Cornelli Taciti annalium

131쪽

A. D. 64. LIBER XV CAP. 36-38. quam tenebrae incedebant, quantum iuxta nemori et cir- cumiecta tecta consonare cantu et timinibus clarescere. pSeper licita atque inlicita Medatus nihil flagitii eliquerat quo

corruptior ageret, ni Si paucos post dies uni ex illo contamina totum grege nomen Pythagorae fuit in modum solemni una coniugiorum denupSiSSet. 38. Sequitur clades, sorte an dolo principis incertum nam utrumque auctores prodidere), Sed omnibus quae huic urbi ioper violentiam ignium acciderunt gravior atque atrocior. 2 initium in ea parte circi ortum, quae Palatino Caelioque montibus contigua est, ubi per tabernas, quibus id mercimonium inerat quo flamma alitur, simul coeptus ignis et statim validus ac vento citus longitudinem circi corripuit. 53 neque enim domus munimenti saeptae vel templa muris cincta aut quid aliud morae interiacebat impetu pervagatum incendium plana primum, deinde in edita adsurgens et rursus inferiora populando, anteiit remedia velocitate mali et obnoxia urbe artis itineribus hucque et illuc flexis atque o enormibus vicis, qualis vetus Roma iit ad hoc lamenta paventium seminarum, fessa aetate aut rudis pueritiae aetas , quique sibi quique aliis consulebant, dum trahunt invalidos aut opperiuntur, par mora, par se StinanS, cuncta impedie bant et saepe, dum in tergum respectant, lateribus aut 5 fronte ii cum Veniebantur, vel si in proxima evaserant, illis quoque igni correptis, etiam quae longinqua crediderant in eodem maSu reperiebant. POStremo, qui I vitarenta quid peterent ambigui, complere Via S, Sterni per agros; quidam amissis omnibus fortunis, diurni quoque victus, alii caritate 3oSUOrum, quo eripere nequiverant, quam Vix patente effugio interiere nec quisquam defendere audebat, crebri multorum minis e Stinguere prohibentium, et quia alii palam saces

132쪽

CORNELII TACIT ANNALIUM A. V. p. 817. iaciebant atque esse ibi auctorem Vocii labantur, si V ut raptus licentius exerCerent Seu ius Su. 39. Eo in tempore Nero Antii agens non ante in urbem regre SSuS Si quam domui eius, qua Palatium et Maecenatis horto continuaVerat, igni propinquaret neque tamen Si Stipotuit, quin et Palatium et domus et cuncta circum haurirentur. sed solacium populo exturbato a profugo campum Martis 2 a monumenta Agrippae, horto quin etiam uos patefecit et subitaria aedificia exstruxit, quae multitudinem inopem Io acciperent SubVectaque utensilia ab Ostia et propinquis municipiis pretiumque frumenti minutum Usque ad terno nummOS. quae quamquam popularia in iii ritum Cadebant, quia per 3 vaserat rumor ipso tempore Tagrantis urbis cinisse aeum domesticam scaenam et Cecinisse Troianum XCidium, prae-I5 sentia mala vetusti cladibus ad Simulantem.

4O. Sexto demum die apud imas Esquilias sinis incendio

factuS, Proruti per inmensum aedificiis, ut continuae violentiae campus et velut acuum caelum Occurreret necdum

positus metus, et rediit aut levius rurSum grassatus ignis et patulis magis urbis locis, eoque strage. hominum minor: delubra deum et porticus amoenitati dicatae latita procidere.

plusque infamiae id incendium habuit, quia praediis Tigellinii

Aemilianis proruperat videbaturque Nero condendae urbis novae et cognomento Suo appellandae Gloriam quaerere. a quippe in regione quattuordecim Roma dividitur, quarum g quattuor integrae manebant, tre Solo tenu deiectae : Septem reliquis pauca tectorum e Stigia Supererant, lacera et Semusta. 41. Domuum et insularum et templorum, quaeramiSSSa Sunt, numerum inire haud promptum sumit sed vetustissima reli-3 gione, quod Serviu Tullius Lunae, et magna ara sanumque, quae praesenti Herculi Arca Evander SaCraverat, aedesque Statoris Iovis vota Romulo Numaeque regia et delubrum Vestae cum Penatibus populi Romani exu Sta iam ope tot

133쪽

A. D. 64. LIBER XV P. 38-43. victoriis quaesitae et Graecarum artium decora, exim monumenta ingeniorum antiqua et incorrupta, ut quamvis in tanta resurgentis urbi pulchritudine multa Seniores meminerint,

quae reparari nequibant suere qui adnotarent XIIII Kal. Sextiles principium incendii huius ortum, quo et Senones E

captam urbem inflammaverint alli eo usque cura progreSSi sunt, ut totidem anno men Se Sque et dies inter utraque incendia numerent.

