장음표시 사용
61쪽
nores. v Praecipua dicuntur, quae praeter communionemidi singulis proprio nomine deputantur, ut fit saepe in te v tamentis, cum aliqua per pereeptionem singulorum a
ad VIII, 168 yliorum, ait, apud me propter damniis meritum fuit gratia, ut quum his ego per senium utin non possem, traderem filio meo, et in hodiernum usque diem incolumia maneant, eodem quodammodo persev v xante dominio, cum patris et filii una persona sit. ' Ita hic locus e m. legendus. ad XI, S: Patriam dicimus pro libertate posuviam ideo, quia quum quis ex servo liber incitur, iub talem dicitur Romanam consecutus et haec heliorum conditio est, ut victi libertas intereat, et essiciatur minus is, qui victoriam fuerit consecutus. Item ad XII, S6: Patria, inquit, mina, hoc est perditan libertate Liber enim habet patriam, quam non habet servus, usque adeo, ut qui plenam sumpserit a dominon libertatem, civitatem Romanam dicatur consecutus. In m. deest a domino. ad XI, 68 n lirat Assumptum fertur ex veterin consuetudine, sicuti retro meminimus, ex more judicum. Nam quum actus suos explessent, hac voce per praec
vinem utebantur, ut dicerent ilicet, hoc est, ire licet ut nuniversi, qui aderant, observationis sollicitudine solven rentur. Illa sicuti retro memnimus, quo spectent ignoro Verbo attigit vocem uiret ad II, cui sed ibi de veteri hoc more nihil legitur Fortasse eum mem raverat ad locum quem hic citavit, II, 58, ubi ejus annotatio forte excidit. Unicus hic locus est, quantum sciam, ubi Donatus a se dicta citet, quae nunc in ejus cmmientariis non leguntur. Notabo etiam hac occasione unicum, quem reperi, locum, ubi in hisce commentariis sibi invicem repugnantia exstent. A XII, uod o
62쪽
nde stirpe reisum si jungamus, faciemus contra ipsius Virgilii sententiam, qui omnibus locis stirpem foemininon genere protulit. Postea vero ad ejusdem libri v. io
legitur umerum inquit stirpem, genere proferens mas-n culino, nec hoc loco tantum, sed plurimis. Protulit et D meminino; sed, ut apparet, hominum stirpem foemimnon genere, lignorum vero masculino ). Quaedam alia Donati loca, quae mihi notanda visa sunt, subjungam. ad I su: Extempla Aeneae soluuntur frigorei, membra Frigus dixit, quod nascebatur non ex casu evidentissimae mortis, sed ex levi genere. Scribe:
ex leti genere ut ad VI, 1i6, de Miseno fluctibus merso:
v Illius non solum mortem, verum etiam genus leti
vluerunt. Comparandus h. l. ad I fB Servius B nn propter mortem ingemit Aeneas , sed propter mortis genus; et verba Ovidii qui in eodem, quo Aeneas, naufragii metu constitutus erat, I Trist. I, SI DNecn letur timeo genus est miserabile leti; ' quem locum Bro husius in margine exemplaris, quod habet hibit theca Instituti Regii Belgici adscripsit ad hunc Senecae, Troad. 8S: O morte dira tristius leti genust ' simul cum altero ejusdem scriptoris, Oedip. 18o no dira novi facies leti, Gravior letol ' Adde Martiat. XI Epigris 1 SV Tristius est leto leti genus. ad II, 22 i, Quam prendimus arcem Ara est secunda defensio, inventa idcirco ut evictis muris ipsa succedat. Cons. Asconium ad Cicer Divinat. c. :n sex dicitur editus in civitate et munitior ad civium
3 o genere vocis ait a multum laborarunt Grammatici. Ea de res masium ad Prudentit Hye m. 8T Iocum veteris Grammatici adscripsisse, quem putaret versum Prudenti respexisse, notavit Nic. Rei ius. ConLoudendorp. ad Appul Meiam p. 566. Grammaticus illo videtur esse Cha
risius, Lib. I. p. 85, qui iamen non Prudentii versum spectavit, sed Virgilii XII. Aen. M.
