Tractatus. De globis, coelesti, et terrestri, ac eorum usu conscriptus à Roberto Hues

31쪽

ro TR AC T. DE GLOB deformarunt quod post Ioannem Wernerum advertit etiani P. Nonius)pro quingentis stadiis quinque mille,pro Austra si-mmis reponentes Borealiis a- : decepti fortassis, quod nostro aevo borealissima sit. Si Marini & Ptolemaei fidem in hac re suspectam habeant Strabo r. l. Geogr. liberabit eos hoc crimi ne. Sic autem scribit. Ait ergo Hippochus, eos qui in sennamomia fera parallelo habitant quia e Grae versus ustrum alest 3οοo 'fla's, rursumque ab hoc aequinoctialis δδoo proxime omnino abesse a situm dis inter aquasorem asti notropicunta,qui per θα- , transit quae a veroe Gest so O Osases) apud hos auterata primos ur in f minoremia, totam *rctico circulo includi, nunquamque occidere, nam stellantia in extrema cauda lucidam quae maxime versis e-- sitam , υergit) in ipso circulo ita collocari, ut hora omenta fariat,

Haec Strabo,eadem plane mente,quaptolam,us & Marinus A 1 a otatasthesiis leutentia tinti hic tum alibi semoes

7o0. stadia uni fradui in terra Pto- Iemaeus ςoo.solum stadia congruere faciant, de qua re postea agemuS Iequ intur circuli minores in Globii desinetii. li omngs af atori sunt parallelimrimo Tropici, qui pereuncta maximae dicitur.Sol enim annuo motu ecliptica percursens,cum ad te minum in limae ab aequatore distantia; per Herit, retrocedit equatorem versus. Hunc retrocessunt Graeci vocant,¶llel- circulos per initia retrocessionis ductos, Tropseos. no minant. Hanc etia Sopicorum ab amatore distantiam varie immutatam esse ex collatis veterum re recentiorum observatis facile constat . Ut enim mittamus Strabonem, proclum,& Leontium mechanicum,qui distanni alterutrius Tropici ata aequatore graduum et . possierunt neque epim satis accuraterea asile videtur ex accuratioribus maxil horum artificii observatis hoc ipsum licebit deprehendere.Ptolemaeus enim ineruti iiis Tropici ab squalore distantia a 3 .gr. 3 i.& tertia partem invenit,quanta ante eum Eratosthenes di Hipparchus, ideoqu)Zta t. .: irrititu

32쪽

mmutabilem existimavit. Machometes Aretensis distantiam Banc observavit a 3.gr. 3 y .m. quant in ante eum Almamoi, inrisum Rex. Arrahel Hispanus et 3 .gr. 3 an. Almehon filius inibiamasaris et 3. gr. 3 3. cum dimidio m. Prophatius Iuda: us

Tanta ab utroq; polo distantia quanta est Tropicorum ab aequatore,ducuntur duo circuli minore qui a polis ad quos accedunt sumpserunt omissa; ut alter dicatur circulus Arcticus vel Borealis;oppositus autem Antareticus vel Austrinus. In his circulis poli elipticae sti sunt,ubi Coturus solstitiorum eos intersecat Strabo,procliis, leomedes Graii,& quidam Latinorum certam aliquam distatiam hisce circulis a polis non attri Duunt; varios faciunt: mutabiles pro diversa poli elevatione, sive inclinatione sphaerarint alter describi concipiatur interval- Io pestimanifesti ab horizonte; & erit maximus parallelorum semper apparentiumralier aequali ab inlaro polo dictantia; &est in imus semper latentium . . - /i circuli verticales. Praeter hos circu los in Globis expressos in familiari usu sentrerum coelestium observatoribus, circuli quos vocant i Verticales Hi majores sunt circuli,quot libuerit ,a vertice ad horizontem ducti. Arabes circulos AZimum vocant, suo etiam nomino utpluriNum Vulgo appellantur. Hotum officium in Globoxu usu praei bit quadrans circuli aenei in yo. partes divisus. Hunc very cicujusque loci,ciuia postulat usus, oportet adiungere, ut terminus 9o. a vertice graduum horidolatanu ubiquς atringati Hic mobilis factus est,ut vertici cujusque locias si queat. Vocantquadrantem altitudinis. CAPur. II i