42. Ceterum Nero usus est patriae auinis exstruxitque domum, in qua haud proinde gemmae et aurum miraculo Ioessent, solita pridem et luxu Vulgata, quam arva et Stagna et in modum solitudinum hinc Silvae inde aperta spatia et proSpectus, magi Stri et machinatoribus Severo et Celere, quibus ingenium et audacia erat etiam, quae natura denega- visset, per artem temptare et Viribu Sprincipi inludere namque sab lacu Averno navigabilem ossam usque ad ostia Tiberina depreSSuro promiserant, squalenti litore raudi per montes adverSOS. neque enim aliud umidum gignendis aquis occurrit quam Pomptinae palude S cetera abrupta aut arentia, a Si perrumpi possent, intolerandus labor nec sati causae. Nero et o tamen, ut erat incredibilium cupitor, effodere proxima Averno iuga coni SuS St, manentque Vestigia inritae Spei. 43. Ceterum urbi quae domui Supererant non, ut post Gallica incendia, nulla distinctione ne passim erecta, Sed dimensis vicorum ordinibus et latis viarum spatiis cohibitaque 5 aedificiorum altitudine ac patefacti, areis additi Sque JOr- ticibus, quae frontem in Sularum protegerent ea porticuS Nero Sua pecunia XStructurum purgatasque area dominis traditurum pollicitus est addidit praemia pro cuiusque ordine et rei familiaris copiis, finivitque tempus intra quod effectis 3o 4 domibus aut insulis apiscerentur ruderi accipiendo Ostienses paludes deStinabat, utique naves, quae frumentum Tiberi Subvectavissent, nuStae rudere decurrerent, aedificiaque ipsa

134쪽

CORNELII TACIT ANNALIUM A. U. C. 17. certa sui parte sine trabibus saxo Gabino Albanove solidarentur, quod is lapis ignibus impervius est iam aqua privatorum licentia intercepta quo largior et pluribus locis in publicum flueret, Custodes, et subsidia reprimendis ignibus in

5 propatulo qui Sque haberet; ne communione parietum, Sed proprii quaeque muri ambirentur ea ex utilitate acceptara decorem quoque novae Urbi attulere erant tamen qui crederent, veterem illam formam salubritati magis conduxisse, quoniam angustiae itinerum et altitudo tectorum non perinde Io Soli Vapore perium perentur at nunc patulam latitudinem et nulla umbra defensam graviore aeStu arde Scere. 44. Et haec quidem humanis consiliis providebantur moX

petita dis piacula aditique Sibullae libri, ex quibus supplicatum

Volcano et Cereri ProSerpinaeque, ac propitiata Iuno peris matronas, primum in Capitolio, deinde apud proximum mare, unde hausta aqua templum et Simulacrum deae perSperSum est et Sellis ternia ac pervigilia celebravere seminae quibus mariti erant. Sed non ope humana, non largitionibus prin- 2cipis aut deum placamentis decedebat infamia quin iussum et incendium Crederetur ergo abolendo rumori Nero subdidit areos et quaesiti SSimi poeni adfecit, quos per flagitia invisos vulgus Christianos appellabat auctor nominis eius Christus Tiberio imperit ante per procuratorem Pontium Pilatum supplicio adfectu erat; repressaque in praesens exitiabilis

25 Superstitio aurSum erumpebat, non modo per Iudaeam, originem eiu mali, Sed per urbem etiam, quo cuncta undique atrocia aut pudenda confluunt celebranturque igitur primum 5

correpti qui fatebantur, deinde indicio eorum multitudo ingens haud proinde in crimine incendii quam odio humani generis

3 convicti sunt et pereuntibus addita ludibria, ut ferarum steris contecti laniatu canum interirent, aut crucibus adfixi aut flammandi, atque, ubi defeci Sset dies, in usum nocturni luminis urerentur hortos suos ei Spectaculo Nero obtulerat γ

