장음표시 사용
121쪽
in prim s evenit mulieribus hystericis , infantibus, in pueris eX morbis con ussi vis, quorum fomes alibi, quam in sapite, sectem habet, a poplexi a denatis uti e Y Medica historia compertum est , atque a nobis i
bindicatum. Na tque nemine praeterit, a Caul iis in ventriculo aut intestinis latitantibus sic alia fici cerebrum, . et totum inde corpus convellatur, aut mens deliret , aut contra stupeat, aliove so nano Obrciatur; moliri vero convulsi vos , delirium stuporem , aut veternum desinere, & discuti eX pulla per medicamentum purgans materiali cauisa; aut aliter innoxia reddita. Quid ni igitur si milibus ex caussis vehementius agentibus, dc saepius revertentibus a popleXia gigni queat, quin incerebro ulla labes relinquatur oculis prosectoris percipiendas' At quanam unquam ratione spasmi, nervorumque consensio xim cerebro proxime in ferant , modo quaerendum su pe rest .
Quidam malum repetunt a nimia liquoris ner- vel per irritamenta a icubi haerentia derivatione, ct jactura; eK quo cerebrum ferme eX succum , atque inanitum reddatur. Alii spasmum dicunt per nervos cum medulla cerebri communicari ;quod possibile sibi persuadent, et si nervos irrita bilitate carere jam pericula evicerint; sicque sentiendi , movendique facultatem extingui confingunt. Sed quam parum hisce hypothesibus tribui debeat, & quo usque locus iis esse possit, par tim ex physiologicis, partim etiam ex his , qu nantea jam exposita sunt, facile quisque perspicie Nonnulli etiam, ut omnem dissicultatis nodum
122쪽
expediant, suspicari non dubitant, in hi pocon-driacis, atque hystericis passionibus aliquid ab imi
ventris latibulis, aut ab utero, quando in his spalmorum fomes resia det, in sanguinem transfundi , quo ipse crassescat, cogaturque adeo, ut in rninu immis. cerebri vasculis deinde consistere, atque haerere debeat. Quod etsi sine ulla contentione fieri interdum posse Iargiremur, tamen a- poplegia inde nata rectius metas alica, quam convulsiva diceretur, & sane hujusmodi metastas essin cerebro; aut ejus vasis, ut patet, indicia non deficere debuisset.
Quas ob res, ut a difficultate non longius dincedant alii, quibus ratam, fXumque est, in apo- pleκia convulsiva non solum cum vita deleri cerebri functiones, verum etiam nihil interdum in eo vitii sectionu an atomica deprehendi; se se eo convertunt, ut credant, spasmis itinera sanguinis arctari, occludique posse, ne ullus ad cerebrum eidem pateat aditus, Vel saltem cordis motum spasmo penitus inhiberi, oc supprimi quo TIS SOTIUS inclinare sa) videtur), vel cor i-
dein quae altera ejus conjectura est) paralysi tactum conquiescere, dc sic vitam intercipere. Verum consideratio viarum, quae sanguinem ad Cerebrum mittunt, viri sinit, ut eas per spasmos omnino occludi posse existimemus. Quamquam Vero dc vias ejusmodi occludi, & cordis motum spasiaino intercipi non inficia remur, ut illi opinantur: non tamen ideo satis pateret, non a poplexia, an vero syncope cardiaca morbum primarium praestitisset. Etenim hac ex caussa novum non est, mu-
123쪽
seres vehementibus convulsi vis affectionibus ob Doxias repentina morte, silve asphyxia lethali in terdum 'occidi, Si vero cor paralysi infirmatum mortem attulisse dixeris , ut secundo loco idem vir celeberrimus suspicatus est, rei at adhuc dis quirendum , an haec cordis paralysis idio pathica siit, aut vero sympathica eae cerebri laesa functione 3 Si primum, mors a syncope; si alterum, ab apo-plexia erit. In hac igitur specie tota adhuc versatur vis propositae dii quisitionis, quomodo nempe in sympathica a pople Xia, quae sine Conspicuo, dc visibili cerebri vitio mortem intulit, cerebrum consensu aliarum partium affectum sit, &quid assisum Z Alterutrum fortasse conjectari licet, videlicet vel spasticas contractiones ad arteriolas usque
minimas cerebri, nam irritabiles eaς esse non in-
congruum est, ita propagari, ut spasmo contra- lii ctis atque affectis, iis commercium inter corti cena, & medullam, atque inter hanc, & reli quas cor noris partes LXXV.) interrumpatur ;vel nervorum e X trema a Caussas spasmum efficien- itibus intime adeo percelli, dc labefactari, etit en-τum etiam origo, cerebrum videlicet, Cerebel
Ium , & medulla oblongata similem labem in te
nerrima elementari fabrica incurrant , propter quam ea fibrarum subversio, aut alia praeter naturam mutatio consequatur, quacum dc sensus , dc motus exerceri minime queant ' . Ultra pro gredi vetat ignorata adhuc ner Orum tum natu'ra, tum actio, aut certe densissime magnam partem tenebris involuta.