33쪽

Ρn o varia habitudine aequatoris ait horizontein vel enini parallelus est,uel sec idq; vel ad angulos rectos vel obli quos triplicem sphaerae vel globi situm nobis tradiderunt. a

Primus est eorum, quorum verticibus polus alteruter imissi. net,his enim arquator & horizon paralleli sunt,uel potius cun dem circulum constituunt Secundus est eorum, quorum in nith est sub sq uatore. rtius omnibus prsterea locis cogruit. Primum situm liceat vocare sphaera Parallelam secundum Recta', tertium obliquam.Prima & inunda possitio simplexin, tertia multiplex & varia pro varia locor um latitudine.Harum omnium consequentes affectiones sie habent. m , iSpiliaera Parallela, diurna revolutione .neque orientes rieq: occidentes,nec altiores aut depressiores videt vel Solem, vel stellas. Praeterea cum Sol annuo motu Zodiacum percurrat: quem Nuator in duas aequas partes despescit: quam altera ad Boream altera ad Austrum vergit;sequitur ut Sol cum percurarit ea signa quae polo verticali propiora sunt, nunquam sub horigonte demergatur, ideoque perpetuum faciet diem artifi dialem dum ea pertransit; quod spatium est sex plus minus mensium. Cotra cum signa a polo inente remotiora per 'grat,eontinuam faciet noctem per aequale plus minus spatium. Quo autem tempore Sol aequatorem attigerit diurna tis volutione ita feretur, ut neque totus supra) horizontem Sapa pareat, neque penitus occultetur,sed quasi dimidiatus appa.

rebit eliquus occultabitur. I. .

Sphaerae Rectae hae sunt affectiones. sidera omnia oriuntur occidunt musi tempore; supra horizontem eonspiciuntur εοὶ infra horiYontem demersa latent: artificiales dies perpetuo

: . Sphaerae obliquae haec accidunt. Dies habEnt noctibus in Jores,minores, a uales. Cum Sol in punctis aequinoctial biiuconstituitur quod bis inmolutione annua fieri diximus di

noctibus aequantur. Cum ab miratore versus polum eminentem accesserit,augentur dies,minuuntur noctes, quousque ipsim Tropicumattigerit,quo loco costitutus longissimas dies.

34쪽

brevissimas noctes facit.Cum ab iquatore ad polum latentem

processerit,noctcsistit majores diebus,usque dum pertingat tropicum latcti polo viciniorem: ubi longissimas noctes,brevissimas dies efficit. Sidera quaedam nunquam occidunt,quae cotinentur parallelo delineato distantia poli manifesti ab li ri Zonte r alia nunquam oriuntur in aequali apolo occulto pa-aallelo comprehenia .Hi paralleli sunt: quos ut diximus Gr

ce, ut etiam nonnulli Latinorum, vocant Circulum Arcticum M Antarcticum, alterum semper conspicuum, alterum semper latentem . Reliqua omnia sidera quae hisce parallelis non continentur, suos habent ortus & vicissim occasus. Qui intra a quatorem & parallelum semper apparentem versantur,majori tempore superum, minori inserum hemisphaerium pertrai seunt. Contra, quae parallelo semper larenti viciniora sunt. majore tempore in infero horizonte versantur, minore in si pero.Ηarum omnium affectionum haec est causa. Sol in aequatore constitutus ut& stella etiam si qua alia) diurna revolutione versatus,aequinoctialem describit circulum:extra aequato rem,parallelum maiorem vel minorem,pro diversa quantitate declinationis Solis aut Stellae ab aequatore. Hos omnes parat telos, cum ipse etiam aequatore,Horizon in Sphaera recta secat ad angulos rectos. Cum enim mundi poli in horizonte comstituti sint, vertex autem in aequatore, sequitur ut horizon aequatorem secet recte,quia per polos traiant,deinde quia aequa' orem recte secat, omnes etiam circulos aequatori parallelos

secabit etiam rect ideoque singulos in binas aequas portiones dispescet. Equa autem portione omnium parallelorum ut de

aequatoris etiam eminente supra horizontem cum ea quae de mergitur,necessarium est,ut aequali tempore Sol & omnes flebis diurna revolutione percurrant eam portionem qui emine atque eam quae latet. Ideo dies omnes aequantur noctibus.

