Gerardi van Swieten ... Commentaria in Hermanni Boerhaave aphorismos de cognoscendis, et curandis morbis. Tomi primi pars prima quinti pars altera 3.2

발행: 1754년

분량: 347페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

91쪽

6. Ad ro 3. notatum fuit, eonvulsivos illos motus non tantum in musculis externis obtinere, sed & internas corporis partes limiliter con. euti: borborygmi & murmura abdominis, ejusque inflatio subita tempore paro xysmi, hoe docent ; uti etiam valida & celeris abdominis agitatio. Non mirum hinc, eontenta ventriculi per vomitum excuti toties, sed Se plura alia, quae in ventriculi & duodeni intestini cavum venire potante hine dum validis illis concussionibus diaphragmatis & musculorum ab d minalium pendulum hepar cum vesica sellis adeo asitatur, fiunt quando.

que bilis vomitus eopiosi; & postea saepe, educta sic omni bile , languet chylificationis opus . Idem jam de lympha pancreatis verum esse, facile

apparet. Praeterea , dum venae sanguineae repletae , nec potentes l. li. bere in cor dextrum evacuare , turgent , sanguis arteriosus urgot ductus

excretorios in cava oris, saucium, narium di patentes ; illos dilatat , seque copia non tantum lymphae, sed & erassioris muci, per os & nares foedo spectaculo exit; simili modo ac observatur in illis, qui laqueo lis Liscantur: nam merito Aretaeus notavit, uti ad g. io I. dictum suit, quod valido paro xysmo epileptico correpti similia patiantur , lae strangulati . Verum expressae hute lymphae & pituitae via patet ; ubi vero in cavis internis corporis vasa exhalantia & copiosiores & magis lentos humores diamittunt, collemo fit talis materiae stagnantis, quae ob lentorem majorem, vel copiam, venis bibulis resorberi nequit; unde toties in epilepticorum cadaveribus extravasata lympha, imo & lentior humor, in calvariae cavo inventus fuit ; qui solet tunc haberi pro causa hujus morbi, cum saepius videatur esse effectus. Idem jam in cavis reliquis corporis fieri poterit, sed frequentius in capite observatur, quia in paro xysmo epileptico videmus, capitis vasa magis urgeri & distendi , quam quidem in reliquo corpore . On eandem etiam rationem validos & frequentes parox rimos epilepticos passi habent palpebras tumentes, imo saepe totam iaciem pallidam ae in satam quasi, dum in tunica cellulosa collecta talis lympha haeret, uti &in Leucophlegmaticis fieri solet . Inde etiam inteligitur, quare paroxynmus epileptieus in fine suo habeat somnum a poplecticum , dum vata distenta sanguine , & lympha collecta, premunt encephalon: restituto dei naequabili per vasa transitu, evigilant quidem , sed hebetes & obliviosi ma nent saepe per plures dies; donec, resorpta iterum extra vasata lympha , cedeat integritas Ructionum encephali: quod nisi iacturi Re it, manifestae

laesiones functionum encephali supersunt. Confirmatur hoc & inde . quia iIli , qui ob glutinosam sanguinis cacochymiam in apoplex iam vergunt, haωbent smilia sympiomata vide roto. 2. λ γ, ac epileptici , quando a

paroxysmo tolerato resurgunt. Sed & simi Ita ob easdem rationes per alvum exeunt: neque hoc adeo via

detur fieri, resolutis sphincteribus ani & veseae, sed potius actione vallia dissima diaphragmatis & musculorum abdominalium . superante sphincterum

resistentiam. Insciis quidem aegris faeces alvinae & urina exeunt; sed non sensim exeunt, uti fit in paralysi harum pallium, at magna vi exprimuntur, ita quidem ut ad quinque pedum abitudinem di uiua urinam ei ctam

92쪽

ctam viderim a puero epilepti eo. In adultis semen etiam expAmitur, quod& ineta p notavit ; unde saepe pessime languent , u frequentibus

paro xysmis corripiantur . .

