장음표시 사용
191쪽
modos praecipui & maxime intrinseci siuincimuenientia, & disconuenlantia eius, quod onmusicum anima, omnis enim oblata res recipitur quide ab anima vel vii amica,& conueniens,vel uti ingrata & disc5 ueniens. Atque ni primi quidem sunt. & simplicissimi cosmsus,dc distensus rem cu anima,a sibus duo etia eminas prim
& simplicis limi ab anima fiunt constrictio,&dilatatio:quippe recepta ingrati Sc disconuenientis specie,constrictio animae & membri fit, recepta vero grati & conuenientis,laxatio & dilatatio: qui motus quomodo ab anima fiant,non paruam habet dubitationem: quoniam contraria sunt dilatatio & constrictio, cotraria autem pecse ab uno non possunt fieri,nisi serae ad unum certum fuerint i condens uitur quidit pe elementa,raretiista quum suerint,& rareficiunt se condensata, sed hoc ad unum certum est,quo veniant ad eum situm & terminum, qui Illis pro natura debeti ex qum risi loco ignis ponatur, descendit, si in loco aquae,ascendi sed haec fiunt non, ut contraria, sed ut ad unum tendant: at constrictio, & dilatatio membrorum non ad unum est,sed modo magis, modo minus utrunque faciunt: quinimo & ab eo etiate ino siepe recedunt raritatis & densitatis, qui formet misti debetur, quatenu&mistum es quod per naturam fieri posse non videtur.Si. igitur anima per naturaen s scere contrarios illos motus non potest, quid per deos erit,quod ipses. saciat 3 Sunt qui in his ad instinctus natur recurrant, dicentes habere animalis naturam instἰα-ctus quosdam, per quos mouet, prout bene est, & magis expedit: sed certehoc non aliud est, quam eandem quaestionem repetere: si enim instinctus ille est principium
Ierse eorum motuum, oportet naturam est natura autem omnis una est, & unius
actiua,aut plurium quidem ad unum:hi autem motus neque unum sunt, neque ad unum mo non selum inter se contrarij, sed sermae missi contrarii. . .
Fortasse igitur dicendum est, sicuti elementum plures habitudines,& plures incitus habere potest, unum scilicet ad loca propria,sium partiu in toto, ita &anima, qtue serma membri est, potest plures ha re habitudines & motus, unum quidem
ad motu elementi praedominantis,siu partium in toto, & hunc duplicem, alter quatenus simpliciter mistu quoddam est,alterum, quatenus est serma cognoscens: utroq; enim modo partes in toto moueri possunt, nam, quatenus totum illud simpliciter mistu est, sese partes in eo & condensant,& rarefaciu quo veniant ad certit illum termin qui toti couenit:at vero m quatenus rotum illud cognoscens est, sic possunt in eo moueri partesint bene est, si enim non cognoscentia possunt per natura simplicem debitam meri stetiam sibi parare,cur & cognoscentia & sentietia bonu de malum non itidem possintὶ Est igic anima quodamiao una natur quodamodo non una,vna quide, quatenus membrii simpliciter mistu est,cuius est serma: ac tal Is quidem unius sectiva est, aut pluriu ad unum: no v autem est,quatenus cognosces,sic enim quit a diuersis mouetu diuersa etiam fit, aut saltem no eode modo se habEs:quare& ut talis,plura& contraria potest emcere,qisi non simplex,& una natura agit. Nec inconuenit partes in toto mouerI una hasitudine, q toti cotraria est secundum alia habitudine, nam & in aliis mistis partes interdum rotundatur in toto,& non descendunt,interdum descendunt,& non rotundantur,tu & se rarefaciunt,
ac condensent,nunc ascendentes contra totius naturam, nunc descendentes: quare nec inconuenit constringi & laxari mebrum,quatenus cognoscens, ultra eu terminum rarefactionis,qui sibi debetur, quatenus mistu est: nem enim repugnat eunde motu eidem este violentum sub una ratione, conueniens autem sub atlla. Igitur recepta
192쪽
in pta sprete Inmti & disconuenientis nihil repugnat membru costringi, sic enim partes melius este,&situna habem,qm tactus fit secudum minimam, tuo potest,&r tractio a nocente:contra vero, si boni δe grati species recipiatur ab anima, dilatauo fit, qisi penitissime partes omnesid bonum recipiunt, alioqui totum non bene habere nisi s undum partes omnes frueretur eo bono. Primi igitur & simplicis sinu consensus & distensus animς hi sunt,& primi motus animalis costrictio,&laxatioe ex quibus paruis principijs mox ad magnos & admirandos sensim peruenise antimal potuit. Primum aute de Sympathiis sensuum εἰ Antipath ijs proinuamur. a
MIra profecto ea concordia est, quae inter sensus & eorum obiecta versatur, si temperata sint:alioqui, si excedan n5 solum non colentiant cum sensitorijs, sed ea perturbent de corrumpant Soni Igitur ut ab ijs ordiamur si valde magni sint, si nimis aciit si nimis graues, si asperi, si multi confusi, si prorsus insoliti di ignoti,si
