장음표시 사용
11쪽
simili praeditis conspiciuntur: qui quidem contextus
non modo non impedit quo minus inter organy cor relponatur ,uerum etiani facit, ut illisionuenientius 6-imen ipsum , quarti propter Alathi Miu am instrinnentii nomen tribuatur. Sed redeo ad dentes,qui tametsi sunt ut infra pluribus explicabo,ex duplicis abstantia,ueluti arbores ex cortice,& ex ea, quae cortice tegitur, compositi,tamen non ob hanc causam, sed propter figuram solam,cui durities & magnitudo accedit, in instrumem torum numero habentur. figura enim Ela satis ad hoe esse uidetur , quando tamen illa parti simplici non ideo attribuitur, quia alterius dissimilis compositioneman-lgrediatur, sed potius quia per se ipsa propriamactione ledat ; eamque propriae Mutagratia maxime exerceat quam sane ob causam,quamuis tibia os & pleraq, alia, conuenienti sit figura praeditum, ab instrumentorum tamen classe excludendum est efiimirum quia actionem' obiresiuaui non potest,ueluti dentesi qui ob uartam im serum figuram sbli pluribus modificibum in ore confiHiciunt. Quod siquis rem partiri admodum subtilitensartagens,dentium actionem & usum maxillae inferiori aciceptum referat : 13sque muneribus illos non per se sen gi, sed ut eius partes dicat: is uero illud etiam Ginside trare debet motum qui a maxilla obitur, dentibus inseruire , quian Ore recte dispositi propter uariam formam cibum conterunt,extenuantque,& moliunt.
12쪽
--, subctantia, qua in ea conti es tur,s conficta appendices Cap. A IL
NVda dentiunt superficies, quae extra gingiuas pendet,alba est,&nitida a natura admirabili arte polita.Verum senio,incuria,ac morbo,liuida & subobscura perispe fit,equis tamen exceptis,in quibus,ut Aristoteles etiam docuit,dentes candidiores fiunt. Quod uero ad Qrmam attinet,in piscibus similes prorsus esse selent, es acuta tantum figura praediti. in ijs, qui ruminant,& pleriQue alijs animantibus, qui dentes ex superiore & inferiore parte habent,quemadmodum equus, duplicis sermae sunt,inci res nimirum ac molares. Homines non ilum istos, sed caninos etiam praeterea ha-ao; bent: ideoque admodum dissimilis est humanorum d tium figura, pro rationedcilicet ossiciorum, quae uaria
eun dum mandunt.exertoS autem ut apri, serratos. ve ut canes, aut serpent non habent, quandoquidem animalibus quae a peculiari dentium forma χαυλιοδονταλκαρκορο δονταGr ci appellat, dentes pro armis etiam dati sunt: de quibus libet unicuiqueapud Aristotelem,Galanum ac Plinium plura legere. C terum Galeni ora tio, quum ait dentium alios acutos esse, alios obtusbs,ti alios rursus leues,alios asperos, subobscura est, quuacutos alibi inciseres,sibi caninos nominet. dicat fortasse aliquis incisores ab eo.non simpliciter acutos appellari,sed acutos & latos.esthd sane uerum tamen dubitationem
13쪽
bitationem non prorsus tollit: quia praeterquam, quod ipse una curii Aristotele, caninos mediam quandam formam inter planos & acutos habere scribit, ij dent x- illis ,qui in canibus prope inciseres sunt ,ligura non respondent. Sed hac de re plura infra. quae enim hoc loco scripsimus, abunde ad hoc siusficiunt, nequis ambiguitate dictionis decipiatur . Nunc de concauitate agem dum est,cuius causa recentiores aliqui, quasi eam inuenerint,palmam iniuria poscunt quadoquidem meres Anatomici, in quorum lectione uidentur ipsin - 1 19: modum uersati, delites scripserunt os essemnam mi cauum, partim solidum; & in multis animalibus ad radiices usque perforatum.quo fit,ne putem temere assere Idum esse,Galenum diligentissimum naturae operum obseruatorem huius concauitatis notitiam nullam habuis se . quamuis enim in his libris, qui hactenus ad manus, nostraSperuenerunt, qualis ea quantave sit , &quid in se contineat,non explicet, tamen uix uerisimile est hin, minem, qui propria industria 6c ingenio plurima inuenit,& excogitauit, Aristotelis oratione admonitu hanc naturae selertiam plane ignorasse; quum cauernae dentis Ope meminerit, quae ad Elam erosionem , ut aliqui, putant,referri minime potest, propterea quod, si nihibeoncauitatis initio ortus dentes irtitos esse credidiset, frustra docuisset inuehessietissimo dolore eoru fu,stahtiam prorsiis solidam terebello tenui perforari: do Hippocratem minus accurate legisset, qui dum scribit
