장음표시 사용
141쪽
lorum gravem aliquam assectionem, capitis imbecillitatem , tumores magnos colli , praesertim glandulae, tyro id arae, enterocelen , hydromphalon, gravidum uterum , Ventriculi ulcus, aut scirrhum, peculiarem idiosyncrasiam ad vomendum adversam, aetatem senilem, deCrepitam , regi δ' Noeumen raem, & anni tempus hiemale . Praeterea ne- τα ub e- O sanae mentis negabit, periculosum maκime e 1- ς -- se emeticum propi lare, vomitumque ciere in ea a poplexia, quam vasa cerebri aut praeter modum sanguine di silenta, aut rupta, aut corrosa esseCO-rint. Quis enim non videat, vomitu sanguinem
tiberius, validiusque ad caput propelli, ejusque inde refluxum impediri; sic ut vasa ipsa magis , agisque turgescant, ruptionemque, si forte adhuc illsela essent, facilius, citiusque subeant; si vero jam dilacerata sint, ampliore facto vulnere copiosorem sanguinem effundant 8 Inter vomendi porro Conatus diaphragma, cor, pulmo jam fere paralyticis proxima Opprimantur, atque aeger re spiratione sublata e Ytemplo suffocetur , necesse plane est. Non semel meis ipse oculis vidi da tum ab aliis emeticum, & vehementer dolui , ε empis hemiplegiam , vel levem, & particularem a pople ' κ iam illico in validam, & universalem transiste; fortem vero, atque eXquis tam intra paucas horas in mortem. Scio equidem a medicinae activioris . laudatoribus, qui in hac prorsertim region 2 frequentissimi sunt, jactari observationes , en qui 'bus utilitas dati emetici in apoplecticis ostendatur. Sed a paucis felici Iribus exemplis, quae nam turae robustioris beneficio plus, quam artis Operi tribuenda fortas e fuerunt, in serri haud potest , e etica ex se, quod aliunde semel, iterumque constit it, perniciosa non esse ' . Non
142쪽
Auctori-setes reii Ziuntur. Emetica in sangui neci , O
M Non dubitant nuperiores quidam Medici, in transa pinis praesertim scholis instituti, etiam foeminis utero ge- ventibus emetira proponere, quod putant, ut Opinor, eaSut vomitum ex graviditate ortum, sic arte excitum com-ynodiis me serre posse. Sed recordentur isti , quaeso, non Paucas mulieres utero gerentes ob frequentem , & mole-ssiorem vomitum ; quo vexabantur, in abortum incidisse. Quamobrem eorum auctoritate, atque audacia non ita per moveor, ut satius, tutiusque non judicem, illos se gerere, qui ab emeticis proprie dictis mulieres praegnantes
a) HIPPOCRAT. sphor. 4. sect. IV. ubi ait, Purgandum a state quidem magis superiores ventres , hieme vero
Non dissimulaverim tamen in ea constitutione, quam descripsit LANOSIUS, non modo purgantia bene cessisse, quia tunc non massa dumtaxat sanguinis , sed ipsa quoque
hypocondria apud agros multitudine filioso acrium particularum redundabat; verum etiam emetica, ut ipse testatur sic inquiens: profecit etiam vomitus apud illos , qui vel huic assueti fuerunt egestioni , vel ex crudioris adhuc coena pondere laborabant. L. c. l. a. cap. V. g. XIII. Uerum certiora nocumenta videntur , dubium vero levamen.
g. CXXXII. Quod attinet ad RITERII, HELMONT1sQUE H
eXperientiam, ea sane non videtur hujusmodi, ut cuilibet tum geheri, tum gradui a poplexi aue metica convenire ostendat . Neque CORNELJICELSs effatum ita eκ endendum est ; ut quotiescunque rationi repugnat, illud reprobare, & refellere non tinus parati. Itaque eκulent ab apo-plexi a sanguinea, dc prorsertim exquisita omnia emetica, utpote non indicata, & noxia, atque a
saiaioribus Clinicis, ct prae primis a MORGAGNIO ipso explosa. Exulent quoque ab ea a poplexia , quam diximus conetu suam, & praesertim in sensibiliori, irritabiliorique inervorum, di fibrarum
143쪽
C U R A T I O . Ir 3 systemate praeditis; ne spati ni magis, magisque invalescant. Quod sit unquam eis locus aliquis relinquatur, in ea sortasse cum BA GLIVIO , atquc quo In HOSTERO dari poterunt, quam nimia ventriculi repletio, intemperantia, dc venenata alimenta , pode , si- aut opium paullo ante sumpta advocarint. Quam- mi s cxcoquam in apoplexia cum ventriculi repletione, ut λ' 'est ea, quae a pastu corripit, suspecta emetica ha beat etiam idem sapientissimus M ORGAGNI Us , exemplum afferens hominis hemiplegiaci, qui ab emetico dato in apoplex iam universalem , ct cito lethi feram a) praecipitatus fuit; nec nisii im- .