ideo sidera omnia duodecim horis in supero hemisphaerio,

totidem in insero permanent. At in obliqua sphaera, quia alia ter polus ab horizonaeelevatur,alter deprimitur. diversa omisia accidunt . Cum enim hornon non traiaut pcr polos

35쪽

T R AC T. DE G L OB. aequatoris, parallelos simili cum a cluatore ratione non seca set, scd eorum,qui polo conspicuo viciniores sunt, majus seg- mentum eminet, minus demergitur. Ex sis, qui polo latenti viciniores,minor pars apparet,inaior delitescit,solus aequator bisecatur, ut pars conspicua aequalis sit latenti. Hinc fit, ut in omni obliquae sphaerae positione Sol, in aequatore constitutus, dies aequet noctibus. Cum manifesto polo accesserit, augentur dies, quia major arcus apparet. Cima versus polum latentem procesi erit,maiores fiunt noctes,quia maius paralleli segmentum infra horizontem occultatur Et quanto magis polus alteruter attollitur, tanto majores sunt dies aestivales itemque noctes hyemales. CApvT IV.

De Aonis.

Quatuor Miuores circuli aequatoti paralleli universam

ram in quinq; tractus dividunt. Zonas Graeci vocarunta Atque hoc nomen obtinuit, ut apud Latinos etiam usurpet r. sed & plagas etiam nominant. Graeci interdum Zonae nomCnallene a nostro instituto Planetarum orbibus attribuunt, ud Theon AleYandrinus in Comentariis Arataris. ε ει ο

xfον : την λε δευτεραν o Z υς. i. c. Striat autem in coelo Zonae septem, Zodiaco neutiquam contermi ,quarum primam Saturnus, siccundam Iupitur obtinet,&c. Quinque zonarum sive plagarum terrae tres intemperatas& inhabitabiles veteres Physici & Geographi exstimarunt: alteram propter aestum Solis perpetuo incumbentem, qua Torridam ideo nominarunt hanc Tropicis utrinq; terminari vo-

luerunt . reliquas propter frigus,quia remoriis imae sunt a Solis radijs,incoli non posse duxesunt: quarum altera Arctico,M-

tera Antarctico circulo tota continetur. Duae reliquae Zonae habitae sunt temperatae & habitabiles,altera ex his terminatur circulo Arctico & Tropico Boreo,altera Antarctico & Tropi so Austrino.Hax recepta apud veteres du numero & finibus

36쪽

Zonariu opinio nacta est inter antiquiores etiam silos op

pugnatores.

parmenides ronam, quam vocant adustam, longe ultra utrumque Tropicum extulit, ut sere duplam fecerit ad eam quae Tropicis definitur. Hunc reprehendit Posidonius, quod ni plius dimidio eius spatii quod aestivo nostro Tropico & aequatore continetur, habitari cognoverat. Aristoteles Zonam torridam Tropicis,temperatas Tropicis & circulis Arctico & Antarctico terminavit: quem Posiaonius etiam taxat, quod Arcticos circulos, quos varios & mutabiles secerunt Graeci, Zonarum terminos constituerit Polybius sex Zonas secit ad stam,Tropicis definitam, in duas etiam dividens per Circulum AEquinoctialem. Alii Eratosthenis autoritate moti, Z nam quandam angustam, temperatam & aptam habitationi, aequatori subjiciunt, quorum sententiae accedit Avicenna rabs.Recentiores nonnulli,nescio qua ratione adducti hi sunt Nicolaus Lyranos, Thomas Aquinas, & Campanus) terr strem Paradisum celebratum principio Geneseos, AEquatori subjicere non dubitarunt. Eratosthenes & Polybius universam Zonam,quam alij Adustam duxerunt, temperatam esse volu

runt.

