Institutionum medicinae practicae

131쪽

In sideratis succedentes haemorrhoides utiles sunt, inquit auctor coacarum a). Item in side- ti. ratis, si febris accedat, solutio b) fit. Hoc quoque pertinet HippoCRATIS aphorismus , qui sic mo bum habet. Quibus fana, dolores derepente fiunt in capite , is statim muti evadunt, ac fertunt , in fe- diebus pereunt, febris preb nd3rit c). Sed hujusmodi oraculi effatum aliqua eget interpretatione . Febris quippe ut morbum solvat , esse debet vel ephemera, quae inter initia in sanguineo , aut biliolo temperamento accedat, vel acuta, quae phlegmaticis su perveniat, atque humores in utrisque adhuc intra vasa consistant, dccontinuatur. Si vero hi eYtra Vasa jam eruperint , aegrumque morbus diutius fregerit, febrem noxiam praedicat DURET 'S in commentario, neque ei adversantur Coacae praenotiones γ). Cum DURETI ex solitione consentit Cl. PGIAT 's e), monetque febrem, ut salutaris sit, maturius accedere debere, & validam qujdem, ut epheme m est, at non inflammatoriam. Additque vir eκ- pertissimus, febrim, quam totis triginta annis, quibus clinicem exercuit, superVenire vidit, aut inflammatoriam fuisse , adeoque perniciem accele-irantem, aut eYiguam nimis, aut nimis feram proindeque inutilem. Quod frequentissime a no-lbis quoque' animadversum esse testamur. 3 n. 47 8. b) n. 479. se EI. . c aph. s. se Z. VI.

g. CXXI.

132쪽

P ralyses autem particulares, imo ipsa hem I ple-pso ob ii- gia, si su perstes sensus, calor, & nutritio in parte

FR G resoluta sit, neque in ea arteriarum motus valde pririi Culo. siil,sederis, magnam 1 pem curae faciunt. Si vero cum motu sensus perierit, arteriaeque languidisssime moveantur, & stupor talis sit, ut pars ad corpus non pertinere videatur, dc quasi ligno ad obstacula porrecto eadem utatur aegrotans, pejor tunc longe mali conditio est. Si demum frigus, & marcor, sive macies partem occupet, incurabilis fer 1De semper est ea paralysis . Id in paralysi, quae colicam Pictonum subsequitur, evenire maXime notat S IETEMIUS a). Nec rarum est ob diuturnam musculi paralysim, ejus antagoni tam prae alere, & membrum, cui assigitur, suam originem versus retrahere, unde contractura & rigor b)oboritur. Sed non omnis contractura membri ex hac caussa statim reputanda est. Resolutae interdum partes atrophia ita arescunt, ut musculi tendines, & ligamenta ossium decurtata rigeant. κ) L. c. g. 162. b) Iή. ib, g. 326. Curatἱ0.

Simul ac Medicus a poplecticam accersitus ac uomodo cedit, primum curare ebet, ut aeger in conclavi Q i0ς ' lucido, & temperato collocetur, corporis trunc

d - lectulum paullulum erecto, & capite nuda to, pedibus vero probe tectis, di demissis, laxa

133쪽

CURATIO. II Stisqu&circa collum , pectus, ventrem, allasve par tes vestimentis. Perpendat, interea, si commodufieri potest, qua temperie, qua aetate, habituque sit; quo vitae genere , dum vatibat; uteretur tum qu caussae morbum ante iverint, quae eidem OOCa sonem dederit, quae demum fuerit antea, quaeque sint ejus vires, & recte hisce omnibus cogni tis , dc perpensiis a poplexiae s pecie, & gradum de finiat, aptamque eidem properet adhibere cura

tionem .

recognita sanguis vel copia, Vel in 'etu, vel mo- plexi, ra cerebrum premit, urget, impellit . . Ergo eum mitti illico oportet . Quo fit, ut copia imminu- missio. ta, impetuque retuso , atque avocato, qui reliquus in vasis su pe re st sanguis, liberius, de faci lius circumagatur, sicque cerebrum relevetur. At liberali manu, latoque Vulnere mittatur, praeter tim si valde plethoricus sit aeger, aut aetate, dc viribus vigeat. Quantitas ejus non facile decer ni potest ; a viribus enim , aetate , habitu , regione , sexu , & potissimum a pulsus magnitudine ;dc robore aestimanda est. Negant aliqui mitten dum esse in plegmaticis, melancholicis, senibus , pueris, atque utero gerentibus. Verum eos e X-