uniformes, ac demum ii immusicisinsi omnes per molet tiam recipi uturicausae aute eultae admodum sunt: c5is vero omnium ratio est ingratos eos essem sonos, in quibus anima incommodam cognitionem facitHm enim finis eius & perfectio est ipsa cognitio, ad hoc autem requirutur dc bonus organi status,& virtus potens, dc applicatio conuenien ac modus receptionis idoneus, tum quidem per displicensi anima recipit, quum aut virtus laborat,aut organum vim paritur, aut applicatio impeditur,aut incommode recipit. hi igitur imbecilles sunt, aut circa auditu dolent. ibnos pene omnes serre non possunt, verum causa non accidit ex ipsis sonis: at si Gnus ingcns ipse sit, commotat organum propter circulationes aeris, tum dc virtute
. dissoluit,& app arionent tollit,unde & confundi animam accidit & terreri: timilies ter &, si acutus valde sit senus,& stridulus,applicatio vim patitur, quasi in angusto
facta rivii & membrana auditus quasi icta otanditur, unde & contrahitur repente, ac cum ea simul de neruuliquidam usq; ad radIces dentium, in quem locum subito incidens nouus aer horrorem quendam circa dentes secit. Gravis quoq; plus aequo si senus inseratur, plus aeris mouet et sensitorium serat, tum& applicationem valde amplam exposcinasper vero est,il fertur per inaequalem superficiem,quare circul
tiones aeris cosendit, & speciem quasi stactam ad sensum defre unde & sensatio simul varia fit & coiis se, ad quam nec applieatio conueniens adhibetur. Unisermis autem iccirco molinus redditur,m nihil addiscit anima coacta nihilominus intesionem frustra adhibere.Cur autem ignoti de valde insueti soni timore incutiunt, mox dicemus,quum de timore agemus. Qua vero de causa fiat, ut qui immusici sunt, molastia audiatur, musici vero & certis constantes numeris suaves gratiq; recipiantur, dissicultatem non paruam habet: quando nec numeri, nec in uniuersum quantitas
ulla per se potest rite principium vilios aetionis, per aceides autem, te vι modi esus , quod per se est, quo cocurrant numeri,n5sitis patet. Vtra igitur,ut quidam dictit, anima maxime musca ipsa sit, ut TImaeus tradit musicis etiam sonis gaudeat, an rhaethoricu magis est hoc dc Tinues generatio anim poetio quidda est, nihil aliud fgnificare volens,d q, anima ex maxi is rem peti ronibus conmur ad numeros autem,qui in sonis sunt, equidem non video quam cognationem habeat. Fortasse igitur dicendum est,sicut iii numeris quidam inimi sunt,quidam stata ita dc in is uis quidam in regri,quidam fracti diculur. Integri sunt omnes per se seni, qui Voecm unam sectim una autem vox, quae tota simul monetistacti vero, qui ves mana vocem non simul totam reddunt,ira per partes,vel vocem unam&insuper pariem
193쪽
eius includunt.Si igitur in re senus ad aurem veniat,sive unus sumi. stine plures, Ceollati inuicem semiorta accedunt,st si sinisti veniatiunus quidem, quia si vocem n5vnam facit,sed per partes ac nam ascendit vocem,asper quodamodo est.& in qualis, atquciindistinctu si vem vocem unam totam reddat, ut dicituri rotundam, distinctiis est, atq; iccirco gratus. SimIlIter& si plures sint fracti autem aut omnes,aut aliqui, molesti sunt,sive voces non reddant unas, siue unam & insuper partem insudannin omnibus enim inaequalitas quaedam est,& Indistinctior at si voces rotundae
Omnes viqiar,tum & ordo quidam in illis est& distinctio: omne autem ordinatum& distinctum delectat,quod& istoteles signessicare voluit elaca problemata. Numeri igitur, intenus numeri nihil per se siciunt ad suauitatem & molestiam in s pidi, sed soli quatenus per ipses modi sonorum notantur qui alit distincti, aut confusi &asseri ad animam pertingunt: quanqde his plura sertasse oporteret dicere,
nunc autem tantum dictum sit, quantum attinet ad propositum. iEadem'circa risiam contingunt,& propter easdem caussas: Lumen enim, si Itis
gens sit,abanima serri non potest .qironiam & ipsum virtute & applicationon dissipa quod di colores quoque iaciunt, qui nimium lucis habent, ut albi,& rubri, si& fulgidi sint medii veto et temperatiores sint, grati omnes recipiuntur, inter ipses viridis.qui temperatissimus est,tum qui illi sunt proximi, ut puniceus,& flavus, niger vero, priuatio quaedam sit lucis, minus delectat: panaoruin quoque conspectus ingratus pariter est, v applicatisne multa indiget,& indistinctus est. In saporibus quoq;, qui valde acuti sunt, ut Euphorbij,Clematidis,&similium, molesti ssundisertasse autem & sensum tactus feriunt, qm calidissimi sun dicesidi quom sunt salsiis amarias,& dulcis,sed sali us acuitat m habet haud ingratam, quoniam diluti I subtilis nonnihil habet, propter quod asper non est,sed i iter sensum tangit rat 'amarus contra inaequaliter tangit, ψ ex terreo adu sto constet, &in crasti subsutia sit, quare aspera est illius applicatio, & cosusa:dulcis vero suauissimus omnium recipitur,quoniam excessum in mistione nullius habet, sed omnium couenientem muscellam ex aereo multo dc aqueo, cum quibus qiue terrea & ignea sunt,minutissime sunt confracta,& rotunde commista propter quod aeqlial illime sensum attingit, &vt unum,quam ob causam e rotundis con ture I ythagorici alabant: ὸ frigidis autem ponticus acutis oppositus est, qui e multo terreo constat non plane digesto, hoc est