63쪽
n salutem locus, ut Virgilius: Quo res Summa loco, Pan- D thu'quam prendimus amem Ergo prima spes in muris est, secunda in arce, si muros hostis irruperit. ad II, 12 BV , famuli, quae dicam animis
aduertite vestris Commendat mandata sua natura enim servi mali sunt, et negligentes, nec facile his obtem Drant, quae jubentur. Notanda vesta, Serum natura malos esse et comparandus Ael. Donatus ad Adelph. III, , Si n Servum evenire bonum, non ratio est aut D natura, Sed casus est, utpote in re rarissima. ' Adde
eund ad Andr. I, 1, 11 Adelph. IV, 5, o, et Phorm. II S, ui. Ergo ubi servi in Comoediis missi inducebantur, naturales eorum mores servati esse vidctantur. Talis Davus in Andria, cui mala mens, malus animus. Talis extrema etiam Latinarum literarum aetate in Querulo C moedia, servus inducitur joculariter ficto nomine Pantoma-hu Frequentissimum in scena argumentum erat, falli per Seruum Senem. Vid. Terent Eun prol. s. Plaut Most V,
2, o Bacch. IV, Ovid. I Amor. I S, T. Ipse Terentius in veteri epigra nate dicitur mores hominum descripsisSe, ualiter et sema deeipiant dominos. Adde Plaut. Asin. II, 1, 8 n Serva herum cave tu idem faxis, quod vulgus servorum solat, Qui ad heri fraudationem callidum ingenium gerunt. T Terent Andr.
III, , s: Ne faceres idem, Quod vulgus servorum solet, dolis ut me deluderes. ' CL Lindenhmg. ad Andr. I, 1, 135. Alia multa in hanc rem e Graecis colligi possunt, jam inde abruomero Odyss. XVII, Suo. ad III, 5S: Ilios porticibus rex accipiebat in Bamplis. Accipiebat dixit, id est, pascebat. oc e nctum denique et haec loquendi consuetudo etiam nunc in
Busu St, quum sumpto aliquo commodo dicimus danti: in bene nos accipis, hoc est, bene nos foves, bene nosn pascis. Primo notandum est, verbum accipiebar a
Donato explicari pascebat. Ita et Servius ad h. L: --
64쪽
Deipiebat: pascebat, ut Terentius Aeeipit homo nemo v melius neque prolixius '' Idem ad VIII, 1 8 x, fremiti Aenean pascit, ut rem porticibus rex aeeipiebat in amplis ' Ael. Donatus ad Terentii locum, quem e vius itat, Eun V, 3 62 viscemit pascit, invitat, sui Illos portlattas, etc. Servio, ut pleraque, sumsisse videtur auctor glossarii apud Barth. Adv. Si S: viseeipla, pasco Virgilius Ilios porticibus rem acetans bat in amplis. Terentius Accipit nemo melius neque
prolixius.' In omnibus his locis paseere usurpatur pro conspimum praebere, de quo usu sequioris aetatis vid. Salinas ad Spartian. adri p. et Lamprid. Alex. h. vir. . Deinde observanda locutio, quam Tib. Donatus refert sua aetate in usu fuisse, si quis pro commodo praestito gratias ageret bene me accipis Eandem mem
ravit ad I, 6 v Neque enim dixit bene me accipis, naut gratias ago promissis tuis; et ad VII, 6i:
nera nec verno. Ait Latinus et munera vestra non
vjicio. Ceterum si egeret alieno, diceret, ut in usu esto hominum bene me accepistis. 'ad III, v. ult. In Soemii nota ad h. L legitur ad finem in editione Maasvicii: Facto enim fine narrandiu Aeneas successit ad requiem.' Bumamus notat, vecta
illa in omnibus libris deesse, et nescire se, unde Maas- victus petiverit. Et ego nescio quo factum sit, ut Maa vieius Donati verba in Servium transferret. Nam sunt ea Dcmati, hujus libri extremo: Facto autem fine narranAn Aeneas successit ad requiem; bhi e s. Bariem lege dum est secessit, ut iterum locutus est Donatus ad libri sequentis inithun. ad V, o Meritaeque exspectent praemia Palmae, Bumannus: Donatus speeient videtur legisse. ' monon ita legit. Nam interpretatur: B Exspectent potest significare perent potest et videant.' Si legisset Reetent, non Potuisset explicare verent. Eundem errorem
65쪽
Doctissimi viri errarim ad VI, 8 , ubi Mss habent:
tuaque exspectata parenti Vicit iter durum pietas. Se vius annotat B Expectatα, Pr ata, ut Et rebus spe . tota juventus.' Putant Servium legisse spectata. Non assentior Nam eadem plane Servii nota est ad II Georg.ISJ: Exspecta, proba, ut Et rebus Spectata Duem ntius' ubi propter versum vecta legere non potuit. Quamquam et ibi Burmannus et eynius eum et specta legisse opinantur, quae tamen lecti prorsus fuisset aspe
nabilis. Et quid facient Donato, qui ad eundem illum Aeneidos locum VI, si scripsit B Exspectata pietas est
aut probata documentis, aut sperata temporibus multis. 3Ηic manifesto ex relata legit, idque nihilominus, ut Se vius, per Protarum se posse interpretari putavit Nimirum
revectare et vectare cum sono vix discemerentur, et inscriptura saepe confunderentur, tandem existimatum est
alterum H alter usurpari legitime posse. Etiam inter recentiores fuerunt qui exspectare pro Spectare ab optimis scriptoribus dictum esse putarent, ut Iuretus ad Symmach. II p. s. Vid. Munckerus ad IIygin Astron. I, 6 p. Sin et Amigenius ad Plin. Paneg. SI I.
