장음표시 사용
21쪽
g'at,quae ad firmittidinem,quam ad figuram claui pin
pius accedit , temere definire non audeo.uix tamen adduci possum,ut credam ueteres anatomicos hanc anc, pitem articuli speciem dentium tantum caui. excogitasse.augetque meam siuspicionem uerbumγομφοω,quoaconiungere & conglutinare significat ; quamuis ab e γόμφοι,hoces1 clauiS & cuneus derivetur. Verum ne do ctorum uirorum censiurae me frustra iubijciam, nihil statuo: quippe qui uideam etiam selius cranij ossa, & ea
quidem non omnia,siit a committi. is i Io
ET si series tractationis postulare uidetur, ut de uvsis ac de neruis dentium secundum genus nuc scribamus:tamen ne de eadem re iterum disseramus,in cor modiorem locum hac reiecta, dentium species hoc capite particulatim explicabimus. In anteriore maxillae parte, quam GalenuS extemam etiam appellat , primidentes sunt, ita ab Hippocrate &Aristotele , ut conῆ- zocio nominati, non modo quia caeteros origine & ortu antecedunt, uerum etiam quia,quum alij retro ad fauces vergant,primi nobis ipsi occurrui.quod sane Gale. nu spectasse c6stat,quado uniuersa oris capedine intres partes diuisa,his quide dentibus anteriore,illis media, alijs internam sedem assignauit: huiusque dispensatio nis gratia sunt ab eo, ut inciseres primi, ita postremi maxillares habiti. ijdem praeterea dentes, quia inter ridendum deteguntur, quoniam ad cultri similitudinem acuti ac lati ad cibum incidendum sunt sua Pnatura apti τομεοι nuncupantur. Ea sane ipsorum pars, quae extra gingiuas prominet, a basi hinc inde angustio,
22쪽
re, ante uero ac retro crassiore principium stamens, sensim latior tenuiorque ad extremum usilue euadens, superficiem foris aliquantulum gibbam, intus uero sima intra modum habet demumque in oblongam aciem &re stam desinit.:Altera uero , quae radicis forma suscepta maxillaeinfigitur, contra a lateribus compressa in
Obtusam aciem ante ac retro desinens , acuto apice te
minatur ; eiusque exterior silperficies in adultis uel nullum,uel obscurissimum seramen habet Sane inci res I Q exiguorum dentium numero stini, & caninis proximi minores eis,qui ipsis adhaerent. qualiquam uero tenuiores alijssint,latitudine tamen paucis cedunt, longit dine selis caninis :& in quibuidam animantibus ut in Hystrice, Echino, atque Sciuro uniuersam maxillae ii ferioris proceritatem explent . Sunt autem hominibus iii utraq; maxilla quaterni, duplo stilicet plures, quam canini. Hystrici, Echino, & Sciuro gemini. Canibus
seni, Arietibus octoni: nempe natura COS omnium Ορο portunitatum moderatrix, pro magnitudine oris & n
a* cessitate ossich, quod praestant, dispensavit. Habent uero singulas radices, quae alijs collatae magnitudine ab aliquibus sirperantur. maiorem partem ipti aut sit-perant, aut certe aequant. Denique de situ id sussiciat asserre, in extrema eos utriusque maxillae parte sedem habere: & caninis utrinque haerere . nam, ut declar uimus, non modo in homine, uerum in caeteris animantibus foris incisores,intus uero molares collocati sunt ἀDenteS
23쪽
DEntes , qui incisores proxime subsequuntur, iccirco communi Anatomicorum consensu canini appellantur quia canum eos dentibus similes nemo es se non arbitratur. quod profecto si de propria similitudine loquantur , falsium esse ipsa inspectio coarguit . siquidem, quum in canibus post incisores duplex acuto' rum dentium genus occurrat: & altero exerti,alter6 i, o li , qui triangulari forma sunt, contineantur , meo qui- φdem iudicio canini hominum a genere utroque discre' pant. Vnde liquet posteriores Anatomicos, qui exe tis eos dentibus similes asseuerat, grauiuS errare,quam priores, qui ferocibus animantibus os acutis dentibus refertissimum esse scribentes, triangularibus, ut conij-cio, caninos comparant. Verum hac de re non est numis anxie contendendum, immo concedendum e Mctamusque similitudinem in exemplis haud esse requi rendam, modo, ut hac re concessa, in maiorem dissicul- rotatem non incurramus. nam quemadmodum principes atomicorum docent, canini planos ab acutis,hoc est
