장음표시 사용
181쪽
est ad parandam sapientiam. Est enim Philosephia quidem exercitatio. Sapientia vero scientia rerum diuinarum & humanarum, & causarum ipsarum . Eii enim sapientia domina Philosephiae , sicut illa eius quae prius auditur disciplinae. Si enim Philosophia profitetur eontinentiam & linguae & ventris & eorum quae
sunt sub ventrem,& est propter se eligenda. multo videbitur venerabilior &pretantior, si exerceatur propter Dei honorem & cognitionem. Eorum auic mquae dicta fiant per l,sc praebebit scriptura testimonium. Sarra. erat olim sterilis. Abralis autem uxor, cum non pareret, Sarra, ancillam suam nomine Agar Aegyptiam permittit Abrahq ad liberorum susceptioncm. sapietia ergo quq cum fideli cohabitat, fidelis autem &iustus reputatus est Abraham,erat aahuc sterilis dc sine liberis in illa generatione,ut quae nihil adhuc Abrahae quod esset ex virtute peperisset meritis autem volebat,ut qui proficiendi adbuc tempus haberet, cum mundi seu seculi disciplina,per Aegyptum autem allegorice significatur mundus, prius congredcretur,postea autem ad eam quoque accedens diuina prouidentia gigneret Isaac.Interpretatur autem Philo Agar quidem incolatum, hic enim dictu est.Ne multum sis apud alienam. Sarram autem meum principatum. I icet ergo ei qui distiplinis prius est institutus, venire ad sapientiam qui vel maxime principatum obtinet,ὶ qua augetur genus Istaeliticum Ex quibus ostendituiTapientia elle docendi potestate praeditant,ad quam peruenit Abraham, ex contemplatione coelestium transiens ad eam quae ex Deo est sdem &iustitiam. Per Isaac autem id
quod per se didicit indicatur. areetia Christi typus inuenitur. Is fuit vir vestis uxoris,nempe Rebeccae, quam transserunt tolerantiam.Dicitur autem Iacob congredi cum pluribus, ut qui exponatur exercitator. sunt autem exercitationes perplura &diiserentia dogmata. nde hic etiam nominatur Israel, qui re vera est vi perspiciendi praeditus, ut qui sit multarum rerum peritus & ad exercendum acco-mogatus. Fuerit etiam aliquid aliud quod signiticatur per tres illos priores patres,nempe esse firmum ac validum cognitionis signaculum, quod constat ex natura,& doctrina,& exercitatione. Hasueris autem etiam aliam eorum quae dicta sunt similitudinem,Thamar quae sedit in triuio,& visa est esse meretrix. quam studiosiis Iudas,exponitur autem potens,qui nihil relinquit quod non consideret ac scrutetur,considerauit&ad eam declinauit, seruanseam quam habuit in Dium consessionem.Vnde etiam Abraham,cum Sarra aemularetur Agar quae erat in ma
iori quam ipsa existimatione,ut qui secularis Philos phiae selum id qilodest utile
elegisset. Ecc E, inquit,ancilla in manibus tuis,utere ea ut lubet. Quasi diceret, Secularem quidem amplector doctrinam,& ut iuniorem,& ut conseritam: scientiam autem tuam, ut Persectam Dominam,honoro dccolo. ET AFFLI xl T eam
Sarra quod perinde est ac correxit & admonuit.R ecte itaque dictum est. Noli negligere disciplinam Domini, neque defatigeris cum ab eo argueris. inem enim diligit Dominus castigat , fiasellat autem omnem stium quem recipit. Ac praedictae quidem scripturae in aliis locis examinatae, alia mysteria adesse significant. Hinc ergo dicimus Philos phiam nuda raticine habere inquistionem veritatis &naturae eorum quae fiant.Haec autem est veritas de qua ipse dixit Dominus. Ego sum veritas,& ruinis disciplina quae praecedit ea quae est in Christo quietem,exercere mentem de excitare intelligentiam,generando ingenii acumen aptum ad inquirendum per veram Philosephiam, quam inuentam vel potius acceptam Mystae habent ab ipsa veritate.Multum autem consere promptitudo ad videndum ea quae
oportet per exercitationem .Men iis autem fuerint exercitatio ea quae mente ponsiunt percipi.Triplex autem eorum natura,quae in quantis continuis,& quantis discretis,& iis qui sunt dicenda consideratur. ae cnim ex demonstrationibus conficitur oratio, persectam animae sdem facit eius quod consequitur, ut non putet id quod demonsti atum est aliter se haberemee snit ut iis succumbat quq nobis per fraudem incumini.In his ergo disciplinis a sensilibus expurgatur & excitatur anima, ut possit veritatem perspicereTaucatio enim,& bona quae seruatur eruditio,
182쪽
bonas emicit naturas,& bonae naturae talem sit scipientes disciplinam , sunt adhue Aprioribus meliores, cum ad alia , tum ad gisnendum, quemadmodiim in alii vanimalibus.Vnde etiam dicit. v A v x ad formicam δ piger, & ciscere illa sapie
tior,quae multum & omnis generis nutrimentum recondit tempore messis aduersus minas hyemis, aut. v A D E ad apem,&disce eam esse opificem. Ipsa enim omne pratum depasceris,unum favum generat. Si autem oras in cella penuari sicut docuit Dominus adorare spiritu ; non utiqueio sola domo versabitur oeconomia,
sed etiam in anima,quaenam sint ei tribuenda, & quemadmodum & quantum, &qilaenam sint reponenda,& in ipsam recondenda,& quando ea asserenda,& apud quos.Non enim natura sed disciplina viri boni & honesti fiunt, quemadmodum medici & gubernatores. Omnes itaque communiter videmus vitem & equum, a sed sciet quidem Agricola,vitis ne ad serendum fructum bona sit an mala, re qui
