장음표시 사용
191쪽
I9Gete. inetiam genus Aegyptium diligentissime illos in Deos retulit, & Clialdaei & Arabes qui dicti sunt Felices,& qnicunque habitarunt Pal sta om,& non minimam Persei generis partem,& alia prςter liccsenera innumerabilia. ,larii mest autem iniicniri semper Platonem magni facere barbaros,ut qui ineminisset se& Pythagoram plurima eaque praestantissima &nobilissima dogmata didicisse apua Baiiatos .Et ideo dixit utiam genera barbarorum, genera Philosbphorum barbarolum hominum cognoscens.dc in Plisero Reirem Aegyptium,& Thoythnobis ostendit sapientiorem,quem quidem nouit esse Mercurium. Qitinetiam inc harmide videtur quosdam scire Tnraces,qui dicuntur animam facere immortalem.Narratur autem Pythagoras quidem sitisse dis ipulus Sonchedis Archiprophetς Aerptii .Plato autem Sechnuphidis Heliopolitani. Eudoxus autem Cnidius Conuphidis qui ipse quoque fuit Aegyptius.In Dialogo aute de anima,rur-stis vidctur Plato agnoscere Prophetiam,introducens Prophetam Lachesis or tionum enirnciantem, apud easque sortiuntur animis praedicere.Et in Tinito sipientissimum Platonem introducit discentem a Barbaro. Ita autem se habet dictio.O Solon Solon vos Giaeci temperestis pueri, senex autem nullus est Grε cus. Disciplinam enim nullam habetis canam Democritus autem morales libros scripsit Babyloni eos. Dicitur enim Acicari, quam est interpretatus columnam, sitis scriptis adiunxisse Et possint naec ex ipso obseruari .Haec autem dicit Democritus,cum de teipso quide certe seriberet,& de magna sua se iacitaret dodirina. Ego ex iis qui meo tempore fuerunt,plures terras peragraui, ea quς procul erant remota inquirens, & aeris & terrae vidi regiones plurimas,& homines doctos audiui plurimos,& in componendis cum demonstratione lineis nemo me adhuc super ut nec qui Aegyptiorum quidem vocantur Arpedonapi . Cum his autem postremo octoginta annis fili in terra aliena. 2 diit enim Babylonem Persidem &Aegyptum, Magorum & Sacerdotum se praebens discipulum foroastrem autem Magum Persam Pythagoras ostendit.Qtii Prodici haeresim peri. quutur,gloriantur se arcanos libros huius viri post dere. Alexander autem in libro de Symbolis Pythagoricis,resert Pythagoram sitisse discipulit in Naaareti Astyrii .Quidam euexistimant EZechielem, sed non est,ut ostendetur postea,& vult praeterea Pythagoram Gallos audiisse & Brachmanas.Clearchus autem Peripateticus dicit se nosse quendam Iudaeum cum quo versatus est Aristoteles.Heraclitus autem non humanitus sed diuinitus potius dicit apparuisse Sibyllam. iunt itaque Delphis incuria ostendi petram quandam super quam dicitur sedisse prima Sibylla, quae ex Helicone venerat,educata a musis, cum esset filia Lamiae Sidoniae.Serapion autein versibus dicit ne mortuam quidem a diuinandi arte cestasse Sibyllam,& id quidem quod ex ea in aerem recessit post obitum, id esse quod in ibrtibus diuinat &auguriis, ex eo autem quod in terram mutatum est corpore,exorta, Vt consentaneum est,herba,quaecunque eam bestiae comedissent,cum in eo loco essent, stribit perfectam futuri cognitionem per exta hominibus fgnificasse. Eius autem animam existimat eam esse Laciem quae apparet in Luna.Et liaec quidem de Sibylla. Numa autem Rex Romanorum erat quidem Pythagoreus,ex iis autem quq a Mose tradita sunt adiutus,prohibuit Romani, ne homini aut animali similein Dei sacerunt imaginem.Cum itaque centum d septuaginta primis annis templa aedis cari ni,nulla imaginem nec afficiam nec depi tam fecere.Oechille enim eis indicarat Numa, quo id quod est optimum, non alia ratione quam ibia mente vlli licet attingere Philo phia ergo, res quaeduri valde utilis,olim quidem floruit apud Barbaros,per sentes resplendens, postea autem venit etiam ad Graecos. Ei