135쪽

A. D. 6 . LINE XV P. 43-47. et circense ludicrum edebat, habitu aurigae permixtus plebis vel curriculo in Sistens unde quamquam ad Versus Sonte et novissima exempla merito mi Seratio oriebatur, tamquam non utilitate publica sed in Saevitiam uniu abSumerentur. 45. Interea conferendi pecuniis pervaSlata Italia, pro svinciae everSae sociique populi et quae civitatium liberae 2 vocantur inque eam praedam etiam di cessere, spoliatis in urbe templi egeStoque auro, quod triumphis, quod votis omnis populi Romani aeta proSpere aut in metu Sacraverat. enimvero per Asiam atque Achaiam non dona tantum sed iosimulacra numinum abripiebantur, missis in eas provincias 4 Acrato ac Secundo Carrinate ille libertus cuicumque flagitio promptus, hic Graeca doctrina ore tenu e Xercitu animum bonis artibus non inbuerat. serebatur Seneca, quo invidiam sacrilegii a semet averteret, longinqui ruris Sece SSU OraVisSe, 5 et postquam non concedebatur, ficta valetudine, quasi aeger nervis, ubiculum non egressu S. tradidere quidam venenum ei per libertum ipsius, cui nomen Cleonicus, paratam iuSSuNeronis vitatumque a Seneca proditione liberti seu propria formidine, dum persimplici victu et agrestibus pomis, a Sirio Siti admoneret, profluente aqua vitam tolerat. 46. Per idem tempus gladiatores apud oppidum Praeneste temptata eruptione prae Sidio militis, qui Custo adeSSet, coerciti sunt, iam Spartacum et vetera mala rumoribus serente populo, ut est noVarum rerum Cupien paVidUSqUe. 52 nec multo post clades rei navali accipitur, non bello quippe haud alias tam immota pax), sed certum ad diem in Campaniam redire classem Nero iusserat, non excepti mariS CaSibUS ergo gubernatoreS quainxi SaeViente Telago. a Formiis movere et gravi Africo, dum promunturium AIisenicio Superare contendunt, Cumanis litoribus inpacti triremium plera Sque et minora navigia paSSim mi Serunt. 47. Fine anni vulgantur prodigia, inminentium malorum

136쪽

CORNELII TACITI ANNALIUM A. U. C. 818. nuntia vi sulgurum non alia crebrior, et Sidu cometeS, sanguine inlustri semper Neroni expiatum bicipites hominum aliorumVe animalium partus abiecti in publicum aut in sacrificiis, quibus gravidas hostias inmolari mos St, reperti. et in agro Placentino viam propter natus vitulus, cui caput in crure es Set SeCutaque haruspicum interpretatio, parari rerum humanarum aliud caput, sed non ore validum neque occultum, quia in utero repressum aut iter iuxta editum sit. 48. Ineunt deinde consulatum Silius Nerva et Atticus1o Vestinus, coepta Simul et aucta Coniuratione, in quam Certatim nomina dederant senatores eque miles, feminae etiam, Cum

odio Neronis tum favores Pisonem. i. Calpurniora

genere ortu a multa insignesque familias paterna nobilitate compleXus, Claro apud Vulgum rumore erat per Virtutem autis Specie Virtutibus Similes. namque lacundiam tuendis civibus 3 exercebat, largitionem adverSum amicos, et ignoti quoque comi sermone et congreSSu aderant etiam Ortuita, corpus procerum, decora facies: sed procul gravita morum aut a voluptatum parsimonia: levitali magnificentiae et alia quando luxu indulgebat idque pluribus probabatur, qui inratanta vitiorum dulcedine summum imperium non reStrictum

40. Initium coniurationi non a cupidine ipSius suit; nec tamen facile memoraverim, qui primu auctor, cuius in Stinctua concitum sit quod tam multi sumpserunt promptissimos Subrium Flavum tribunum praetoriae cohortis et Sulpicium Asprum centurionem extiti SSe ConStantia eXitus docuit: et Lucanus Annaeus PlautiuSque Lateranus vivida odia intulere. Lucanum propriae cauSae accendebant, quod famam Car 33 minum eius premebat Nero prohibueratque Stentare, anus adsimulatione Lateranum consulem de Signatum nulla iniuria, sed lamor rei iublicae sociavit. at Flavius Scaevinus it gAfranius Quintianus, uterque Senatorii ordini S contra famam

