장음표시 사용
151쪽
s , DE CONSCRIB. HIs T. qui assidue voluptatibusindulgebanm, quorum ille τt memorat otheneus erpetuὸ cum mulieribus versabaturis lanam digitis carpebat, colum tractabam, hic virilium voluptatum odio assectus,ut muliebres feritaretur, virilia sibi amputari tentauit, ut impudicus Lampridius, ου alij tradiderunt. Vuodsi utilitatem Stoici cum honestatest erfuisse coniunctam n publiVxileese eis Omnasiorum spatiis olim docuerunt ,sen- si 'quo/ tiendum estsane,illa tantum debere dici τtilia,no su ho qua se ut honesta comperiamus;illa vero tan 'μ tummodo honenia, V et tilia, ua ad vita institutosophi tunem, vitiorums depulponem necesaria 6 e ςnuς cernentur. Tot ima ergo,s uniuersa ad rerudelectum parandum ea erit praeceptio,vI narratio sit vera, o ipsa lux veritatis,quocum, li-N,ρ bera abfectu largit ionis, odij,amoris, omnis μ- ratio o- θitione careat,quam virtutem assequetur histoctu i . r si ρ' sit ea, aut fabulos, o in Po e.
redebet. mate, on probabitis,ut in argumentis; non particeps portentorum,ut Herodoti,s ei similium siracorum narrationes; sed neutra,idest,ne uni
magis quam alteri parti addicta sit, sed certa, sed nuda coloribus 'spitionis,N qua non abiem,obscena oe turpia se racla ,s ad virtutem
152쪽
LIBER sECVNDVs utem Rempublicam necessaria contineat. Caterum,quia inutilis rerum delectarum labor susceptuae censeretur,ac inanis qualibet de dispositione disputatio, nisi prius de themate constit rit,in quo i icta cadere debeant,principio nobis
aliquod,veluti rerum narrandarum argumentum statuendum eλquod tanquam generalem quastionem,re uniuersam, quam Vraci thesim vocaui,nobis proponamus,sits veluti totim narrationis vasiis, undametum; π ad quodper endum, omne nostrum dium couertamin. Ut si res a Carolo VJmperatore terra,marii gelas ad narrandum deligamus; e quidenta omniapraecepta,animi siensus, mentis cogitationes,industria, s labor reserenda sunt; ut opus quantu erip it,absolutum perficiamus;qua quidem quastio hi toria materia est,in qua tota eius mersari debet narratio. Praeterea uniuersa ea quasti in particulares alias,ex ea profecta re emanatas, veluti in suas partes atribuem
da est,quas quidem V potheses nominare poterimus;quod magnos illos eximiosi, Historicos Grecos,oe Latinoffecisse dubium esse non potest. Ia
tota rerum narrandarum dispositis,ac colloca- .io ordine di cto, rerums apta distributiones con
153쪽
DE CONSCRIB. HIS T. continetur. Ordinis autem forma mariaepropo-Quot nuntur a Philosophis quadam est ompositionis, ii' ' siue natura ; alia dissoluenda finitionis , alia eici , & o qnaiasis Graece dicta , Latine dissolutionis ,
ouae hi- La Δηιά Prudentia. Compositionis ordo est, aeomoda partibus minutis imis ad maiores , deinde ad
xς sinx, alias proiressus, quo , adfinem perueniatura, qua docendis artibus nulla est accommoda -:Tci tior, eam, Aristoteles in tradenda Logica Ob-cero.lib. seruauit '.quaprobat Antoniusposse ius ciuile in dς ψ artem reuocari,s Plato etiam laudat, dicens, Plato. in Y ij nobis hanc dicendi, docendi,discendii Cia dialo, inenderunt. Di nitionissolutio est ordo,quo arni .s di nitione adsingulas eius pruries explicandasfic. procedimus; quam commendat Cycero,quod ex x xim antiqua Platonis Academia xerit:quidquid ii 'pie. medici bententiant, cyalenum Academicafa-u ς, milia nudiosissimum, huius methodi auctorem extitisse: de qua multo ante non pauca Leonicenm,plura Triuerus, docte quidem oe subiit terse parum distinctescripta reliquerunt. Anaiasis sompositioni aduersatur, est enim aD- perioribus partibus ad minores, deinde ad alias
progressui, quo A adfinemperueniatur. Vac
154쪽
modum inrchitecti , antequam aedificium eritruant, alta mente perpendunt, tectis homines egere,ne molestis calamitatibus obruatur, tecta merosine parietibus corruere arietes erigi non posse,nisi fundamenta iaciantur,qua non extabunt,nsfodatur terra, quo ubiperuentum est; fundamenta iactat arietes erigui, tectum eintruut, totumi tandem aedificium absoluui. Sichictorico primum considerandum est historia argumentum,illu .iudicio eligendum, deinde in partes diuidendiam, mox partes distinguenda, postremo tota historia narratio verborum a sententiarum cultu illustranda est, qua vi magna sunt ,si Filia, sic singula iudicu rudelia, sconsitu ope indigere videntur. Prudentia quoq. ordo hiatoria scribenda utilissimus est, es enim methodus,qua habetur ratio loci, temporis , πρersionarum, est dux s min istra historicorum: qui tepora acloca apte distinoui, alq. perpendiat, quid cuiq. persona tribuant, ne i udeter alterum altero metiantur. In rebus ergo narrandis primism teporis ordo seruadus effret nihil invertatur,nihil immutetur,nihilpraeponatur,
155쪽
radς sint habita vmus temporis ratione.
