장음표시 사용
121쪽
Sapieuter iccirco inore suo S. Antoninus pari. I. tit. q. cap. I . I. 2.
Et nota , quod sola spes quando est priac palis ad lucrum in mutuo, facit hominem usurarium , ut I . q. p. cap. Si faneraveris. Sicut etiam sola spes rei temporalis tacit hominem simoniacum , quando est princ7pale mintivum in traditione rei spiritualis secundum Raynerium, Ioaimem, & Archidiaconum. Haec spes includit voluntatem deliberatam . Unde in foro poenitentiali puniri debet, seu poenitentiari ut pro mortali peccato. Et si ii de aliquId recipit oblatum, in foro poenitentiali est inducendus usurarius ad restituendum , & simoniacus ad pauperibus erogandum. Et sic punitur umluntas pro facto : hoc est ac si paci ri fecisset expresse . Sed non quantum ad censuram aliquom , vel depositionein, ut Extra de Simonia cap. ultimo: qua poena potat puniri, si ad actum exteriorem pervenissct per aetioliem,& hujusmodi. Et quamvis aliqui dicant , quod usurarius solum mentalis non teneatur restituere e alii tamen dicunt, quod tenetur semper restituere. Et hoc Innocentius dicit esse tutius Extra de Uamis cap. Consuluit . Hostiensis autem dicit omnino esse restituendum , quod turpiter accepit. Idem sentit Bemardus, Raynerius, & Archidiaconus, cie Theologi idem sentiunt. Sed quantum ad torum judiciale Ecclesiasticum, vel civile, voluntas si non procedat ad actum exteriorem aliquem, numquam punitur . Et hoc est , quod dicit lex Cogitationis paenum neruo potia tir - de poenitentia dist. I. cap. ccxliotionis , & Isinocentius Papa gr. q. s. cap. Cbristianu - Laremita peccata vindictam non habent e quia scilicet probari non possunt. In judicio autem proceditur per allegata , & probata - Hactenus s. Antoninus. Ied Li casu ponitur, quod mutuatarius, nihil omnino sciens de prava mutuatoris intcutione , auehariu in , seu usuram largiatur libere, sponte,& gratis . Quid ergo juris λ In hoc casu non tenetur mutuator ad restitutionem ratio ac rei acceptae: quia mutuatarius libere donans, libere pariter transtulit dominium in. ipsum . Tenetur tamen ratione conscientiae et quia nedum ipse e pectabat auectarium tamquam debitum, sed insuper judicat ipsi tamquam d bitum fuisse collatum. Quid interim , si postinodum cognoscat, mutuatarium dedisti gratis, & omnino libere λ Potest tunc mutuator rem acceptare, &retinere tamquam libere donatam a sed peccavit eam accipiendo , & retinei do, dum putabat elargitam fuisse a triuiuatario tamquam debitam. Quod monui in Anccdoto de Contractibus jam typis evulgato, ubi deprima Consideratione art. a. annotatione Io. , & hic monere, non erit abs re . Veteres consuevere citare T. si certum petatur. Η c titulus tamquam
ab aliis sejunctus non amplius habetur in Corpore duris Civilis , quo com
122쪽
muniter utimur . Consule iccirco. titulum De rebtis credItis in Digestis. &sub hoc reperies leges oi es a Veteribus sub titulo Si certum petatur i.
