장음표시 사용
131쪽
dem motibus e posita, taborantis corporis quies, secunda omnia retiqua, ex quibus calorem febrilem comitantia magis mite sat, se non exasperentur, inter quae unum si V masti defendere Per quae autemsitim prohibentiadiecit clausum os habere acere, auramgfrigidam cum potu introducere; qua sane sententia in
cludit duo potissima, quibus sitis in fibribus de quibus loqui
muto sit boritur: humiditatis nimirum inopiam,de seruidum in-Iorem, Inopia enim humiditatis quodammodo resarcitur otia tibiis oris instrumentis; nam plus humectat id, quod ex natura ad os defluit,quo instrumenta magis quiescunt. Exurens vero calor, ex frigido aere inspirato,& potibus mitescit, & attemperatur: & ob id summam mitigationem huis accidentis,his duo bus capitibus, sitam esse censeo,quorum aliud nimirum quies,& otium vocalium instrumentorum sitim interdicit,& remoratur; Aliud vero eamdem extinguit frigidis aquae apoxematum potibus; Quorum apoxematum piter aquam stigidam ad satietatem deuorantur aliqua in forma solidiori, Aliqua liquidiori . In forma liquidiori . t
Aquarum cordial. om. lib. s. Aquae scorsonar. ii; . Margarit. praepar. drach. I. Foliorum aur.num. a. inphyaladi utatur.
De floribus boragin. Et Buglossar. an. i. .. Conseruae de agredin.citr. 5- . Dyamargarit. stigidi. g. j. M. de cap.parum,& saepe . Sed hie problema occurrit curiosum, illud quidem, & non mis A... prorsus inutiles, num aqua magis leniat sitim quam faciat vi-
moris vina num Oligo ronaquosum.
132쪽
Hypocrates iiii lib. de salubri dicta 3 o. ait, quisitiunt, debent Uinere I Iasistoribus evinum bibere aquosum, o frigidissi
inum. Quem locum cum exponeret Galenus. docet, melius esse i , sint praeceptum de vino ad extinguendam sitim, quam praec plum de aqua, quia in vino aquolo; non sollim adest stigiditas, vilium iditas , quae valent sitim extinguere: vcrum etiam adest vis penetrandi a vino tributa ; propter quam dum magis vinum oligo ron aqua penetret &humcelet cosequentei sitim citius finieto Quod etiam docuerat Alexander Aphrodiseus, Visa qui 3.se,st. problem. quaeren , num vinum oligophoron refrigeret magis quam aqua, Assirinaliud respondet, An quia in vino
oligophoro adest vestigium caloris,ob quod praesens fit omnibus partibus . t Praesenti dissicultati occurrentes dicimus, quod vel sitis fit Misse H
cxiccatis venulis, quae in ore ventriculi solummodo continena ς' tur, vel exiccatis ventilis totius corporis a caliditate praeter naturam febris. Si primum comodius potu aquae frigidae extinuguitur sitis: si secundu potu vini aquosi; ob ronem supra allata. Noua dissicultas insurgit, num sitis,quae excitatur a bile,potu aquae frigidae extinguatur ι Occasionem dubitandi praebet Hyprocrates 3. de fract. 26. qui stribit, Aquam in biliosis natu- quas igitur in bilem conuertitur, dum bilem auget causam sitis, non videtur remedium accomodatum ad isti. i. ' extinguendum sitim. Ad difficultatem respondetur primo, posse bilem considera- nti tista iri dupliciter, vel ut est alma ventriculo, vel prout vagatur per ventriculum. bilis prout est a rixa ventriculo, dum magis impingitur tunicis ventriculi, potu aquae frigidae magis intendia dupliciter iatur, & sic magis sitim excitat: In secundo sensu vero accepta 'potu aquaestigidae extinguitur . . Secundo dicitur, quod aqua, vel propinatur ad potum, vel '' an magna quantitate ratione medicamenti ; Ad potum exemplo fabri seirari, quo probat Galenus incendi serrum, ratione tisa bile sidAntiparistasis perniciosissima existit,& sitimexcitat,ncdum extinguit: ad satietatem vero, & siti, & stari conseri, ut infra demonstrabimus.