non exacte commisto, sed in rudi&ctasti substantia constitui propter quod & ii Ie asper est,& Inamabilis si vero in eodeterreo plus aquei humidi adsit, acerbus sit siposiqua & Ipse asperest, & ingratus, minus tamen, u ponticus propter dilutionctu si mimis adhuc terrae, plus aut 1 ubtilis aquei bene com isti affuerit acidus voraca Dr,minis adhuc Ingratus:si vero terreu sub adustii suetit, subtile aut, multo autem aqueo bene comistu acetosus fit sapor. In univcnum aut terra ingratu videt sapore Leere,v Inaequalis sit, ac sicca,& frigida, humiditas vero gratior vides, qm aequalis
est,& lenis: , si cu calissitate contii ncta si t. omnisi suavissima habet: qm & calor ν us linius est animae, pp quod aer maxime ad suavitate saporu sicit aqua vero p pgiditate minus: nis potis & ipse, nisi acrimonia officiat, pp calidiinia ad suauitatεeonducit. Multu Praeterea reseri,utru missio ex miniitissimis conflata sit, & ijs, quα unum sicere apta sunt,an aliteri quas ob causas diueris siporu missiones fiunt,qu tum aliae graue,aliae insintae animae sunt: Ingratiis ma omnium illa est,quae no alia habet appellatione, niti v abominabilis di,ut luti, stercoru,& quo da medicamelorur horu aut digestio nulla est, nec missio, qua ad unust,sed pluriu colas quorum
194쪽
A rem illa amara sint,alla aeria alia in 'sida alia aliter se habentia,ad quae nee applia ratio conueniens esse potest, nee distinctio, nec ordo, nec demum familiaritias ulla cum anima. Proportionaliter autem se habent & odores, quorum ingratissimus est, qui foetidus appellatur, quiqueabominabili in saporibus corresponde nam Mhic ex hs pariter resultat, quae nullam habent digestionem nec rationem missionis, sed confusionem E multis ac diuersis, qualia fini sunt putrescentia In quibus disi
Iuta misi ne evaporatio diuerserum contingit. Oporte oraeterea & illud no Ignorare, qubd contrariarum mistionum contra quoque formς sunt,& contrariarum so arum contrariae quocue sun t spirituales si cies la reproentata:propter quod in saporibus & odoribus illud praecipue accidi ut, qtiorum contrariae sunt mistiones, illorii in quoque εc sapores, & odores contrarii sintiquare nec qui uni animali est gratus sapor, aut odor, etiam alteri est gratus,sicuti nec eisdem omnia nutriu me, quM diuersae sint diuerserum mistiones,& diuersis gauderes: quod & Inter ii mines quoque est ridere, quorum alii vinum, alii acetum,asi cames alii alia sistidiunt, vel natura, vel morbo. Pori b& circa t m eadem quoque spectantur: suauissimus & maxime conueniens est illi calori si temperatus si t, tum humiditas , quoniam lenis est, & aequalem tactum facit non asperum: mist o qiioq; illa voluptuosissima est, quae dulci saporum propori one respodet, in qua decochio est optima,& miscella rotundὰ confecia, remi erat. laute qualitatibus, quale est senaen pio
pter quod suauissima omnium est volιmtas. quae in seminis emi ilione sentitur in ea parte, qiuae pariter omnium titillanti luma est. Ingrata vero tactui per se frigiditas maxime est,quae sicco coniuneta est, propicr quod teria, &ea, in quibus dominali tur,ingrati nasunto mura porct,&partium litus, quae tangunt, non parum i
inunt ad voluptatem,& molestiam illius sensus: unde, qu aspeia sunt, &quasi h mane superficies,Ingrata animae sunt. Ingratus preterea, de dolorosus est & sensus Illelui hi separatae partis a parte:nullus enim conuenient orest litus partium membri,qcontinuatio illarum, quare separata parte, quicquid aliud subingreditur.& tigit, inimicissimum adueninsubingredit auicni ut Plurimum aer. Sunt tamen, qui dicant separationem ipsam sentiri,unde & dolor in iurgat quod violet illimares iit 1 sparati :quod certe dici non potest, si quis bene aduertat,quid sit per se separatio: noenim aliud est, si localis motus,aut partes illae ditae separare: motus autem per se nosentitur, nee numerus ille, nisi quid aliud shbsit, quod per se sciriam inoueat.