in puero ab ulcere phagedeno eroi concavos dentes emergere, erosionem substantiae, & naturalem simul dentium concauitatem non obscure innuit. addere potsemus eandem indicasse dum ait, neruos ac uasa pensetiori dentium sedi insita sensus alimenti uitae cales
14쪽
excogitata esse,& admirabili opificis diligentia procu iam, si quo illa loco in detes introire ac penetrare explicasset. CSterum concauitas ista in hominibus ad si ptennium: & plures etiam annos est insigniter ampla ivi tenui aquamma circumscripta , cereis fabricis , aut apum potius fauis ualde similis,neque, ut rmulti hodie Galenum insimulantes scribunt,medullae plena,sed nisime sensiis decipio albo quodam humore referta,
qui ut mucum in pueris. crassitudine id lentore referat,
duritie certe illum ualde supero: & pinguedinis nihil prorsus habet,ac procedente artat quod alij prs termitiuut, durior laetus, ossis formam maiori ex parte suscis pii ἰ Vnde etia fit,ut in natu grandioribus detes duplicii stantia,quemadmodum arbores conice & alia,quae cortice ipΕ tegitur,c5stare i eantur: interiorque conicauitatis pars sere tota oppleatur, atque ita obcaecetur, ut exiguus tantum quidam sinus infra radicem rem, mear, qui pinem illam, quae extra gingiuas emergit, uix attingit . proptes hanc partem dentis, quam cori, xi arborum assimilauimus , posteriores, ut arbitror decepti , quasdam commeatitias appendices excogita-Tune, de quibus, ubi dentium ortus e licabitur, commodius disseremus . quo etiam loco eXponetur, num interior sinus huius superficies , membranula ex tribus uasis contexta undique obducatur . nunc satis sit illud
dicere, dentium concauitatem, dum ipsi absiauuntur , indies ita imminui, ut eis persectis, & si intus exiguum
quoddam eX ea remaneat, exterius certe , aut nullum
prorsus foraminis uestigium, aut profecto maxime ob-
sturum in acutiore summaque radicis parte conspici tur. Quod quum ita se habeat, ut excusatione digni uidentur illi, qui existimaripossunt hanc concauitatem
15쪽
propter paruitatem potius omisisse, quam ignorasset ita iusta reprehensione minime carent alij permulti, qui huiusce obscurissimi soraminis nulla habita ratione,neruorum uasiorumque continuum ductum distributio nem& insertionem in eandem concauitatem ueluti se cile pingunt, ita sese ostensuros recipiunt.
Homo multis animalibus comparatus os angistum habet ; dentes exiguos . etenim pro magnitudine oris dentium quoque robur, quod in figuradtiritieque ac mole consistit, natura singulis attribuit. quod si humani dentes inter se conferantur , aequales profecto non sunt, sed alij parui, alij magni. Magnos apppellare uidentur anatomici pluribus radicib is assi-Xos ,exiguos paucioribus, uni scilicet, uel ad surimum duabus. utrum autem hac ratione adductus, inter exi- guos, primos etiam maxillareS Galenus numeret, an secus,ex eius uerbis dissicile pes cipitur . quamuis enim hoc ea in parte innuere uideatur , ubi ait in media oriscapedine magnos dentes esse , in interna exigu0s, ueluti etiam in anteriore: tamen alibi molares magnos esse testattur' reliquos exiles, ut dubitet aliquis sibi ipsum non constare. De numero dentium inter Anatomicinrum principes non parualis est. plerunque, ut ait Hippocrates , duo & triginta sunt, nimirum in utraque ma- cilla sexdecim. Galla us in eadem est sententias, inter 3 dum tamen hunc numerum, ut mox dicam, uel auget
uel imminuit. Aristoteles plures dentes maribus ine
16쪽
se quam foeminis, & ijs, qui longioris uitae sunt, quam
qui breuioris, fortasse minus reci e existimauit. Post riores re hac clarius explicantes, triginta duos uiris,triginta mulieribus assignanto. cuius quidem dissensionis causam puto ego ad selos maxillares esse referenes dam: quia in hominibus incis,um & caninorum numerus perquam raro,maxillaru uero frequenter immutatur. ideoque quum de molaribus agemus, hac etiam de re disputabimuS.