equorum habet cognitionem,ficile discernit ignauum vel celerem. Alios autem eue aliis natura ad virtutem aptiores, ostendunt quidem qusdam studia eorum qui sunt aliis natura aptiores mullam autem ex virtute persectionem assivunt eOrum qui sunt meliori natura, cum etiam qui natura minime apti sunt ad virtute, eamquam par est assecuti disciplinam,vel ad omne genus probitatis & bonestatis peruenerint,ct contra,qui natura apti erant ad virtutem euaserint mali NSilia entia & incuria.Nos rurius natura ad ibcietatem & communicationem aptos iustos que Deus fabricatus est. Vnde nec iustum ex sola impositione oriri dicen- edum est, ex prscepto autem bonum opificii excitari intelligendum est, oim ex disciplina didicerit anima velle bonum eligere. Sed quemadmodum vel sine literis fidelem hoste esse dicimus: ita quae in fide dicuntur posse intelligere eum qui non didiςit confitemur. Que enim bene dicuntur admittere, aliena autem non admittere, non sola fides, sed quae circa disciplinam versatur des efficit. QAod si ignorantia, imperitia simul de inscitia, rerum diuinariun & hum
narum scientiam aeque arseri ac doctrina, at quemadmodum in vita paupertate licet recte vivere, ita etiam licet in abundantia,& facilius simul & celerius cum praecedentibus disciplinis liberalibus posse aliquem virtutem venari constemur,
ruae tamen non est eiusmodi ut sine iis capi n5 possit, sed tunc quoque ab iis qui di oicerunt, ct sensus habent exercitatos. o DivM enim, inquit Salomon, excitat contentio.Vias autem vir custodit disciplina,vi non decipiamur, neque circvue niamur ab iis qui ad auditorum perniciem improbam artem exercuerunt. Disci
plina Vasam inquit,inconsutabilis. Oportet autem arguendi & refellendi genus persequi,ut Sophistat um fallaces repellantur opiniones. Recte profesto ac diuine Anaxarctius scribit in libro de Regno. Multa ac varia doctrina multum quidem iuuat, multum autem laedit eum qui eam possidet.Iuuat quidem eum qui dignus est,igdit autem eum qui quiduis )icit vel in uniuerse populo. Oportet autem scire mensuram temporis .luic est autem finis sapientiae. Quicunque autem canunt pro foribus,etiam siquid doctum ceeinerint, non reputati sapientes opinio snem si unt stultitie.Et Hesiodus.
Musirinn, rede u iam rem q- -ha loquentem. Divinum, vocalem In verbis enim copiosum dicit multa loquetem,acrem autem
ac vehemcntem, vocalem, & diuinum, eum qui est peritus, ct Philosephus,&scivns veritatis. Apparet itaque priores illas liberales Glscorum disciplinas una cum ipsa Philo pilia venire diuinitus ad homines,non principaliter, sed quemadmodum imbres erumpunt in terram bonam,&in simum,&super domos. Simili ter autemserminat & herba & frumen tium,& nascitur etiam scus in monimelis,& si qua est arbor impudentior.Et quae nascuntur,emergunt in figura eorum quevera sunt,quoniam eandem pluvie virtutem sunt ast ecuta, sed non eandem habue pre gratiam quam ea quae in stato pingui nata sunt,ut qui vel arefacta vel evulsa fuerint.Porro autem hic quoque est viilis parabola si mentis, quam Dominus est in-
rpretatus. Vnus enim est agricola terrae quae est in homillibus,qui ex alto semianat i
183쪽
sT ROMA T. LIB. I. Hi nat a constitutione mundi alentia semina,qui unoquoque tempore verbum principale impluit, tempora autem & loca quae susceperunt, genuere diffferentiam. Et alioqui agricola non s olum frumentum,& si eius quoque si in t plures disserentiae,scd etiam alia semina seminat, ordeum, bas, pisa, cicer & semina quae olera in ortis producunt,& flores.Eiusdem est autem agriculturς, & plantandi officili, di operandi quaecunque pertinent ad ipsa plantaria, ortos, ae pomaria, & in summa,ad omnis generis arbores producendas & alendas. Similiter autem non sola ars pascendarum ovium,sed & boum equorumque & canum alendorum & curandarum apum artes omnes,&ut semel dicam,quae in curandis gregibus animalibusque nutriendis versantur,inter se quidem differunt eo quod est magis & mi-i nus.Sed sunt omnes vitae utiles. Philosophiam autem non dico Stoicam, nec Platonicam,aut Epicuream,& Aristotelicam,sed quaecunque ab his sectis recte dicta sunt quq docent iustitiam cupia scientia,lioe totum selectum dico Philosephia:
quaecunque autem ex humanis amputata costitatis adulterarunt,ea nun tiam di
uina dixerim. Iam veris illud quoque consideremus ,qubd si quando recie vivunt qui nesciunt benefacere,accidit enim vi bc nefaciant,nonnulli autem per intelligentiam ad veritatis verbum seruntur tanquam ad scopum. Abraliam autem non ex operibus iustificatus est sed ex fide; nihil uino eis poli vitae sinem proderit, etias nunc recte operentur, nis fidem habeant .Propterea enim Greca voce expositae sunt scripturae,ut nullum unquam ignorantiae pollini praetextum afferre,cum possint quae sunt apud nos audire si tantum voluerint.Aliter dicit aliquis de verita te,aliter voritas seipsim interpretatur.Aliud est veritatis coniectura,& aliud verios,aliud smilitudo,aliud idipsum qiuod est. Et altera quidem accedit diseiplina &exercitatione; altera vero potestate di fide.Est enim donum doctrina pietatis, gratia vero sdes .Facientes enim Dei voliuntatem,voluntatem cognoscimus Aperite