De prisnuesectibi , qviIuint ex conficis odissensusensium. cap. rs. SEntiunt autem partes & mebra animalis quandoq; quidem per se sola, animali
ipsis non sentiente, nec iudicante se sentire interdum animas: simul sentiente artis sensationem,& iudicanternam motus quid quo intestina & vena: succu misunt,& deponunt, dc torquetur ad emIttendarachementa, tum venarum,&cordis
dilatatio &consitImo, de id genus per se quidem a mEbris fiunt animali ipse nihil
sentiente uritiae alitem Iisci &s cum,& tussis,& stimulatio, & ira, & timor, Nprogressio non sine phantasia fiunt,& iudicio animalist quaedam etiam impcitante
Voluntate Droueniunt. Simpliciores aute & narura priores videntur motus, qui tane phantaria fiunt: fierI autem illos per sensum quoida membrorum crescdum est, constricti es etiim,de dilatationes non nisi per boni de mali receptionem quanda fieri possunt,ut dictum est: propter quod natura, quae ab imperseditissimis pergin sis iaperis strissima progreditur,animalia quae secit,quae vegetat silum dclen tiunt
195쪽
sunt sine totius phantasia, sed membris solum per ea iri bonum de malum eo--Cprehendetibus, quales spongiς sunt: quapp de membroru motibus, qui sine phantasi, sensi primo breuiter agamus, mox&dephantasiae Sympathiis agemus. - Reassumamus Igitur, quae supra uniuersaliter dicta sunt, speciem omnem, qtiae ab anima reeipitiar, recipi quide vel uti bonam dc conueniciem,vel uti mala vi dissidentem:ad haec autem primos bc simplicii limos animae motus este constri iacio:
dilatationem, hanc quidem recepta boni specie illam,mali. Ab his ergo δε alii deinceps sunsi de quidem admirandi,interdum in eodem mebro,interdum re in ann xis: qu pe recepta nocentis specie, &sactata strictione sepe paulo post&dilatatio fit, quod alioqui mirum videriirifit aut cepe tam vehemens oc subita dilatatio illa,Vt excutiatur nocens, verum motus illi non secundum idem, & secundum eanduratIone fiunt:siquidem constrictio fit ut tangatur nocens se dum minimum, quo potest, dilatatio vero mox fit,qm minimum illud, quod tangit, diu ferre non potest illum contactum, tum quia ut mistum vim patitur nimis astrictum, tum quia visentiens eo in situ persistere non potest. Quibus de causis repentina laxatio fit. dc serpetanta,ut excutiatur nocens:qc si excuti no detur sed necessario inest,& insistat,mnc alternatim fit nunc constrictio, nunc dilatatio sic. n. membru quietem quandam δέ
pausam doloris inuenit et accidit in ijs, quos phalagia pupugere. Interdum fit dc motus tremulus,qui & ipse compositus est Edilatatione & constrictione verum dissertὶ priori: in illa enim utrunq; motum faciebat anima, in hoc laxatio fit a pondore mari propter debilitatem, costrictio vero a virtute & ab anima, quae ubi paulisper cessit ponderi,quasi reali impiis viribus constrin t membriim ac sustinet: que motum altei natim laci quonia sustinere semper si vellet anima, deficerram re mentius, quod potest, facit. Interdum recepta specie mali no costrimitur membru, in dilatatur,qd maxime fit, quum intrinsecti est nocens et strictio enim ipsum auget, dilatatio minuit, qm sic refugit anima,quo pacto cor sertasse, & veme dilatationes suas fictitam, introrsum enim quucaliditas magna sit,si inflamari ipsum accidat;
tum sese laxat ac dilatat,sic enim minus tangiti porrd facta dilatatione rursus costrictio fit,qui motus est naturalis membro redeunte ad situm p rium. Utrique autem motui sua cosequuntur beneficia, naturae cognest nam ad priorem dilatationus quitur attractio novi acris,a quo restigeratur cor,ad constrictionem vero inuitur
expulsio eiusdem aeris caleficti, & simul fuliginum multaru circa existentiu: quaa quidem beneficia cognita Deo Ac naturae sunt,non aute ipsi cordi: quare quodammodo per se fi ut a corde,quodammodo per a Idens, per se quidem, si consideretur
cor ut pars totIus natur , quae res ordinat,& fines nosci per accidens autem, quasenu S cor est natura quaedam una Per se, quae quidem non aliud agit, nisi quod per sede per naturam potest,ad quod ii de finis sequatur a natura totali intentus, per ac dens fisiqnantum ex se est non erim sese dilatat cor primo & per se, ut aereat nouutralia a quo restageretur, sed ut minus tangar internum noccns: nec constringitur,
ut expellat sialigines,sed ut redeat ad situm proprium: qua tamen vicissitudine te periem acquirit,sine qua Vivere non posset. Saepe& quiddam aliud maius molitur membrum recepta nocentis specie,nam constringedo sese in una parte deponit -- censin aliam partem, qua rursus con stricta deponitur idem nocens in ali am. & hae tursus in Miam,quo pacto tandem in toto m laedens abiicitur: sic intestina kce εc exerementa,vessica Vrina deponunt,res quide mira,q, unum membrum nuc has