OVumde uniuerse genere & magnitudine ac numero dentium abunde scripserimus; ordo eXp sulat, ut desitu agamus . sani uero a nobis sedes, disipo itis onteruallum, uincula , ac denium articuli species diligentoe cransiderandae .l Hinnanorum sedes est extremus tantum utriusque maxillae ambitus. quanquam multis belluis, sicut fere cunctis piscibus, palatus quosque lingua , & nonnullis alijs uenter prosede sunt,dc uti ruminant , ut Artatomici omites scribunt. inferio rem tantum ordinem dentium habent. quod tamen nosita intelligendum est, ut uispiam hoc sermonis gen re ceptus, putet eas superioribus dentibus prorsiis carere , sed illi; tantum , vi ad stuperius labrum pertiament. homo ab utroque horum animalium genere situdentium plurimum discrepanS, eorum numero com-D prehenditur, quae φωδοντα , quia utrinque dentes ha- bent a Graecis nuncupantur. cuius generis etiam fiant,
17쪽
pedibus 1ώνυχα dicuntur. Iam uero dentium disppstio in maxillis talis est, ut singuli , quamuis figura diuer- si,quasi lyrae clauiculi extra gingiuas nudi promineant i
eodemque in ordine collocati choream Belle imiten tur. etenim in piscibus una plerunque dentium forma est , ordo uero multiplex in quibusdam alijs animantibus , tum figura, tum series uaria. S uni uero recti Omnes,& nisi natura aberret, in neutram partem inclinant, .usti tamen uenit,ut distractum quandoque os appareat, quod uel ipsi tortuosi sunt; uela cauis flexuoss emergunt ;uel alterum maxillarum tremum longius git ro est. Ea etiani lex in aequa eorum distributione seueuatur, ut cuncta animalia,quae natura recte formantur, habeant in parte anteriore inci res, proximos ijs caninos, deinceps maxillaxes Ilia ut incisores & acuti exteriore locosmolares interiore collocentur. Decenti item & usui ac pulchritudini consentanenintei ualloidisiunguntur : quod μόλε Graeci nominant in uero il-Jud non idem perpetuo in quolibet homine , sed in hoc longius, in eo breuius; tamen ij dentes , qui canin L ast suscipiunt, nequaquam, ut in simiis, long interuallo ac prorsus inaequabili dirimuntur . ab eia inode uero
aut raroaut spista dentium discrimine, philosephi nonnulli longioris & breuioris uita indicium sumi ueposse
crediderunt . hoc sane modo dentes nudi extra gingiuas pendent Subeunt autem eorum radice Squq dam maxillarum foramina , quibus ita eX aequo quadrant, itaque adamussim re indent,ut claui ligniginfixi uideantur. haec ipsia foramina εοτρια,& cauernae appellantur : de quibus Galenum in epitomate anato mi- 3'. co ex Marino conscripto abunde tractasse certo scio . Ossa autem , quae excavata dentes excipiunt, stant x
18쪽
nues hebetesque utriusque gens processiis, qui singulis dentibus circundatieosundique stringunt, ac ualidissime retinent, ne facile excutiantur . dicuntux haec ossa a quibusdam phatnia, seu phainomata, hoc est, pri sepiola , a prysepum similitudine, quae ad pecudum
usiam consciuntur,. quamuis non desint, qui non haec ossa , sed concauitates, quae dentes excipiunt phatnia appellanda esse arbitrentur . per me libet cuilibet, curiosa uerborum contentione posthabita,has partes suo. arbitrio nominato, dummodo caueat ne in ipsa re labatur alu quidem non modophatnia, sed mortariola, frena, alueolos ό locellos , de caueas appellant. Caet rum singulorum dentium radices, propriisὰoncauit tibus , quas figura & magnitudine ipsis omni ex parte respondere dixi,ita assime sunt, ut moueri ne tantillum quidem possint. neruus item singulis adiutictus, quemadmodum G etius arbitratur, β stabilitat adsutir aeterea uincula fortissima radicibus praecipue adhictentia, quibuspraesepiolis arctissime colligantur.& multifida etiam oris c apago a gingiuis facta, de tes statim atque ex suis locellis emergunt, undique comprehendit i ut ipse quoque gingiuae ad dentium firmitatem, propter exactam compagis conglutinationem 'inquid opis In testare uideantur. Sunt uero gin giuae carties carunculaeve, quaedentes undique circumplectuntur;& nihil habent,ut Auerrhoes scribit modo proprie loquamur glandulosi: quarum commissura a Rumo habena dicta,unguium compagem apposite smulaturiSicut enim cutis extremae unguium parti adhaer scit,ita stingiuae dentibus adiunctae sunt . haec gingiuarucarct utrum οδ ον αδ quod inuoluere significae ἀappelletur,siquide ut diximus,dentibus inuoluitur,
19쪽
ut eos contineat, an uero quod cicatricem seruent in uulnere,in ortu dentium accepto, quae κλσGraece dici
tur,alij definiant,mihi in his immorari non libet.