Verum Se hoe observatum fuit, neces alvinas, paroxysmi tempore prodeuntes, saepe viridescere; & inde concluserunt, acrem, aeruginosam dictam, bilem pro morbi causa habendam esse. Certum est, aere irritans in primis viis epilepti eum Insultum producere posse , uti toties observamus neri in insantibus; sed simul verum est, magnas & subitas mutationes generis nervos momento temporis bilem se mutare posse; unde procul dubio Deeum alvinarum viridis ille color saepe morbi effectus est , non causa . Patuit ad β. 26 . , ubi de Vulneribus Capisis agebatur, sanissimum hominem , ex alto delapsum in eaput, statim talem bilem vomuisse ; simulque tunc monitum fuit, solam agitationem in navi producere eundem effectum in multis hominibus. In hysterteis mulieribus, a sola animi perturbatione subita. bilis aeruginosae vomitus fit. Cum autem in hoc morbo tama fiat mutatio, & tam lubita, in toto systemate nervoso, non mirum videbitur, fi & inde similis mutatio bilis contingat. Haud mirum seret, validis adeo concussibus vasa rumpi, 3c se sanguinem evacuari sursum vel deorsum: praeterea , uti antea dictum fuit, linsua saepe dentibus intercepta laeditur, & sanguinem landit quandoque satis larga copia . Uerum & videtur, impedito sanguinis venosi Iibero reditu ad cor, se posse turgere distenta vasa, adeo urgeri ramos ultimos excretorios, ut& ipsum sanguinem rubrum trant mittant. Vidi aliquoti s spumam viscidam , ae sanguine tinctam, ex ore naribusque prodiisse paroxysmi tempore; & tamen postea nullum Iaesonis vestigium in lingua aut aliis partinus

oris interni invenire potui , licet omni eura examinarem has partes. Si iam vena cava per hepar transiens plenissima suerit, nee se in dextrum eore vacuare possit, Lune nec vena portarum sanguinem, a secretione bilis reis siduum , venae cavae tradere poterit; dum interim eonvulsi ustuli abd minales & diaphragma tanta vi urgent sanguinem venosum versus hepar ἔhine facile poterunt dilatari oscula vasorum in ea vum intestinorum patenistia, ut sanguinem ipsum transmittant, absque ruptura tamen vasorum. Simili modo & sanguis a splene redux, dum hepar in sarctum sanaui ne nihil

transmittere potest, per vata, brevia dicta, in ea vum ventriculi yiam tibi, facere poterit. Sic ratio patet, quare sanguis sursum & deorsum quandoque ipso. paroxysmi tempore, vel & post paroxysmum finitum, exire possit; quod & in praxi vidi. Ex dictis patet, tempore paroxysmi epileptici omnes secretiones & ex.

cretiones turbari posse; hine miras saepe mutationes & laesones lancti num superesse poli hunc morbum valido insultu agentem , vel repetitis viaeibus jam toleratum; illasque esse posse admodum varias. Μultas tales reo censuit Hippocrates r ; & plures aliae observatae suerunt, quas singulas . recensere molestum foret: suffeti sontes horum malorum indicisse.

qὶ Prorrhet. Lib. u. cap. via. charier. Tom. VIII. 8I

93쪽

. Ubi autem , per tantos motus excitatos , per tot evacuationes iactas

tempore paro xylmi epileptici . excuti potest illud , suod irritando perstititulum lbum morbum se eerat , redit persem limitas , modo caveri possit, ne simile irritamentum renascatur denuo. Hoc inprimis patet in infantibus . quibus familiaris satis est hie morbus , dum acre stabulatur in primis viis; vel miasma morbosum , ad cutim deponendum, sanguini permistum haeret. Noverunt omnes Prastici, saepissime convelli infantes, dum variolarum vel mArbillorum eruptio instat e imo Daisnbamus , uti postea in variolarum his oria dicetur, observavit laetum sere semper morabi eventum esse, si in sarites circa tempus eruptiovis variolarum convelle. rentur. Vidi aliquoties insantes convulsos suisse , dum imprudenti consilio plumbatis unguentis siccabantur manantia capitis ulcera , quae felici eventu, post toleratum paroxysmum epilepticum, denuo redierunt. Quoties oblematum suit, a saburra, gravante primas vias, in hunc tror mincidisse in finies. & paroxysmi tempore sursum deorsumque evacuatos opti. me se habitisse, pollea tota uita ab hoc morbo immunes y Cum autem tanata v I saepe dilatentur vasa eutanea , paro xysmi tempore , uti praecedenti numero hujus para graphi dictum fuit, patet ratio, quare noxium mialma, sanguini permistum haerens , versus eutim deponatur saepe feliciter post Paroxysmum epilepticum, qui ex sua natura non caret periculo , ted La. men quandoque sic bonum effectum praestat.