SECUNDUM DulliuM . Utrum ille , qui mutuum dat liberaliter sine intentione aliquid recipiendi, teneatur restituere quod ei datur ultra sortem a debitore , qui ideo dat, quia credit eum sic velle : vel ut mutuum plus teneat: vel ut alter libentius mutuum prastet , & hu; usmodi ξRespondeo secundum Doctores , quod non tenet ut de consumptis hona fide , bene vero de extantibus , quando scit, quod non est datum ei liberaliter. Et de hoc , S dc praecedenti dubio vide , quae dixi de Contractibus Consideratione secunda Art. I. dub. 4. quinti verbi definitionis usurae. 31 Addit Ruthor in Angelica ver. Restitutis primo ubi de Usurario mam. 1., hunc inutuatorem, statim atque cognoscit intentionem muta tarii, teneri de extantibus - Nisi per Uticapionem , vel praescriptionem fuisfacts of nt -; in conlesso enim est apud onuies , quod bona fides praescribit, & quod completa praescriptione res transit in legitimum dominiuin popfidentis . Teaetur postmodum de extantibus non praescriptis , quia, ut ampositu Gabriel Antoine de Contractibus pari. 1. cap. I. q. a . resp. g. - deest justitas tittilus retinendi: nam datio rei ut debitae ex mutuo nulla est, cum nihil fit debitum ex mutuo . Nee tunc fuit donario liberalis, quia res dura fuitur delita - . Animadversone digna sinit , quae Antoine subdit ibidem SI vero mutuator ahquid uitra fortem accipiat , dubitans qua mente illiad ὀγrur , an frutis, an ιamquum debitum, peccat, cT tenetur accepta restituere , nam Ajustitiam comwittit, sicut is qui dubia fide caepit alienum possidere, crse exponis periculo utienum retinendi.
TERTIuM DugiuM . Utrum inducens aliquem ad Qenerandum consulendo , vel dando mutuam pecuniam , ut faciat usuram ; vel . contrahendo societatem ad foenus exercendum , & huiusmodi: teneatur ad restitutionem totius usurae Respondeo secundum Alexandrum Lombardum , &L E Monal-Disitirco by oste
123쪽
84 Cossio. I. ARTI C. IlI. Monat dum tit. Usura quinto & Doctores , quod non , nisi in quantum pervenit ad eum de acquisitis ex usuris. Et l,
cet alii dicant, quod teneatur, non credo verum, Praeser
tim quum nullo jure probari hoc possit.
as) Idem prorsus doceat Author in Angelica verbo Restim Io primo
tibi de Usurario num. 4., Asheianus lib. q. ubi Suid de eo , qui confuluit,
R osella verbo Restitutio ncno num. r. , aliique ea ratione ducti, quam mox proleram ex S. Antonino. Eos tamen omnes, de quibus in casu, ad restia
tutionem abso Iute teneri constituit Daniel Concina De justitia b iure cap. a I. quaest. I. scribens - Uulantes faeneratores, aut eisdem pecunias praebenteo, rexentur ne ad restitutionewὶ Respondeo . Negant plures. Sed adfirmat vera fententia : quia isti sunt causae e aces damni - . Non ita generatim S. Antoninus. qui pari. a. tit. I. cap. 9. I. 1., eodem casu proposito, sic respondit - Respondeo sectinduis Gulli elMum . Suidam dictini, quod qui inducuntulis ad fine onduin , qui Glios non erant faeneraturi, tenentur in solidum . Si
vero alias erant faneraturi, non tenemur, risi in quan um σd eos pervenit.
Ei I ubilis. Ego eredo sive prsiudicio, quod in neutro casu raliter inducenter tenemnr, nisi quantum od eci servenit. Et gnantum ad hoe conditio eorum est meὶior , quam eor- , y i vel prAstant favorem in rapinia, pes furto: qtitu isti tdventur etiamsi od eos nil pervenit. Et hoc adeo : quia rapina vel fur diis sit simpliciter contra votautatem Domini; sed Uura pervenit ad ere di crem de vίIuntate Dowini. Me invenio iura dare usionem desitori contra ιujusmodi iηdcisores , veἰ fautores ad repetodum ab eis mur usuras, quario debitorei sciverunt illii indoctis, sicut doni action m contra illos, quorum opere, vel cc Ulio fiunt furto, ou rupinae, licet nil ad eos perveneris. Prima autem opinio tutior es, falleis quando principales non essem ρIvendo. Omnes enim tales indubitante Dnt paraicipes cti'ae , o flanc opinionem te net Petrus de Prinde in . Recitat haec Sancti Scriptoris verba Nicolaus de Auximo in Supplemento ad Pisanellam ver. Restitutio quinto , & postmo dum statim subjicit - Non resinen propterea tenentur ad resti Iuxionem pri cipaliter , vel in sic Iido, nisi inquantiu fuerint eaus damni, ita quod sive eis datum non fuisset, ut supra Restiturio tertio g. primo. Damnum suteis Mon in mutuo pecuniae, sed in Utirarum exactione. Ideo porticipans in solo mutuo Ioetur ad selum peccatum , O non ad restitutionem, nisi ex usura
accepti. Participans vero exactione , ut in inveniexdo eatitas fictiones , teIstiter, Hene tenetur od restitutionem. Et in loe casu intelligatur feeunda epinio Quid ergo in hac Scriptorum discrepantia , & varietate erit constituemdum . En ingenue quod sentio . Primo, certum est eum teneri ad restitutione in , qui societatem cum alis contrahit ad exercendum taenus ; is enim
124쪽
participat de lucro vetito, & restitutio rat obnoxio . Secundo, certum est eum i riter teneri, qui mutuum dat usurario, ut particeps fiat lucri inde provenientis; fit enim tunc & ipse usurrarius , socius scilicet Iucri usurarii.
