장음표시 사용
531쪽
DE RERUM VARIETATE, uidentur hi alimus generis esse. Sed quibus unicas est cirrus in inferiore labro, bis macula etiam in corporent, grae sunt, est iuxta branchias uenae contractae lumbrico. rim instar. Dentisi in Verilmad dentium disserentias lain redeo: sunt qui uspiscibus ra In ordinem tantum habeant, uelut scarus, a aurata qiatio. dum duplicem, ut galeis quibusdam: alos triplex, ut malath quadruplex quatino et aliquando quincuplex, lamis sexcuplex:maraxo referunt nouem esse . Est piscibus denitiis copia, quoniam exigui dentes sunt, ais in os recuruli ut capiendi potius ac retinendi, quam mundens causa da,li uideantur: qui uerb his uescuntur cilis, qui non possintefugere,velut coeno,alis,ostreis, Fudo diis nulli dati sunt entes sed ossa tantum. Et in quibusdam ferrata, ut diriit, ex asper ut melius possent continere. Ordinum ureb mul. titudo fuit,ut qui ualidis piscibus uescerentur, eos possent continere ne aufugerent. Et praesertim amplum cum Ubet caput,aut enim latos dentes habere oportui ut pisces reti nerentur ex mandi possent: id amplo corpore, non capite soldm, opur erat:aut si uno ordine dentium natura fisi petcontenta,lapsi pisces fuga essent. Multiplex ergo dentium ordo bis piscibus o pro numero est, qui caput maius babet quam pro ratione corporis, e ualidis piscibas vesciuntur. Qui uerb magnum habent corpus, talibus, vescuntur, fimplicem latorum sortiuntur. Sed qui pisciculis iis simplex ordo dentium acutorum est, ais in os recremorum, ut praesdam retinere possint. Qii uerb rebus vita carentibussos aluntur,ossa pro dentibus habuersiti quod haec latiora sint,
pitvibus ra Vix uerb ratio tota dentium poterit explicari, si non deling prius sermonemfeceromam plurium piscium genea
532쪽
LIBER Ull. 'ri. natura dentes linguae adiecit: linguae usus uideturgentaraliter ebe, adsignincendos; apores, ad uocem formanadu,n ad Dransos Gbos per os distribaendos, ut dentibus subi cramr: turbus igitur dentes nulli fum,nes uox,sufficit palatumni carne; m, ut sapsres Sscerneretur: quibus uerb voxta' istites; erigni, hi omnino linguam habuere. Sed huius Et berentia multiplex: alia enim ea mea alia ossea. Et quia bus ossea es , his obducta curae est, o saepe dentes in xor habet: ali, etiam mobilis si lingua, qui uocem aedunt: lis autem inmobilis, quibus ad discemen rim sapores Oapus ob id lingua fuit, quod a tius esset palarum: dentes e nim di cum os, ut palatum male cibo applicetur, ais ob id lingua opus eis fuit, sed immobili, quod uoce carerent. Sed nes ommbus, quibus lingua soluta est, his uox est,msi ut dixi) uocem pro strepitu accipiamus. Q ibusdam ea tiam lingua ef insuperiore mandibula: cum tamen omniabus, quibus isserior movetur, si linguast, sit in senseriore
mandibula. Fuit autem maxime necessaria lingua, omnis bus animalibus, ut omnes perciperent, quod necessarium 4bet ad uitam. Plantae attrahunt quod foltu conuerri quoaniam fe im: a1rimalia cum confertim attrahant, ut Ascriamen facerent inter comprehensa, lingua opus habuerunt: planta non ita. In quibus uerbfabricare linguam non lisbuit, aut fuerat incommodum, uelut conchas, obstreis, ac cyprinis, bis palatum carneum factum est. Quibusdam ea tiam lisgua si maxisma , ut balenae: quibusdam maxima, EI Aurissima, ut purpurae quibusdam ut fertur duplex,us uitulo: qui Deia pisces aculeis horrentes deuorant , Cylina 8 a carent, a os palati durum habent, unde etiam hebetig seu praediti sunt. Vt uerb deglutiarit, quod alias dictum si ossa habent in palato,ais inferius, quibus cibos in uena
533쪽