incisores a maxillaribus diuidunt: & in propria basi gingiuis proxima crassi Ain superiore parte acuti, mediam qΗandam formam mer utrosque obtinent. Quod profecto si uerum est, uidere nequeo, quamobrem acutis ferocium belluarum dentibus caninos hominum respodere figura scribant. nam praeter quam quod inconstantiae nomine suspecti fiunt, dum acutos dentes modo incisores, modo caninos nuncupant; qui recte caninos ς' hominum intuetur fateri cogitur, non esse illos acutis dictarum belluarum dentibus similes: neque, ut Ara bes
24쪽
bes existimarunt, pineum nucleum forma imitari, sed ad incishrum figuram proxime accedere: atque ab eis hac silum re differre, quod mole crassiore sunt, & fine angustiore , & magis obtusis . quod profecto Gai
num latuisse credendum non est, tum quia cuiuis hoc sine anatomica tractatione patet; tum quia ipse etiam .innuere interdum uisus est, nullos prorsias esse homini caninos dentes attribuendos. Ego quidem uirum eruditissimum & anatomicae artis peritissimum, maioremio usus eo loco rationem duxisse conijcio, quam figurae, tibi acutos ferocium belluarum dentes cum caninis hominum contulit. nam humani licet tam acuti non sint, nihil tamen impedire puta, quominus ad idem naturae institutum, quod ad creationem attinet, referantur, &sub eodem genere ponantur, quando obtusi, apice,
quo propter angustiam cibum atterere cum molaribus
nonpossiant, ad dura confringenda fiant aptissimi, &moportione comedentibus non minori usui, quam
ueri cavini . Sed arbitrio quisque suo hac de re statuat; xo satis mihi superque est, disputandi occasionem alijs
praebuisse . Sane canini dentes exiguorum numero continentur, 'b eorumque paruitatem simiam homini
simillimam ese Galenus scribit , & singulas radices ut
incisores habetit; stius tamen infixas 1 bustioresque,& minus etiam eX anteriore parte,quam posteriore presses, & angustas zillud lignorandum non est,quod quamuis hae radices proceritate singulas alias csterorum dentium seperent , longioresque & acutiores luperioribus, quam inferioribus caninis insint, non tamen ita, uelum ti multi Anatomici scribunt, producuntur, ut oculorum fere ambitum attingant . ego enim,si fas est uera loqui, uix unquam uidi infimam eas alarum nasi oram
25쪽
transcendere. De caninorum numero Annoniici non conueniunt. Galenus ea animalia , quibus potussimum dentes ad cibum mandendum usui sunt, nbn multos, ut Briai uora, sed aut prorsus nullos, aut in sing lis maxillae partibus singulos caninos acutos Ve dentes habere scripsit. nimirum utrinque & ex superiore&in feriore parte unum; ita ut cuncti quatuoriant, & nume ro inspecto dimidia pars incisorum . Sane Cels1sermo de numero caninorum obscurus est: nihilominus non propterea quia quaternos incisores quatuor caninis ex omni parte cingi scribit, horum numerus, quemadmodum illorum,ad alteram tantum malam referendus est. sed, si eius uerba proprie accipiantur, & recte interprotentur , etiam ipse tam superiores, quam inferiores inciseres undique quatuor solis caninis cingi scri bit. haec est uera Celsi sententia; neque opus est, ut de eo excusando laboremus. Situs uero caninorum iam dictis facile patet hinc enim incis,ibus conti gui, inde veho maxillaribusadhaerentes, inter utroque
Dentes maxilgares, dentium canis
DEntes , qui in intima & tecta parte oris sent, ab
Anatomicis, non modo maxillares, sed molares etiam per translationem uocantur; quod ijs cibus u Iut molis frumentum conteratur: quamuis in eo discrepent, quod molarumsuperior pars in orbem, dentium uero inferior acie ursum deorsium & in latera moue-ltur . Ald eos appellant, non quia perinde ac claui
26쪽
claui fixi sint, hoc enim omnibus dentibus aeque conuenit 9 sed uel ἀποτηι γομφιασιος quam asperam mola rum superficiem Graeci uocant , latini dentitionem ue tunt cuius figuram di usum summae maxillarium dentium partes elegantissime imitantqr, uelut alij putant τta καριψιν propter inflexionem, quod in curuis maxillarum partibus sedem habeant. Aliqui eos Iatos Propter magnitudinem, de planos propter superficiem nominant , quia habent miremas partes, quas Russus mensas nuncupat, dissimiliter atque alij dentes ualde amplas . Figura eius molariumpartis, quae extra gingiuas prominet, quadrata est, perse or tamen in tribus posterioribus, quam in duobus icanino proximis aquos quidem duos sisn errabit si quis quadrangulares dicat, quippe quod latiores sunt , quam pro maxill