Tertio, certum est, nedum tu trus, quod, si mutuator alias non erat lo neraturus , consulens tenetur de damno, quod culpa sua patitur mutuat
rius - Si eripa tua dartiis est damniam Gregorius IX. Extra de tritiriis θdamno dato cap. finali jure super his fatisfacere te oportet. Alios casus
quod respicit , itatiin atque probetur consulentem damno dedisse causam et-ficacem, quod torte non probatur, quando mutuator alias erat iceneratu-Fus : non video quo titulo consulens a restitutione sit liberandus, quum id tueatur Author ipse paullo laira, Dubio nempe decimo septimo : & oin potitum adserere vix componatur cum propositione generatim proscripta ab Inno. XI., quae erat hujusmodi - Sui alium movet, aut indacit ad inferendum grave damnum tertio . non tenetur ad restitutionem imus damni iue Iau --. Haec tamen dicta fuit salvo meliori judicio.
QuΑRTu M Dus Iu M. Utrum Proxenetae , seu sensales usurariorum teneantur restituere omnes lisuras 3
Respondeo secundum Baldum in L. Similiter tit. de controversu fudi inter purentes terminanda , quod sic , quando usurarius non est solvendo. Sed Glossa in L. Si scienteis. .e Lege Pompria de parricidiis indistincte vult , quod
teneantur; cum qua conveniunt Bariolus , & Angelus ibidem , qui dicunt, quod pari poena sunt puniendi tales proxenetae sicut illi, qui faciunt tales contractus . Hoc idem
tenet Gerardiis Obdonus , & ad idem facit L. D , cujus ope in principio ff. ad legem Iulium de adulteriis . Multo magis tenetur Minister alius quicumque ille sit 46. dist. cap. Sicut non suo, ct concordat Jacobus. Quod verum credo de
proxenetis cooperantibus in exactione usurarum, vel invenientibus fictiones, & hujusmodi, ut usurae solvantur e quia dant causam e Scacem damni. Non autem de proxenetis solum cooperantibus, ut mutuum detur. Ratio est, quia in mutuo non datur damnum proximo, sed in exactione usin
Tae; & ideo isti non magis tenentur quam illi, de quibus in praecedenti dubio. De Diuitia oste
125쪽
I De Proxenetis, qui huc Illucque conquirunt homInes indige
tes pecunia, cosque ad usurarios adducunt, ita scribit S. Anto anue Par a. tit. I. cap. 9. l. II. - δε ora duplicem coxsiderationem . Prima confldaeratio, ster respomis ad mutno indigentes, di sic dupliciter peccare petiunt censales. Primo , si mutntiis qa arruns cd Uuram pro his, qui non ivdirent, sicuti quι- ridie sit in his, qdiae dicuntur deposita , sed reriiser sunt distirae , ct aliis malis contranibus fieri sciet: tunc peccos moriatiter . Et rurio hujus est, quia cum mutuum sic accipiens peccet mortaliter , ut paret in sequenti paraprupbo, π irae quoque peccabit , qui cooperabitur eidem 1 t. q. I. cap. 22I CONSENTIT. Secundo, pectunt censules, quando, etsi nece state cogente MI non cogente, traximum ad Uurum mutuum trifuere renitentem imducant. Arg. Extra DE HUMICIDD cap. SI T DIGAEDM. Secundato sideratio feri ροtrst per rupectum ad mutuum dantes; secundum exim Gerar- dum tapliciter po ηι tales esse mediatores. Primo, cum stanι pro illis, qui mutuo indigent, o procurant ab illis, qui parati sunt dare , O Iiatis uos peccant, Dominns restituere obliguntur, cum proximo βιvenire prccu reat, is mulo Uurarii bene utantur: lucrum , quod inde percipiunt ιle suo labore, licite retineat. Secundo , cuΜ flat, seu Me fucit census primcipaliter pro lucro Uurarii, ct pro parte sua . Et isti non solum peccanI moditistiter propter cooperationem od usuram ἰ sed etiam restituere olivantur in folidtim, si ita cooperuti sunt, qu d oboue opere ilio praestatio lilia Uur ria minime facta fuisset. CVus rotis est, quia fecundum Gius: tim x. ει-
cap. NOTO M ia fine. Lucruis, quod ipse percipit inde , debet paupera urer axe .... Gullielmus tamen tenet contrarium quantum lc ilicet ad obligati aem restitutionis usurarum . Et quamvis non sit usque quaque ropro bandum, hoc tamen, quod dictuna est, ut tutius est contulendum, scilicet quod teneantur tales censales - . Pene eadem scribit S. Bernardinus Sem. 3 s.