io 8. TNde' intelligitur quae haereditaria ρ cur ea nunquam

I sanabilis p quae idiopathica t cur raro curabi is quae syni pathica Z cur saepe curabilis

Qi3AE HAEREDi TAM A &e. Ubi nempe ex parentibus epileptieis modibus propagatur in natos; de qua re dictum suit ad primum numerum s. rQ7 1. Oblervaverat & Hippocrater, tetrum hune morbum haereditaria labe propa.gari; hine cf dixit: Incipit autem, velut etiam alii morbi, secundum genus. Si enim ex pituitoso pituitosus, ex bitiose bilιοsus gignitur I ex talibo tabiadas; ex herios lienosus: quid probibo, ut evius pateν Gr mater hoc m-

'epra ' iret, eo etiam Posserorum aliquis αννι pimur. Geνιι rura enim is omai

bus pariιbur corporis Irocedit, a sanis fana , a morboses morbos. In curabilis autem habita fuit Epite psa haereditaria ab omnibus Μedicis, & quidem non sine ratione. Ad curae enim necessitatem multum saricit cognitio caulae: ted quis distinguet illud , quod a parentibus traditum in primordiis hominis naicentis jam adsuit, & nullo signo se manifestat saepe per plures annos ; attamen postea heste morbum facit Quomodo 3c per quae remedia tollet hune latentem characterem Μedieus p Non magis impedire poterit sorte, ne in nervum erumpat, quam ne dentes aut barba suo tempore prodeam, quorum rudimenta dudum jam exstiterant, & tamen

94쪽

determinato tantum vitae tempore emergunt . Ηine vIdetur impossibile esse Μedico , ut characterem illum morbosum , a parentibus in progeniem deci vatum , auserat ; Sc hoc sensu insanabilis dicitur epilepsia hae.

reditaria.

Verum, uti ad primum numerum g. ro73. dictum suit, quandoque ex avo in nepotem transit morbus, incolumi filio; qui tamen eundem charaeisterem morbosum tradit suae progeniet. Hi ne debuit fuisse eausa in filio . quae impeὸ ivit, ne latens illud morbi semen in actum deduceretur. Firmum eorporis robur, frugalis & laboribus quotidianis exercitata vita, atque alia sorte plura, hoc efficere potuerunt, ut ad latentem illam causam proe .gumenam non accesserint causae occasionales, quae cum priori unitae causam

proximam & completam epilepsiae facerent, sicque paroxysmum producerent. De hac re pluribus dicetur ad g. rogo. QUAE i Dior ATHiCA &c. Exquisita epilepsia dum fit, habet eausam pra sentem intra cranium, in ipso encephalo,& quidem in illa ejus parte , . ubi est origo actionis sensuum & motuum arbitrariorum: quando nunc haec causa non excitatur ab alia causa occasionali in alio quodam loco eo poris haerente , vocatur a Μedicis Epilepsia id iopathica ; in qua causa praedisponens & occasionalis haerent in ipso encephalo. Υune nullum in diiscium est saepe futuri paroxysmi: verum quidem est, rarius hoc contingere; tamen quandoque talis epilepsia observatur, in qua homines, qui antea ap. pare hant sanissimi, ictu oculi citius concidunt. Hanc autem epilepsae speciem dii ieillime curabilem esse, omnes agno. verunt Μ edici. Praeeipua enim curandi hujus morbi spes in eo versatur uti postea pluribus dicetur , ut detegatur causa illa excitans, quae in hominE Epileptieo paroxysmam renovari facit. Uerum illae causae in ence phalo latentes adeo obscurae sunt, ut vix detegantur nisi per suos effectus; sub sensus enim non cadunt. Unde Hippocrates it J de prognosi hujus mor. bi agens difficillime curabiles pronunciavit epilepticos, quιbus factus fueris moistis nullam fi sextionem praebens προ εα ex qua corporis parte iuιιitim sumat. Similia & habet Celsus u dicens: Iis eodem morbo s smul solum corpus Us itur, neque ante in partibus aliquis venientis mau sensus es, sed bomo ex immo iso eoueidit , cuiuscumque is aetatis es, vix sanescit. Periculum adhuc auget, quod illi, qui morbum ingruentem praesentiunt, caveant sibi, ne tempore paroxysmi quid sinittri ios contingat, dum monent adstantes, ut sibi opem ferant: illi vero , quibus inopinato morbus irruit, miserrime saepe caput & artus ad pavimentum aliave corpora dura