ad XI, 8S, de Camilla hellatrice: Maluit non
Di as amare, sed tela. Eadem paronomasia aliis
scriptoribus placuit Claudianus in Eutrop. I, p.: Tun potes alterius studiis haerere Minervae, Tu telas, nonn tela, pati ' Auctor in Anth. at T. L p. 1: Antelis ad tela decet transire juventam.' Vid. Bum ad T. II p. so1 Sidonius, Carm. 15, 1cs: Cum tenet haec telas, vult haec plus tela tenere. Speraveram fore, ut in hoc pusculo partes librorum, quae in editis Donati exemplaribus desunt, e m. Barlemensi supplere possem. Sed spes me fefellit. Nam in eo Codice omnia eadem desunt. Ad primam lacunam,
libro IV v. 85, ita a librario scriptum est me demit
66쪽
expositi CCXL arminum quae non reperitur in aliquo textu hujus ciuitatis. Spatium demittemus, si in aliquolam veriretur. Reperta non est: nam spatium mansit
vacuum. Interim notandum, quod hi alii Codices in eadem civitate memorentur. Scriptum est hoc exemplar Florentiae, ut subscriptio docet, quam in Praef. ad Vi gilium vulgavit Burmagnus Florentiae Donati Codicem, grandiorihus notatum vetustis characterihus, usurpavit Landinus, ut patet Politiani vectis, supra adductis. I rentiae postea Lindenbrogium Donatires vetustissimum inspexisse, item supra vidimus. Nisi forte haec duo postrema exemplaria sint unum idemque Certe omnes C dices, in quihus eaedem lacunae sint, e communi fonte fluxisse manifestum est. Fuerunt autem eaedem etiam inins Landini. Ad lib. I l. c. notavit: In duobus codicibus qui ad meas manus pervenerunt CC. versuum interpretationes desunt. f. eum ad VI init et VIII,
6 Io Ceterum minime verum est praeconium editionis Fabricianae, quod in titulo posuit Fabricii amicus, fingens hibliopolam hospiti interroganti de commentario Donati,
an essent in eo mendae, respondere Mendas non habet. IIahet enim innumeras, quarum multae partim e s. IIa lemensi, partim ex conjectura facili opera emendari possunt. Ipse nunc hoc negotium non tentabo exsequi, sed
ad alia pergam. Vereor enim, ne Tibi longus videar. Eidem Tiberio Cl. Donato multi tribuunt Arguminis Metamorphoseon Ovidii, quae vulgo eduntur sub nomine Lactantii Placidi Scilicet cum in uno et altero codicemnati nomen praescriptum habeant, hic autem libellus Aelio Donato parum dignus haheretur, commodius visus est viris doctis' Tib. l. Donato, commentatori in m gilium L adscribi posse. Moc tamen argumentum mihi
ricio in Bibl. Lai T. I p. 265, ei post eum aliis.