a) r. c. supra g. IOI. not. '' Videantur quae hac super re in Comm. de Inm mm. g. XXXVII. ad not. s. g. h. protulimus. Nervis porro
124쪽
& nuperrime g. ANDREAS COMPARATUS, qui in oc
riis non modo ciζcumdari, sed intime cum earum fibris commisceri vidit.' Nolo tric silentio praeterire animadversionem apprim opportunam Cl. HAENII, quae his cc verbis continetur :Difficilius quidem est explicatu , cur inchoamentum apo' plexia ab eadem caussa nimirum intercostalis nervi con- Sensu in tu ibe ace premente , aut vellicante fat; sed obal:era parte facile concipimus, posse unicum nerbatum alicubi tam vehemenser premi, itari, ut inde totum
sensoriam commune turbetur. In ulcere ruditer agitatus
nervus quod cgo aliquando ibi ab applicato ad deprimendas fungosas carnes lapide infernali ) univers corporis cou- vulsionem facit. A mera dumtaxat applicatioue veneno' Amad ventriculi nervos , qui ab interco statibus, vago pari , spe es apoplexia na citur, sape , expulso cito ven uo , mox evanida. In rastro abscessu pulmonis hac apoplemia rei misit, brevique post cessavit ipsa, is simul , qua ipsam
comita a, sequutaque fuerat , resolutio. Rar. meden i P.M. cap. 2. p. I 2I.
Nunc quemadmodum a popleYia ab aliis assini Quo do bus morbis disserat, exponendum est. Differt a 'aio. hi: lyncope, quod in hac facies semper pallet, resia uncope. piratio Vel omnino lenis est, nullus in arteriis pulsus percipitur, i ud Ir e fronte plerumque manat, atque extrema algent. Negari tamen haud potest, si summus sit a o leYiae gradus, id est morti jam pro Zimus, interdum eam ViX a synco pe distingui posse, i ii si ad alia signa, quae ante cesserint, quae ex familiaribus, domesticisque reiciri poterunt, confogiamus . Non leve quoque
125쪽
CONVULSIVA. Io discrimin est inter apoplexiam , & f socationem mstoricam; nam in hac nec partes penitus resolvuntur, nec sent iis omnis perit , cum hystericae& pulictae, & vellicatae dolorem persentiat; AC suffoca-
praetera, si gravior sit affectio , respiratio , bl 'pulsus deficere videntur, uti in syncope; & postquam ab accessione re ierint , recordantur Plerumque eorum, quae alta sunt, quae eis accide- runt, dum pene mortuar videbantur. Nec quidquam obstat historia, si vera est, mulieris a VESSA Llo dissectae: cum syncope , aut a poplexia hysterica, live convulsiva , non justo atrono, eam iliter epi- correptam fuisse, vero similius reputetur. Epilepsia ie' tum, vero ratione sensuS animalis penitu S i tercepti esiuiti maximam habet cum a poplexia amnitatem : CZndens quippe ferrum cuti impositum ab epileptico . non sentitur. Ab apopleYia tamen discernitur , quod ia illa, nempe epilepsia totum corpus, si perfecta est, convellitur , inconditisque motibus
Restat modo, ut aliquid, quod ab initio rece- Carus Copimus, de soporosis quibusdam affectibus, caro , comate, O tbargo dicamus. J Ii enim ad apo plex iam ita prope accedunt, ut SENNERTO ,' BOERII AAVIO , aliisque non paucis levioris a poplexiae species videantur. Cumque easdem ferme caussas habeant, quas illa, in primis apostemata Cerebri; lymphae mucosae, aut concretae intra duram, ct piam matrem collectionem ; seri limpidi, aut Vr4ssi, & turbidi circa; aut intra cerebrum effusionem; & demum ipsam vasorum ejus nimiam plenitudinem , aut sanguinis in iis congestionem, Pulmonum morbis, & praecordiorum vitiiS praem
126쪽
IO CAP. IV. DE Apol LEXIA sertim organicis, cordis nempe polypo, an eurus m a tibiis, varicibus, aliisque plerumque succeden rem sa); non erit idcirco alienum singulorum phaenomena hic summatim recensere, quos facilius a vera, & valida apoplexia discriminari queant. a) MORGAGN. l. c. epist. VI.