nunc illas pares co ab h& modo hos villo modo illos, quasi ratione quadam v
196쪽
A niti non est autem raso alla, nisi Patrium motus in toto,in quo qu libet Ita locatur
ut melius expedit,tantus est coniens earum inter se&In toto: propter quod saepe non uno modo mouentur omnes,&villi omnes, sed modo hi, modo illi reliquis quiescentibus,& ita cunctis ac toto melius se habetibus, quo possibile sit.Sicut auia rem in rereptione mali diuersi contingunt motus, Ita dc in boni receptione varii e sectus fiunt si enim per totum membru receptum fuerit bonum tum dilatatio& laxatio totius fit,quo partes omnes , unde bono simul strui mi sint sui dictum est si
veto non secundum torum receptum sit bonu, sedin parte istum, tuc non dilatatio totius fit,sed aut consuictio magis totius ut partis saliena,qtrae bono caret, ad eam partem, quae Labet. Non sunt autem consensus isti,& disita sus tantum in simplieibus mebris,& corum partibus,sed dc inter coposita visuntur,& ea, quae non continua sunt, sed coligila, altero alteri famulante, & consentiente no enim affecto Malia consimiliteriniciuntur: propter quod diuinum dicebat Hippocrates esse consensum inter membra.Laborante matrice,& aut sursum,aut in latus retracta, ita de reliqua coassiciuntur membra, unum post aliud, ut eorum nullum audeat motum conari,omnia quietem agunt, palpebrae claudum respiratis vix fit. 3 cuncta demulia immota mane ut ne pes quidem aut digitus dimoueri queat sine molestia. Causam Galenus putat, q, a matrice iugiditas quaedam stupinctiua non aliter eleuet ad mebra reliqua, ac i Torpedine piice effundi accidit: quod quidem ut admittatur, potest nihilominus sine eo stutore ad simplice mcbrorum consensum referri ut mihi vIdetur, presertim φ stuperactum nullum apparui mebrum, sed dc audit mulier,
de calet:ac rubet: non mouetur autem ullum mobrorum, ut consentIant primo ineis
B cto, que contensum in multis alijs est videre. Dolente ore ventriculi Incuruatur erus totu, in calculo situs quosdam natura docet, sub sibus melius nos habemus, uomni alio modo:& in dolore capitis sς oculos ita claudi accidit,ut si aperiri cogas,
molesti is me saetas, dc dolore augeas. Ita ergo&affecta matriceneriai& l amenta, quae ad illa pertingunt, contrahuntur, aut limul tenti tenentur, mox successive de .cturum nerui, &dorsi,& diaphragmatis S pectoris,& aliorum idem faciut,ac demum totum immotum perstat,qui situs dc status uti magis convcniens a natura Αἰgitur, nec eartes melius in toto locari dc consistere possunt ita affecto ptimo membro:cilius signit est,m, si dimoucas membrum aliquod, mulier torquetur, δc mole. stiam pati indicat, tantus est conserasius inter membra,quς,quansi diuersa sint qua-lItatibus 8c natur animam ramevnamssertita sunt. Qumt autem sertasse aliquis. virum affecta una prima parte Decies eius affectus una ad alia mebra mittatur, an
plures sint species, quot dc merii bra,& affectus: nihil aut 3hibet nec plures esse species, nec prima mitti ad alia mebra, sed satis est aliquod primum esse affectu. perqd
anima,quae una In omnibus est, potest partes omnes in toto mouere, ut melius est,
de locare: sicut enim in uno membro simplici recepta boni vel mali specie non secudum totum, seci in parte solum, totum in situ quaerit, quo potest, meliorem,ita 8c in toto animali,siqnon ubiq; iit spes boni dc mali,sta in aliqua parte tantii, potest mmen totum ipsunt εc partes in eo meliori modo locari, quo pollibile sit: de quo ocnonnulla mox dicemus. Ac de sympathijs dc antipathiis sensuum, bc simplicium membrorum per transcursum dictum sit. De consensibus odi Phsibus phantasia. cap. is. E AIores multo, dc riuinis admiranci sunt consensus illi, de dissensus, qui1V1 fiunt specie boni de maii ad phatasiam delata, perquam non ia sensus aliquis
iudicat, Di iligines l)y GO GL
197쪽