ergo,inquit scriptura, portas iustitiae,ut in eas ingressus confitear Domino. Sed vis quidem ad iustitiam,cum Deus seruet multis modis,est enim bonus,s int multe & variae,& ferentes ad viam Dominicam & portam. Q 3ὁd si viam regiam &ingressum quaeris valida auctoritate munitum,audies. HAEC est porta Domini, tulti intrabunt in eam. Cum emo multae aperi sint portae iniustitia, hec fuit in Christo, in quam beati omnes qui intrarunt,& iter suum direxerunt in sanctitate cognoscendi potestate praedita. Iam Clemens in epistola ad Corinthios, his verbis inquit,exponens dii serentiam eorum qui si in t probati in ecclesa. si T aliquis s-delis,st potens in explicanda erant tione,sit initens in discretione sermonum, sit stupendus in operibus. Ars autem Sophistica,quam sectati sunt Grsci tanquam rem priclaram & magnifaciendam,est potestas phantastica,seu quae vi sione percipitur,verbis salsas opiniones tanquam veras ingenerans .Praebet enim ad persiadendum quidem dicendi artem,ad contendendum vcro, litigandi ac decertandi. Αrtes ergo, si non fuerint cum Philosephia, fuerint cuilibet exitiales. Aperte itaque Plato malam artem appellauit pli isticam,& eum sequens Aristoteles, eam quandam furandi artem pronunciat,ut quae totum sapientiae officium probabili ter auferat,& prosteatur sapientiam in qua non est versata, nec in eam studium posuit.Vt paucis autem dicam.Quemadmodum artis quidem dicendi principiu, est id quod est probabile:olscium veriue,argumentum .d sinis, persuasor ita litigadi ac concertandi artis principium est id quod visum suerit:officium vero, contentio,& snis,uictoria.Eodem enim modo Sophisticς quoque artis principium quidem est id quod apparet,officium ver b duplex, unum quidem ex arte dicedi,quod
cernitur perpetua oratione rem persequens: alterum vero ex Dialectica, interrogans eius vero sinis est obstupefactio α deductio ad admirationem. Et quae rursus in scholis vulgo iactatur Dialectica, ostenditur Philo phi esse exercitatio in eo quod est opinabile,contradicendi facultatis gratia.Merito ergo egregius Apostolus superuacaneas has artes dictionum vilipendens. si Mis non accedit,i qui ad os sermones,docti ina autem aliqua est iussatus,mhil sciens, sed labo-
184쪽
rans circa qu stiones & pugnas verborum,ex quibus si lis,inuidia, maledictum,
suspitiones malae, concertationes hominum mente corruptorum ,& priuatorum veritate.Vides quomodo in cos inuectus sit, Logicam,id est quae in seri none vertatu eorum artem,morbum appellans,propter quam se est erunt & magnifice circunspiciunt quibus cordi est hec ars gari ita& improba,sue sint Graeci , siue etiabarbari Sophist .Pulcherrime ergo dicit Tragicus Euripides in Phoenistis.
Inseama, pharmacis iners temius. Sanus enim dictus es h sermo salutaris,eum ipse sit veritas,&id quod sensi est semper, manet immortale.Quae est autem ab eoqiiodost sanum& diuinum secretio, est impietas & lethalis allectio .Hi fiant lupi rapaces tecti pellibus ouitim, plagiatii&diserti animaliam abigei,qui clam quidem turantur,sed sures esse conuincuntur,qui & dolo.& vi nos conantur superare qui non delectamur superuacaneis,utpote quὁd minus eis in dicendo valeamus. Vir prictus saepe lini infantia,
m ripium, appareant ut grue haut decet. Inquit tragoelia.Tales autem fiant litigiosi isti,siue sectas sectentur,sive artes nescio quas exerceant diale licas. Isti fiunt qui funiculos trahuiit, inquit scriptura,&nihil texunt,inanem laborem plurimi facientes, quem imposturam & astutia uxipse vocavit Apostolus,aptam ad erroris insidias. sv NT enim, inquit, multi inobedientes,vaniloqui, mentem dccipientes.Non omnibus ergo dictum est. vos Esris sal terrae.Sunt enim aliqui etiam ex iis qui verbum audiunt, marinis rilcibus similes,qui cum ab ipso ortu in salso nutriantur, salibus tamen ad eodiendum indigent.Ego itaque vel lubenti si me admitto tragoediam quae dicit. O fili, rectEetiam dici possunt falsae orationes,specie autem verborum verum vicerint. Sed non est hoc persectissimum verum natura dcfactum. Quisquis autem suerit im-gita quidem sapiens, res tamen semper existimo esse verbis praestantiores. Multis eiso placere minime est expetendum .inis enim sit ni illis iucunda nos non exercemus. Hae nos autem scimus,procul sum ab illorum affectione. NE si Nus, inquit Apostolus,inanis gloriet cupidi,nos inuicem prouocantes,inuicem inui)cntes.Sic itaq; veri amator Plato,Veluti a Deo incitatus dicit .Ego,inquit,sum eiu modi ut nulli alii eredam nisi rationi,quae mihi consideranti optima visa suerit. Eos ergo reprehendit qui absque mente & scientia credunt opinionibus, utpote quod non oporteat resim recta& sana ratione,ei credere quae est falsi particeps. A veritate enim aberrasse malum est Vera autem dicere,& ea quae sunt opinari, bonum.Bonis autem inuiti qu: dem priuantur homines, priuantur tamen,vel circumuenti,vel praestigiis decepti, vel coacti & cum non crediderint. Atque qui credidit quidem, fila si 'nte catitur,circula enitur autem qui in cVtrariam periuasionem tradueitur,oblitus quod alia quide tempus,aba vero ratio aufert imprudeli. Cogit autem saepe dolor,&angor,& riirsus contentio,& ira,postquam cascesta suerit opinio.Postremo autem praestigiis decipiuntur, qui veta voluptate sunt inducti,vel timore perterriti.Sunt autem mutationes omnes volutarie.Atque nihil quidem eorum unquam acceperit scientia. Nonnulli autem qui se putam este inseniosos, nee Philoibphiam attingere volunt,nec Dialecticam, sed nec contemptationem discere naturalem,sed solum & nudam fidem requirunt perinde aes cum nullam vitis curam gesserint, velint ab initio statim botros accipere. Dicitur a tem Dominus vitis allegorice,a quocum diligentia,&agri colendi arte, quae stratione ac sermone, fructus est vindemiandus Putare oportet, dere,ligare,& reliqua facere .Falce, ut siettio, & ligone & aliis rusticis instrumentis ad vἰtis curam opus est,ut nobis fructum producat esculentum.Quemadmodum autem in agri cultura,