137쪽

A. D. 3. LIBER XV P. 47-5 I. 5 sui principium tanti facinoris capessivere. nam cae Vino dissoluta luxu mens et pioinde vita somno languida Quintianus mollitia corporis infamis et a Nerone probroSO carmine diffamatus contumelias ultum ibat. 5O. Ergo dum scelera principis, et finem adesse imperio deligendumque qui fessis rebus Succurreret, inter se aut inter amicos iaciunt, adgregavere Claudium Senecionem, Cervarium Proculum, Vulcatium Araricum, Iulium Augurinum, Munatium Gratum, Antonium Natalem, Marcium Festum, equites Romanos ex quibus Senecio, praecipua damiliaritate io Neronis, speciem amicitiae etiam tum retinens eo pluribus periculis conflictabatur Natalis particeps ad omne secretum Pisoni erat; ceteris spe ex novi rebu petebatur adscitae sunt super Subrium et Sulpicium, de quibus rettuli, militares manus Gavius Silvanus et Statius Proximus tribuni cohortium 3 praetoriarum. Maximus Scaurus it Venetus lautus cen- turiones. sed summum robur in Faeni, Ruso praesecto videbatur, quem vita amaque laudatum per Saevitiam inpudicitiamque Tigellinus in animo principis anteibat, satigabatque criminationibus ac saepe in metum adduxerat quasi oadulterum ingrippinae eo desiderio eius ultioni intentum. 5 igitur ubi coniuratis praesectum quoque praetorii in partes descendis Se crebro ipsius sermone facta sides, promptius iam de tempore ac loco caedis agitabant. et cepisse impetum Subrius Flavum ferebatur in scaena canentem Neronem 5 adgrediendi, aut cum ardente domo per noctem huc illuc cursaret incustoditus hic occasio solitudinis, ibi ipsa requentia tanti decoris testis pulcherrima anim una exstimulaverant, nisi impunitati cupido retinui SSet, magnis Semper

51. Interim cunctantibus prolatantibuSque spem ac metum Epicharis quaedam, incertum quonam modo sciscitata neque illi ante ulla rerum honeStarum cura suerat , accendere et

138쪽

CORNELII TACITI ANNALIUM A. U. C. 818.

argilere Coniurat OS, C POStremum lentitudinis eoruna pertaesa

et in Campania agens timores classi aliorum Misenensium labefacere et conscientia inligare conisa S tali initio erat navarchus in ea classe Volusius ioculus occidendae matris Neroni inter ministros, non ex magnitudine sceleri pro-VectuS, ut rebatur. S mulieri Olim Cognitus, Seu recens Ortara amicitia, dum nae lita erga Neronem Sua et quam in inritum cecidissent aperit adicitque questus et destinationem vindictae,

si facultas ireretur spem dedit posses inpelli et plures

1 conciliare nec leve auxilium in claSSe, Crebras occasiones, qui Nero multo apud iliteolos et Misenum maris usu laetabatur ergo Epicharis plura et omnia scelera principis si orditur; neque Senatui neque topia quidquam manere. Sed 5 ProviSum quonam modo poena eVersae rei publicae daret: 13 accingeretur modo navare operam ita militum acerrimos ducere in partes, ac digna pretia Xspectaret; nomina tamen Coniuratorum reticuit unde Proculi indicium inritum suit, squamvis ea quae audierat ad Neronem detulisset accita

quippes Epicharis et cum indice composita nullis testibusa innisum acile confutavit. Sed ipsa in custodia retenta est, suspectante Nerone haud sal Sa esse etiam quae vera non probabantUr.

52. Coniuratis tamen metu proditionis permoti placitum maturare caedem apud Baias in illa Pisonis, cuius amoenia late captus Caesar crebro Ventitabat balneasque et epulas inibat omissis excubiis et fortunae uae mole sed abnuit Piso, invidiam praetendens, Si Sacra mensae dique hospitales caede qualiscumque principis aeruentarentur: melius apud urbem in illa invisa et spoliis civium exstructa domo vel in a publico patraturos quod pro re publica Suscepissent. haec inra Commune, Ceterum timore Occulto, ne L. Silanus eximia nobilitate disciplinaqhi C. CaSSii, apud quem edUCatu erat, ad omnem claritudinem Sublatu imperium invaderet, prompte

139쪽

A. D. 5. LIBER XV P. II-5 . datu iis, qui a coniuratione integri essent quique miserarentur Neronem tamquam per scelus interfectum. pleiique VeStini quoque consulis acre ingenium vitavisse Pi Sonem crediderunt, ne ad libertatem oreretur, vel delecto imperatore alio

Sui muneris rem publicam saceret etenim eXpers coniu- 5 rationis erat, quamvis super e crimine Nero vetus advel Sum insontem odium expleVerit.

