorum crassitis frequentia, non ita: no est etiam
par ratio de muro,nam nes inaequalitas ἰfieri enim non posts,ut qui calorem o frigus simul patiatur, magno morbi pericplo nonse subiiciat. Porro ut ad Mexicas arbores rea deam, genus est rose, quae coloribus multis uariatur, a. quanis inficit Et quaepu*urea est, tarde incalescit. Sunter aliae innumerae differenti praesertim bene olentiu. Patimarum qnos tot sum genera, ut non una arbor censeatur, Palm
sed quaedam ligno maxime probantur e nam hastis conficia dis adeo sura idoneae, ut abse ferro feriant acriter, nee tamen frangantur,aut flectiantur:quae uerb nigrae sunt, putchritudine praestant. Porro Gloriis causa est exustio, duriatiei soliditas ex humido tenui, bene concoctor quid enim prohibet,cκm ferrum quod ducitur a liquescit, tam uehet menter feriat,diurdais , uicta, ligna idem non possint Sed
ex ossa, lapidei huic usui apta sumsed ferrum, non duaritie,sed tenacitate praestat. Est ibi duellanarism genus oblongi m ac latum, ex Avellana uo optimum efficiunt uinwm , Cy quod haud inebriat. Hextaana. Videtur aliquid commune habere cum palma, o quod mracemisθκctum ferat, est quod non fructificet bne mausculo: non crescit no calidissimis regionibus, ob id irain.
ferri nequit. In Hispana quos infula, balata folliost hedera, ras Balatara dix admodum utilis segetis loco, quam referunt simile tora dix. tae ex amygdalis a saccham: crescit altitudine erithrodauni. In tini: ersis alimenta alia ex an mulibus alia ex semianibus alia ex istictibus, alia ex plantis inu, adia verὸ ex radicibus: nec plura esse possunt. Ex animalibus fatissa, cere non possunt : fractus planta, solidum alimentum praestare nrsa:μnt: igitur et seminam prouentus' 'reatur, 'ci
273쪽
UO DE RERUM VARIETAT T, insisterilitas sequitur, statim, inde laes o classes maxima humani generis. Solum igitur pro seminibus radices huic malosuccurrere possunt: uerum cum in nostris regionabus terra frigidior fit, quam ut plane radices concoquet possint,
genus quoddam est deligendum transferendum p femen,
aut radicum germinu certo annorum circuitu quod cati,d m sit egregie atque humidum , t ping: oleo refert in. unde rapae tu earottae nonsatisfaciunt: hae enim terrrae Lia vir I aqueae. Habent praeterea in Pera, genus aliud Panis oram vocat in o quinui, quod semen s ori et e magnia
trudine, atquei eb me ius quam radix In eadem quos illa suta , hucius ese omnium qui edi possint praestantissim ligeriae Iuἀλ, pineam Hispani, a formae similitudine: Iinei, boni iama , seu
ina. Est enim forma pulcherrimus, gotu iucunsis imus,sdore suauissimus,ut ex quinquesent bus tres in eo max: me deleactentur. Oritur ex plantastinose, referis pin am figura, sed insummo uertice germen asperi ni, V i caudScis quasi instar promunet, non fecut ac e pyris qui, Iam: uidimus folium crum pediculo: colore mali medici est, tam acerbus
est, di dura maturuerit, pari tempore referent odore cot sanet , adeo, ualido , ut unus ex bis cubicidam totum re abere faciat. Cortex ut pineis inae et talis o inutilis, sed tramen non ut pineis aperitur, uerata alio modo hucitur flemundatur, at s a uiditur, magnitu qualis medicis in ii peponiburs: odor uero et ii cotoneo fimitii sit grottior tamen, quod adulterinus ac mixtus fragrantia tiaria uis
tursucco abundat, caros aequalis est atque solida, planta ut dixi spinosa, folio amplo: iιmcuis fructui caulis suus subi citur:maturescit autem stacio menctium decem: quὸdsi te maturitatem praecidatum,puiua ipsa nulli usui praeater quam
274쪽
L I B E R U I. Urur quam impinguandae terrae uti is est. Caulis qui supra frutim es , detractus,plantatus , genus suum renouat folia uero simila carduo,sed longiora, tenurora . Non sera natur ultra quindecim dies, cy Ain editur, pyri muscati speciem refert: fascitat appetentiam extinctam: idem tramen saporem um: ingratum reddu, er bilem gignere cresiatur: adeo nubit in humanis absolutum est: multa flunt illius genera acida, acerba, alterius sapori uelut etiam in pnaris, alijs fructibus , causoli s uarietate edi specie diuersa, tum ipsarum plantarum cultu habet a fila uelut cardi alabi,ob eptae dentibus nocet. Et neque aqua epota post Ufunsapit, adeo ut hydropicos absterrendo a potu iuuare posset.Ex his etiam byaragua,alba intus ac umina, sed famaris est acerbioris: boniama dulcis ex ipsa alba,sed aliquana