minuta prius sanguinis copia, si CXCedat tenten' sympatitur. Saepe etiam accidit, ut a Vomitu, aut Vo- cus permit uritione, quae a pople X iam saepe antecedit, aut γὰputii iti comitatur, indicationem emetici propinandi desu- indicans mant medici minus ' eriti, cum tamen ejusmodi ς ς iς
vomitus, aut ad Vomendum proclivitas, sympathica sit a cerebro male affecto ', non idio pathica, quae distinctionis ratio per necessaria omnino est . Nam in priore casu ab emeticis omnino ab itinera oportet, ut summopere perniciosis.
a) Epip. anatom. mcd III. u. s.' Hac apprime faciunt binae observationes, quas duabus epistoli 1, altera ad Cl. Archiatior. Caes. Comitem ANTONIUM STOI CHIUM, altera ad Io. MICHAELEM
MEN GHINIUM R. Prof. OEnipolanum datis perscripsit FELIX PERGERUS Tridentinus, amicus meus singularis,& medendi usu, & scientia excellenti stimus; nam in his&vomitum a cerebri labe pronatum, & emetici in apople-Σia nocumenta ostendit.
. CXXXIII. Nec intentatum relinqui solet omne
144쪽
Ferrum ignitum . Quaenam sus ecia , qtaanam probanda.
tium, atque eXcitantium genus, ut a poplecticus ad se redeat. Revellunt praestantissi irae a cerebro,& capite balnea tepida, in quae pedes demittulatur. Revellunt itidem, dc simul sensum, & motum acuunt membrorum ligaturae, frictioney, enis a sitica , sinapis mi , dc vesicantia ' . Nonnullis placet ferramentis ignitis plantas pedum aduri ;aut actibus volas manuum pungi; aut aciculas sub unguibus adigi; quo tormenti genere CXC ita tos interdum fui sie a poplecticos narrant , qui ali ter eYCitari nequiverant. Verum vix adduci pol sum, ut credam hoc cruciatu quidquam boni etias emim iri, neque caussam se proYimam a pople-Xiae removeri , ubi cetera auxilia eam tollere haud potuere. Quae enim ejusmodi remedii, sive potius tormenti bona est sta ex MisTICHELLIO, CLAUDINO, FORTUN. FIDELI, atque HEN RICO ab HEERs adducit LANCrsIOs a) vel non sunt ejus generis, quae certam utilitatem com
1 non strent, vel in soporosis affectibus, fallo pro a poplegia habitis, praestica fuisse crediderim, vel sine hisce cruciatus, si Medici patienter e Ypectas sent, per Alia minus saeva auYilia consequuti fuisse se iat. Ceterum in sanguinea apoplexia vix locum
inveniunt ea, quae humores exagitant, aut ni natum motum cient, hinc errhina etiam, sternutamenta, dc vota ilia acria, ita suspecta habentur , ut nisi initio omnium prudenti examine , atque summa adhibita cautione, in usiim Togari non debeant. Si quid naribus admoveri liceat , esto id acetum vini, vel oleum succini, Vol e jus sal volatile, vel spiritus melissae, quibus relingua, & os, & torpentia membra perfricari poterunt. Intrinsecus vero, sit fieri potest, ea danda s ant, quae diluunt, quae temperant, dg leniter
145쪽
Iaster resolvunt, uti serum lactis, decoctum hor dei, dilutum florum tiliae rum nitro, atque OXymelle, aliaque his assinia.
a) L. c. cap. V. g. XII. Adeo abhorret ab omni acriori stimulo, & sanguinem exagitante medicamento in apoplexi a sanguinea Curanda celeberrimus TISSOTIUS ut vesicantia ipsa minus tuta appellet , atque utiliora praedicet post solus molles cataplasmata ex fermento panis , & semine sinapios suris applicita rcvellendi scopo. Dis. var. argum. ad. HALLE R. p.
Si his aeger reviviscat, & simul respiratio , pul- Altei ansus, calor, colorque pristinus redeat; bono ani- 0 Iano esse oportet. Tuncque jura dilutiora potrigantur, quibus incoctos fuerint temperatiores herbas cephalicae, uti melilia; & flores primul se veris, liliorum convallium , tunicae, tiliae, & aliquid Resolimen etiam detur eorum , quae paullo valentius atte- -ψnuant, solvunt, eXcitant, CXCretionesque per Cutim , & renes prolicere solent, ut succinum, C-jusque sal volatilo verum , si bium diaphoreticum non ablutum, nitrum stibia tum, camphora cum nitro, cinnabaris diligenter lota, &super porphyritim laevigata, aliaque hujus generiS.