133쪽
lius sit uti pro extinistione eiusdem aqua calida , quam ct igida, ut docuit Avicennas,& Rases, vel salsamentis, ut testatur xander illDico quhd verissimum est, si tamen pituita crassa suetiti eo quia sicut frigida magis congelat, dc in crassat: sic exaduerso calida magis abstergit, & extenuat Quoad salsamenta,dicendum,pituitam salsain, quae facit sitim, vel esse paucam, vel multam: illa potest finiri usu salso mentorum, haec nequaquam; sed potius usus eorum obest. Sed hic Hypocratis locus discutiendus est, qui in AphoiiDmis est, purgati si ab euacuatione no sitiant, non cessent priusquam sitiant. Quasi ab euacuatione semper debeat subsequi sitis; quod falsissimum est: nam datur Φpissimc casus,in quo ve- triςulus bile superabundat, ex qua venae eiusdem ventriculi exiccantur; unde tristis sensatio, &stis oritur,& statim ac sue. rit euacuata bilis,cessat sitire animal; Quare assimandum erit, ab euacuatione extingui, nedum excitari sitim. Huic dissicultati respondetur, quod sitis viget, quotiescum que causa sitis viget, bilis videlicet: & remouetur temota cauia. Si ergo ventriculus affluat cruditatibus,quae iratius abomi nationem, quam desiderium bibendi mouent, exiccatis vena lis ab euacuatione earumdem,tristis sensatio oritur,unde sitis, At vero si siticulosi fuerint aegroti ob asilucrem bilem ι bile eu mala ab euacuatione cessat sitis, nedum augetur svnde sano modo intelligendus est locus Hypocratis. Exterius vero ad sitim extinguendam applicantur olea unguenta refrigerantia,& humectantia, qualia sunt oleum rosa um,& violaceum, nenupharinum,unguentuminstigidam Galent,rosarum,&sandalinum; Vel Micae panis lotae cum aqiros ii, Laetis capi illi. J.j.
Balneum aquae dulcis tamdein ,& sitim, & febrem ex diguere potens est, ut deducitur ex m e locis Galeni, &praese
134쪽
Z ctiones de pel/rdi s ..tim de locis ubi problema proponit . euriose in illud quidem: Vnde est, quod alij balneum extincta siti sitibundi ingressi legrediantuti alij contraὸ Qui habitu sunt sicciori,humectati per balneum non amplius sitiunt , etiam si sitire consueuerint antequam balneum ingredirentur: At qui humidio ι res sunt, desti omni vacantes, ijs humor per sudoreiu absumi
tur; itaque sitis creatur , quippe quae ut diximus ex siccitate oriri solita sit. telum licet siccitas in febribus, ut plurimum a Bauabile
putrescente oriatur, attamen oriri etiam potest ex timore, ex fluore alui, ex moisu viperae, ex aqua ipsa putrida, & alijs. Sed quoniam de curatione stis in communi agere non est praesentis loci, sed tantam de siti, ut symptoma est sebris, cum satisfecerimus intentioni: in gratiam i triositatis reliquum nunc est ut videamus Cur sitim miniis, quam samem tollerare possimus cur me tuentes sitis inuadat Θ ac vehementer illi sitiant, quorum vem item inferiorem fluxus exercetὰ Nec non assiduh sitiant, qui aquam inter cutem laborentis cum aqua sint pleni ρ Item cur T heriaca sitim sedet, cum sin calida ΘPraeterea unde est,qubd commo rsi a vipera sitianticum vipera natura sit frigida ex Aristotele P & tamdem quare, qui se Vario, ac multo ei bo in gurgitaueri ut sitiant' Vnde Celsus ubi expletus est aliquis, facilius concoquit, si quicquid assumpsit potione aquae frigidae includit; tum paulisper inuigilat,deinde bene dormit. Ad primum respondetur, quod sitis res magis anxica vid . tuta cuius indicium quod magis , ac suauius sitientes bibimus, quam esurientes comedimus; An quia calor, quo vivimus humidii in magis, quam siccum desiderat , Tadem quia sitis duarum rerum libido est, potus inquam, do cibi: sames vero unius, cibi tantummodo. Ad secundum respondemus, num quia collecto introrsum calore ardent viscera,humidumque absumitur, ex quo bigidi,
ct humi li appetitio Rux sitis est sequitur. Ad tertivi dicimus, quia humoribus deorsum collapsis,
Respondeturias oblimata supra pro posita.