iudicat,Ied animes Ipsummitatur enim ea secultas quasi toti deputata, vmnlisistisG& cognitrix eorum, quae ad totum pertinent. Habet aute phantas a conscissum quiadem cum toto, scit cum corde maximum ac praecipuum, statim erim &cor eisdem speciebus assicitur,quibus de phantasia lue boni hierint specie sue t limorro dccor cum vocatis spiritib supra,si credi possit,consentit,atq; ijs utitur,vii Gesan tibus. Quam ob rem de utroque non parua dubitatio est,ac primum de cord quomodo assiciatur a phanta speciebus: si enim rio cognoscit per illas, quomodo moueri potest,& constringi,& dilatariὶ dirimus enim fieri haec ab anim quatenus co gnomtiua estisi vero cognoscit per illas,utru ne sensit aliquo cognoscit Elum,an de ipsum habet quanda aliam cognitionem maiorem,si semius 3 si quidem per semiam cognoscit tantu, quomodo igitur assicitur & mouetur a speciebus omnium sensuu oportebat enim solum ab uno moueri obiecto:at, si malorem habet cognitionem, esctisus, habet ne& ipsum phantasam,aut consimile aliam vim 3 quod certe non satis videtur. Porro de spiritibus vocatis dissicilitas quoq; vel maxima est, quando constat moueri eos ad Omnem partem, & sursem,& deorsum,& in latus:vnum autem tantum unum posse videtur sacere,ipsi autem unum quid sunt,ac separati, dc perso existentes in animali,quin imo ne etiam cognitionis partieipes. Ad priorem am rem dissimitatem possumus'm antiquioribus dicere cognitionem ineue cordi non solum sensu maiorem, sed & phantasia, tum non modo ea dignoscat,quae dc D tasia, sed etiam & motum sensationemq; ipsius phantasi; tinnu &intellectus quoque actionem ad cor pertingere manifestum est,atq; eadem cor iudicare bona& mala, quae& intellectus cognouit,virore princeps mebrum:nam sicuti sensus& phantasia intellectui seruiunt,& ministrat, ita & intelle s & siet facultates in cor vel uriti regem dc ultimum ordinan senti signum cuius est eisdem inc atque ultimo ata. Uchvrpore finem, quod antiquI omnes opinati sunt. Veruntamen, si cui videatur noliabere aliam cogniconem cor, si quae tactu fit,ficta tamen Phantasia quor da ni . hil prohibet si dixerimus cor non eisdem spcciebus cognoscere, posse in & costringi & dilatari,& signa terroris,& irae, & gaudii pri se serie: quoniam anima ut dictu
est)vna est in toto animali, ad motum autem partium alicuius totius animati non est necestarium partes Omnes, quae mouentur, per se cognoscere bonum & malum,
sed sussicit esse aliquod primu cognoscens,per cuius cognitione tot u m ipsit m m uerar in suis partibus,m bene est, modo omnibus, modo quibusta. Igitur recepta boni& mali specie in phantasia totu animal moueriar in suis partibus,modo una, modo alia,ut magis expediti mouetur aut principaliter cor, quoniam indeor 'est virtutum omnium,&dem totum maxime licitum est. De spiritibus aute recte illud dici videtur,m & ad partes omnes mouentur sursum, deorsum,& In latus, dc scparati etiam sunt a membris alijs, si enim continui forent cum illis,impelli quidenon postent hue,&illuc sine mesrorum ostensa & distractione:qua de causa separaros illos natura secit,versi non ita,ut quasi athomi quaedam per sec5sistant, hic, & illie distincti , sed magis continuos inter se esse ceu nubem quandam putandum estivitu autem animati sint, dubitatio apud Omnes non parua est: na animatos non es.se indIcium est, q& in sanguine sunt,& in semine, haec autem nec sentiunt, nec nutriuntur,quoniam organiS carent, anima autem sire organo esse non potest:at vero si animati no sunt, quomodo ad partes omnes moueri possunt Dicendum fortasse animatos esse spiritus, cos sal te, qui partes me brorum s lint, animatos aute esse non tanquam membra per se, sed tanquam paries membri. Sunt autem partium aliae, q
198쪽
primae dicuntur,nelementa,quae sicuti in misto fiant, ita suntarii malae:quarequum potentia quodammodo sint in misto ita&potentia sunt anIma in taliae autem sunt partes,quae sxundae dicuntur,quae quodammodo actu sint, quodammodo pote tia,ut partes organici membri:actu enim iisne, quoniam esse suum habent,& signari possunt, potentia ver quoniam ex olbus tertium quoddam fit, quod per se tale est. Atq; hoc modo & spiritus partes sunt carnis, nerui, & oisis,& alioru, ex is oneetam spirituum & temperie ab ijs data, alijs, ex quibus componitur caro & ne uus,fit tertium illud, quod caro appellatur, & neruus,& os, quorrum praecipua parvsimi spiritus. Igitur,quod per se animatum est,caro est, & neruus, spiritus aut pense animati non sunt, selum ut partes:aNGita si sint,ficile erit ostendere,quom ido moueri ad omnes partes possint, nam & ipsi mouentur, sicuti partes in toto, vo bene est.Cognoscente igitur phantasia,quod mali & boni est in hac vel illa parte nutquam bene se habet totum, nisi partes eum situm quaerant, quo totum bene habetiquare laborante corde ad ipsiim mouentur spiritiis,quasi opem laturi: qui fit, sin natura quidem animalis eu & Deo cognitus,& communi naturae, non aurem ipsis spiritibus,qui tamen moti, uti partes in toto finem praestant naturae notum. Nihil, autem Inconuenit partes in toto motas,& sursum,& deorsum,& in latus serri ut sui