xum productio longiores, atque eXtrinsecus magis quam intrinsecus. Summae uero partes amplitudinis ergo mense nuncupatae, leues non nascuntur, sed umluti in molis asperaedi inaequales 3 attritione tamen ae-- quantur, ut uidere est in senibus. siquidem natura eas, non quemadmodum ars in molis denuo scindit,& asperas facit, sed initio selum quum dentes format. M xjllares in medio fiammo unam alteramve foueam l co haud certo habent, sed plerunque in medio: unde fit, ut extremae aliquot ipsbrum partes emineant. duo caninis proximi ex interiori parte & trinsecus elati sunt, licet primus, & praecipue inferior, interno apice quandoque careat. tertius in quatuor angulis extuberat . quartus & quintus perraro similiter diuisiis est, sed N plerunque extrinsecus eminentias duas , intrinsecus unam tautum habet . cuius rei libuit omnes admonere, quia quanquam duo priores molares simiae ab huma-
27쪽
rili, aut nihil, aut certe parum discrepant in ea enim primus inferior unum tantum apicem obtinet tamen in posterioribus , hae mensae secundum longitudinem maxillarum, profunda admodum linea exculptae sunt4 quam lineam altera etiam transuersa, quae in quinto eius, quae cauda caret , gemina est, intrinsecus &jextrinsecus ad gingiuas usque protracta, intersecat. quo fit, ut singuli dentes hi, eminentias, ut plurimum qum tuor in angulis nam quinto sex sunt ties uero fouea; in medio habentes, duisum serrarum mutuo sibi occurrentium modo committantur . quod profecto accuratissimus author Galenus explicare minime praetermisi set, si, ut de alijs ei particulis sepius: obijciunt , simiarum molares descripsisset. Caeterum quid sibi idem author uelit,quando alicubi molares,in mansuetiis & tumidis animalibus obtusos agrestibus di ferocibus ro. tundos, idest curvos esse scribit, haud facile potest ex plicari. quum enim hisce feroeibus animalibus multos
Utrinque acutos dentes, paucosisiures tribuat, quiabus nam eorum humanos caninos, quibus rursum obrotunditatem & curvitatem molares respondere uelit,
ex dictis eius plane non percipitur. quamobrem prae stat exponere , quo se modo in canibus hi dentes h beant , ut anatomicae artis studiosi sententia Galeni cognita, facilius&uerius iudicare hac de re possint. C ines in inferiore maxilla tres habent utrinque incisores, & caninum unum exertum: post hunc alios quatuor triangulares, quorum primus exiguus est, pene ro tundus,tres reliqui lata basi & apice acuto constant. IN neam , quae superius maxillae extremum spectat, instar serrae duobus locis incisiam ultimi duo gerunt. tertius a secundo magnitudine tantum exceditur, quantum a secundo
28쪽
secundo primus . consequitur unus omnium maximus& ullide inaequalis i qui duos insignes apices, longo inqteruallo disiunetos obtinet . quorum anterior humi lis est, alici multo proceriors qui praeterea uersus su Pernum malae miremum, portionem sibi quandam humilem uendicat , exiguo molari non absimilem. ulti mam maxillae oram duo alij magnitudine & figura plurimum diuersi occupant, quorum alter exiguus est, &molaris.ob summi amplitudine & inaequalitatem dici iure potest . alter uero longe minor & exaete rotundus cum alijsnqn communicat . In superiore maxilla inciseres de exerti eadem forma sunt. post eos tres triangulares , non quatuor sequuntur : quorum duo ultimi una tantum linea eaque obscura intersecantur. maximus omnium post hos collocatus, duos apices longo interuallo disiunctos habet, eorumque prior sicut elatior est, ita etiam acutior . hunc alter dens haud minor sequitur qui di incisiis eminet quidem extrinsecus, sed ex interiore parte, qua humillimus est, inas qualem molarium amplitudinem imitatura postremus longe hoc minor, forma non admodum diuersa praeditiis est a Vera haec dentium canis descriptio Galeni orationi plurimumducis affert: simulque, ni fallor, ambiguitatem omnem tollitu & potest ex ea num reprehendi iuste possit, facile discerni.