COELII AURELIAN c), dc medicorum fere Omnium, qui medendi longo usu inclaruerunt.' Utilitatem ut demonstret largioris sanguinis missionis e. iam in senili aetate LANCISIUS De subit. mori. ci

l. a. c. II. n. 8.) narrat , mercatorem grandaevum, cui

impendebat apoplexia, ab hujusmodi instanti periculo Sub ductum, & levatum esse per sanguinem sponte e naribus

134쪽

mo loco

ad undecim libras profusum, deinde omnino liberatum , quatuor aliis libris post quindecim dies rursus erumpenti

s. CXXIV.

Itaque si vires non deficient, vel oppressae tantummodo videantur ob nimiam vasorum plenitudinem, dc reliqua consentiant, adulto statim vena brachii, dc quidem resoluto oppositi, si hemi- plegiacus fuerit, quod monente ARET FO re), dc post VALsAVAM MORGAGNdo b), utilius esse docent ' obiervationes, tundatur, sanguinisque unciae duodecim, aut etiam in majori plet hora octodecim detrahantur . Non desunt etiam qui multo largiorem effusionem sine sincopes peri coloferant. Nec ab eo mittendo nos deterreat pulsuum intermisso, aut inaequalitas, nisi alia signa virium vitalium defectum , atque ex lolutionem incant, donec satis praeienti periculo prospectum videatur' Nonnulli etiam suadent, in sum ma vasorum plunitudine, dc cerebri oppressione venas utriusque brachii, imo pedis una aperiendas, ut citissima fiat a cerebro revulsio. Vorum id auκilii exerci Latissimum , prudentissimumque Medicum expostillat, ne lethalis syncopes tragoe diam absolvat.

a De morb. acui. curat. l. I. c. IV. bin Epist. anat. XIII. n. I7. is anatom. med. III. n. II.

' MA, NARDUS SIMON DU PIII in dissertatione de

homine dextero , , si nistro laudat venae festionem in hemiplegia ex cerebri lanione orta insti tuendam in parte lateri affecto opposita; eis, neget auctor iste nervorum, decusationem

135쪽

ρ. CXXV. si quod prima venae sectione detractum sanguitiis est, non satis profuerit tribus statim horis, imo V. S. etiam citius, prout res postulabit, iterum detraha . μμ 'tur. Nonnulli id ex pede faciendum, alii ex bra P 'ς chio jubent. Sed locum opportuniorem indicabit sagax, dc propera circumstantiarum consideratio. Menstrua , haemorrhoides , & lochia fluentia , aut tetenta sanguinis e pede missioneni ut plurimum . anteferendam praecipiunt. Ex pede quoque, & quidem eo, qui resolutus siti, m hemiplegia detrahi saepius utilissime sangui riem eκ perientissimus vir observavit, quod facilius, ac fortius dimo Deri pos sunt obstacula confusionum, , obstruΘionum , quae soapo ita pin vasis Dei e partis Dinaris myduIIae, Vel cerebri guiori uiri basis pertinaciter liberent . Deinde ad venarum 2 ἡ q

tollunt, aut ad arterio tomen in temporibus, quod 'q

si nondum sensus, & motus redierint, aut capi gusti

itis dolor alicubi defixus, & perstans non satis: cerebrum levatum significet. Venam pariter fron-ltis, ubi jugulares non appareant, aut incidi nequeat , imo sub linguales aperiendas nonnulli eaei stimant; at plerumque non sine gravi id incommodo fieri potest, nec fatis proficuum, atque CX- peditum , secus quam PETRUS A CAsTRO, P.SA-DUs DivERstas, dc LANCIS IUS in infrbis capitis contendunt, auxilii genus a PLAT NERO reputatur. Sed in sectione jugularium , aliarumque, quaS me

moraVi, venarum, si tentanda videatur, caven- 6

qum, ut alibi I. XXIV.) animadverti, est . ne 'R μ' Vinculo injecto, ut intumescant, sanguinis C ca-

136쪽

pite reditus magis magis ue retardatus congestio Rem in cerebri sinibus, vasisque adaugeat . Sola digiti applicatione venae jugulare S, aut aquae Ore detentae fotu rantias, ut tumeant, incidique possint, curandum est .