- o DE RERUM VARIETAT Cro eo diit trem protrudant. Sed ut de crocodilo uerba furiadi pristingua. mum, quὸd is solus linguam babeat in superiore mandibu, la, cum o solus eam moueat, tanquam rari exempli an lamali, quod e sexaginta diebus latere referunt annis millatit: linguam habet breuem, latam, haerentem in milli ut dixi) superiori mandibulae , o solus, aut cis paucis: nam quidam existimant etiam phoenicopteros alies, mandi uex, iam mouere superiorem. Sed non adeo causa manufesta eliis aue, ut crocodilo. Igitur crocodilo mandibula superioν mouetur, ob id quod cum animal siit robustissmii,o dor spinam ualidam habeat, oportebat mandibulam, qua nius ueretur,mbarere parti firmori. Alia causa eae ratior est, quod cum amplum habeat os, est bine collo ferme,d i d aducitur,si maritia inferior moueretur, tangeret terram treuissima erim crocodilo crura sunt. χι os ureb in muri, tu mobili lingua esse debeat, Aristoteles ostendit: aliter ea irim deglutientibus, impedimento esset Iconstat igitur,insuri seiu dis- periore maxilla linguam crocodilis esse debere. Cmmuaerimen alo nis igitur fermo dentibus, atque lingua antequam absolaeo. Matur, ad aliud differentiae genus est transeamdum : quoaniam piscium q&idam marini sunt, alty in dulci aqua de gunt. Marmorum autem quidam saxatiles, quiEam littoarales disti, quidam pelagici, qui in profundo pelagi Fabiatunt. Qui uerb in a oua dulci uiuatnt, aut in fluminibus,era lacubus, aut stagms quidam in limo,s'ercore,ccmo patinatur. Propria sunt quibusdam quaedam:in limo enim ostrea, in areida conchae, interfaxa holo turia, cautibus anaerent lepades. Sunt Cy amphibia terrae, aqua communia, quae mari ad summa ascendunt: conting:t id vel quis littorales sint, vel quia aspreti ueris tempore parerese allarat 'spari,sa mugiles,lupi: quo teratore lupi odii cum
534쪽
x I B E R V M. muribus obliuiscuntur ipsi triciιbiti evadunt. Dulcis enim aqua licet non plus ala plus tamen pingue farit, uondam mutus siccat: π cum littoribus fit prop:or, imo ripis, plura continet, quibus pisces alantur, herbas res,ta frondes arborum, infecta animalia, stercora, lim: . . Ingrediauntur ut Midi uere e mari ala seu thrissae in Ararim, tantas copia 'capiuntur, ut res fit admirabilis dictu, luciandauissu, incredibilis auditu. Refert Rondelletius uidisse uni, mul amphibium crocodilo is mile, sed loricatum, suo ἀφbranchias haberet. Id cordylum si quis appellauerit, non forsan facile coargui poterit:alibi ferme similis mentionem
feci , sed nes quod branchias haberet, audiui, nec simplia
Δ' piscibus ergo , qui in aquis di lcibus inueniuntur,
quidam marinis ualde hi let sunt, uelut botta obianira, deo non immerito aliqui fluviatilem gobionem appellaueare, quem quia a nemine diligenter descriptum uidi, hic de scribere placuit. Bellonium enim in illius descriptione laudi dare no possim. Rondelletius adeo aberrat, rim Mireor obscure scripta a Bellonio, pisce non uidA, clarius explica are conatur. ut ego ipse non agnoscere in historia, que m manibus toties habueram. Habet igitur sub branchiar m sne pinnas duas breues, ut pedes esse uiaeantur: sub mento in inferiore labio cirru unictio carnosum n dorso pinna parvam primum, pbs aliam longam priori proximam, quae ad
caudam extenditur: caput latum Cygepre sum, dentes in utras mandibula paruor: oculos quab in capitis superiore parte inguam ferme solutam uentrem tumidum, dorsum,ta, latera flavesciant cum maculis nigri cantibus: iecur marignum, molle, suaue . caro ut plisuras f t, iecoris natura rea spondens, sed no adeo tamen mollis ac Datiis. Eori uocaa
535쪽