gna. Te ast iuxta minor quorumdam auctorum sa). Qui eo senentur, etsi ut a poplectici pho fundissimo sotrino obruuntur, succussi tamen, vel nuncti, vel clamoribus excitati oculos aperiunt, puincta, . Verica membra retrahunt , interrogantibus , quamquam in Con Cinne, respondent tamen; & licet moκ in sorianum relabantur, non ideo stertunt , sed libera respiratione frum2zup . Contra
apoplectici puncti, concussi, ustillati, motu, dc sensu .carent, perpetui sona ni. imaginem prae se fe
00 SAUVAG. Nosolet. Cl. IV. g. XXIX.
Com . Cari quass levior species videtur ', quod . R RFqqGALENO etiam nominatur . Hoc Siena prehensus homo non solum facilius excitatur, et si P QPrtu' iterum in somnum recidat, verum etiam apposiste ad interrogata respondet. Dividitur coma in fom- uidissis n Antium, vigil. In somnolanto profunde quirentiae . dem dormitur, non ita tamen, uti in caro. In in 7 hue, Ugro Vero , cui etiana nomen est τυφομανια , &Haesiis. κω μα δερδεῖνον ' , vel οἰγροηνωδες , adest quae- clam
127쪽
dam ferme insuperabilis in somnum propenso, e
quo tamen Gegri crebro eaecitantur, veluti strepi- . to quodam repentino perterriti , aut ins 'milii S G bi nou. terrificis perpetuo exagitati, sic ut nunquam so- vel . anno, Suae exoptant vehementer frui pollint . h.ὸ
nempe tum carus, tum coma eX nonnullorum au- jungatur.
ctorum sententia cum febre conjungi dicitur :juxta alios sine febre est; prout nimirum, ut ego arbitror, casu illud cum febre, vel sine caoffenderunt. Nam si primarium fuerit malum ab eo febris abesis solet; contra cum febri jun- mcdosVm-gitur, si syiamtomaticum , id e sit, si symptoma fuerit febris alicujus, vel inflammationis, vel Ce, Quibuyphalitidis, vel phrenitidis, aliusve morbi febrilis. Plerumque hemis legiae, phrenitide, febribNS acu- quos co-'tis, atque inflamna tionibus supervenit. Saepissime mitatur. exanthemata varioloia , morbillosa , & miliaria antecedit; & fere perne tuo febres lentas nervosas malignas , & gastricas acutas comitatur . Quando coma non tui bri lentum , sed placidum morbis acutis accedit , etsi diu persistat, non tamen malum portendit ; quia delirium , dolorem Comotis capitis, atque alia graviora praecavet , arcet , P 'S' V
aut scdat, & in pueris etiam febrem ad judicationem saepe felicius perducit a). 8
128쪽
Quod ad Iethargum attinet, hunc sine febre alii, alii cum febre, dc quidem lenta conjungi
volunt. Cujus dissensionis caussam hic quoque eamdem crediderim, quam paullo ante M. CXIV. a duxi. Est autem ipsis immodicus sopor, quino cte, dieque opprimit aegrotantem ; sed is non repente, dc subito corripit, verum pedetentium 1ubrepit, atque invaleicit in dies. Qui eo promitur, supinus jacet, oculis semiclauiis, atque o Iehiante; excitatus oscitat; parum loquitur, de Capitis gravitate, aut dolore queritur, in summa omnium rerum, etiam proximarum , dc paullo ante gestarum oblivione versatur; vix petentibu Srespondent, mox in eumdem soporem incidit pulsu interim crebro , molli , insaqua i , t angui do dc tardo, quandoque etiam undosio; respiratione vero rara, dc debili. Definiri igitur poteli
somniis profundus cum oblivione summa earum rerum, quae aegrum pertinent, conjunctuS; talis tamen, ut eo detentus excitari adhuc Iaciae,
dc responsa dare possit , quamviS Obicuro saepe , brevi, inoresinatoque 1ermone. Prognosis.