allidant, in ignem decidant &e.; quod & Aurelianus v notavit. QUAE sv ΜνATH te A &e. Ex illis, quae dicta sunt ad V. ro73. , ubi de causis epilepsiae agebatur, δc inerimis ex numero quarto, quinto, δέ sexto, istius paragrat i, constitit, irritationem validam nervorum in dis

95쪽

sitis etiam regionibus eorporis posse hune morbum produeere, licet nullum signum docuerit, ullam noxam in eneephalo adesse, Sc vicissim, ablatis illis causis irritantibus, aboleri morbum. Conllitit etiam ibidem , interceptis nonnullis, quae olim excetni solebant, hunc morbum produci. Epilepsia jam a simili causa orta medicis vocatur symplithica, vel Sc deuteropathica, quia in tali casu en cephalon non assicitur primario, sed , alia corporis parte prius affecti, in contunsum quasi trahitur. Videntur hinc omnes homines obnoxii esse huic moibo, modo quibusdam eorporis partibus valida irrita. menta applicentur. Sium aquaticum , sive cicuta aquatica Ges stri, dum in robusti hominis veniriculo haeret, pessimam epile pliam producere potest, uti δc plura alia venena. Tendo ni dus, post gangraenam separatam, prehensus sorcipe ab imprudenti ehirurgo, uno momento secit tetanum univer salem l vide g. i 64. I. Ualidissimae tales causae in omnibus hominibus hune morbum producere potant; verum Sc leviores lassiciunt in illis, quibus totum systema nervosum & ipsum sensorium commune magis irritabile est. .Si evidemus, acidum in primis viis haerens toties insantibus epilepsiam sacere; m adultus 3: robustus homo ab eadem causa tantum levia abdominis to mina percipit. Dum dens jam jam emersurus tendit Si irritat singivas, Dequentissime infames epilepsia corripiuntur; cum in adulto acutissimi odon. talgiae dolores per integros dies tolerentur absque hoc malo sequente. De mira illa potestate, qua sordes, circa ventriculum haerentes, turbare possunt en cephali actiones, antea ad g. oi. dictum fuit, ubi de Delirio FebrΠι agebatur; dc multiplices observationes practicae docere videntur, plures Iorte in corpore nervos simile imperium in sensorium eommune habere, uti Leito

colligi potest ex illis, quae ad g. io s. dicta fuerunt. Ita videmus.

plurimos epilepticos, antequam concidant, habere miras convulsiones

musculorum iaciei, oris &c.; alii in lingua miros sapores percipiunt; quibusdam collum intorquetur , humeri concutiuntur , manus distorquentur &c.; δι saepe subita ac sorti Dictione harum partium paro xylmus epilepticus, jamjam ingruens, avertitur. In tali ea tu videtur prima illa irritatio, paro xysmum productura, in his partibus haerere Interim tamen notandum est, posse partem quandam corporis prius affetin epilepsia idiopathi ea, licet eaula non haereat in illa parte, sed in encephalo. sic saepe contingit, instante a poplexia titubare linguam, loquelam dein aboleri, labia in uno latere oblique sursum trahi; tuncque mox sequitur morbus totius sensorii communis: hine potest contingere. ut intra erantumidiopathice incipiat sormari morbus, qui se tantum manifestat labefacta timne parvae partis encephali, unde origo nervorum pendet, qui ad illum . loeum corporis pefgunt, . in quo illa mutatio apparet. Non ergo tunc credimus, a poplexiam generari ex illo motu tremulo linguae, distractione labiorum Scc.; sed encephalon jam assici haee sana docent, Si dein inermstens eadem causa delet omnes lanctiones animales. Ita etiam in Epite si a licet oriatur mutatio quaedam in aliqua parte corporis ante paro xysmum, nondum tamen inde certo liquet, hoc loco haerere morbi semirem: potest