2 RERUM VARIETATE, runt, quod utri si lis fit. Mediolanenses autem utrem Macant bottam grandi est capite, o in eo lapillus quasi deii, latus lunari forma. Parua, caput grandius pro corpori a Barbi. ratione habent. Sunt ta barbi, quot barbati,quatuor apipenqicibus in mentor creduntur e mugilum genere esse . sitia mense Μαν illorum si edantur, a ferunt tor na, Gy biolis ussmitsm: exi stimatur id contingere, quod eo tempore floribus populi alatur: hic piscis frequens apud nos, ac uialis. - Mi erum adagium , Barbum nes frigidis,nes catladis,nec elixum,nec assatim esse bonum Lueius. Notissimus est inter pisces dulcium aquarum luctus, oblongus, obἰongo capite. Ea ius mandibulasuperior, luatior esi, o breuior inferiore: ideo, fine dentibus, quoniam
inferioribus non occurrerent: eorum igitur loco, duo ordianes in palato dentium illi sunt: uorax est, a pisces alios ea
Piscium ma du,ranas omnis generis, a s ruaria in capite babet. P rinorum ab nas habet iuxta uentrem: sed hoc commune est omnibus
alijs discri- ps ibus aquarsi dulcium, quoniam dulcis aqua minus fluxmen ex sor stinet, altiores fant in marinis Cauda similiter quibusdamma. mspina dorsi superficie, ut in m ligite: meti stransuρrsa rit delphinis. Sic aculei in fronte, in ceruice, in cacida sed in pinnis pleruns, maxime autem in bis, qm in equis dulcibur degut. Sunt enim pisciculi quida in rivulis, quatuor aculeos in dorso habetes, ordine certo si positos: quibujsa tantum tres in dorso, uerum totidem in Meniresed isnacti in depictae
stellae si igiem, bis maxima sunt capita. Sunt qui sub uen:
tre duos tantum habeant aculeos ,1 quainmiss carent, sponte generant: r: ais ex his deinceps alia genera creatantur. L meae qzoque , qteae per latera omnibus pisciabus extenduntur, in marinis altiores, in reliquis ventri propiores.
536쪽
L I B E R VII. 4 3Verum diticium aquarism gloria in duobus generibus yificium ferme constat, trutta re, Psyurionum. Vtrian ppluranas sub se cotinetspecies, clarior es salmo, quem nos Salm .edimus sapius in Scotia: eius hisitoriam ex Hectore Botatbio, quod ibi in Scottascilicet umquentior quanquam
in Aquitania, ex multis allit in locis notus fit subiungere libuit sub hacsententia. Autumno riualis pleriens, aut Ioacis uado iis, coeuntes salmones iunctis uentribus, oua paria tint,sabulo contegunt, quo tempore musculus adeo lae ii, bus, foemina ouis exhausia esst, xt macilenti evadant: nee quicquam praeter octis ac pinat, pellems supersit, ineptus ectui sit. Referunt eam maciem contagis loco baberi, cum
obuios quoscuns fui generir inficiant, qui sic affecti sunt:
curus rei hoc est indicium, quod persape capiuntur uno lastere extenuati, reliquo non ita. Caeterum ex ovis illis are, na obrutis, pisci ii inertnte uere nascunturia deo molles, ut donec digiti magnitudincm non excesserimi, manu coma pressi, uelιιι humor concretus, diffluant: tum pridinum,nastura duce, ad mare pergunt, uiginti, dierum spatiis, aut paulo maiore, incredibile dictu, qualem in magnitudinem excrescant Inde reuertentes aduerseis undis βωm nis, in quo orti sunt,mirabile pedi acutam dese praebent. Flum a es nim hyc atque illinc anetusiit pressa rupibus, ac proinde uratori demissa cursu, ubi prαrupto casu descendant, nec pereanalem statim prodeunt,sed incuruatae, unde impetu paualulum per aera feruntur, antequam cassant. Salmones Maro contra tendentes, maiore nixu aquas superare tentant:
π qui euaserant, in fumen ascendunt: debiliores,aut horarent in imo sum: nis , aut etiam ex alto tum evecti, praecis plicatur in aquas: atque tamen procul excidunt quidam,
ut a subiectis lebetibus, qui ualde prope aquam Duent,
537쪽