θ . so TRALLIANUS l. 4. ACTUARIUS l. 3. c. FABRIC. LIII DANUS Cent. 4. Is ., ALPINUS Medis. E pr. , & post hosce plerique recentissimi scriptores. d)Compend. γne dic. c. XIV. g. XXXII. p. I96.

s. CXXVI.

tur .

Occipiti cucurbitulam, incisa altius prius cute, apponi, atque hinc sanguinem eX trahi, praesertim ubi jam largiter aliunde effusus est, aut vires evenis effundi eum prohibeant, utilissimum quoque est non sic tamen, ut cum missione sanguinis e X brachio, aut Vena jugulari, MORGAGNIO etiam iudice a), comparari possit. Venae C Rim occipitales,' ut alii e X ternae jugularis surculi, communicant in juvenili praeserti ira aetate Cum venosis meningum sinibus. Hac s ola bis in occipite profundescarificata ZAC GTtas L UsITAN Us b) juvenem resoluto jam pussu, tit in horas moriturus Uideretur, ad ferenda alia auxilia imparem, restituit. Magnam quoque opem id praesidii genus attulit Ia boranti OIim contumaci quadam, ac perdissicili sopo rosa affectione M. ANTONIO CICOGNINO, celeber

rimo tunc aemiliae Medico c). Laudanti Mon o Aculo se comitem adjungit ME ADIUs d), qui permaginum hoc auxilium esse confirmat in maxi-

137쪽

CURA Tio. D mρ periclitautibus aoo ecticis, m n ρδre Iudi se nou femdl e grius . Sed ante hos a priscis etiam temporibus ejusmodi chirurgiam tanti fecit ARET EUS, ut in haec verba c) prorumperet :Ouam morbus diu trahitur, i, caput in caussa es, cucurbittila occipiti affigenda est , sanguis Iargi ter hauriendus: plus enim, quam oenae se ctio, pro 'ficit , θ' vires nZquaquam Iabjactat '.

tui. 2. g. I. θ) De morb. act r. curar. l. I. c. 3.

' Nemo autem susius, diligentiusque scripsit de hoc presidio , MURGAGNIO teste, quam AUG. FRIG. WALI HERUS , qui dissertationem edidit De scari carione occipitis , plurium capitis morborum Auxilio , S tam aliGrum, quam suis observationibus id comprobavit.

Alii vero eam lem cucurbitulam non occipiti,

sed vertici ; sive syncipiti imponendam a) jubent. quo praesidio utiliis ine in quadam virgine vestali

i a poplectica uius sui se FRACAsTORIG8 fertur, licet ipse a poplexia tactus , & ab astantibus non intel lectus eo carere debuerit, incassum manu loco , quo defigenda erat cucurbitula, pluries indicato b). Ad latera etiam colli defigendas, scaris Canidasque cucurbitulas esse monet ME ADIGs c),

J ante eum proposuerunt. Nec inutile, aut alie mum Cli, eas tam siccas, quam scarificatas reli qui S etiam corporis partibus admovere, dummodo pol teriori thoracis regioni, sive dorso parC. itur, ne morum respirationi inservientem , jam

Etiam ver

138쪽

Dis CAP. IV. DE APOPLEX IAsanguidum praepostere intercipiamus; quamquam id a DODONAEO g ) non videatur satis animadversum, cum eas dorso admovent, aegrum non pronum in pectus collocare, sed in latus reclina re, quo respirationi minus officiatur. h) PETRUS APONENS. in complem. Mes. ἀe morb.

s. CXXVIII.