Τ uero molares humani, tum ob alias causas, tum maxime propter insignem amplitudinem magni
29쪽
magni dicuntur , sicuti sunt, oportuit siquidem eos istis basibus stabiliri. quippe qui attritione minuuntur,de
attenuantur . non iunt tamen omnes aeque magni , sed
ut bene Galenus animaduertit , medij maiores ; q. utrinque collocati siunt minores, tertius Omnium ma mus, quo tamen in simia quartus & quintus maior est Illud etiam praetermittendum non est,quod in illa, qu. caudam non habet, quintus inferior, i sex apices obtinet, ac dimidium pene dentem sciunctum, omnes alios longe excedit. quod quid sidditamentum in iohomine certe perraro, si tamen unquam inuenitur, in ' quarto aut in quinto superior piniusquῆ inferiore ibicitur,quando scilicet sagax nMura s res molares cificere contendens, loci angustia eos dirimere abselu reque impedita , necetario simul iungit. Sed quoniam asseruimus uarietati os intonum , in qualunt densim ro dentium Anatomici,maxillarps occasionein praebe re; Oportet hac nunc etiam de re estpiosius clin re Natura, quae pro amplitudine angustia istiGrae Us cunctis animantibus plureS pauci'resvemolares dein io ciseres atque etiam acutos tribuit; homini,cui is angustissimum est, cuique praecipue dentes ad citam manu. dum usui sunt,iure multo plures molares,quamiocis res dediti ferocibus autem aut nullos, aut pauca, inclusoru m item caninorumque numerus idem semper est& definitus,molarium secus. quamuis enim plerunqueta ex superiore,qua inferiore parte quinq; utrinq; sint, cuncti scilicet uiginti interdum tamen quaterni aut sinni sunt.de qua uarietate, quum Galenus aperte scriptarit, eaque quod sciam, in simia uix unquam conspicia- jatur,&in homine non ita raro appareat,consequens est,
ut id ab eis, qui illum studiose reprehendunt A& humit
30쪽
nexsecuisseinficiantur, non sit consideratum. umnis quid ex his, quae aliquam utilitatem afferre possunt,
intactum relinquatur; quam ob rem numerus molariu diuersiis sit, curve de eo tam uarie Anatomici fere omnes cribant explicare aggredior. Qui molares quinos utrinque plerunque esse affirmant, hi duos triginta
omnes statuuntdentes. qui cunctos uiginti octo numerati , hi uero hoc mihi spectasse uidentur , quod postre mi quatuor maxillares,nec in omnibus, nec in eodem y ' tempore erumpunt;sed perispe inter alveolos impersecti latitantiinterdum uero ne formantur quidem a natura: qua ratione adductum Aristotelem credi potest dixisse aliquando , omnes homines totidem dentes non habe . quod innuere Galenus etiam tacite uidetur. quamuis huic seli rationi non acquiescens scribat alibi
dentium numerum non esse definitum, sed pro ratione maxillarum longitudinis aut breuitatis uariar testatus se non modo quinos, veru etiam senos molares, utri
, o que ex superiore & inferiore parte uidisse , α ut paulo o L ante scripsimus, in quibusdam etiam quatern . ego quidem ternos tantum in amplissimo quodam Cardinali obse uaui, qui certe numerus omnium minimus est, etiam in puerulis. causamopinabar esse, quod natura uel propter breuitatem maxilIarum,uel propterinopia materiei , uel propter imbecillitatem illius facultatis, quae partes fingit,genuinos dentes & primosmolares ,
qui a septennio erumpere consueuerunt, ut facere sistuta est,non formauerat. Iam uero molares post caninos, quod superest maxillarum ad extremum usque occumi pant; in omnibusque animantibus intrinsecus, Mut i cisores extrinsecus , locati sunt. quam ob causam, Ποα