non quod necese sit singula certo quodam tempore,certis annis,certi diebus distingueresed
quod ita oporteat rerum varietatem tempori bus secernere,ut omnia eodem temporis tractu, nullafacta intermissione accidisse i a narrati nis connexio sedere videatur,ta Titus Liuius totam narrationem prosequitur, ut omnia eodetemporum tractu nullasacta intermissione accidisse suspicemurransquando breuis a narratione digressio,id reru natura postulante, quasipertransennam tempora distinguit,quod,rerum Romanarum collatione cum exterarum gentiunta rebus, facit hoc modo: Eodem anno olexandria in AEgipto proditur conditam: Alexandrums'stri Regem ab exule Lucano interfectum ortes Dedonaei Iouis a masse. Idem alibi non ita tempus distinguit,ut expresse noteI, quibus temporibus, qua sibi deindescriberi sint acciderinti; sed quasi omnia eodem temporis spatio euenissent, tempus per res populi 'Romani nulta inter missione acta hoc modo notauit.Liberi iam hinc populi Romani,res pace bellosgestas,annuos maristratus Nerias legum potentiora,quam hominum peragam. Eodem modo locorum,in quia bussingula,qua narrantur,ce sunt ratio habenda
156쪽
LIBER sECv Nous' nbenda es, ut ea H tinctione intellectus res facilius percipiat ac memoria eo solatio refecta , frmius diutiusi, retineat: his adde, quod ea locorum annotatione res I a,qua narratur, magnopere Etastrantur. Cum vero praeclare gesta, vel terra, mel mari contingant;viriuβ loci oe regionis natura cognoscenda est, oemaris terraeq. descriptiones tenenda qualeslasem repetuntur a Cosmographis, qui ab adiunctis mare deserisbunt,nempe a littoribus, insulis, portibus, promontorijs,accessibus,oe recesibus , sirtibus oc rum interuallis a tutis vel periculosis nauigationibus. Fit etia aliquando,it pericula i a nauigati uproponatur,veluti cautes, silices, moi es, arena scilia, barybdes,uertigines,qua mare quieto nauigiasubito absorbui, cuius rei ratione reddit e tristoteles: Echenei pisciculi, quinaue remoratur, dicti ob idremora,qua deletisne efficiat,ut pleruq naue ubmergatur,quemadmod; tradat Plinius,Aristoteles, Cardanm,s
tio, ac peritia caute prouidesmitabul.segiones mero descributur a caeli clementia,aeris Ieperie,' loci
dodescribatur ab histori mcis secto. I. quaest. . proble. Pli.li. 9
157쪽
Descri ptio elui ua quomodo fieri debeat.
loci salubrietate i terminis a munitis castellis, a climate,a planetis quibus'bimunturia mo
tibus,mel planitie terra, a mare vicino, spomtu,unde opes, s rerum,qua importantur,mus titudo;aut remoto; undeprocul absunt omnia pericula pyratarum,oevitia, quibus conueninrum colluuies laborare solet, apaludibus,re lacubus, uminibus scibus abundantibus,s irrigandis agris mercibus, 'buehendis, aptisi, mis; γlbis, gentium communitatibus,tauitatibus,s villis. Vuodsi expugnanda,aut obcessa ciuitas describendasit,poterit a conditore, metu- at est v,loco,a terra cultura, fontibus, hortis, pristinis, ubertate agrorum, omnigenerestu gum,fructuum,s oleorum toto annoprouenientium, a plantis, a gregibus,armentis, equis, ab aquae ductibus pontibus,turribuw,manijs,muris, plateis,templis,adiu altitudine,domicilijs pauperum,canobi, monachorum, virginum , me stalium,a riuibus, Academise,opificum multit udine. - liquando ipsam urbium expugnationem narratione complectimur,s elegant, descriptione omnia in summa ante legentium oculos pon
muniqua in simili excidio ου Drtuua euenire solent, quod hoc exemplo docet Quintilianus: par
158쪽
LIBER sI CVNDVs parebant,inqui, usa per domos ac templa v... flamma re ruentium tectorum retor, N ex dia pueri: uersiis clamoribus unus quidem sonus, aliorum rio quo fuga incerta r at in extremo complexu suorum coharentes, re infantium faminarums plora- da.