67쪽
quidem nimis infirmum esse videtur. Idem senti de Vita Virgilii, quae nunc vulgo Tiberii Claudii Donati esse
fertur. Fieri potest, ut fallar sed non credo in ullo s. ei adscrihi. In antiquis editionibus titulum reperio P. Vergilii Maronis ita per Aelium Donatum celebrem
Grammaticum editu. Postea visa est eidem Donatori, huenda esse, cujus in Virgilium commentarii exstarent, quorum quasi partem fecisse existimaretur. in alii ex.gr. enr. Stephanus, titulum fecerunt: auelare Tiberio
Dοnato. Cum enim vulgo a viris doctis, jam inde a Politiano et Pierio, hic noster Tiberius Donatus vocit tur, omisso Claudii nomine, idem posuerunt in illius Vitae titulo Georgius Fabricius eandem integram ei inscriptionem dedit, quam praeferunt commentarii in Aeneida, quos ipse Fabricius emendatiores editioni suae adjunxit Tiberii Claudii Donati ad Tib. Claudium Maximum Donatianum filium, de Pub Vergilii Maronis ita. ic titulus se vatus est in recentioribus etiam editionihus, nisi quod in nomine filii per errorem, ut videtur, pro Claudium Uaximum, passim scribatur Claudianum Maximum. Ego majorem fidem habeo antiquis editionibus, quae Aelio Donato hanc vitam adtribuunt. Citantur inde quaedam a Servio sub Donati nomine, quo apud illum Aelium
Donatum designari, supra probare conatus sum. Itaque ut hoc argumento confirmatur veterum editionum auctoritas, sic vicissim ex illius Vitae inscriptione nostrae sententiae Donati nomine apud Servium ubique Aelium Donatum intelligi, firmamentum accedit Bis autem ex hac vita quaedam Servius citavit in prooemio ad Bucolica. Prior Servii locus hic est: Primus etiam pes versus Bucolici secundum Donatum dactylus esse dehet et te D minare partem orationis, ut it re. ' Quae leguntur in Vita oos 1OS: Non erit Bucolicus versus, nisi in quo pes primus partem orationis absolverit. ' Et deinde:n In solo principio, incertum industria an casu, has cadi
68쪽
ysuras servavit. Nam Tit' dactylus partem orationis absolvit.' Alter Servii locus est , Dicit Donatus, in v scribendis carminibus naturalem ordinem secutum esse Virgilium. Primo enim pastoralis fuit in montibus vita, post agriculturae amor, inde bellorum cura successit. 'Quae exstant in Vita , o v Illud erit probatissimum,
Bucolicum carmen originem ducere a priscis temporibus, quihus vita pastoralis exercita erat et merito Virgilium,n processurum ad alia carmina, non aliunde coepisse nisio, ea vita quae prima in terris fuit. Nam postea rura nculta, et ad postremum pro cultis et feracibus terris, bella suscepta quod videtur Virgilius in ipso ordine
operum suorum voluisse monstrare, cum pastore primo,
i, deinde agricolas canit, et ad ultimum bellatores. 'Scriverius apud Burmannum Sec ad Anth. at T. Lp. 6 Servii testimonio usus est contra viros doctos qui vitam hanc Donato abjudicaverunt. Sane illi nullo satis firmo argumento usi esse videntur ut recte censet Barth. Adv. XXX, h. Varia semper de hac Vita eruditorum judicia fuerunt. I. G. Vossius, Inst. Orat. VI, 2. dicit, non Aelium Donatum esse, qui Virgilianam vitam con scribillavit nobis, majorum gentium Grammaticum, sed Tiberium, qui vix Lucilianum illud commeritus sit elogium: Sarcinatorem erae Summiam, uere centonem utime.
Sic fere judicaverat etiam caliger ad Properi Iu 1, 1. scribens: Grammatista ille qui Virgilii vitam ex multis
nauctoribus tamquam centonem consarcinavit. ' Ortae
saepe sunt tales reprehensiones ex locis, quos interpolatos esse docuerunt Codd. meliores quod imprimis valet de reprehensione Rutgersit, Venus. Leci cap. o. Ceteroquin hanc Vitam perdoctam eleganterque et bene Latine scriptam esse, non vide quomodo negari possit. Scriverius, . cit. Servii testimoniis hunc locum addidit e Glossario Isidori: naenociniis Donator Pr o nunciabat autem cum suavitate eum lenociniis miris.'