185쪽
cultura,ita etiam in medicina,ille utiliter didicit qui varias attigit disesplinas, ut
possit -lius colere &curare.Ita hic etiam eum bene de utiliter eruditum existimo,qui omnia refert ad veritatem,adeo ut ex Geometria & Musica & ex Grammatica & i a Philosophia colligens quod est viile,nullis insidiis interceptam seruet fidem. Porro autem Athleta ut prius duium est,contemnitur,qui se no prius instruxit ad certamen. Iam veris Gutiernatorem quoque laudamus qui multarum Terum habet experientiam,qui mores nouit multorum hominii, & medicum qui multa est expertus, qua ratione effingunt etiam empiricum. Qui autem singula refert ad rectam vitam exempla afferens ex Grscis & ex barbaris,is valde peritus veritatis inuestigator,& multi re vera consilit,instar lapidis indicis,is est autem Ly-v dius, editur posse discernere aurum adulterinum a probo, & aptus esse ad separandum is qui ex n bis habet multam rerum experientiam dc cognitionem, Sophisticam quidem a Philosephia, ornatricem autem a gymnastica, & culinariam a
medicina,& dicendi artem a Dialectica,quinetiam alias haereses quae sunt in barbara Philosophia ab ipsa veritate. omodo autem non necesse est ut de iis quae intelligentia percipiuntur tractet philosephando, qui Dei velit potentiam attingere Quomodo autem no est etiam utile diuidere voces qus sunt ancipites, ct quae in testamentis efferuntur aequivoc 'Ex amphiboliae enim Dominus sapienter eludit diabolum in tempore tentationis. Nec ego hic utique video,quonam modo Philosophiae & Dialecticae inuentor, ut quiaam existimant, inducitur deceptus tropo amphiboliq.Si autem Piophetae&Apostoli artes non norant, per quas osteC duntur exercitationes quς stini in Philosephia:at mens Prophetici di docentis spiritus,occulte loquens propterea quM non sint aures omnium intelligentes,artisiciosas doctrinas exigit ad explicationem. Secure enim nouerunt illarum sensiam
Propheta:&spiritus discipuli. Ex fide enim&quam dici non potest facile, da xit
hiritus, sed non tam facile percipere pollunt ii qui non didicerunt. Pra E C EPT A autem,inquit cribe dupliciter,nempe voluntate & cognitione respondendi verba veritatis iis qui tibi proponunt. Qusnam est autem respondendi,vel qui etiam interrogandi scientia'Fuerit autem haec dialectica Quid vero,an non factum quo o que est dicere di facere ex verbo sit seu ratione Si no enim verbo seu ratione agamus,citra rationem fecerimus.Opus autem rationale ex Deo eiscitur.Et nihils- ne ipso factum est,inquit.Verbo,inquam,Deo, seu ratione.An non etiam Dominus omnia fecit verbo seu ratione. erantur autem etiam iumenta acta cogente metu.Num etiam qui vocantur Orthodoxi,bona opera aggreddiuntur, nesciente quae faciunt Propterea ergo Seruator cum panem accepisset, primum locutus cst, egit gratias,deinde cum panem siegillet apposuit,ut comedamus ex rati
ne,& cum scripturas agnouerimus,ui tam instituamus per obedientiam . memadmodum auto qui mala utuntur oratione nihil aliserunt ab iis qui malo facto utuntur Calumnia enim est ministra gladii,& assert dolorem maledictum: ex quibus η est vitae euerso .Haec autem siserint opera improbε orationis. Ita etiam qui bona Utuntur oratione prope accedunt ad eos qui bonis factis utuntur. Recreat itaque animam oratio,& adhortatur ad honestatem. Beatus est autem qui pro dextera Utraque manu utitur.Neque ergo qui bene potest facere, est maleὸiciis incessendus ab eo qui bene potest dicere,neque est vituperandus qui bene potest dicere,abeo qui belle facere potest. Faciat autem uterque id quod ei a natura est insitum. M autem alter factum ostendit,hoc alter loquitur, beneficentiae veluti viam praeparans,& deducens auditores ut bene operentur .Est enim etiam salutaris ora tio,sicut opus salutare.Atque iustitia quidem certe non consistit absque oratione. Quemadmodum autem beneficio affici tollitur,si auferamus benefacere: ita tolli ν tur obedientia& fides, si nec pineptum,nec qui est ipsum explicaturus, simul assumuntur.Nunc autem altero alterius gratia,& verbis de filiis abundamus Ars autem contentiosa&Sophistica est penitus repudianda, quandoquidem ipse Sophistarum dictioncs non selum multorum oculos praestringunt& eos seducunt, red
186쪽