g. CXXXVI. In se rosa a poplexi a suis notis gy. C. CI. CII. Cur,fῖ,
cognoscenda, an sanguis mitti debeat, non levi PQPωxia
inter medicos disceptatio saepe eκ oritur, ad quam 'dirimendam cum praeclarissimis Clinicis hac uti soleo distinctione; nimirum sit aeger bono adhuc ha'bitu sit . si vasorbitia plenitudo, & sanguinis rubri
146쪽
udndo aliqua copia sintili concurrere videatur, quod ex Φ' in pulsi tum magnitudino , victus ratione, & Vitae ge nere innotescat, venam prudenter, & caute secari possie, MORGAGNI V, aliis aue non improban tibus sa), eκistimo, ut una saltem e X caustis Ce rebrum opprimentibus cito amoveatur . E contrario si a poplexia cum malo corporis habitu conjuncta sit, aut ei supervenerit vera cacheXia, & nulla appareat sanguinis, va rumque plenitudo, plebotomiam vitandam b) esse itemque si cerebrum hydrope laboret, in eoque plurimum aquae L. LI. LII. LIII.) suspidari liceat, in vasis autem
parum sanguinis effoecti, ab ea abstinendum esse , quia ab emisso sanguine hydrops non modo Confirmatur, verum etiam Lepe accersitur; potiusque ad corroborantia tam externa, quam interna properandum . Nocet quoque venam incidere debilibus 1enio confectis ; diutino capitis morbo jam diu vexatis & prope consumpti S, aut CX aquarum medicatarum largiori potu in apoplex iam prolapsis c) ὸ
cireu biiu. TutiuS adhibentur cucurbitulae scarificatae, atquem, O 49' hirudines , etsi non pari celeritate , & vi morbo Vib b, ' medeantur. Minus adhuc discriminis, plusque ad-P gstio jumenti habet purgatio. Plerique hic emetica si is iunci ne ulla ferme controversia proponunt, & laudi De emeti- bus efferunt; quae etsi non ita, ut in sanguinea a poplexia, a nobis in seros a re rmidentur, non
tamen omni noXa carere ea Putantur, ut in il
scri Ini nati in , praecipitique consilio ingerenda sint
147쪽
CURATIO. Ia Neque ex eo, quod vomitus, aut vomendi CO-mtus saepe antecedat, aut comitetur a poplex iam erui debet, hosce naturae motus esse salutares , ideoque ab arte promovendos: plerumque enim
hi ab affecto, ut supra dictum est, & vellicato
cerebro, non a primarum viarum saburra pro fi cilcuntur. Quare praestat catharticis , & quidem Cathar α-
ex hydragogorum classe, illud molliri quod passime metici efficere alii nituntur. Agaridus, jalαppa, tur. diagrydium, folia lenae, manna sal anglicum,
cremor tartari, pulvis corna cc nini , pilulae de succino cratonis, de tribus cum rhabarbaro, mercu rius dulcis, atque id genus alia egregiam saepe afferunt opem. Item eodem nomine Commendam tur etremata acriora quibus vinum emeticum ad jiciunt nonnulli ) , atque ea omnia medicamenta ,. quae serosos humores per alvum, aut urinae cvias valentiuS educunt.
Opportunissima quoque sunt quae irritando dolo' s itis ii, irem inferunt, solidasque partes torpentes permo- entida Oi veni g. CXXXIII.) aut novum sero exuberantii initum parant, uti ulcera cantharidum applicatio- Iaudant ne aperta, set acea, fonticuli. Eo etiam respiciunt ivolatilia calida , acria tam interius , quam exteriusi adhibita, uti fales volatiles allia lini , spiritus salis iam moniaci urinosus, fuliginis, cornu cervi, san guinis humani, funiculorum serici, & similia, quibus iuperbibi possunt diluta calida, aut decocta
majoranae, salviae, betonicae, lavendulae, rori s que marini. Cuto tamen opus est, ne nimio, Vc 'u' Mariari calefacientium usu non ephemeram , sed Cautione vehementioresu, ardentemquς febrem , aut alca
148쪽
118 CAp. IV. DE A popLEXIA Di centem humorum dissolutionem' conquiramus , unde aeger citius, quam par e flet, e medio tolla tur. Omnia igitur & temperamento, & corporis habitui, dc peculiari sanguinis constitutioni, atque
acrimoniae, artati, sexui, Viribus, morbis praece dentibus prudenti manu, maturoque consilio ac commodanda sunt.