a dictum est,)inconueniens autem ess si spiritus, ransi unum quid per se existen i In diuina age tur. Quo autem modo & illi moueantur,qui In sanguine sunt,si quis quaerat,dicendum sortasse moueri ipsos alio modo, vel attractos ab ijs. qui primo ut partes animati mouentur, vel con uentes propter continuitatem, quam cuhs habent. E tanto igitur consense, quem phantasia cum corde habet & spiritibus, B illi primo fiunt, qui Hectus animi dicuntur,gaudium,amor, spes, risus, admiratio, restasis, tristitia,timor, ira,verecundi commiseratio,& siqui alij sunt, de quibus boeine erit,si non omnia, quae ad ipses attinent, at quaedam tamen obiter & pertranscur
De Gaudio appetitu. cap. IT. QVod igitur recepta boni specie gaudium fiat, nemini dubium est: verum non proprie gaudium dici videtur, quum sine phantasia simpliciter membrum aliquod per se bonum recipit sed tum magis, quit animal ipsum iudicat,
quod per phantasiam fir,ut dictum eli: videtur enim gaudium totius animalis affectus quidem ob botium apprehensumtapprelienditur autem bonum & ab inteli ctu,verum, quia hoc commune non est animalibus omnibus, videt autem gaudere omnia, propter hoc gaudium phantasiae attribuitur magis, qtae omnibus anim libus est communis alit persectioribus. Si igitur prisens sit bonum, & habeatur, tu
simplex fit gaudium. & fruitio boni:s vero apprehedatur quidem per phantasiam,
praesens autem non sit,& non habeat aut notame habeat , tuc appetitus vocatus fit, nocest motus animae ad prosequendu bonum non habiti aut non bene habilia: nuhil. n.est aliud appetitus vi&nomen senat in qua motus animae ad prostituendum bonum oblatum, non autem habitum: propter quod appellius ex gaudio & tristi. thi quadam compositus est:quatenus enim bonum percipitur,eatenus gaudium fit,
tristitia vero, quatenus non nabetur,aut non commode habetur: quapropter molietur anima ad consequendum, fit enim motus omnis ad id, quod non habetur. Pimmus autem & simplicissimus appetitus fit, quu bonum quidem recipis anima, nodum autem profunde & penitissime habet: quare dilatatio fit cordis,quo secudum
199쪽
paries omnes fruatur bono. Interdum anima secundum unam partem habet secun dum aliam non, unde & alius appetitus innascitur, ut secundum omnes partes stuaturi quare aut part quae caret bono,ad aliam mouet,aut utrinq; inuicem astrinmt, aut bonum illud successive de una parte in aliam deponit: quo pacto ab infantibus admoto ad mammillam ore,primum astiictio oris fit undequaque circa mammilia, .& suctio laetis: deinde, ut & quoq; partes scitantur,attraistio fit lactis de parte in , partem usque ad ventriculu, quae quide attractio non solum simplex est a specie facta, sed & organica, hoc est per constrictionem & dilatatione villoriam sectam per modum dictum, quo partes in toto mouentiar, prout expedit, specie boni percepta per phantasiam:non sunt autem hi motus M ordo in ter membra absq; fine naturae, cognito,uq particularia membra simpliciter agant. Interdum oblatum bonii nullo modo habe sed separatu est, appetitus nihil omlnus fit ad ipsequendum, unde animal ipsum sese aut totum mouet ad bonum, aut partem aliqua, Vt manu quo magis potiri potest: verum actio haec non statim fit nato animali, sed In quibusdam l ge post,& non nisi iam phantasia habente experientiam multorum motuum, uti certorum,& aliorum ijs seruientium: quo pacto tandem,pgressio fit,quippe epa . uis principiis & motibus ad maiores,& demum ad maximos peruenitumiantus est consensus partium & inter se,& in toto. Porr. specierum, quae ut bonς recipiuntur. aliae fiunt cum abiectione contrarij, quod per successionem quandam fit,& in tem .pore,ut sedatio sitis,& uniuersaliter primam m qualitatum receptio: aliae momen- , io,& sine motu perficiunt, ut viso: quae igitur cum motu accidunt, & in tempore fiunt,delectare magis videtur, quia longior est voluptas,& diutius producitur: quae vero momen topemciunt, quasi simul nant,&faela sint, delectat minus: atque hoc
modo se habent, quae gaudium faciunt. QAoniam autem & per phantasiam & per 'intellectum homo apprehendere,&appetere bonum potest, reli qua vero animalia. per phantasiam solum, appetitus quidem in homine, qui per intellectum fit,voluntas dicitur,qui vero tam in homine, quam in alijs animalibus per phantasiam fit,appetitus simplex dicitur: est autem & voluntas motus animae ad consequendum bonum per intellectum oblatum, non autem habitum. Consultat quidem intellectus. δέ ratiocinatur,& bonum ostendit,& eligendum, quo oblato, si non habetur,motos fit animae ad consequedum, quae voluntas dicitur. Affectus portbalius, qui ex gaudio proficiscitur, est amor vocatus:duo enim quum ad gaudium concurrant, re .ceptio scilicet boni,& causa,sive res,quae bonum illud producit, si quidem consideretur anima, quatenus bonum