nonnunquam etiam vim afferemes, Cadmea ira reserunt victoriam. Est enim lon a se verit simus ille Psalmus. i v s T v s vivet in sincni quoniam non videbit interitum, quando viderit sapientes morientes. osnam aut cm dicit sapietes, audi ex Iesu lapientia. NON Es T sapientia improbitatis scientia Eam autem dicit quam excogitarunt artes quae indicendo & dii uirendo versantur. Mi AE R E s ergo apud malos sapientiam,& non inuenies. Et si rursus roges quamam ea est. O s iusti, inquit, distillabit tibi sapientiam. Dicitur autem ars Sophistica aequi uoce cum veritate sapietia. Meum autem est probabilo, ut existimo, institutum, verbo quidem ac rationi conuenienter vivere, ea autem quae significantur intelligere: eloquentiam autem nunquam magni facientem,contentum esse si significetur id quod in- , telligitur. Qii' autem nomine significetur id quod volo exponere, nihil mihi curet est. Opem enim ferre ut seruentur ii qui scruari cupiunt, puto esse optimum, non autem dici iunculas tanquam quaedam ornamenta componere. ET si caueris, inquit Pythagoreus in Platonis Politico ,ne sis de nominibus nimium sblicitus, prudentia locupletior apparebis in senectute. Et rursus inuenies in Thestet O.Nominum autem oe verborum facilitas,& non nimis accurata examinatio, ut plurimum non est sis Mida & illiberalis, sed eius potius contrarium. , est autem nonnunquam etiam necessiria.Haec quam fieri potest breuillime scriptura enuntiauir, dicens. NE MvLTu M verseris in verbis. Dictio enim est tanquam vestis in corpore. Res autem sunt carnes&nerui.Non oportet ergo maiorem Vestis quam salu- etis corporis cura gerere. Non ibium cnim frugalis vitae ratio, sed etiam a superuacaneo cultu omatuque aliena oratio, exercenda est ei qui veram vitam elegit, siquidem delitias ut dolosas ct luxuriosas repudiamus, sicut unguentum & pureu-ram veteres Lacedaemonii. Dolosas quidem vestes,&dolosas unctiones rediere putantes di nominantes, quoniam nec honestus est ille cibi apparatus qui plura habet condimenta quam ea quae nutriunt,nec est bellus Urbanus ue orationis usus, qui auditores magis potest delectare quam iuuare. Musas existimare Sirenibus iucundiores admonet Pythagoras, docens non cum voluptate exurcere sapientias, arguens autem deceptricem aliam animi obtestationem. Qui nauigando praetervecius est Sirenas, unus sufficit,& qui Sphingi respondi Vniis alius, atque adeo si vultis, nullus. Non oportet ergo unquam dilatare phylacteria, vanam ambiendo& magni faciendo gloriam. Suisicit autem ei qui cognoscendi est potestate praeditus si ei vel unus inuentus sit auditor. Potest itaque audiri Pindarus scribens Boeotius. NON apud Omnes licet veterem aperire orationem, praeterquam fideli ilimis silentii viis. Stimulus autem pugnae est dominans oratio.Admodum ergo recte nos vehementer admonet beatus Apostolus, ne verbis contendamus propter nihil utile, ad euersionem auditorum, prophanas autem Vocu nouitates vit cmus, ad plurimum enim proficiunt impietatis, oc sermo eorum serpit ut cancer. Haec ergo sapientia mundi stultitia est apud Deum. Et horum sapientum cognoscit Deus cogitationes 'ii ita vanae sunt. N emo ergo glorietur humana praecellens cogitatione. Recte enim scriptum est in Hieremia. N E glorietur lapiens in sapientia tua,&ne glorietur fortis in sortitudine sua,& ne glorietur diues in diuitiis suis. Sed in hoc glorietur qui gloriatur,quia intelligat & cognoscat, quod es o sum Deus faciens misericordiam&iudicium,& iustitiam super terram. FON iAM in his est voluntas mea dicit Dominus. Ne confidamus in nobis ipsis, sed in Deo qui suscitat mortuos, inquit Apostolus. Qua ex tanta morte nos eripuit, ut fides nostra non
sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei. spiritalis enim dii iidicat omnia, ipse autem a nullo diiudicatur. Illa quoque eius audio. Haec autem dico ne quis vos decipiat in probabilitate sermonis, neque sub ingrediatiir qui depredatur. Et rursus. Vi lete ne quis sit qui vos seducat in rPhilosophiam& inanem deceptionem, se- , cundum traditionem hominum, iucundii in elementa mundi, ct non secundum Christum. Philosophiam quidem non omnem sed Epicuream, cuius etiam memi
nit Paulus in Actibus Apostolorum, reprehcndcns,quae tollit prouidentiam, di in
187쪽
A Deorum numerum refert voluptatem,& si qua alia honore affecit elementa,quae eis non constituens causam efficientem,ne visione quidem apprehcdit opiscum. minetiam Stoici,quorum lese quoque meminit,non recte cucunt, Deum, cum . . . sit corpus, vilissimam pervassia materia Traditionem autem humanam, can ras dicit nugas quq versantur in oratione.Quamobrem illa quoqae scribit. iv- Ni o R. E s fugite quaestiones.Sunt enim pueriles Euiusinodi concentiones. Virtus autem non tenetur amore iuuenum,inquit Plato philosephus, & certamen nostrum,ut vult Gorgias Leontinus, duabus opus haiset virtutibus,audacia & sapietia,audacia 'uidem,ut adeat periculum:Sapientia autem,ut discernat aenigma. Verbum enim quemadmodum in Olympia praeconium, vocat quidem eum quin vult, sed coronat eum qui potest esse inuictus, quoniam revera verbum non vult 'tiosum esse eum qui credidit. . AE R i T v,enim inquit,& inuenietis,si dinquisitioncm terminat inuentione, recentibus nugis exterminati inserta autem contemplatione quae nostram fidem confirmat HOC:autem dicone quis vos decipiat in prolaab ilitate sermonis,cait Apostolus,ut qui quae ab eis dicuntur discerneres ilicet didiceritis,&iis quae obiiciuntur occurrere docti sitis. si Cvτ ergo Cota. accepisti Iesum liristum dominum,in eo ambulate radicati & sirperaretiscati in ipso,&confirmati in fide. Est autem perstaso fidei confirmatio. vi DETE nequis sit qui vos abducat ab fide mc Eristum perphilosbphiam &inanem deceptionum, quae tollit prouidentiam secundum traditionem hominiam.Quae est enim secundum traditionem diuinamphilo pilia, constituit& confirmat prouidetiam c quas blata videtur fabula Seruatoris Oeconomia, cum nos secundum elementa huius mundi&non secundum Christum seramur.Qu ae est enim Christo consentanea doctrina,& opificem Deum esse asserit,& deducit prouidentiam usque ad