Posidonius recepis a veteribus Physicis opinioni refragatus est,quod Syenem sub Estivo nostro Tropico positam, de

AEthiopiam Syene in teriorem,habitat in cognoverat,quorum verticibus Sol diutius immoratur,quam eorum qui Equatori subjiciuntur. Inde concludit, loca hquatori subjecta non esse inculta, quia quae sub Tropico,non sunt incolis vacua. stolimaeus c 6.l. 2.Almag. conjecturam potius quam veram historiam existimat,quae de habitationibus AEquatori subjeetis referuntur. At in Geograph.l. s.c.ultimo, descripsi nobis longe ultra quinoctialem. Agisymbam Ethiopum regionem hanc regionem novi recentiores quosdam, sed contra Ptol mei fidem Borealiorem faccre Equatore.) Haec Ptolomaei in- costantia praebuit quibusdam occasionem suspicandi, non eduuir que hoc opus citisdein Ptolemaei.

37쪽

Vana haec esse figmenta, quae de Z is intemperatis veterest lexcogitarunt, si non persuadeant Eratosthenis & Polybia au

toritas neque Posidonii ratio : at hodiernae Lusitanorum &nostratium navigationes cuincent, no solum Zonam, quae to rida antiquioribus dicta est, incolis repletam esse,sed & intra circulum Arcticum, longe ultra septuagesimum ab M luatore gradum, omnia esse habitata: ut nullus amplius nostra aetate dubitationi locus sit relictus,nisi forte qujspiam malit,cum sacra & veneranda antiquitate etiamnum errarς, quam curii recenti experientia utcunq; testata & comprobata bene sentireo

HAxum zonarum incolas, ex diversa umbrarum ratione, in Amphiscios, Heteroscios & Peristios diviserunt. Qui inter duos Tropicos habitant, Amphiscij dicuntur, quod eOrum umbrae meridianae,nunc in Austrum cum sol eorum verticibus Borealio nunc in Septentrionem cum Sol verticibus Australior extiterio proiiciantur.' Qui inter Tropicos & circulum Arcticum degunt, HeterOscii norninantur: quod umbrae meridianae vel in Austrum vel Septentrionem solum projiciantur.Sol enim ad Septetrionem aestivi nostri Tropici nunquam accedit, neque adAustrum Tropici hyemalis unquam progreditur. Itaque qui sirit Borealiores Tropico Estivo, umbras semper mittunt in Septentrio nem: qui Australiores Tropico hyeinali, umbras meridianas in Austrum jadulantur. Qui intra circulos Arcticum vel Antarcticum versus polos incolunt, Peristit vocantur, quia gnomones projiciunt Umbras in orbem: quoniam Sol tota diurna revolutione su pra horizontem fertur. C Ap UT VI.

38쪽

tipodibus.

n Emperatarum Ionarum incolas, ex comparatione Dusdem Meridiani & paralleli ejusdem aut squalis ad dive fas aequatoris partes,antiquiores Geographi ita diviser mi, ut cuilibet habitationi in his plagis tres alias diversas adjecerint, earumlincolas,Pertoecos,Anicecos i& Antipodes vocarunt. Perloeci degunt sub eodem Meridiano, tenaq ue parallelo, aequaliter ab AEquatore sed ab oppositis ejus punctis)discreti. Antoeci eundem Meridianum & aequalem parallelum, ab eodem Equinoctialis puncto in diversas partes aequaliter dissit

incolunt. . .

Antipodes qui es Antichthones sunt,qui sub eodem Meridiano aequali parallelo in oppositas ejus punctis aequaliter dita siti,habitant,vel qui incolunt terrae partes u diametro opposi-

sunt itaq; nostri herioeci Antipodibus nostris Aniceci, nismi torci Antipodibus nostris Perlaeci: nostri Periceci An-t ecis nostris sunt AntipodeS. i . . . Nobis cum nostris Pericecis multa sunt communies Eaim d in temperatam incolimus. Hyemem, aestatem, incrementa dierum & noctium,eadem eodemq; e tempore habemus. i Di-yersum hoc, quod quo tempore nobis media dies illuceat, Pericecis intenapesta noxadest, qui hoc iam discriminis posse runt,quod clim nobis Sol oritur, nostris Pericecis occidit,& econtrario; errores nobis suos conscripserunt. Ita enim feret, ut cum dies nobis est longissimus,sis estet brevissimus,quod lverit te alienissimum. Eundem etiam de Anicecis errorem comiserunt cum eundem nobis S illis ortum & occasum So iis faciunt.Erroris causa sertassis: quod cundem horizontem iobis & Anioecis statuerunt,itemq; Peric ecis: nisi quod nos supertim illi inferum hemisphaerium incolimus. Lapsus vel na