recipit,& apprehendit, sic quidem simpliciter gaudet: si vero consideret ut & causam respicit,qui gaudium illud facit in ipsi ,sic qui . dein amor fit, hoc est desiderium quodda, quo & illi rei bene esse optatur,qui amor vocatumquod enῖm amor eiusmodi sit, illud monstrat, quod res ilicsi bene habent. lςtamur,si male, tristamur.' apropter amor per se causam respicit secundum se, quae gaudium facit, quem assectum magis exprimit nomen beneliolentis: & simpli. citer quidem non aliud est amor,si beneuolentia rei, qua gaudemus: qubd si rem illam in voluptatem nostram vertamus, non amor est, sed libido: amor enim per secmnis purus est,& nihil aliud vult, nisi ut bene sit illi rei: quem amorem non lus il omo, feci & alia animalia habent, quibus phantasia & memoria inest, nam & filios ea tueri videmus,& ijs escas parare:propter quod & diuina te; est amor,& a nat ra propter finem diuinum datv sD
200쪽
. 'Α ne tristitia, odio. cap. it. SIcut igitur recepta boni & conuenien iis specie laetitia fit, ita recepta specie malide distentientIs tristitia innascitiir,quae proprie tristitia dicitur, quum animal ipsum iudicat per phantaliam: quaquam etiam tristitia dicatur, & quum membrum aliquod per te mali speciem recipit. Est autem&in institia appetitus situs, hoc est motus animae,sed hic est ad euitandum malum, qui est primus&simplicissimus appetitus, qui in tristitia fit. Sun tautem plures modi,quibus anima malum evitat: primus est refugere, qua potest, propter quod constringitur membrum, sic enim secim dum partes multas refugit, nisi intrinsecum sit malum, tunc enim dilatatur,ut dictu
est: quum vero constringitur, si diu ferre eum situm non potest, tum aut motum facit compositum, modo dilatando se, modo costringendo,aut motu tremulo agimr, aut excussionem nocentἰstentat, membro sese repente& impetu quodam laxanter
quod quidem in simplicibus membris sine phantasa motis naturaliter fit com do, quo dictum est: in animali autem iudicante per phantasiam maiori quadam eruditione fit, edocta iam phantasia plures motus. Quis monstrauit Asello rudἰllimoam mali,quum pungitur, pellem primo constringere, mox repentino quodam ac grandi conatu facto eandem laxare. & distendere, ac per cum motum lςdens excute-αὶ nempe prius natura docuit constrictionem facere recepto nocere, mox & eadeat
dilatationem docuit, partibus, qine prius constrictae fuerant, non potentibus dium sub situ stare: quos motus ubi semel edocta fuit phantasia, tum quasi facta arte
quadam & memoria promptissime eum excultionis motum operatur: operatur autem modo hoc, imodo alio ingenio, modo pedcs admouendo, modo manus, modo
- alia membra, per quae nocens abljcitur: et si nullo modo Spellere, de amouere posse V iudicet,animal ipsum fugit,& amouet sese , nocete. Sicut autem in gaudio erat dc gaudium simplex,&amor, ita in tristitia est & simplex tristitIa, & od um: tristitia
quidem, quatenus anima sub recepto nialo male habet, odium vero, quatenus causam respicit,cui male vult, est enim odium desideriti quoddam, quo male optamus cauis,a qua tristamur. Est autem & In animalibus omnibus, aut persectioribus sua malevolentia, in quibusdam quidem conspicua, in quibusdam obrusior in quibus imperfecta quaedam est phantasia: sunt enim animalium, quae solum rcfugere a malo nouerunt, quaedam vero,quae etiam repellere pollunt. Hominum autem alij natura tristes sunt alij laetabundi magis, tristes sunt,qui contrarijs resistere minusso L. sun i, laeta vero obire non sunt idonei, laetabundi autem, qui & ad lita aptissimi sun G& tristibus maxime possunt resistere. Qui igitur pauci caloris sunt, & exangues, ac debiles, ut senes,&rari,& conualescentes, parum resistere contra ijs possunt, qu revi plurimum tristes sunt, portb dc hi,&qui melancholici natura sunt,&amatioris sanguinis, ad laeta minus idonei sunt, quare nec ea uti laeta recipiunt, ut spectacula,vencre commessationes, conuentus, lusus, & id genus Uri quidem,& pauci caloris, quia non Pollunt, & dispositionem non habent: melancholici vero, quia ad contraria disponti sunt. Iracundi vero & ipsi non laetantur, quia ira non sine tristiria quadam est, qui vero optime sani sunt, & multo abundant sanguine& co quidem dulci &leni, non acti, εe biliose,& melancholico, ii quidem, qubd& maxume relistunt contrarijs, & q, optime dispositi sunt,omnia sere aut uti laeta recipiunt, aut uti minus tristia, quare S ad sis cietates,&cantus,& spectacula,&lusus, vi alia id genus maxime proni sunt:vnde& i iuuenes,& pueri maxime gaudentes sunt. Alii praeterea maxime amant,quiscilicet de laeti natura sunt, multa enim recipiunt uti