singularia,& talem elementorum nouit esse naturam, ut in eam cadat ortus & mixtatio,eaque docet a Deo regi ad hoc ut vim assimilantem acdispensant habeant, adeo ut mens principalis,omnem praecedat doctrinam. Elementa autem colunt, Diogenes quidem aerem.Thales vero aquam .Hippasus vero ignem,&qui principia ponunt indiuidua,philosiphie nomen sit scipientes, impii quidam homuncuti li&voluptati dediti. ν RopTEREA Oro,incimit,ut dilectio vestra adhuc magis& magis abundet in agnitione&omni sensit,ad hoc ut vos probetis quae sunt potiora. Nam quado eramus,inquit Apostolus,paruuli,sib clementis huius mundi He s. eramus seruientes Paruulus autem etiam si sit tis es, nihil differt a seruo usque ad praefinitum tempus paxris. Paruuli ergo sunt etiam Philosophi, nisi a Christo virisant.Si enim non futurus si haeres eum filio liberae, at est quidem certe semen braliae quod non ex promissone donum suscepit proprium. Persectorum autem est solidus cibus,qui propter habitum habent sensus exercitatos ad discretionem boni &mali. Quisquis n. est lactis particeps,non est peritus sermonis iustitiae,custraruulus& nondum sciat verbum per quod credidit&operatur, e possit in , ipso redde re rationem. OMN i A autem probate, inquit Apostolus,&quod bonuest tenete.Spiritalibus dicens,qui omnia quae dictitur ex veritate diiudicant, vim ' videantur,an sic veritati cohaereant. Inconsutabilis autem vagatur disciplina , &plags & reprehensones dan t disciplinam si pienti reprehensionesίquae sint cadilectione. COR enim rectum exquirit cognitionem, quonis qui quaerit Deuta cognitionem inuenit cum iustitia .Qui ipsam autem re tu qu sierunt,pacem inuonerunt. ΕΥ cognoscam non sermonem eorum qui inflati sunt, sed Virtutem eos 1 Cori sequi fiant opinione sapientes,& se quidem esse putant,no autem sunt sapientes, impetens haec scribit. NON enim est in sermone regnum Dei. Non inquam in eo quino est vetus,sed otinione probabilis. In virtute autem dixit, seu potentia. Sola.n., est potens veritas.Et rursus. si quis putat se nosse aliquid nondum nouit scutnosse oportet. Nunquam esta .veritas opinio Sed cognitionis quidem opinio in-ssat & fastu replet, charitas autem aedisca quae non inopinione versatur sed verirae.Vnde siquis diligit,is cognitus est,inquit Moniam autem non sela traditio i. a.
188쪽
est publica ei qui sensit sermonis magnificentiam. Occultanda est sapientia quae di Acta est in mysterio,quam docuit Dei situs.Iam enim Esitas quoq; Propheta igne linguam purgatur,ut pol sit dicere visionem,& nec linguam solum, sed etiam aures castas nobis habere conuenit,si conemur fieri veritatis participes. Haec mihi erant impedimento quo minus scriberem,& nunc adhuc Vereor,ut ait, amulo cos iacere margaritas,ne eas conculcent pedibus,& conuersi nos frangant. Est .n.
difficile de vero lumine verὰ puros & perspicuos ostendere sermones suillis & indoctis auditoribus. His enim vix possunt apud vulgus vlla magis audiri ridicula: e. Oieinreti, rursus autem apud ingenioses magis admirabilia & Deum magis inspirantia. Animalis autem homo non suscipit eaquq sunt spiritus Dei .sunt enim ei stultitia.Ω ,
pientes autem ore non praeserunt que in consessu cogitant. Sed quod auditis,inquit Dominus,in aurem,pr dicate super tecta,arcanas traditiones verae cognitionis, quae excelse & excellenter explicantur, iubens suscipere,& sicut in aurem audiuimus,lta etiam tradere quibus oportet, non autem omnibus passim tradere quae eis in parabolis dicta erant, praecipiens.Sed re vera commentariorum monimentorumve descriptio, si int quaecunq; sparsim habent seminata hic & illic veritatem, ut eos galeant qui more gracculom passi m ac .temere Verba serunt. Postqua aute agricolam bonii nacta fuerint,producet unuquodq; ex iis & edet frumentu.Cum una sit itaque veritas,habet. n.innumerabiliaralsum diuerticula: quemadmodum Bacchae quae Penthei inebra diuellerunt ac distuleriit, Philosephiae tam barbarae quam e Graece hqrcies,unaquqq; id quod sertita est,tanqua totam iactat veritatem. Lucis autem, ut opino exortu omnia illuminantur. Vniuersi ergo Graeci ac barbari quicunq; veritate desiderarii alii quidem no paucas, alii vero partem aliqua, si modo ulla, veritatis Verbi habere ostendi possunt. Atq; secula quidem, temporis suturii di praesens,quinet. a prsteritu,instar momenti costituunt. Sed multo est potentior