excipiantur: accolari in hoc euentu non levi voluptate. Recte quoque ac diligenter a regibus cautum est, ne aurtumno capiantur: nam uel soboles multum detrimenti ac, ciperet, uel inutilis ferme captura esset: hoc autem tempus, a sexto idus Septembris, calendis. Decembris interclu, ditur. Quonam uerb cibo uescatur hic piscis, ta an ullo prorsus adhuc tacertum est: cilm in uentriculo exenterasius nihil ostendat praeter inrisum quendam humorem. Hac ille. At nos de his, quod esse posint, non dubitamus an osmninb omnia uera, parum refert. Nam conflat, fulmoni quatuor in palato dentium ordines esse, linguam denta,
tam: inuenitur enim ex in Sequana ac Ligeri,uelut o alo
D, sed mira magnitudine, adeo ut cruris crassitudinem, p urium cubitorum longiiudinem , aequet. Sex illi pinnae. praeter eam, quα νη cauda est, una in dorso parua duae si, uentre illi e regione opposita, duae sub branchiis, una ab dis no ad caudam, earnea, pinguis : dentes in inferiore me, xilla exerit, plures. quam insuperiore: e mari eum ascen dere dicunt, non omni , fedoceano atque ideὰ Graecis, qui Oceani pisces non nouerunt, incognitus: coeruleo est dor o, nigricante , oculis magnis, mundibula inferiore magis protensa , ut in lucio diximus: uentriculus paruus, oblonam ita. gus, eum multis appendicibus. His notis parum mihi a truttita differre videtur, nisi quod non ascendit e mari, sed pro, etit etiam in initiis fluminum nascitur, habet caudam breuem, latam, non diuifamsalmo longam gracilem, bifidam:
rostro quoque non adeo sunt acuto , oe appendices iuxta uentriculum plures habent. Sunt ex alia plura earum 1e nera: carpi j,lauareti, umbiae, epertini: hi splendido colo. refunt, cy' uiolas redolent: in capite lapillos gerunt, carane ιranslucida: linguam babet quo geminam, π Τ σ pQ
538쪽
L I B E R. V Ι Ι. sterius in radice collocata est: plures etiam habet dentes. Hi tamen etiam ὲ mari proseunt. Sunt etiam sariones, o umbroe,c tbemali, forsan a alia genera sub trutiae nos mane contenta. Verium ut de odoratis piscibussermonem prius habeamus ,pisces raro bene olent, atque id parum,eariani si contingat. Causa est, quoniam fragrantia a tenui
sicco fit, pisces autem non solum humida ,seg etiam cras factuniantia sunt:cum enim in aqua uiuant, heri haud poausi,ut o cca senisubstantia toti,ut tenui quoque sint ruat igitur humida sunt, o crassa substantia, er non bene
olent, imo non clent aut bcca , sed non tenui, id. etiamtiix conti tet unde nondum piscis usus est, qui totus ueleenuiter fragret, aut parte tantum , seu excremento Non tamen tenuesratque ita nihil adhuc olent,nis forsan tagni admota, uelut purpurarum opercula, quae blattae Byaetantia uocantu Latine magis ungues odorari: po ui iagni non omnes olent bene , sed pleri grauiter quidamta, men bene olent, o quae bene olent cpercula,bedellium oleare referunt, quod continget auxilio tenuitatis aeris regrornis:ex India enim aduehi solent, e forsan, quod odoratiscitantur. Ita a spumam cetorum, ambram uoca s, Obsubstantiae tenuitatem,er magnitudinem innuti caloris belluae: fragrare aliquantisper, haud absurdum: multum uearb,ῶffcile Similiter unam partem,ut branchias,ut m thermalo , π eperiano : themato thymum olent, unde nomon
mbus, quoru aquae maxime pellucent. unde Ambra ansamine pellucissi cuiustam nitri nominamus.Nec urbi nostra propior alius flauius Epertino uero, stu epetano nam listros modo Dr:bitur branchiae uiolas olet. Superius deflumatilisermone habuimur: sum es omnino intersesunt,sed
539쪽