Grave argumentum non video, ob quod proxenetae dici debeant ab onere restitutiori s illumine , Eos condemnat L. Si flante M ad Legem μωρ DM de parricidiis, quae est hujiis modi - Si sciente crediscre ad scelus rein Mit c dum tecunia fit submini uta : ut piata ad veneni mali comparatIonew, vel e iam ut latronum aggressoribusqtie dare tir, qui patrem intersiccrent et Iorricidii fama renebitur : quique ρ miserint pecuniam z suique eorum ita crediderinc , aut a quo ita caverisI - . Super qua ita Glossa -- Et nota arx me vium ccnIra proxenetas , ut teneantur reddere Psuras fecundum Ecclesiam ac si ipsi accepissent - . Eos paritate rationis condemnat etiam L. B , Ic jus e T ad Legem 1tiliam de adiateriis, in cujus principio ita scriptum est B, cujus ope, consilio, dolo malo fucium es, ut τιr , seminave ia adulterio deprehenso, pecunia, aliave quo puctione se redimerent, eadem perna da-xator , quae constituta es in eos, qui Ienocinii criwine damnantur - . Id ta
126쪽
a men inteli ge juxta distinctionem traditam a Sanctis Antontio, & Berna dino, quam breWibus complectitur Gabriel Aatoiae de ConIractibus pari. 1.
cap. I. q. 2I. eos usurario um cooperatores enumerans, qui restituere t
i nentur - Sexto . Provenetae, hoc est qui quaeruat eo x, qui pecuria indigent, adducuntque ad usurarios, diis isto modo partes agunt usurarii. Ar non roti nentur, duis agunt partes mutuatarii , quia tu'c beneficium ei praestant, di
πρη est in eoruω potestate , ut gratis isutuum detur H. E poclendum nubic superesst, quo ordiae teneantur restituere . Id egre-
iste declaravit Frater Baptista de Troamata Ord. Mia. Observantiae in sua Rosella ver. RNItutio nono num. 1. Liquiens - Hsiensis autem, cT Gufrse dux io eoruis Suinwis , quos sequitar Iocanes Andreae ia diticiis caput MACH TL , ut refert Gnorinitanus ibi, concludunt , quod aut priηcipulis est Diomito, o tunc talis non tenetur ad restitutionem ; alius fecus . Et haec vix o placet Panoristavo : quo dedit causam de Iilio, teneatur, alio non valente fatis fucore. 2 Idam tumea . ωwIsae dιcust, quod personetae, cτ ι j Φω di reventur in subsidiuis, puta quando usurarius, veJ principalis non sibi endo , vel v π vult AIdere. Secunduis aulem opinionem Imωediate procedentem, q' mdiu ofuraretus est fomendo, personetae, o hujusmodi non tenentur ad restitutioneis . PDiwa tuwen opinio pidetur pro licunda in foro animae , quae cedit in favoreis creditorum, di ad deoverationem Gnfessorum , Iicei ulla vivio sit probabilir, Dira acictoritate Disssorum Doctornm- . Et mihi postrema opinio videtur satis aequa, hancque sequitur Anto ine ibidem
quaesitum suum ita proportens- Aa cooperatores usurarii teneantur ad resti
tutioneis in ejus defetitam λ quoniam si proxenetae scientes & volentes in
causa tuerunt. cur mutuatarius solvit usurus indebitas , aequuin non est, ut quando usurarius non cit solvendo, vel noa vult restituere , ipsi a ne-m 1e restituantur.