seculi vetitas ad propria collisenda semina,etia si in terram aliena ceciderint Pe multa .n .inuenimus ex his quae opinione recepta sunt,apud bireses, quae non sunt omnino absiird nec excisam habent naturale cosequentia, ut quae tanqua virum si xmine Christu exciderint, etiam si certu sit & extra cotrouersiam eas esse diu miles genere & totaveritate.Aut enim ut membrum,aut V species, aut vi genus in , unii colligitur.Iam .n .hypate quoq; cu sit Netae contraria,est tame una harmonia, & numeras par differt ab impari,in Arithmetica tamen ambo coueniunt, quemadmodum fgura circulus, ct triangulus,& quadratus, di quemq;aliae figure inter se differunt. Quin etiam in mundo uniuersis paries omnes,etiam si inter se differant, seruant eam qu est cum toto coniunctionem&conuenientiam. Sic ergo & bar bara & Gr ca Philosophia,aeternae Veritatis auuliam quandam particulam, non e Bacchi moliologia sed ex verbi quod semper est Theologia decerpsit .Qui autem diuisa rursus e5posuerit,&perse tum verbuvnu fecerit, scias suturii ut veritate citra periculum cotepletur. Scriptu est itaq; in Ecclesiaste. ET A D i v ci . sapientia super omnes 'ui fuerunt ante me in Hierusalem,& cor meu vidit multa, sapientia .& cognitione,parabolas Ic scientia novir terea .Et hoc quidem est electio spiritus,quonia in multitudine sapieti est multitudo cognitionis. Qui est aute omnis generis sapientia proitus, is proprie fuerit Virtute cognoscendi assecutus. Iam vero scriptu est.Abundantia cognitionis sapientiae, viviticabit eum qui est ex ipsa Et rursus apertius confirmat ea quae dicta sunt hoc dictum s v N τ omnia in co spe eorum qui intelligunt. Omnia aute,sunt Graeca & barbara. Alterutra aute no sunt utiq; omnia.In cospectu autem sunt iis qui sensum volunt accipere. ε Lici τε disciplinh& no argentum & cognitione super aurum probatum. Eligite autem sensum quoq; plus quam aurum purii Melior est.n. iapientia lapidibus pretiosis Quidquid autem est pretiosum,non est pretio cum ea conserenaum.Dicunt aut e Grς-
ei post Orpheum & Linum. & poetas qui apud eos fuerunt antiquis smi,in admi
ratione suisse habitos propter sapientiam primos septe, qui cosnominati fuerunt sapientes, quorum quatuor qui iem fuerunt ex Asia,Thales mesius& Bias Prievastra' vi H
189쪽
A neus,& Pittacus Mitylenaeus,& Cleobulus I indius.Duo aute ex Europa, Solon Atheniensis, Ic ChiloLaced monius.Septimum autem alii quidem dicunt esse Periandrum Corinthiu. Alii verὁ Anacharsim Scylliam.Alii vero Epimenidem Cretensem, quem Graecu Propheta nouit Paulus,cuius etiam meminit in epistola ad Din. r. Titum, sic dicens. Dixi τ quidam ex ipss proprius Prophetas retenses semper aces, malae bestiae,ventres pigri .Et testimonium hoc veru est. Vides quomodo etia in Graecorii prophetis dat ahquid veritatis.Nec erubescit,& ad dificatione,& ad aliquorum quam gerit cura disterens,uti Graecis poematibus. Itaq; ad Corinthios non. n. hic solum) disserens de resurrectione mortuom,tragico iambo usus es h. dicens. Rui D Mi H i prodest si mortui non resurgunt. Manducemiis & biba-B mus cras enim moriemur.Nolite seduci,corrumpunthonos mores colloquia pi aua. Alii autem Acusilaum Argiuum in septem sapientum numerum retulerunt.
Alii autem Pherecydem Syrum. Plato autem pro Periandro ut lapicntia indigno, propterea quod fuerit tyrannus,ponit Mysenem Cheneum .Et quod longe quideinfra Mosis aetatem fuerint Graecorum sapientes, ostendetur paulopo Quod autem modus eius quae sitit apud eos Philosbphiae si ierit Hebraicus & aenigmaticus, iam considerandum est.Breuitatem itaque amplectebantur quae est admonitoria, ct quae utilissima.Iam Plato hunc modum dicit studiose aediligenter fuisse consect it os,communiter quidem omnes Graecos, p raecipue autem Lacedaemonios α et enses qui optimis legibus utebantur.Atque illud quidem Nosce teipsum,abie quidem existimarunt Chilonis.Chamaeleo autem in libro de Diis,Thaletis. Aristoteles autem Pythiae. Potest autem id iubere perseqiii cognitionem. Nam sinelabstantia uniuersorum non polluat nosci partes.Oportet autem ortum mundi diligenter inquirere, per quem poterit quoque disci natura hominis.Chiloni rursus Lacedaemonio tribuunt. Ne quid nimis. Strato autem in opere de inuentis, asscribit hoc dicium Stratodemo Tegeatae.Didymus autem id censet esse Solonis,sicut etiam Cleobuli. lodus optimus.Illud autem, Si,onds noxa nristo est, Cleomenes
quidem in libro de Hesiodo dicit peius suisse dieium ab Homero his verbis ταλ- αὶ niuar isti Aristotel i autem existimant id fuisse Chilonis,Didymuso autem dicit id fitille admonitione Thaletis.Et deinde illud. Omnes homines m li,vel plurimi hominum mali hoc enim dictum duobus modis effertur Sotades Byzanti nux dicit eis Biantis,& illud. Omnia vincit diligens meditatio, volunt esse Periandri.Similiter autem admonitionem quae dicit: Nosee occasionem suisse Pittaci. Solon autem leges tulit Atheniensibus. Pittacus verbMitylenaeis. Tandem autem Pytbagoras Pserecydis familiaris, scipsum primus appellauit Philosephum. Philos phiae itaq; post viros qui prius di ii sunt ties fuere successiones,