Articuliocompositionis dentium flectes. '
EA articuli species,qua dentes malis committutur, sub synarthrosis genere comptahenditur, & gomphosis ab Anatomicis appellatur quη quoniam non si 'modo gingiuarum,sed etiam ualidorum uinculorum interuentu Galeno minore fit, non parum hi labi uidetur illi,qui eis,quasi non extent,ipretis, non modo hac dentium gomphosin ueuerum etiam omnem synarthrosis differentiam sine ull' uinculo fieri, contra ieius sententiam constanter a tyrant: nimirummininie intellu gunt, leuissima se conteriura decept0s 3 com*unil quendi usii recedere;&hmul carpi;& aliorumqu*rundam ossium compositionem ab hoc genere sine causa 'remouere; quae quidem certe ossa uinculis connecti ne tmo Uficiatur .Propter eorundem uinculorum ignor, tionςm complures alii mrperam tradunt, dentes ipses gingiuarum tantum beneficio cum maxillis committi, Erroremque augent, dum adhciunt, earn symphysis speciem,quari Galenus ueteres Anatomicos imitatus,his sarcosin uocat, dentium tantum gratia fiusse introductam . nam si eius orationem diligenter expenderent, uariaque ipsius loca conferret, plane intelligerent,quinam sint ossa illa, quae unius carnis interuentu coniun- Πguntur.nec ignorarent dentium alveolorumque coniuiuonem,neque a sistis gingiuis fieri,neque ad abstauta
20쪽
lymphysim aut exquisitam synarthrosim pertinere. quauis enim gomphosis sub *narthrosi a Galeno compreMndatur, non tamen ut sutura & harmonia eius propria species ponitur . quia , quo ipse uerbo utitur, nihil aliud est, quam mediae cuiusdam naturae es.s quae tametsi neutrum extremorum est, negari tamen nequit quin etiam ad alterum inclinare possit. Quod autem dentes suis alveolis haud prorsiis adhaereant, quando uel eruuntur,uel sua sponte decidui, plane per cipitur. Siquidem, utprimum alimenti inopia tenuiores fiunt,eorundem compage latiore iam essecta,necessario laxantur & mouentur. qua quidem asseetione senes citius serius, magisve aut minus omnino laborant. aliquibus item usu uenit, ut dentes non modo propter aetatem senilem exsiccati moueantur , sed etiam quia neruus radicibus substratus copiosb humore irrigetur,
di propterea laxior euadat. Verum enim uero miror uehementer cur illi, qui crimini dant Galeno, quod quae in libris de administratione Anatomica scripsit, ad ost 2 sium syntaxim pertinentia,ex secunda de partibus animalium Aristotelis cuncta scripserit, non considerent, tametsi utriusque sermo in multis consentire uideatur, sententiam tamen esse longe diuersam. nam, ut caetera nunc praeteream, gomphosis Aristotelis iudicio a duo rum ossium concauitate fit, medio eam talo, quasi ci uo,complectente, utilecti extendiquepossint. Galenus uero non hoc eam pacto estici putat;sed quum ossa naturae v quasi cunei seu claui infiguntur, atque ut ipse
inquit, ut si exquisite infixa sint,moueri ne tatillum quidem possint. Nunquid autem gomphosis ea sola ossium syntaxis, in qua alterum clauo simile est,iudicanda sit, an hoc nomen illi etiam compositioni congruata