enim ob modo dictam rationem epilepsia esse idiopathica, licet videat ue. oriri

96쪽

oriri ex alia quadam Darte eorporis prius assecta ; dum nempe assimo huius tantum index est causae in ipso cerebro haerentis, quae iam ancipit aliuola reddi, ut taroxysmum producat. Dubium tamen illud sol. pastem, pavroxylmus impeditur, vel multum retardatur, tunc novimus, en cephalonidio pathice assectum non esse , sed assici a morbi lamite in hoe loco hae. rente. Et contra li absque ullo effectu topica talis medela tentata fuerit , tunc merito concluditur, id iopathicam esse epilepsiam , cujus causa integra in ente phalo haeret, & quae originem nervorum . ad hane corporis partem tendentium, primo assicit, dum actuosa redditur, dein cito inermicens turbat omnia. Ideo etiam in tali easu non semper signa ἰneipientis paroxylmi in eadem corporis parte observantur , sed in varias; dum e eonistra in tympathica epilepsia ab eodem eorporis loco semper primum morbi initium oritur. Facile autem patet, tuto semper topicam medelam tentari

posse in illa parte, in qua prima paroxysmi incipientis vestigia apparent ruet enim inde levabitur morbus, vel evidentior acquiretur cognitio sedis, ubi morbi causa latet. Simul etiam apparet ratio, quare Epilepsia sympathi ea saepe eum biIis

st: possumus enim in multis partibus corporis, in quibus semitem moris hi latere Oblervatum fuit, viam parare, vesicatoriis, Cauterio, &e. , ut exeat illud nocens; vel & nervum destruere, cujus irritatio totum senso. rium commune turbat parOxysmi tempore; quod cum op timo eventu la pius fa Eium fuisse , patebit postea , quando de cura agetur. Ob hane causam Veteres Μedici similem fecerunt Prognosin nempe epiis lapsam, ubi ex aliis partibus corporis initium capit, faeilius eurari, i domnium maxime, quando a manu hus aut pedibus oritur x ; dissiciliorem .esse curam, si a latere nalcitur; gravius adhue malum esse , si a eapite inci.

pit. Notandum enim est, quod quidam epileptici ante paroxylmum senistiant capitis dolores, sormicationes in cute capillata capitis , vertigines&e. t in his quidem paroxysmus non inei pit absque ullis omnino signis adeoque distinguitur ab epilepsia id iopathica ; led tamen eaula excitans prope encephalum haeret, neque possent semper tuto tentari illa, quae mais nubus mibusque applicata suerunt feliciter, quando ab his partibus morisbus initium capere videbatur.

s. ro 79. 4 Tque etiam liquet, diversissima remedia, diversis-

mam curandi methodum, ad hunc morbum requiri, pro nota varietate causae, materiae peccantis, loci, ad quem

applicatio remedii, per quem eduitio mali fieri deiat.