g. CXVI. Periculosissimus morbus est apoplexia vina , θ
exquisita, utpote quae plerumque morte mltur quia vel ob cerebrum in farctum, aut impeditula vehementius humorum vis, ct motus, ad cerebel lum etiam convertitur, Vel materia cereorum lcEdens, aut rodens, comprimenS tanta eli, ut Om-
129쪽
nem nervorum Originem , cerebellumque , quod vitae magis praeesse creditur, attingat. Senes pOtiisimum ple thoricos, desidesque, atque eos, qui-lbus cerebrum haereditaria labe , aut morbo aliquῖ - α debilitatum est, saepe trium, aut, quod summisit uandotest, septem dierum i pat io sa) enecat. Inter tuli longis c
lto vitam abrumpit. Et si quis evaserit, facilei recidivus seri consuevit.
' Coac. n. I 87. Calius Aurelian. l. a.
Speciatim sanguinea periculosior est, quam fero- periculo-fa; ' utraque adhuc, quam conetiuo Ua. In sangui '' mea, si sataguis e vasis effluxerit, vix sperare li- deinde L icet, ut discuti, resorberive possit, aut eorum olicula oc ludantur. Silrofam sae pe eXCipit hemi le- vii Isiou.lgia, aut gravior aliquarum partium paralysis, obli- vio, fatuitas, languor . Conuulfida ut plurimum post aliquot horas solvitur sponte vomitu, diar iri Cea, sudore, urina, aliave peculiari excretio ine, nulla sui relicita nota, vel tantum leWistimal in ore, lingua, aut alia aliqua corporis parte. Si autem vasa diffregit; ut quandoque accidit, aut taliter nervorum vitalium Originem , aut eorum progressum laeserit, quod in primis post epile l psiam, aut vehementes convulsiones praesertim in sanguine scatentibus non rarum est, subitanea , fere morte conficit. Periculi non levis plena quo et que est a popleκia mPlastatica, uti arti ritica, ἰρ periculu-
adhibeatur medela nam intra paucas horas Ple' iramque intermittit. Leaea
130쪽
. Variu S etiam a popleχiae erit exitus pro ejus gra-oyὸνὶθ iis duum g. XCVI. YCVII.) diver itate. In pri- gradus va- IDO enim, & secundo gradu g. XCVII.) spestatu . aliqua salutis effulget. In tertio lscet eX periri , quid ars possit, quin tamen aliqui i certi promitta tur in suanino vitae discrimine versanti. In quarto M. eod.) curatio ne tentari quidem debet, nisi certa praedicta pernicie. Nam recti si me scripsit HIPPOCRATEs r Iolvere apoplexiam Udbdmentem quidem, impossibile: debilem urro non facilρ ab .
y. CXIX. signa e- Generatinia pessimum sigma ui exhibent ronchi , sterior, orisque 1 puma a). Nec aliter sentiendum est de impedita glutiendi potentia, & de
poculentorum per nares reditu. Mala semper respirationis quaecunque laesio. Non tamen contra respirationi secundum naturam procedenti te me re, dc incoris ulto fidendum , quod ex MORGΑ-GNio jam supra . XCVII. monuimus. Lethalis quoque esse solet apo plexia febri acutae , Cpi-lepsiae, aut metastasi succedetis. Mala paricer Censetur, in qua 1 udor frigidus eX universo corpo Te, aut aliqua esus parte erumpit. Levior apOplexia , sive particularis D. LXXX VI. LXXXVII. minus periculi portendit; sed paralysim saepe , aut imbecillitatem alicujus partiS relinquit. Ο ΗIPE ub. 1 i. 4erii. VI. oph. -3. ieci. II. g. CXX ἡ