tutum btrippae refert imaginem: ambae etiam hae rotundio. res: hyarama uero oblongior,lutei coloris, intussubobscuri atque haec omnium praestantissima. Nustici operam masae e fructus hic sentire uidetur, quando agresstes cultis longe sunt inferiores,immaturae decerptae quandos Us in Hispamam transferuntur: attamen tam in propria arbore
non maturuerint, gratia maiorem partem amittunt. Gera
mina translata quos corrupta sunt. Haec Oviedus, dignus cui fidet habeatur Esse uero humidu in hoc fructu tenue, tum pingue, tum a vermiostendit copia succi, fragrans o
do breuit uita marcescit enam citb: quae autem oleum se. Cedri runt, seu in baccis, seu in tuberculis, uelut tumoribus cea umeris, quae oleo copioso redundant, non putrescunt, ut alias
osten wm est. Ex hoc quos perspicuum est,oleum in re inam transire temporis tractu. ut resima oleum quoddam terrestrius sit binc fit, tit resima oleo diluatur: miscetur enim,
quoniam eiusdem est natura, ei mixta diffunditur, amita
275쪽
192 DE RERUM VARIATAT p, tiis lentorens. Varietatem soli plurimum afferre diuersi, ratis,tum species uarias is, eodem genere collocutas, estgs docuimus. Nune uerb omnia communia esse uidentia a deo industria cim bona quadam fortuna nostro seculo c. rNyaca. tare Widetur. ψxa nec alid e tu olim crimitu antiquis, iamnunc in Italia uicinius region: bus colliguntur, ut recentia degustare liceat. Arbor ni, ut Matthiolus refert, pruno milis, aliquanto minor. cortice trunci subalbido, ramo, rum aut subviridi, folio rotundo, firmo .s, fructus mi anor pruno, uiridis,fuscus p cum maturuerit, ossa trianguis U.gusius dulcis, sed adeo lentus, ut uiscum gustabbe uiae, resinec ab re forsan refert ni enim, in oriente ex his fructitibus optimum uiscum confici. Hustus memoria quippiam non mutile reuocauit in min abes. te scilicet ribes descriptionem: quo niuishuctus medicis me commodissimus esΤ, cxius loco utimur incerto fruticefmeta ira umbella ferente Bas Petrus Bellonius, qui ea plantam uidit in Libuno, hie habet: Riber sub niuipus Auertice montis oritur, folio orylapathi ,1ΡΞrstudiore me lares: baceasfert sinu medio rubras, ut in lauro Alexanadrina, hippo osso, rusco conspicimus. Itas liquet uiros h uius aetatis,diligentia antiquioribus, ais iudicio haud ceu dere:peritia uerb rerum, quae teporis auxilio parta es , fu, periores esse: ingenio, fimales. Sed ciIm nes magna uiri aratibus operam ipsi dent, nec dantibus auxit entur, hoc ipsa maiorum aetate nostra in serior esst. Reduxit hoc in mentem Roeeilae ima quod uidi Diepae dum essem in Gallia,rocellem e plantatnitudo mi humili ex arbustorum genere, folio angusto ac tenui,qua ira N quid. Mitis, spinosa,baccam ferens, quae cum maturescit, viridis subflaua est rotunda admodum magmtudine lupini,gustu ex dulci alpri siente in arbocula euasisse, fructu uer. ferebat
276쪽
L I B E R V I. i'; ferebat cerasi magnitudine. Et tamen Zi ubi, regione tam frigidam incolui, ut uti e nulla arte proxenidi. Sed fructugmagnitudinem c irιcunditatem curn ipsa arbore crescere, perci: melitὶs enim concoquitur in crasso trunco humor, quam exili. Itas cum ramosa esset ais frondos circundu Auieulae indierant illi rete, atque ita aviculas in ea pulchrospectaclito a b ore nucinutriebant: neque so an facile fuisset aliam huic arborem trit .
persimilem inuenire S adeo accornodatam. Prouenit enim
baec plata in frigidis regionibus, ideo, plurima in Gallia, est, uirenssalubris, ta grata uIsui. Vidimus Diepa piperis genus quoddam ex India piper anti Sulla trem, muccosum e praue valde, in vaginulis contena pophagorum, quae nigrae erant: cum ipsum piper, colore esset ferrue rum. Im ,er maius nostro quod eae oriente defertur. Itas cum
plurimum habeat humidi concocti: gratius est uentri se iecori : Cr maxime, quos saporis su mitioris, o longo pia peribimili. Aderat ibi herba, quam Creticu diptamu esse affira Diptami gomabant, folijs lanugine quada obsitis,paruis, odoresapor nus.