69쪽
Ubi pro Donator, sustragante Glossario s. Scaligeri apud
Bum. l. l. corrigendum est mnatus Leguntur haec in Vita AS Pronunciabat autem maxima cum suavitaten et lenociniis miris. Ita enim pleraeque editiones; sed Danielis editio habet: n maxima cum suavitate cum len viciniis miris; ' quae scriptura a glossatoribus citatis fi matur. Atque hinc etiam apparet veram esse sententiam
Ger ossi ad Velle. II, 1οS. et Gronovi in nota ad hanc Vitam tertia, qui putant maxime sinceram ejus editionem esse, quae Danielis codici debetur. Idem ossius eodem loco judicavit, multa in hac Vita e Suetonii libro
de Poetis expressa esse, idque stilum multis locis india care cujus rei etiam exemplum attulit Plurimis exemplis opinionem ossi postea probavit sumnus vir, Q. Fred Gronovius Suspicatus hoc ipsum erat Barthius, qui in Advers. XXX, ut de hujus Vitae auctore agens, egregie ita scripsit B Modo is sit verus Donatus, de quon tamen cur tantopere viri docti dubitent, rationem adhuc ex iis docti sumus nullam. Sane vel Tiberio vel Aelio Donato collectanea illa non pudenda sint, quorum uterv sit, Suetonium auctorem habere potuit, cui talia non pauca et edita et non edita adscribunt eruditissimi viri. Notandum est, quod ita Terentii, quae Aelio Donato adscribitur, pariter pars maxima integris verbis e Suet ni descripta sit, ut ipse auctor testatur. Ceterum, ut manifestius appareat, quae sit hujus Vitae ratio, pauca addenda sunt. unius adri o notavit: Quae sequuntur, male narrationi de vita subjecta sunt, cum ad sola Bucolica respiciant, atque his potius pratarum figenda sint.' Atqui vero omnia, et narratio de vita poetae, et cetera quae hic leguntur, Bucolicis ab auctore
praefixa fuerunt. Rectissime enim Fabricius in Bibl. Lat. T. II. p. si scripsit: Vita Virgilii, quam Donato' scriptore habemus, videtur praemissa ab eo fuisse com-vmentariis in Bucolica, qui interciderunt. Quod ut m
70쪽
lius intelligatur, videndum est, quaenam ab interpretibus illius aetatis in protegomenis ad expositiones poetarum tractari solerent. Servii in principio commentarii ad A neida verba sunt haec: In exponendis auctoribus haren consideranda sunt Poetae vita Titulus operis: Qualitas, carminis Scribentis intentio: Numerus librorum ordos librorum Explanatio.' Singula deinceps suo ordine persequitur. Atque eadem pari serie tractavit in prooemio ad Bucolica, nisi quod ibi praeterea causam scribendi i tentioni poetae subjunxit, vitam vero Virgilii non enarravit, monens: D Poetae vitam in Aeneide diximus. Ex quo loco, et verbis his in Praef. ad Aeneida: Baec, a quantum ad Aeneidem pertinet, dixisse sussiciat nam Bucolicorum et Georgicorum alia ratio est; ' vel solis intelligitur, Servium prius commentarium in Aeneida scripsisse, deinde in Bucolica et Georgica. Ηο exinde, quod in interpretatione Georgicorum saepe remisit ad ea quae in Aeneida scripserat, recte jam essecit Bumamus major in notis ad Serv. I Georg uo et VIII. Aen. 68, postque eum Burmannus Secundus in Praefatim Virgiliana, et Clariss Lion, Praes ad Serv. p. VII. Video Te, Vir Celeberrime, de hac re subdubitasse in aest. r. II, 8S-85, et collegisse loca e commentario in Aeneida, hi contraria ratione Servius citavit, quae scripserat ad Buc Ilica aut Georgica Sed loca illa ad unum omnia deside rantur in optimi Mss, ut monuit Cl. Lion l. c. p. VIII:
et illam citandi rationem novum validumque argumenturiae esse existimo, qu probetur, revera Servii non esse addutamenta quibus carent codices vetustiores. oc igitis
discrimen est inter Servii et Donati praefationem, quod ille ab Aeneide, Donatus a Bucolicis poetae interpretati ne inchoaverit. inc protegomena generalia de vita et operibus poetae in prooemio ad Eclogas collocavit D natus, in praelatione ad Aeneida Servius. Caeteroquin eadem fere eodem ordine Donatus tractavit. 'stquam