Imminuendi , revellendique sanguinis cons lohirudines etiam, non sollim temporibus, & pene aures , quod iupra adversus dolorem eapitis pro-psiuimus, verum etiam ano applicentur, psaesertim si ab harmorrhoidibus, aut catameniis sup restis, aut ab hypochondriorum affectibus p*rmanaverita poplexia. Proderunt quoque, ubi aliam caussam habuerit; cum in primis venae aliae commode, Stuto aperiri haud potuerint. Sed tunc universo corpori, aut pluribus saltem partibus, ut largius sanguis effluat, admovendae sunt. In pneris, Obesis , foeminis, debilibus phlebotomiam formidanti. bus interior cubiti spars ad id aptisIima omniure esse censentur.

s. CXXIX

139쪽

s. CXXIX.

In universum Alud apud plerosque in more po- vulsion ιssitum est, ut post misi unae partibus capiti propio- quφ0ς'ribus sanguinem venae inferiorum reserentur ad revellendum . At sanguinem mi sturo magnum saepe CORN. negotium facessit illud COR M. CqL si documentum CELSI. si omnia mΞmbra Oehementdr resolata sunt, sangui' nis detractio mel occidit, Oet Iiberat sa). Verum , ani li00ς si quid ego interpretor, languinis detracti, occi Jμφ ς dit, ubi ab effuse intra Cranium, aut Ce Ebrum cruore, aut ab hydropica colluvie morbus fiat. Liberat vero, ubi copia, dc congestio sanguinis intra vasa adhuc est, si1c, ut dc vasta, dc cerebrum de pleri, dc relevari queant. Quam ob rem

appositi lii me nitidissimus scriptor subjicit : post sanguinis si non redit ori motus , θ' mens, nihil pei superest: si radit, sanitas quoque prospicitur .

g. CXXX.

Detracto sanguine, alvum ducere oportet clysmate, non admodum acri, nec calido, ne spasmi in imo ventre eXcitentur, qui sanguinem caput Versus magis, magisque propelleret; in quo ple rumque nimium temere peccari solet. Subductis sic crassioribus excrementis, si1 aegro deglutiendi facultas manserit, danda intrinsecus sunt ecco pro Lica antiphlogistica, ut lenis alvi fluκus cieatur; qui omnibus capitis morbis saluberrimus esse conj,uevit. Quoniam vero in vehementiore aponte

Quan obatanis utendum

140쪽

. Cautioci rea fu-

12O CAP. IV. Ina ApoPLEX IAXia ani sphincter sar pe resol Vitur, & deglutien iactio amittitur; eo in casu blandis, sive

torris alvu S ad egerendum sollicitanda est . Si iirritum cedat; tabaci , sive nicotianae ii anum insufflari etiam potest, ut eo peris alticus intestindrum motus incitetur ; sed ab ejulmosi remedii usu cane pejus, Jc angue cavendum ma POpi CXia, quam carbonum fumus, aut niCOtia nazabulus, aut noYii alii halitus . LXXXV .) induxerint . Ceterum si eo necessitas uti cogat , prudentissime se gerere medicum decet, ne languida nervorum vis mephiti narcotica isti uisnodi penitus Oxtinguatur a). Fumo tutius videtur leve foliorum nicotianae decoctum, aut dilutum. a) Vid. BASSIAN CARMIN. De animal. ex m ph. θ

g. CXXXI.

Nullo in morbo animosius, quam in apopleXia, se gerunt ut plurimum medici, ut quovis artiSadjumento aegrum multo sthinore detentum e XCutiant. Non paucos videre est, qui RIVERII . at que HELMouris in primis e X perientia confisi e meticis promiscue, & temere ad id utuntur, seque C. CELSI auctoritate strenue tuentur , dice' iis, millius esse anceps experiri remedium, siliam nullum, ubi res fere ad desperationem ad iusta est. Sed animadverterent velim, multa emetiCO-rum usum Uetare, obesum videlicet CorpuS, col lum breve, re crassum, angustiorem thoracis caveam, Ventris amplitudinem, plethoram , proclivitatem ad sanguinis vomitum, aut sputum, O ganica pulmonum, praecordiorumque vitia, ocu