re acuto,nec iniucundo. β0s corruleus uidebatiar: nam co
lorem,ob βiccitatem non satis assequi poteram: referebant etiam non deesse semen: itas longe aliud ab illo Dioscorta dis esse uidebatur mo er Virgilij. Acrimonia uero quae illi inest, inest o multis alijs plantis quae in Creta, uel alijs calidioribus regionibus nascu tur, maxime autem in montibusruelut origano v hyssopor at s adeo magna, ut alterius cusiustam generis esse uideantum quemadmodu expertus sum apud Gulielmum Catilium,praefectum imontium Allobrtatum, qui mihi haec ostendit dedit . Ebi etiam Luteti abinaegenus ut etiam Bellonius re, sabina:
sert uasti quidam bruton esse uolunt: simillim est cu,
277쪽
presso,ut uix ab ea distingui queat , sed baccum fert dissi .
milam odoratam tamen ac nigriorem, fo Iasa uiam olent: unde ferunt, Tartaros spargere puluerem super cibos. Vocant ob id quidam uitae arborem, uel quita in contignati enibus nullum vitium lignum hoc sentiat: ea φ Turcae utunatur. Ex hoc autem cedri genere , serme e te a planta apud
Cedrus Cu Indos occidentales Cumana prouoncsae, cuius tubulis i nae manica. ues conficiantur, non sentiunt teredinem,ntatim ill egio, ingens: sit arcae, quae reponatur, omnia bene olent: quod uero mirum dicitu est, edulia tanti in amarioris contra, Plantae o- hunt ut esui ingrata reἱdantur. Vt uero rex is num uariermnes sp n rate, quoespecie conuenuunt, diuersae seu denturia sponte proueni- te omnes plantaeqiuibusdam locis proueniunt, uelut in A, utit certis tholia Scotia regione iuxta Ludnicum , ager hordeum iocis . absque semine producit :ta tamen triticum tramit in bilia ginem: quod huic non conueniat, illi conueniat. ldeque hoc dubiis est: videmus enim tot herbas agris uomere proascissis erumpere, ut shmine nulls natae aio possint. Nec παnius magis ratio quam alterius,ut antiqui crediderunt, sed
perfiditores pluribus indigent: neque enim sola terra aut Sole opus est , sed mixtione utque putri dine qχadam. Cum enim hordeum in Scotia nascitur, frumentum in Sicilia, palma in Africa ori sim habebit Prod 'femen im ὁ nccψα furtu cli ad abundantia, non ad generatione: indita enim haec uis est terra ad perpetuitat pecieru . Quam bremis
sceri, o adulterari, dens ierare onarie, nece se est , non fiat in niuratione conneniensis regionis, scd Cy artis, ue; Coca plan- lut scobis, aquarum, nabradi um, ac reliqxorAm. Sunt etiam a. plantae in precio, necfatis cognita ratione, uellet coca, cucius folium manditur ab incolis Peru criniat in mossum arab isti nec tamen arbor est, se feritur folio myrti, adeo uta
278쪽
I. a B 1 R VI. re magnus prouentus, ut multi aduehentes eam e regioneis reg onem, illasola ditati jDic : nec tamen consiliat, quid illis serut commodi, ut mereatur tota die ab in 1s manes L, tam aut se peti. t alἰud genus planta sed arbor mollis uocata , frauctuoso a ferme fert Mater arbores, inter momes crescunt lis paruo odore scaenacul Dcu, ius cortex adeo salutari ut 9ι aquae incoqrtatur , soluatio tis illa lasitudines ac tumores: ramuli gangiuis ac denti. bus utiles sunt . tim eis dentes fruantur pingamar . p. Fructum feri exi ouum, qui incoctus asuae , suta coquoi di didiversuate, moi, uini , ta acerrum facit Mam Uiuo est aut rem,prius uiri seri, quam acetum: mel uero dulcedine. Minum praeceit, crini: re subsequitur. Est etiam ibi radix qua in iunci , quae imposita peris Aeni in aqlta, absorber maiorem partem, i non admoduinulta se eitis recti alii dimiE::- ό binia una purgat fari arments falad iter. Idip bis expertum a f. at Petrus Cleo, dicens purgati non non a minem Aideri ei, quae fi cu rha,
barbaro Gaarae rasistria dιnem hia Eet dissilia .... . .