97쪽

Pertractatis illis, quae ad Diagnosin, causas, effectus, pmgnosin, Epulapsae 1 pectant, sequitur, ut dicatur de curatione hujus morbi. Cum autem ex dictis hactenus constet, adeo varia specie hunc morbum apparer . a tam di versii & numerolis causis produci, facilVatat, non stolis debere erui ex causae morbi cognitione , quae stat cita observatione omisnium, quae in singulis aegris occurrunt, tantum haberi potest. Unde simul patet, quam vana sit jactantia universalis remedii, vel methodi, ad quamis cumque epilepsiam curandam; de qua re postea ad g. io ου s. adhuc dice dum erit. Praecipui autem sontes, unde varia medendi methodus in hoc morbo deducitur, hae paragrapho recensentur. PRO NOTA VARiETATE CAUSAE. In juniori aetate, uti antea dictum fuit, frequentior oeeurrit hic morbus, natus tamen a causis diversi*mis. Si e toties a lacte eoagulato acido in primis viis haerente epileptieus in suutus fit in teneris insantibus: in tali casa remedia, quae illud acre enervant, & hane saburram subito expellunt de corpore, i unt optima antepileptica . Ubi autem tumens, dolens, & inflammata , gingiva irritatur a dent: eruptionem jam tentante. incassum haec darentur, & tunc lanceola Chirur. gi aissecans gingivam unicum est remedium antepilepti eum. Alia iterum reis quiruntur , ubi a eontagio varioloso. ad cutim deponendo, epilepsia oritur; uti postea pluribus dicetur, ubi de hoc morbo agendum erit . ΜATERIAE PECCAMTis. Illa enim saepe noli tantum diversae admodum indolis est, sed Sc in variis partibus corporis haeret. Post validam contusio nem capitis sanguis extra vasatus encephalon premens epilepsam quandoque produxit, uti in Vulnerum capitis historia patuit: trepano applicato, dum

exitus eonciliatur extravasaro sanguini, morbus sanatur. Si autem tophus venereus. cranii osseam substantiam erodens, acrem tabum ploret, licet via

fiat collesiae huic saniel, nondum lanabitur morbus , quia pergit quotidie similis tabus stillare, & eundem poterit denuo renovare assectum ; adeoque

alia cura requiritur. Dum venena assumta , in ventriculo adhuc haerentia, hune morbum producunt, patet evidenter aliam curam requiri , per quam vel expellitur hoc venenum, vel sic enervatur, ut amplius nocere nequeat.

Loci An qu ΕΜ Sce. Si paro xysmus epilepticus ax quadam parte corpo fis semper incipiat, ut dum v. o. ex pede percipitur aura frigida quasi uersus superiora ascendere; & paulo post homo concidat epilepticus, topicum remedium ex lege artis applicatur huic parti, ut exitus paretur materiae hie haerenti, vel destruatur nervus in hoc loco, qui irritatus totum sensorium,

commune turbat. Ita etiam dum ab interceptis nonnullis, quae antea exiseerni solebant vide g. lo73. 3. hic morbus nascitur, optimum remedium . est, ut iterum illa intercepta prodeant ex iisdem locis, per quae ante morisbum exire solebant. Dum manantia in infantibus capitis ulcera exsiccantibus unguentis curantur, sere semper epileptici fiunt; & omnium optime aeeitissime restituuntur ab hoc morbo , si raso capiti applicetur emplastrum lene aromaticum eum pauca copia vesicatorii emplastri mistum; uti v. g.

dam octava pars emplastri vestatorii adm scatur unciae emplastri. melil' i

98쪽

8. 2 7st. rogo. EPILEPSI A. vel smilis, & eaput tali obvolvitur emplastror incipit tune intra paucas h

ras rubescere cutis, & plorare acrem .ichorem, subito cum levamine. Idem verum est, ubi a menti ruis, lochiis, haemorrhoidibus, retentis, epilepsia nascitur; oportet enim tunc, has evacuationes denuo provocare per apta remedia . Neque tam iacile supplentur excretiones lolitae, suppressae, per alias evacuationes, ac quidem vulgo creditur: per venae lectionem instituis tam minuitur quidem copia languinis, dum menstrua vel lochia suppressia sunt . sed manent tamen in farcta vasa uterina, & pessimos morbos faciunt; vix sanandos, nisi per consueta loca exeat illud retentum. Haemori hoida. rios magis juvant bina cochlearia sanguinis per haemorrhoides excreta , quam libra languinis ex vena inelia educta. Dum vera i lchuria adest, tenistaverunt medici purgantia hydragoga, ludorisera valida , ut edueerent illud retectum per alias vias; nec potuerunt tamen evitare su nestum morbi evenistum, nisi libera secretio & excretio urinae restituerentur.