135쪽
Vnde es, etscomors apera siti.
ex Arin M. I. Lb.aphori cur Theria.
cur sinant , qui se multo, est miri cibo
stomachus resceatur i sitis autem oriri notitiis per siccitatem
Ad quartum quoniam humor, qui in Hydropicis non dio ritur, corrumpitur, & salius ericitur, stomachumque resiccare valet, unde tristis sensatio,&sitis. . Ad quintum dicimus, quod vipera potest considerari secundum diuersas partes; quoad venenum scilicet, & quoad Catanem: si quoad carnem consideretur stigida est,ut docuit Gai nus,cum ait, sic animalium quaecumque sunt natura frigidiora,&c.si quoad venenum,calidissima est. Ad sextiim de Theriaca respondet Alexander, cum ait, ideo Theriaca extingui tim, ruoniam refrigerat. humectati, fedquoniam sua proprietate venenum istudextinguit, a quo si
iis oriebatur. iAd ultimum tamdem', cur aliqui sitiant ab accepto vario ,& multo cibo ξ Causa huius est ut plurimum,quoniam ubi stomachus laborat, & aestuat in digeredo cibo, calor nativus turtabatur, & a sua temperie decidit; hinc augetur, dc auctus mittit vapores siccos in os ventriculi, qui exugentes humidum alimentale sitim inducunt . . .
ΙNappetenxia multis ex causis generatur.aut quia corpus nocuacuatur,nec ulla fit resolutio: vel quia non fit exuctio oriς ventriculi: vel quia si fiat non percipitur: aut quia omnium omrationum instruinctum nemph calor liditur: Velquia humor melancholicus Rum dicut Arabes mitti a liene per venam in os ventriculi ad excitandum famem no mittitur: vel quia peccatur in cibis, quantitate, substantia, qualitate,tempore, ordine preparatione, aut condimento. Otium quoque inter causas reponitur, quibus Inappctentia generaturi unde cum socrates ambulabat dicere solitus erat, ea exercitatione sibi obusonare famem, quasi motus appetitum faciat, & otium Ina' petentiam. Avicennas item se gus externum Inappetentiam causar docet, ubi secum ipso pugnatinam I 3. 3.tract. I cap.7. test
136쪽
tur, frigidus externum appetentiam excitare, & probat exem-Plo populorum septenti ionalium, qui famelici esse solet; quod etiam lcriptum legituri in Hypocrate. Et ratio dictat, siquidem Libro is aeresstg ore externo,calor naturalis intenditur, &cosequenter com μῆ-uarto pus magis euacuatur, & appetit, ut itide animalia hieme in lius habere comperiantur ι iuxta dictum ei*sdem Hypocratis. Lib. hor. IVentres hieme est verὸ narra calidissimi sunt,somni longilli, mi quare per ea tempora alimenta copiosiora sunt exhibenda. Vt ergo Auicenam a tam cui denti contradictione vindice- concilia inmus,concludendum est Domini,non quodlibet frigus inappetentiam sacer nec quolibet modo, & in quolibet subiecto: sed illud quod, praeter constipationem , inducit etiam facultatis mortificationem,co magis si de repente, &cumulatim in compore debili egerit; quod significare voluit Galenus in expositione praecit. aphor.cum ait, Contingit autem ijs qui aere fiamri perluuntur Adebile corpus habuerint refrigerari, at offendi: si robustuari, primum quidem innatum calorem ad interior refugere, sese colligere, postea ad exteriora remeantem mulis υρνam prius erat Hri uernorem. Praeter dictas causas multae aliae r enseri possent,prsseritin quae ad cibos spectant: verum quoniam protestati sumus, nos hic acturos de symptomatibus febrium,quatenus scilicet symptomata sunt, &non aliter; nec alio modo, eorum curatione 3 sias. praemissa, Problematibus satisfaciemus. I . Inappetentiam in febribus fieri,ore ventriculi repleto, conspurcato humiditatibus excrementiti jἰ vaporosis scilicet, vel humoralibus iam determinavimus exhiberi ergo medica- pigeπmtum . menta debent,quc dictas humiditates abstergant:quorum ali. qua deuoranda sunt: aliqua soris immittenda. Devorantur ad Vomitorium
In libr. r. Aquae s. decoct.sufficiens. Facta colatura agarici boni g. s. Oximelitis. Vnc. i.