ratus,male in illum τί die eruati fato senes, tum illa profanorum acrorumq.direptio, esserentium praedas.repetentiumq. discursus,oean 'tesuum quiqpradonem carinatioe conata mater infantem suum retinere. Vactenus 6uintilianus: cuius merbis hac nos subiugerepossumus; piaculum erat videre hines ciuium calamis te, Dr de parta victoria latos, s alacres molitare mentica diripere,publica depeculari, antiquissima templa Deo opti. e ax. extructa , ais dicata sacrilega manu depraedari,extremupericulum,interitumq. omnibus moliri,insidias
Limere,omnia demq. tam diuina,quam humana,tam sacra,quaprofana violare,vexare,euertere,s in iactitandis malis comittendisi agritise,nec minimo quidem tempore desistere Mo R, iistes quoq. non raro ab historicis describuntur a describe magnitudine, longitudine, latitudine fontibus, β' μ' .sZeluncis, radicibin, animalium copia , a pa- ''μ' butis,gregibus, armeItis, varietate herbarum,
159쪽
i s DE CONsCRl B. HIs TN arborum, a rebus raris,nouis s prodigiosis , qua , 'si probe nora noscat,obscure errori plenam historiam,non illustrem, s dilucidam exhibebit.Jam regionis describendaexemplum. D adis Cafar, res asegestas in Vallia narraturus,qui a Vallica regionis descriptionesic or- Initioli pus esse gallia est omnis diuisse in partes tres, y :δ' quarum τnam incolunt Belga liam quitani,
tertiam,qui ipsorum lingua Olta, nostra Ualli appellantur sc.Habes etiam regionis defcrib da exemplum apud sorium,qui sbinam regioneinane latissimam disserte nobis descripsit , cuius exemplum per historia partes copios dissu- sum est terum quia rene descrisendipracepta historico cum oratore siunt comunia nostrumetis exemplum,sic nosHispaniam descripsimus inoratione,quam habuimus inCafaraugustana
cademia anno.M. D. Lxxxiiij. quam anno-
M.D. Lxxxmi, Illumi mo D. Dietro serbuna muriassenensi Episcopo dicata adidimus
Exepta Constituta ea est in Hispania regione Europa 'u. t praestantissima,cuius Orientale, Septentrio-paniam nati latus Urines montesvndequaά includun, dςst pii reliqua mero partes etsi ad Herculeas Gades, Ε'b s Borealem Oceanum protenduntur, ita, ut
160쪽
LIBER SECUNDVs irqua eo montium, oe Oceani ambitu continemiur,latitudine,&longitudine satis ampla, at
extensa, asi quendam perse orbem facientia, ad Hispaniam ipsam spectent. uriferi, oe nauigabiles complures uuq inter ut, nec aestibus obnoxia,nec frigoribus subiecta media temperieuispania consuetum. aura Zephyri molles auras exsuscitant. Ehω campi delitiaru, omnis amaritatis referti prospictatur, quos fatices animasincolere Poeta decantaruirpartim quarto,partim quinto cali climati subiacet,qua duocat eris esse teperantiora Philosophi,s Mathematici tradiderunt. Haec in omni virtutumgenere viros admirabiles protulit, qui fortitudine ac potentia,anish corporis, s animi dotibus caterarum natiouum gentibus praestiterunt. Hae Imperatorum,s Romanorum Pontificum mater eruam, que anum, anum, ac Theodosium Imperio Romano Imperatores: Apoctolica meros di Damasium, Ioannem XXII. Italum III. N eAlexandrum VI .procreauito uac agricolarum industria, s opificumsolertia adeo inferax frugum,vini optimi, mellis, olei.
aliorums frue tuum,s cmmum rerum bonaris. fertur, et i aduerso quantumuis caelo laute viva itur nec annona deficiat vestimetoru vero ac do