Dum paulici antea a S. Antonino audivisti , quod mutuum accipiens sub usuris peccat mortaliter, id intellige in casibus ab eodem expositis, quando scilicet necessitas eum non compellit ad sic mutuo accipiendum. Nemine siquidem refragante , dum necessitas sic eum compellit, nec Evam gelicii in mutuatorem reperire potest: , immunis ipse est ab omni culpa .
od si petas abs me: qualis & quanta esse debeat istiusmodi necessitas λHabeto laudabile responsum S. Bernardini loco proxime Indicato - Pro quam to autem necestare hoc Iicituis sit, non facile desinitar, cum id plus doceortinerio charitatis, di conscientia bona, quisis ars, seu scientia acquisita : ποοxamen necesse est expectare extremam necessateis
QuINTu M Dustu M. Utrum Notarii, qui conficiunt Iia strumenta de solvendo debito usurarum, teneantur omnem usuram restituere Respon-Disjtigod by GOrale
127쪽
88 C o v s I D. I. ARTI C. III. Respondeo secundum Gerardum obdonum . quod aut
tegunt usuras in Instrumentis, aut non . Si sic , puta quia faciunt chartas duplicatas, ct hujusinodi, tenentur totam usuram restituere, si restituere non vult usurarius: nisi hoc secissent in favorem potius receptoris mutui, quam usurarii secundum quosdam , quod placet . Si autem non tegunt usuras, sed hae patent aperte in Instrumento , tunc non tenentur: quia non dant causam emcacem . Quod credo verum , demptis
iis locis, in quibus per talia instrumenta recipientes mutuum coguntur in judicio ad solvendas usuras : quia tunc tenentur . Et tales secundum Hostiensem sunt persurii, &infames , & per consequens omnes actus legitimi sunt eis
interdicti cap. Ex quodam primo tit. de testibus , & concordat Archidiaconns in cap. Sicut non suo ψσ. dist. Quod dictum Hostiensis est verum in illis partibus , in quibus ,
cum Notarii creantur , jurant nou conficiendi talia Instrumenta ; alias non iniit penurii.
31 Eodem prorsus modo respondet S. Antoninus loco superius laudato ἔ. 6. , S. Bernardinus cap. supra memorato, Rosella ver. Restit tio sexto num. 6. , Nicolaus de Auximo In Supplemento ver. Restitutio quinto , aliique . & ex Recentioribus Gabriel Anto ine loco nuper indicato inquiens - Notarius conficiens insistimentum , fingens licitos contractus, vel falsos scribens, ut cum dantur centum, ipse scribit centum viginti &c. Nisi id taciat postulante mutuatarici ; tunc enim, licet mortaliter peccet, & sit periurus, tamen non tenetur ad restitutionem ς quia sponte volenti, & metanti non fit injuria. De Notariis scienter conficientibus Instrumenta usuram continentia striabit Asteianus lin. p. tit. 1 t. art. s. ubi quid de No artis Periurii sunt, quia, quando creantur, iurant quod bene facient, & non male . Ergo nec
de caetero testificari poterunt, nec conficere instrumenta. Perjurus enim te
stificari non potest, quantumcumque egerit poenitentiam Extra de te Murcap. Ex parte, & cap. finali. Et hi etiam sunt infames , quibus sunt actus legitimi interdicti Extra de resibus cap. Licet ex odam - . Haec ille . M rito ice Irco secus operantes gravibus poenis voluit esse obnoxios Ludov cus XII. Rex Galliarum In suo Edicio lato mense Μartio I yy. - Interd, oesmin , o prohibuimur: inrerdacimus, σpro/ibemus quibus- ToseuusMus,
128쪽
M DIJ- emtrallum faeneratisIu. seruast. pexas ργἰsandae dignitetis, di muLBae arbitrariae - . Hi siquidem procul dubio inciuntur participes ejuidem eriminis, sicuti definitum tuit in Concilio Rhemensi habito anno a a Ludovico Cardinali Guisio, & a Summo Pontifice Gregorio XIII. approbato. tit de icen re q. 4. - χωtiarii, feti Norarii usurarum , Proxenerae , Omnesque, qui contraelibus usurariis aliquam operam , vel coUensum praebent. 6 dem criminis censeantur es e participes. Postu labis et an Notarii in iis casibus , in quibus ad restitutionem tenentur, si usurarius ipse non restituat, restituere etiam debeant mercedent a septam λRespondet S. Antoninus Ibidem scribens - ει rameae ab hoc recipitiat pe-ε nisis, non tenentur restiruere ' quia receperunt eom pro opere suo, quamvis silicito . Videtur tawen, quod debeant silώm pauperibus er Ture . Arg. . q. s.cv. NON SANE.