S. ioso. Ausa enim prima & secunda, in mala consormati ne solidorum consistens ro 7 1'. N. I. 2. , ViX ut iam suscipit radicalem medelam; paroxysmorum autem renovantes causas, utpote renatas assidue, tollere tuto potest Medicus: unde hae, quae infinitae, nec nisi observando cognoscendae, indagari debent sedulo, dein pro sua natura curari. Antea pluribus dictum suit, quod Epilepsiae causa duplex sit, una pr

egumena sive praedisponens; alia excitans, quae accedens facit morbi cauissam proximam, adeoque morbum ipsum producit. Verum illae causae exiscitantes sive occasionales non faciunt morbum , nisi in illis hominibus, in 'quibus illa eausa praedisponens adest. Adeoque duplex curatio hujus morbi una radicatis, quae illam causam proegumenam, latentissimam saepe, delere valet: altera, quae, manente causa proegumena, tollit, vel cavet, causas procata hicas, sive occasionales. Sponte autem patet, integerrimam illam curam esse, quae causam praedisponentem tollit; adeoque nane semo per praeserendam fisse, modo obtineri possit. Sic v. g. in recens natis &iunioribus encephamn mollius, nervosum systema totum quam facillime. irritandum , videtur facere causam proegumenam, quae a levissimis eausis oceasionalibus aecedentibus in actum deducitur; & sic paroxysmi epileptiis ci adeo frequenter in junioribus occurrunt. Verum , procedente sensim aetate, nimia illa encephali mollities emendatur; roborato sensim corpore, minuitur illa facilis irritabilitas totius generis nervosi . . & postea per totam vitam manent liberi ab hoe morbo, quem primis infantiae annis saepius fuerant perpessi. Ideo sapientes Veteres Μediei tantam spem colloc verunt in illa mutatione corporis , quae per aetatem obtinetur ; ita ut

99쪽

1ε EPI LEPSI A. f. rogo. Aegineta voluerit , in insantibus, epilepsia eorreptIs , nihil omnino

tentandum esse: nam aetate ad bitiosiorem sicciorem statum transeunte , Ο

mictu moderatiore nubibato, sua sponte plerumque morbus finitur. Docet simul hoc exemplum, non abjiciendam esse omnem spem tollendae vel emendanis dae causae proegumenae in epilepti eis . Verum dum ex labe haereditaria originem duxit haec causa proegumena, & latens per plures annos virili saepe aetate, firmo jam corpore, morbum producit, sacile patet, parum spei superesse, ut latentissimus ille eharacter morbosus, in ipsis vitae primordiis a parentibus traditus , deleri possit. Idem verum est, si a terrore matris nondum nato insanti moris holam illud vestigium impressum fuerit, quod vix unquam deletur postea. Hue & referri poterit mala eranti configuratio, dum partus tempore magnum caput insantis validis matris nixibus per angustiorem pelvim transi primitur , aut rudi oris obstetricis manubiis eranti figura mutatur e nisi

enim statim post partum emendari possit illud vitium, in curabilia hostea mala supersunt. Μemini, me in nolommiis, ubi incurabiles epileptici, &fatui, servabantur, vidisse plures , in quibus vitiosa eranti figura mani. seste observabatur . Praeterea constitit ex illis, quae ad ior 3. 3. dicta

suerunt, a solo terrore natum hune morbum tota vita perennasse incurabilem, licet plurimis , Sc quidem emeacissimis , remediis tentata fuerit

euratio. A solo hoc animi asse tu nata fuerat haec causa proegumena, non delebilis tota vita.

Videndum jam, quid ab arte exspectari possit in tollendis eausis talibus

adeo latentibus, ut ne exercitatissimus quidem Μedieus auderet dicere, quid mutatum sit in homine, antea sanissimo, nunc epileptico. Quantum potui intelligere ex iis, quae optimi Medici observaverunt contigisse in hoc mo bo, vel tentaverunt ad eundem curandum, sere sola spes in illo conlistebat, ut nagna mutatio induceretur corpori . Non determinaverunt, quid mutandum esset in epileptico, ut fieret sanitas, sed tantum praesentem eo poris conditionem conabantur mutare in aliam: malebant enim periclitando per incerta agere, quam miseros illos suo relinquere fato. Neque credi debet, talia tentata fuisse caeco impetu, sed optima cum ratione, dum ars naturae, hunc morbum curantis, ductum sequebatur. Observaverat Hippocrates saJ, circa pubertatis tempus, quando miro adeo modo totum cor. pus mutatur, epilepsiam quandoque cessare . Ideo commendavit mutati