Seu non Hi propo . tum singiala aggredi, uerim ex tino plura docere , ut sepius teliatus sum: haben a pr senatia . curisnodin tua petimur ἰ quot uidere rosa , quam pariaci ammaduerterunt colores idiarimn sum rubere minias odoratae albis: supuero purpureae, siant omnibui odoratio. se cro eae autem etiam male OLMI: cur hoc sea nimis siccaesunt accidit cuterra, ut in tenui substantia, cub uc exhalet, et elut i in syliaesitribus: alba autem, quo mam nlatas bimidae sunt, non tam bene olent, reinient lamen 1nas odorem: purpureae cum tenι maro sint, Optam e Olcrat, diu retinent odorem. Croιeus colos in plantis fit, etia anescente calore naturati : sed non croceus qualis croci,
279쪽
tyis DE RERUM. VARIETATE, sed laesis competit rosis, o ctriclis peseae o foliorum arrascentilam unde odorem potius t trum efficit. Obumιllus Ponin Go- flos eir cemodi coloris bene olet multum. Est pomum reos ceum. cem tamen apud nss, qu9d bene olet, scilicet mandra
gor e , sed leuiter . Aliuil uidi hic io p.r mile quod male olet , ex ipsum tamen parum: plantum non tii di, quae cum frigidi temperamenti fit non eli legenere solani, quippe fructius eius sunt rotundi, plani, magnitudine o forma pomoarum finguineorum , sed peponum iniitar, purum profana Comarus. dis eanalibus divisa. Comarus quos hoc anno primum uia sus esse in urbe nos ira,fragrorum forma a sapore, sed ma. ior longe, ferius maturescit: uidetvrs iucunSior,seu ob
magnitudinem, seu rarit. tem Blitum ru- Esi blitis genas rubens apud nos,ut purpura trimcumbeum. fobas dissecui,rubent omnia ex aequo intus: nascitur cri
dis locis: creditur blitum esse, quod loci qualitate a naatura propria deuiauerit. Cheligonia succim fert croceam, LA1ris albu, tamen truncus es folia exacte uiri id fratrat blitum rubet, ut dixi Causa est quod pauca pari in his concocta esti unde qui uit sponte, qua 1 ex uenis non diis tributus alium colorem quumsuccus ipse retinet. At bliatum ob substantiam raram cypini Alem, icium immutastur. Fit autem rubrum eae uiridi, ctim aduri r . Ob id pa, lames . hoc olus minus frissime humuam, rari vult Differentiae egregie in ipidum sit. In eadem enim specie plurimae sunt plantarum differentiae, vel ιti longiorum, latiorum, asperior i, leain ea de spe niorum, folior una: uelut raphantis, quo leniora bubuet e. folia, eb minus acris esse radix, minus enim sicca quae ctutem minora, acritiora: π ideo m moderatis ac insipidis, meliosra: in alijs,deteriora: qtia capitata ex crispa, facilius conacoquuntur,sioniam Diabilia su t.
280쪽
LIBER VI. 3'ro liud discrimen est inspeciebus uelut solano, ius pes Solani so-elas quaedam adeo somnifera est, ut omnes dolores placare mniferi mi- possit, esis ob id mihi ualde in usu At Scotti, ea herba uino ra uis. immixta, Danos, enone duce se inebriarunt ex insomnam duxerunt,ut eoru . cercitu funditus deletierint Boethius
dubitat, an id genus potius sit quod amentiam gignit, des scribus tale, quale passim bubetur apud nos. Est hoc ueneno aptius ad fallenta, quod qui uebunt,tuto praebibere possunt. Eius herbae copiam maniam esse refert is Scoti nosci tam ibi uidimur. Existimo. postquam apollinarisberbae copia adest, uera esse q&α referuntur. In Palma, seu la Fortunatarum, pyra ut referunt in Pyra magni miram magnrtudinem excrescunt ,scilicet ponderis uncia tudinis insirum uigintiquatuor . λια tamen magnitudo licet rara snis fit,non tamen a trabilis: nam ego Mediolani nata iuditico paulum leuiora fuisse,nam ad magnitudinem capitis insfantuli accedebant. Regiones enim mutant plantas,commodas il larum, Muiqum enim in India occidentali nἴ solum Maietu qui- melius prouenit, quam in nostris regionibus, sed Indis ipsis bus Bumen utilius est quam triticum: cum ex ob consuetudinem melius to praestet. elat eos, ex eo uinum conficere soleant, magiss multiplicetur moris periculo feratur,insigeat s leuiori cura,la
bore : cum unus homo sus ciat maim ferendo: tritico cubomine iugabo: fini necessaria. Itaque non solum quod optimum est,sed ο cui conbaectandi , in quo. Brassica triplici nobilitate prae iat, nam cibus est, o Brassi eae
medicina, adeo ut Romani non aliam nouerint tur ira era Iaudes. reraris, quam interioribus morbis: vis igna egregia, ut inco,eia uabs, in quibus aquae ferueresolent erustas ab illis auferat:paritibus enim tenuibus a nitro similibus praedita est. pore adeo juvia,ut a plerisque nobilioribus eduliis praeis N a feratur.