SEx Tu M Duaiuu . Utrum testes adhibiti in talibus Instrumentis usurariis teneantur Se ipsi , sicut de Notariis dbctum est in praecedenti dubio Z . Respondeo, quod sic in solidum secundum praedictam distinctionem : quia instrumenta sine testibus non valent.
ῖεὶ De his scribit S. Bernardinus capite supra laudato - ctu II sunt vorurum testes, qui, si menter instrumentis usurariit cossentiunt esse testes, O peccaηt , ct satisfiscere o H antur Iecuπdum distinctioneis, quae de Not
riti facta est : cum constet instrumentum sine testibus non ebι inere robur. P de feciandum questum huic tuto lucro ρraestant causam efficacem - . Id ex pressim scri hit Rosesia ver. Restituris semo num . 7. ; & quidem jure; qu uiam, si i.is frumentum sine testimis nullius es h roboris, si Instrumentuin dat
Aellonem in uiuatori advcrsus mutuatarium, sponte tiuit telles tamquam cam
ia in emcacem influere Ia impium lugrum, quod inde extorquetur. Scias hic oportet proxenetas no.i posse assiimi in telles eorum nego. tiorum , in quibus ipsi egerunt partes mediatoris . Id vetat ius civile tam datis F. de testibul- Mandatis cavetur, ut Prodes attendast, ne ρ trani in tausa, cui patrocisiuis praestiterunt, testimoatum dicant: quod in Meemeristis negotiorum observandum est - . Id vetitum pariter fuit jure canonico a Gregorio IX. cap. Mediatores in Sexto de testibus- Mediatores , ρ r quoi Deltis simoniae plerumque committitur , ad testimonium contra Heis rit ensem atitiores in detestationem criminis admittuntur, ρ non agatur er misalicer , sed civiliter ς di emotamentum exinde non fuerint assecuti - . Sum
129쪽
Oonia In fine, tibi si IIclter dicit /os mediatores a testimonis repelie dos - . Id intellige nisi accedat consensus ambarum partium in quarum favorem ita. fuit constitutum; hoc enim accedente quicumque mediatores assumi possundi in testes , sicuti sancitum est Ruthentica de tefluus cap. Suoriam vero Inomiam vero legem proposuimur in pecuniariis cadisis nitentes testificari ilios non compeliendos testimonitis dare , qui ante mediatorer facti funi ius, di quidam abutuntur hoc , is testimonio nolunt uti: sancimtis si utraque pars coia Icutiat, quod mediator eorum μι testificator - .
quorum patrocinio , ct favore vel scienter in judicio , &
extra judicium usurae exiguntur, vel fit ne usurae restituantur, teneantur ad restitutionem 3 Respondeo , quod sic , & in solidum . Nec excusantur ex eo, quod sorte scripturae eis porreetie apparebant justae , & non de contractibus usurarum , si conscientia eis dictabat quod continebant usuras. Et lioc tenent Hostiensis, & Iu- nocentius in cap. Alchuel de usuris, nec non Archidiaco- . nus in cap. Si q&is oblitus 14. q. q.