nem regionum & vivendi generis b ad hunc morbum tollendum. Sed idem illud confirmatum suit recentiorum observatis. Novi epilepticos, qui in Indiam orientalem transmigraverant, immunes fuisse ab hoc morbo p ste a , quamdiu ibi vixerunt i in patriam reduces, & subito abligurientes illa cui solei saepe hoc hominum genus quae magno labore, nec minori periculo, sibi comparaverant, recidivam passi suerunt quidam; alii manis. serunt ab hoe morbo liberi. Cum autem magnas illas regionum Sc victas

muta.

et Lib. m. Cap. et t. pag. 19. versia.

100쪽

mutationes non semper ab aegris impetrare possent medici , de aliis etiam corporis muta ionibus cogitaverunt, eadem spe steti. Constitit enim ex historia medica, morbos alios ingruentes, & corpus valide mutantes, sanasse epilepsiam. Ita testatur uno aras Icl : Quare ma LGεν res magna morbo vim capiuntuν et si auιem capiamur, O quar ana Iupervenias, liberauturi In Commentariis ad hune locum Galatius demonstrat, per magnum morbum hie debere intelligi Epilepsiam , quod & eonfirmatur alio textu μπων .ris d , ubi eadem habentur , sed loco -ε- ωη legitur . Recentiorum observata confirmaverunt illa, quae 'rappocrates scripseras . Epilepsia, 'avis hebdomada novo paro xylmo recrude uens, post varia re inedia incassum tentata, sanabatur febre quartana , & sanus vixit postea homo, licet cortice peruviano haee labris suisset debellata se . Puer decem annorum, jam a tribus annis epileptieus, paroxylmo inter)iu pluribus viaeibus recurrente, frustra adhibitis multis remediis, corripitur febre epide,

mica, plurimis molestis symptomatibus stipata; feliciter uiperat hunc moris tam , di postea ab Epilapsia immunis manet lfl. . His & similibus pluribus exemplis incitati Μedici, tentaverunt delere

caulam illam proegumenam epilepsiae, turbando corpui validissimis remediis ν non temper hae lin, ut materia morbosa expellere ur per sortissima pumantia, emeti cru &c., sed ut turbis tam is in corpore excitatis mutaretur forte praesens conditio latens, quae hunc morbum fovebat . Sis Trallianus sal, ubi morbus vetustus & contumax erat, ad veratrum album confugiebat. Similia in eodem easu laudat Aegineta by. Recenti gas medici mereurialibus & antimoniatis remediis usi fuerunt ob eandem caulam; uti passim apud Observationum Μedicarum Collectores habetur. Summa enim capi in similium eurationum hic notasse sufficiet; nimis enim operosunt, nec adeo utile, sciret, describere singula. Facile autem pater. hic magna prudentia opus esse , dum Herculea talia tentantur remedia quae,. ab Agyrtis temere adhibita in debilioribus hominibus, toties morabum morte fini Uerunt.

Alii mitioribus quidem remediis usi sunt, ut similem effectum obtinerent. sed talibus, quae per totum corpus mirabili vi penetrant vix mutata. In Asia mole hi audacem dosin dant, & hoc imitatus ibit HUmamitis is . D di pulchro cum successit, repet; tis etiam vicibus, octenni puellae decen molchi Manaia Se per plures dies saliva, urina. sudor, moschum redolebant;. ita ut nimia nafrantia non assuetis molesta redderetur haec aegrot Ia. In metallis, laboriosa arte resolutis ad intima usque, tale remedium quaes verum Chemic , quod non ageret evacuando, sed immutando tantum. . Hoc volebat μει-ι- κὶ, dum dicebat : Podagrae, caduri ,. maniae ω

SEARCH

MENU NAVIGATION