Nec minori studio indigemus, cum ad Curandam a poplex iam convulsiva in My. XC V. CIII. CIV. ad C IX.) progredimur. In ea, in qua idio pathice
cerebrum afficitur, pro varia caussarum ratione nervorum principium irritantium, permentiumque adhibenda plane sunt praesidia, quorum in curatione apoplexi ae s anguinear, & se rosae meminimus, elique cautionibus, dc praeceptis inustendum est, quae ibi dem, alibi que saepius inculcavimus, in sympathica Vero, detracto, quantum e X pedire videbitur intemperamentis sanguinei, & cholericis, hominibusque consuetas vacuationes non habentibus ;sanguine, generatim evitanda tam intrinsecus duci musi quaecumque acrita S irritant, praesertim in eX qui sita nervorum sensibilitate . Contra balnea pedum tepida, fomenta, atqueenemata emollientia, mitiora ecco protica, sive alvum lenientia, uti O leum amygdalarum dulcium, olivarum, seminum lini, recini americani, magnesia alba, sores cas sae, serum lactis , utpote quae laXant spasiUOS, &sensibilitatem, irritabilitatemque demul Cent, humore S aCreS temperant, saburramque lenissime de turbant, pro renata adhiberi possunt. Nec 1 uaca
rent utilitate it tripas modica temperatiora; in qui bus eminent sal volatile succini , liquor cornu Cervi succinatus, tirictura iuccini, croci, castosei, liquor
149쪽
quor anodylaus mineralis Host manni, fi res Zincia G IBIO , aliisque neotericis ob vim sedantem , atque antis pasticam celebrati, sal sedativum HOM-BERGII , aqua florum aurantiorum , nucum viri dium c hobata, ment hae piperiti diS, cerasorum nigrorum , epipleptica LANGII, hysterica QUERCETANI, mos cuS, camphora, atque alia, quae temperamen iis, aetati, constitutioni, tempori, & caussis sagaciter aptanda sunt. In primis autem inquirere Oportet, unde morbus inceperit, eoque curatio Omnis dirigenda est. . CXXXIX.
Ex triplici hac curandi ratione tribus a poplexiae Reliqui in signoribus differentiis praescripta facile elicitur, o 'Pἰς quid auxilii stingulis aliis quoque Con eniat, quid' tia quoque praestari expediat in varia earumdem compli- modo cu CZtione. Raro enim limplices morbi, quales a Pathologis , Nos logisque delineantur , clinicem exercentibus se exhibent, sed plerumque compO- siti, complicatique vario modo sistuntur; quo sit, ut Clinicis acri judicio , & magna saepe mentis contentione ad diagnossim, curationemque recte instituendam opus sit. In universum caussarum ra- ' 'tio habenda est, omnique ope enitendum , ut mat ei morbi origo tollatur. Sic a poplexi a sm tomatica, ' ut febrilis , scorbutica, straecordialis , Tenerga , a liaequae M . LXXXII. XCI. XCIV. XCV.)curationem Metas ta- morbi primarii, a quo dimanavit, cognitione,& me - - 'dela expectare debet. Meta latica omne revulsionum, atque evacuationum genus, in primis diu resim , Mopseaei Glapho resinaque exposcit. Quae ab id i , contuitio, o CG sisne, Vulnere lapsu originem duxit, chirurgi po ovili testimum Ope, ac manu eget. Os depressum tere Tom. V. I bra-
150쪽
IS Obra elavan um est; fractum vero, vel fissum ad ferendum ut cerebrum a pressione liberetur, aut effusus, collectusque sanguis extrahatur . Terebrationi etiam locus est, si probabili conjecturas ut pica ri licet , vasa interiora , illaesa quamvis calvaria, disrupta fuisse, aut subter abscessum , aut tumorem latitare . Sed tunc res chirurgiae prudentissimis , exercitatusimisque tota omnino tractenda est. Super Wacaneum quoque est, si a 'O'plex iam tophi , exosto sesque venereae pepererint , quid tum agendum medico su nersit pluribus e X- planare. Sola enim is ira CF rosis sa lutem promittit, aut quibusdam in casibus saturatissima tarsa:- parillae, aut gua jaci de costa.
Ano plexi a demum eκ vapore carbonum , & me' phiticis halitibus orta postulat, ut continuo Ca cor- repeti S in aerem liberum, apertum, & frigidum deferatur ' deinde, facie aqua frigida saepius aspersa, mOX sanguis abunde ex alterutra jugularium
mittatur: clysteres ex aqua cum aceto remi tafrigidi subter dentur; naribus volatilia admDUean tur; aceti aliquid in os, dc fauces, sed prudentdr, ne in glo iidem illabatur, instilletur; idque etiam potui, ubi homo reviviscit, cum aqua su biri de detur , totumque corpus frictionibus assi duis , diuque continuatis excitetur. Utilissimam hic aeris insufflationem in pulmones ope tubuli
recurvi in alterutrum narem imiDisii, altera digitis com preti i , Commendat Cl. PORTATILIUS a),tan em tracheotomiam proponit, uti CXtre
natam remedium . Illam autem insufflandi aeris rationem praeferendam exi sitimat; quod observa -