C diocriter

39쪽

rs TRACT. DE GLOR diocriter in Astronomia exercitato indignissimus. Nobis ZeAntoecis hoc commune,quod media dies simul utrisque,item que nox. Diversa haec.Tempestates anni permutantur. Nostra aestas ipsorum hiems,noster dies longissimus ipsorum est brevissimus. Diversas Zonas temperatas incolimus. Nobis & Antripodibus omnia sunt contraria: dies, noctes, eorumque in tia & fines, & anni etiam tempestates. Nam quo tempore Sol nobis aestatem & diem maximum largitur, ipsis hyemem de Moctes maximas,nobis cima oritur,illis occidit, & e conversb. Nos enim superum,illi inserum eiusdem horizontis hemisphPrium. incolumus.

Te Climatibus ch Parallelis.

f,Ro diversa maximorum dierum quantitate, Geograpsi

totum terrarum orbem ab AEquatore utrinque ad Polos

diviserunt in Climata & Parallelos. Clima vocant terrae spatium comprehensum inter duo quae vis loca, quorum dies lon-ζssimi semisse uinius horae differunt ab invicem .parallelum ebcunt spatium,quo dies maximi quarta horae parte se excedunt, ita ut quodv is Clinia duos parallelos coplectatur.Sunt autem imata, ut Paralleli, spatio inaequalia. Primum enim Clima itemque parallelus majus est secundo, secundum tertio. In hoc conveniunt, quod aequales obtinent maximorum dierum differetias. Antiquiores numerabant Climata septem, alij duo adiecem nt: Di hinc paralleli oriantur quatuordecim, illinc octodecim. Ptolemaeus per quadrantes horarum Parallelos numerat viginti quatuor: per integras horas,quatuor: per tO tos nienses, sex. unde praeter AEquatorem ab utraque parte triginta octo paralleli exsurgent. In meridiano materiali hor in Globorum novem signata flant Climata ad horarum semisses ad invicem distantia Dein de notata sunt ulterius discrimina dierum per integras horas. 1

, postea f

40쪽

ΕΤ .go Ru Μ vsv - 19 postea ad usque soreum polum per totos mentes, ad suam quaeque latituditiem expressa. Siligulorum Climatum & Parallelorum latitudines ab I quatore,distantias abinviceni,& maximorum erum longis tudines sequens sub hoc signo tabula indicabit.

s ECUNDA PARS

De ijs qua propria sunt Caelesti Globo ,

ac primo de Planetis: ACTE Nus, quae utrita que Globi sunt communia. Sequuntur qui cuique sunt peculiaria& propria ac primo,quae coelesti: ut sunt stellae in suos Asterilitios atque constellationes effodi

Stellarum autem iri coelo lucentium duo genera deprehemderunt qui primi rerum coelestium motus attete observarunt. Primum est planetarum secundum stellarum Fixarum planetas live errantes ideo vocarunt,quia nec ad invicem,nec ad eas quae fixae nominatur eundem situm vel positionem semper obtinent Fixas autern eundem inter se situm 1mper tenere hi lemaeus collatis suis obse vationib' cuni hsque ab Hipparcho tradita sunt,multis exemplis comprobavit. c. I .l.7. A1mag. Planetas praeter duo Luminaria Solem inquam L Limam)quinque numerant. Hi prieter motui a diurnum, quo ab ortu ad occasunt seruntur Acuti raptum primi mobilis liberum habent & proprium quisq; motum quo contra ab occasu ad ortum, secundum successionem signorum, super polis Zodiaci feruntur,quem suo quisque modo , tempore abibivit. Eorum ordo motuumque periodus sic habet. C di titur