quae nomina sumpserunti locis in quibus versatae sunt.Italica quidem, quae deri- uata est a Pythagora. Ionica vero,'usa Thalete.Eleatica autem quae a Xenopha- ne Porro autem Mnesarchi filius,Samius quidem erat,vidicit Hippobolus, ut au h tem dicit Aristoxenus in vita Pythagorae ct Aristarchus & Theopompus, erat Tuscus .ut autem Neanthes, Syrius vel Tyrius, adeo ut ex plurimorum sententia Pythagoras esset genere barbariis. inetiam Thales ut reserunt Leander&Heiadotus,erat Phoenix.Vt autem nonnulli existimarunt,Milesius. Hie seius videtur esse congressus cum Prophetis Aegyptiorum .Eius autem nullus scribitur Praecepto queadmodu nee Pherecydis Syri, cuius fuit discipulus Pythagoras.Sed Pythagorae quidem quae Italica ditia est Philosephia,consenuit in Metaponto oppido italie.Anaximander autem Praxidami filius, lilesius, succedit Thaleti Et Ana ximenes Eurystrati Milesius. Post que Anaxasoras Hegesibuli Clazomenius .Hie ex Ionia scholam traduxit Athenas Et si1ccedit Archelaus, que audiuit Socrates. , Ex his v si pinu Almain lapicida. Graium incantator,ait Timon in Sillis. Propterea quδda Physicis declinarit ad ea que ad mores pertinent. Socratem autem cum audiisse Antisthenes quidem sociam introduxit Cynicam.Plato autem secessit in Academiam. Apud Platonem λιλα
190쪽
Philolbphariis Aristoteles, cum transiisset in I, eum, haeresim creat Pcripateti- Aeam.Et si iccedit Tlieoplirastus,cui Straton cui Lycon. Deinde Critolaus. Deinde Diodorus. Platoni luccedit Speusippus .Ei Lenocrates,cui Polcmon. Polcinonis autem auditores suere ates& antor, in quos desiit vetus Academia. Crantoris autem fuit palliceps Arcesilaus, a quo usque ad Heges etiam media storuit Academia. Deinde Carneades succedit Hegesilao & qui deinceps sicciuutur. Eleatice autem discipline princeps ibit Xcnophanes c oloidionius, quem dicit Timaeus Gisse tempore Hieronis qui in Sicilia oblitavit Dominatum, & Epicharmi Poetae. Apollodorus autem eum cum natus cset quadragesima Olympiade, pur- uenisse usque ad tempora Darii & Curi .Xenophanis ergo suit auditor Parmeni- ades.Eius Zeno .Deinde Leucippus Deinde Democritus Democriti autem auditores, Protagoras Abderit anus & Metrodorus Chius,cuius Diogenes Smyrnaeus cuius Anaxarchus .Eius autem Pyrrhon,cuius Nausiphanes .Eius dicunt nonnulli discipulum Mne Epicurum .Ethec est quidem s uccessio eorum qui sueruntasud Graecos Philosophorum tanquam in epitome Tempora autem eorum qui fuerunt principes & audiores ipsbrum Philosiphiae, sunt dicenda coniequenter, ut in conserendo ostendamus Hebraeorum Philosophiam fuisse generationibus multis antiquiorem .Et de Xenophane quidem dictum est qui suit Eleaticae princeps Philolopitiae Lilaletem autem Eudemus in Historiis astrologicis clicit i r
dixisse defectum Solis qui fuit eoi ore quo inter se manus coseruere Medi & Ly cili, regnate quide Cyaxare patre Astyagis in Media, Alyatte aut e Crixs,in Lydia.
Ei autem congruit Herodotus quoque in primo. Sunt autem ea tempora circa
quinquagesimam Olympiadcm. Pylliagoras autem inuenitur tempol e Polycr tis tyranni circa sexagesimam secundam Olympiadem.Solonis autem aemulator fuisse scribitur Mnes; philus,cum quo versatus est Tlienustocles. I loruit autem Solon quadragesima iuxta Olympiade .Heraclitus enim Baulonis filius persuasit Melanconi tyranno vi deponeret tyrannidem .Hic despexit Regem Darium adhortantem ut veniret ad Persas. Haec sunt quidem tempora eorum qui apud Cretcos fuere antiquillimi sapientum & Philosbphorum. Qund autem eorum plurimi fuerint & genere bartiari,& a barbaris erudi ti,quid opus est dicere Siquidi m o Tuscum nailse Pythaeoram ostensum est. Phryx autem erat Antisthenes,& OG pheus Odrusius vel Thrax.Homerum cnim plurimi ostendunt Aegyptium. Thales autem cum esset Phoenix genere, etiam cum Aesyptiorum prophetis congressus esse dicitur,sicut etiam Pythagoras cum iis ipsis, propter quos etiam fuit cir- cucis us, ut adyta ingrediens, Aegyptiorum myuicam disceret Plillos bphiam , ct cum Chaldaeorum & Magorum versatus est praestantissimis,& eam quae nunc voeatur ecclesam, signiscat id quod apud ipsum est i istas Plato autem non it inficias se ea quae sunt praestantistima in Philolbphia mercatum eliea Barbaris, di s e fatetur venisse in Aegyptum .in Phaedone scribens undiquaque polle iuuari Plii-los phum.Masna quidem est, inquit Graecia O Cebes, ait ille in qua sunt viri somni ex parte noni,multa sunt autem ctiam genera Barbarorum. Sic existimat
Plato ex barbaris quoque este aliquos Plitiosi,pbos. Epicurus autem contra existimat solos Graecos poste philosopliari .Et in onuiuio Plato laudans barbaros ut qui philosephiam insigniter exercuerint, vere dicit. Et in multis aliis,& apud Graecos,& dbarbaros,quorum etia sacra iam multa satia lunt propter eius modi filios .Clarum est autem barbaros eximie sumper honoralle suos legumlatores & praeceptores,eos Deos Upellantes .nonas enim animas, ut dicit Plato supere.xlelii loco relicto,sustinuisse venire in hunc tartarum,& corpore suscepto, malorum omnium quae sunt in generatione fuisse participes existimant, humani seneris curam gerentes,quae & leges tulerunt,& philoibphiam pr dicarunt,quo . maius bonum ad hominum genus nunquam venit,nec veniet. Atque mihi qui dem videntur cum i nsissent magna quae per sapientescoserebantur beneficia, &