lebrato vomitu corroboradus est ventricussus ieiuno si macho
137쪽
inacho synde Absyntio, de menta, Conserua de coise. thii, iri acitoniorum aromatica, Conserua florum roris marini, Electuario Dyapipir uis, Elin. de Cinnamo, Dyagalanga, aut Diamoscho,aut gingi re condito,Ammaticolrolato,aut inambra. Vel Comarum absintij. m. j. Infundantur in lib.sex vini maturi ;& stomatici per horas et . de quo cap. mane ieiuno ventriculo iij. quae omnia securius administrantur si febricitans febri re desierit,& a febre inan
tentia grauatur, ut non semel aut bis: sed laphoccurrit. Conserunt etiam partim abstergendo,partim etiam a proprietate famem excitando obsonia consecta in aceto, ut Ora Notius eis phacium, siue agresta, feniculi, & cappares. Et hic aduertant acri parti. Medici, qui principum curam habent, ne liberalius, quam d iceat, capparibus eos vesci permittant; sunt enim cappares medicina cibalis , & in humores eruginosos facili negotio ve
Extrinsecus. R. Comarum absinth,& mentae an. m. j. ur rentur in vino aromatico,&riatur. Vcl. F. Olei masticini. De absyntio. Et despica. an. c. s. Vnauent.stomatici Galent. I. ij. m. vel R. Pulpae citoniorum saccaro undit. ij. trituretur,& in v se fictili infundatur jn vino armatico . exponito deinde misi ram lento igni, quousque incorporetur de adde . Pulu corallorum rubrorum. Ambrae albar.
Quod si malueris sacculum ad corroborandumventriculum
138쪽
F. Vtriusque mentae. Absint. p. j
Squinant. drach j. Muta. g. S, Puluetizanda puluerietentur, & f. sacculus. Unimentum ad
eumdem usum hoc modo paratur. F. Succi mentae. Absynt.. Et cytonior. m. i, , di, i olei mastic. t . Et de menta. an. 3-j. Vini maluat. drach. s.
Pael ad coniumptionem; vini deinde adde. Squinantii.
Cariophis Calami anmat. m. drach. i, Musc.dcambrae. an, P 3 Cum cera. f. Linimentum.' Habetis causis. de curationem Inappetentiar; circa quarum considerationem sequentia occurrunt Problemata. Primum quod occurrit est, cur lac Inappetentiam procreare habeatὸ unde Hypocrates si tertia pars aquae admisceatur lacti, tunc non est nocivum. Respondetur, quia lac coagulatur in ventriculo, corrumpitur ; inde sttidus anticlitus,& ob eandem causam Inappetentia oritur. Sccundum, qui fiat quod plerique cibos concoctu faciles non concoquat, ut ficedulas,quas si comederint in inappetentiam incidunt, concoctu vero dissiciles valenter concoquant, yt caruem bubalinam, vaccinam ouadura, portulacam, & λmilia.
139쪽
milia. Ex Auctoribus alij ad consuetudineni A reserunt,aII
ad habitum naturalem, ingenio humano inexplicabilem; Sed veritas facti est,quod qui calore abundant naturali, cibos con-
coetu faciles concoquunt,& iterunt per ulteriorem cCetionem adurunt, corrumpuntur, eo quia agens sproportionatum est
pasta: At vero concoctu dissiciles concoquunt, &praeterea non vitiant, eo quia calor vegetus correspondet passo. , d. Tertium unde est, quod aliqui prius quam cibos edant, non tur, c*ei appetant, quamprimum autem edere incipiunt, statim appe-
.iaca bs duerso alij priusquam edant appetunt, ubi veAtati quas m edere incipiunt statim appetitus sedatur. mu βμ et η- primum respondet Avicennas dupliciter, primd quia .m, im ορι. per cibos noulter ingestos abstergitur materia illa,quae in tun n.