63s DE RERUM VARIETATE, marisus magis olei: auoniam ut fuitὶs dixi)marina acua calidior, pinguior, ac derictior es: eius tanta est perspicui, Pisces pera tu ut lapilli, qui in ceruice iacent, in ipso pisce antequam
spicui. eximantur, uideri soleant. Vertum de perspicuaate nil tri, Atherina. rum. Alberina ermn, qlsam Veneti angue iam uocant, preseicidus admodu ob copiam uilis, Soli expositus totus pel. lucet. Μanifestum est atiir,oportere es . parvos:nam aqua ipsa, quamuis admod i per se clara di, altior tamen ubirenda fuerit prohibet uisum, arcet ut lapillos in imo ceranere nἴ ualeamus: quanto igitur hoc magis sapisce,in. quo tot membra uaria contineri necesse e se, ut branchias cerea brum, viscera, cutim, spinas,sanguinem Ergo si verianus adeo perspicuus piscis Hi, cum fit in hynis magnitudinis ut enim est dictum, e truttarim genere esse) necesse es , ut m animi terrea substantiae contineat, terra enum opaca:congelatur ergo aqueinn humidum, fit uelut cra iussus aut gemma candida ac perspicua : frigida igitur eorum caro, ais bimidassed non admodu, quoniam siccat iura si h udum. Contingit hoc, cum aqueum buraiduconcrescit aereo loco terra. Commune ergo ut ad truttas reverter est omnibus truttis, aduersus fluminum cursvinferri unde curo
soli; suauior sed is salubrior: ojorma, e nod sex gretes Piseibus I in is lingua habeant, ex certo ordine dispositos,stili et duos
gua denta- ante, totidem in medio ud latera positos, reliquos illaeta rudi ι 1 cur, dice. Vescuntur enim phrygan .s,e uermibus,de quibus superius distam est, tum locustis palustribus, de quibus etiam insta agemus: quamobrem hir dentibus, multiplici ἐν orόine in palato truttae indiguerunt, ne esca diffugeretinam pisices
res manus habent, quas ori admouearet,ia ut pedes cu unatibus, quibus,ut aues oco manuum utantur:nes mundi, uias circiunuertere queunt, M quadrupeda: quomam ut
540쪽
longe copioli: ore. Natura citios bEic operi reluctiatur: na n i mandere possent aperto ore, aqua in uentriculu deta, beret,coctionem p impestret Propterea dentibus, Er adun, cis indiguerunt hi pisces. ms natura caliatore, ac mobiaeliore essent, t- ut magis occurreret praedae, a tam so amne feruntur. Itas οβ idio rem,o puriorem aquam inuenies animalia illa parua, quibus uesci solent. Sunt uero nonsolum adunci fes etiam in qu bus a, uelut umbiis ferirati quos etiam exerit: nam inferiori labio quida ex his in f xi funt. Aduncis autem dentibus, vel etiamfrratis, i is quidem qua si per transuersum secantibus in plara cibus di pisces eurtii Dur. Sed e sec quia mandere neqΠcunt, No concoquunt, u Oraces . celeriters excernunt, ideos voraces fiant.
Hic uerb contingit dubitatio, an in aquis frigidissimis Aquae fri- pisces nasci possim idetiiraute in quibuscia fori non pos gidissimae. se, ut bis quibus terra ipsa frigida est, non bitu mosa: quae pirces ais id magis in montibus accidit regionum australium, Me nutriat, quelut Atlante in Africa , in Perti Chersonesso, proti inciae non Popayan iuxta Pactum urbem, montibus in quibus cu laecus fit triginta duo mill. DII. longitudinis,sexdecim latitudidinis, nes tamen piscis, neq; auis in eo cresct ', quoniam ismum lacus aeque frigidum est, ut etiam summa superficies. At in lacu albo, qui ultra Moscouitas est, pene perpetua concrescit,c P in Baltico, quodsub ipsis Vrsis est,mai a.
na parte in glaciem uersum est, pisces o magni, tanta copia abundant, ut etiam in alios usus, quam ut ab incolis fotqm edantur, absumi soleant:torrentur enim,uriantur myroru uice: in oleum uertuntur casae ex ossibus, pulli enafri e den: abus, alia e corio,alia ex alijs partibus fiunt: quoniam licet dis it frigidissi inus, fundus tamen bitumine con