Addit S. Bemardinus To. r. serm. I s. art. h. cap. h. - Et Iicet scin pturae, gliae eis porriguntur, onareant δει stae, o non de contractibus Uur rum; tamen, quia de talibus fallaciis sunt, esse debent experti, ct moniti,
ideo in talibus eoruw conscientia requirenda est - . Addit Rosella ver. R siturio nono num. s. - Debent enim esse experti in taluus, cum multoties eis porrigantur cartae anarentes justae, o non de contractibus usurariis, cum tamen sint. Idem Scotus in ., qui addit, quod defendentes menter causam im justuis , non fολου tenentur parti laesae , sed etiuis tenentur parti , quam de fendunt , falarium restituere. Ruod verum est etiam, quando per ignoran niam , vel negligentiam pars damnifieatur . Et idem de Iudice - . Contert mirifice quod scribit S. Thomas 1. 2. q. 7 I. art. I. iu corpore
Diceηdum, quod Ulicitum est alictii cooperari ad mesum faciendum spe comstilendo , sive adjuvando , sive quaIliercumque cossentiendo e quia consilians,l - Ο coositivoηs quodaωwodo est faciens. Et Apostolus dicit ad Rom. I. , quod di vi fuηt worte non fotum qui faιiunt peccatum , sed etiaω qui consentitias facieηtibur. Pnde stipra disruis es , quod omnes taui ad resti ditionem ienentur . Manifestim est stitem , quod Addi eatus auxilium , a constitim praestat ei, cujus co e patrocinatur . Pade si menter is stuΜ cut Iam defendis, obsque dorio graditer peccat , ct ud restitution. Ia ico tur sim damni, quod
130쪽
eonfra iusti Iaκ per ejus auxilium altera pars incurrit . Si autem ignorante, injustam causam defeηdit , putσηs esse Icistam , excusatur secundum modiam, quo ignorantia excusari potest - . Quid interim agere tenebitur hic Advocatus cognita injustitia causae , quam prius ignorabat, cognita scilicet usura in Scripturis contenta λ Huic quaesito respondet idem S. Thomas ibidem ad sectinisum scribens- μωκdum.
quod Advocatus fi in principio credidb causam iustum, ese postea in processu os
pareat eam esse iηjustam, aeon debet eam prodere, ut scilicet aliam partem j. vel , veι fecreta suae causae alteri parta revelet; ροIest tawen j debet can-fam deserere, vel eais, cujus causam agit , ad cedendum inducere, sive odcomponendum fine adversiarii damno - . Preme haec postrema Sa. ieii Doctoris verba - sine adversurii damno: quoniam in materia usurarum arbitror com politionem fieri quidem posse quoad expensas, quibus partes litigantes tuCrunt obnoxiae , non tamea quoad ipsas usuras e quum hae omni iure fuit Prinhiottae, di illud minus, ad quod per compolit Iouem reducerentur , adhu haberet rationem usurae I quum inluper coinpositio noa possit eficere , ut illud minus omnino liberaliter elargiatur, quod necessum est, ut auctarium sit ab usura liberum .
OcrAvuM DUBIUM . Utrum Domini terrarum , qui non cogunt usurarios in terris suis morantes , ut usuras restituant, teneantur ad restitutione in ZRespondeo secundum Doctores , quod sic , & in sol dum, si pollunt hoc facere , ct non faciunt, etiamsi nihil pervenerit ad eos de usuris . Alexander tamen Loinbardus dicit, quod, etsi mortaliter peccent, restituere tamen non tenentur nisi in quantum pervcnerit ad eos . Et hoc credo verum, nisi requisiti forent a creditoribus : quia tunc , si non compellunt eos ad restitutionem , tenentur ipsi, sicuti dicunt Doetores. Arguitur cap. Sicut dignum S. 3. Extra de homicidio . De Judaeis autem credo veram indistincte opinionem Doctorum , videlicet quod Domini teneantur , si non faciunt, ut restituant e quoniam hoc eis praecipitur ab Ec
clesia in cap. Pos misera Iem Extra de suris.
I 8 In hanc Alexandri Lombardi opinionem deseendunt Author ipse tu Angelica ver. Restistitio primo ubi de Usurario num. f., Rosella ver. R 'tutio novo num. I x. , & Allensis Lib. I. art. 7. ubi Suid de Regiuetis. P Μ 1 tior