53. Tandem Statuere circensium Iudorum die, qui Cereri celebratur, exsequi destinata, quia CaeSar rarus egreSSU domoque aut hortis clausus ad ludicra circi ventitabat promp- Io tioresque aditus erant laetitia spectaculi ordinem insidiis COMPOSUerant, Ut Lateranus, quasi subsidium rei familiari Oraret, deprecabundus et genibus principis acciden prosterneret incautum premeretque, animi validus et corpore 3 ingens tum iacentem et impeditum tribuni et centuriones 15 et Ceterorum, ut quiSque audentiae habuisSet, adcurrerent trucidarentque, primas sibi partes expoStulante Scaevino, qui pugionem templo Salutis sive, ut alii tradidere, Fortunae Ferentino in oppido detraxerat gestabatque velut magno operi sacrum interim Piso apud aedem Cereris opperiretur, unde oeum praesectus Faenius et ceteri accitum ferrent in CaStra,

comitante Antonia Claudii Caesaris filia ad eliciendum vulgi

lavorem, quod C. Plinius memorat nobis quoquo modo traditum non occultare in animo fuit, quamvis absurdum videretur aut inanem ad spem Antoniam nomen et peri Cu 25lum commodaVi Sse, aut Pi Sonem notum amore uxoris alii matrimonio se obstrinXisse, nisi si cupido dominandi cunctis adsectibus flagrantior St. 54. Sed mirum quam inter diversi generis ordinis, aetatis sexus, dite pauperes taciturnitate omnia cohibita sint, donec ao

proditio coepit e domo Scaevini; qui pridie insidiarum multo

sermone cum Antonio Natale, dein regre Ssu domum testamentum obsignavit. promptum sagina pugionem, de quo

140쪽

CORNELII TACITI ANNALIUM A. U. c. 18.

supra rettuli, vetustate obtusum increpans, asperari saxo et in mUCronem ardeScere iussit eamque uiam liberto Atilicho mandavit. simul adfluentius solito convivium initum, Ser 2 vorum cariSSim libertate et alii pecunia donati. atque ipse 5 maeStus et magnae Logitationi manifeStu erat, quam Vi Slaetitiam vagis sermonibus simularet. IOStremo vulneribu siligamenta quibusque Si Stitur sanguis parare eundem Milichum monet, Sive gnarum Coniurationis et illuc usque dum, seu neScium et tunc primum arreptis suspicionibus, ut plerique 1 tradidele consequentibus. nam cum mecum Servili Si animus praemia perfidiae reputavit simulque inmensa pecunia et potenti, Obversabantur. Cessit fas salus latroni et acceptae libertatis memoria. etenim uxoris quoque consilium sadsumpserat Muliebre aes deterius: quippe mlt o metum 1 intentabat, multosque adstitisse libertos a Servos, qui eadem viderint nihil profuturum unius Silentium ; at praemia pene Sunum fore, qui indicio praeVeni SSet.

55. Igitur coepta duces Milichus ii hortos Servilianos

pergit; et cum Oribu M arceretur, magna et atrocia adferre

et dictitani deductusque ab ianitoribus mi libertum Neronis

Epaphroditum, o ab eo ad Neronem, urguen periculum, grave coniurato et Cetera quae audierat coniectaverat docet. telum quoque in necem eius paratum ostendit accirique reum

iussit raptus per milites et de sensionem orSus, serrum 325 Cuius argueretur, olim religione patria cultum et in cubiculo habitum ac raude liberti subreptum respondit, tabula teStamenti saepius a se et incustodita dierum observatione signatas. pecunia et libertates servis et ante dono datas, Sed ideo tunc a largius, quia tenui iam re familiari et instantibus creditoribus 3 testamento dissideret enimvero cliberales mempe epulas

struxisse, vitam amoenam et duri iudicibus parum probatam. somenta vulneribus nulla iussu suo, Sed quia cetera palam Vana obieci SSet, adiungere crimen, cuius e pariter indicem et