r-. cis ventriculi continebatur, causa in appetentiae; & sic appetiatus insurgit. Secundo,quia ab ingesto cibo attritistrix facultas ventriculi, quae sere sopita iacebat, excitatur ad operam. Comtra autem contingit, appetitus, qui prius aderat destruatur , . vel quia ex cibo ingesto vapores eleuantur,qui os ventriculi in ficientes, consequenter appetitum destruiit: vel fit,ut cibi praecipitati infundum ventricus 4rς sertim raphanus humores t tros ibi existentes sursum a tolli faciant, ubi percutientes os ventriculi appetitum prosternunt, quamquam etiam potest id ipsum euenite, propter qualitates ipsorum ciborum, ut si cibi crassi, pingues,dulces, vel naturae aduersi sumantur. Ichis Sed ex Ploblemate Problema elicitur, cur radice per cibum Muinalys c. ingesta, alij sede eructant, alij non Quoium ventriculus non i -41 redundat vitiosis excrementis,ijs ructus purior est,&non male olet: Quibus vero prauis cxcrcmentis vctriculus infarctus est, ruetus male olet Atqui radices calidae cum sint attenuant, iscidunt, & vaporum eructationem pariunt; Nec audiendi sunt illi, qui corruptam in hoc casu supponunt radicis substantiam, argumento, quod etiam soris maicida male olci, quod si id est set, omncs qui eam edissent sede eructarent. Dulcia ερ η Cur pinguia, & dulcia in appetentiam procreare saepissimhXκtu q* re in soleant Θ Vnde Celsias Dulcia omnia duabus de causis inutilia, in ah ' quia propter dulcedinem plus assimitur, se quo modo
140쪽
δε parum aegre concoqaitur: An quia cum de aere multum pataticipant, in basi ventriculi descendere non valent, ubi coetio celebratur; sed sursuin seruntur. Qua de causa mulieres, quae utero gerunt, in appetentia sere Cur mulie- semper tenentur; quod si appetant, absurda illa quidem sunt e Num quia ad ventriculum regurgitat sanguinis mensti viva-smWν madipor ab ulcro, di iuxta varicta tem humoris peccantis varia, itilaque praua appctunt mulicrcs, ut carbones, si vapor fuerit m lancholicus, de genus ouinc fictile:quod sit exhalaverit ex pituita acida vapor, sapores acidos concupiscet.
-SVnde est, quod praecipiant Medici, existente appetitu come-
dendi, esse comedenduὸ Respondet Avice unas, quod tolerare famem est stomachum malis humoribus re plcre, quos ad sel co cibi attrahit calor; hinc scytae prudentissimi teste Erasistra- ....is. T. to cum volcbant ieiunare, ne a prauis humoribus stimularentur, consueuisse sata js arctissime stringere stomachum, di intestin i, adeo ut cauitates nullae relinquutuntur Imm d ij a Cura cibis immediate studere ossiciat,& prs sertim in appe- tibi, T.
tentiam procrct Θ Vnde cisus Vbi expletus a taliquis, neque stutam uaο-AEIIxti neque labori, neque lectioni se debet eommittere; non enim haec tam facili inani corpori, quam repleto nocent, An quia studium distrahit calorem naturalem a ventriculo , inde cibi non concoquuntur, dc cruditas oritur , Ilias omnium malorum. &praesertim in appctentiar. Vnde c si tam dei fi quod varietas cibi in appetentiam pariat ρ νώδ Respondemus quia obvarietate in , de eo plus assumitur, quam concoquere calor valeat; Inde Cessuri, 'ponendi vari, cibi ry . demum sunt, ubi factidio υrgetur, neque vires satis sussciant, pariae. ut paululam ex singulis degre do famem vitet: At neque vis,
neque cupiditas deea nu varieιate sollicitandus homoey, neptu assumat,quam concoquar: Neque verum cst, quod dicitur aόν copia e facilius concoqui cibos varios , eduntur enim facilius. Et ista inter alias causas meo iudicio potissima est, ut ii mines in sesto paschatis non multos post dies cibum abhor' a tali rmen.
reant,&in morbos incidant. l Hruosa cur
Vltimum Problema sit, cur mulier menstruosa cibos fasti-- M diat.