autem prae silerunt Uc Aesvptiorum Prophetae,& Assyriorum Chaldaei,& Gallorum Druidae,& Semanaei Bactrorum, & Celtarum ii qui philosophati sent, &Perserum Magi,qui quidem Seruatoris quos nostri ortum significauerunt stella eos praecedente venientes in Iudaeam,& Indorum Gymnosbphistae,& alii philosoplii Barbari.Est autem duplex eorum genus.Alii enam ex iis vocantur Sar -
192쪽
nae,alii vero Brachmanes Et ex Sarmanis quidem, ii qui appellantur Allobii, ne- aque urbes habitant,nec domos aut tecta habent. arborum autem induuntur corticibus,&glandes arborumque baccas comedunt,& aquam bibunt manibus, nonuptias,non liberorum norunt procreationem,quemadmodum ii qui nunc vocantur iξncialitae,idest continentes.Sunt autem etiam ex Indis,qui Butte parent praeceptis,quem propter insignem virtutem ut Deum honorarui. S tha autem erat etiam Anacharsis, qui scribitur Graecorum multis antecelluisse philosophis. Hellanicus autem scribit Hyperboreos habitasse ultra riphaeos montes, doceri autem ipsos iustitiam,non vescentes carnibus,sed arborum fructibus. Ii sexagenarios extra portas ducentus,tollunt de medio. Sunt autem etiam apud Germanosequenti. sacrae quae vocantur mulieres,quae fluuiorum vorticus prospicientes, fluentorum aque sonitus accircvuolutiones, utura coniiciunt &. praedicunt.Eae non permiserunt ut ipsi cum Caesare pugnarent antequam noua Luna illuxiliet. His omnibus Iudaeum genus est longe antiquius & eam quae apud ipsos scriptis mandata est Philosophiam cepiste ante Graecam,multis verbis ostendit Philo Pythagoreus. Quinetiam Aristobulus quoque Peripateticus,&alii complures,ne in eis nominatim pertequendis immorer.Apertillime autem scriptor Megastilenes, qui vixit cum Seleuco Nicatore, scribit in tertio rerum Indicarum.Omnia quidem quae de natura dicta sunt aucteribus, dicuntur etiam ab iis qui extra Graeciam philo pliantur, partim quidem apud Indos a Brachmanis. partim vero in Syria ab iis qui voca etur Itidaei. Quidam autem sabulosius ex iis qui Idaei appellantur Dactyli sapientes quosdam primos exortos esse dicunt,ad quos & Ephetiarum quae dicuntur literarum,& eorum qui sunt in musica numerorum refertur inuentio. Propter quam causam fiant appellati qui sunt apud musicos Dactyli. Phryges autem erant rebarbari Idaei Dactyli .Herodotus autem resert Herculem cum fuisset vates &Physicus,ab Atlante Barbaro Phryge mundi sus epise columnas. Hermippus autem Bervitius vocat Chironem c.entaurum sapientem. De quo etia dicit qui stripsit Titan omasii m,qubd is primus.
Ab eo instituitur Achilles qui dueitur ad Ilium .Hippo autem filia Centauri,cum
Aeolo habitans,docuit eum naturae contemplationem, patriam scientiam. De Hippone autem testatur quoque sic Euripides. Gumapis -- pudem aὀGWut Oraculu, arque per ortus II M.
Apud hunc Aeolum, Vlysias post Troiam captam hospitio excipitur. Obseruamihi tempora ad comparationem aetatis Mosis & antiquillimae quae eius tempore sitit philosbphiae. Non setius autem philosephiae, sed etiam omnium fere a tium fuere inuentores Barbari. Primi itaque Aegyptii Astrologiam ad homines adeduxere. Similiter autem etia Chaldaei. Aegyptii rursus& lucernas primi accendere docuerunt, & annum in menses duodecim diuiserunt,& in templis cum mulieribus coire prohibuerunt, ne ue ad Lacra ab uxore illotis adeundum esse lege sanxerunt .Et ruinis inuentores fuere Geometriae. Sunt autem qui dicunt Cares, eam quae ex astris colligitur,inuenis te praescientiam.Auium autem volatus primi, Phryges obseruarunt. Aruspicinam autem seu extispicinam persecte tenuerunt qui silere vicini Italiae.Dauri autem & Arabes auguriis studuere, sicut Telmisenses ei quae pers mniast diuinationi .Ethrusci tufam,& Phryges tibiam excositauerethryges enim erant Olympus&Marsas. Cadmus autem erat Phoenix, qui fuit Graecis literarum inuentor, ut ait Eui horus. Vnde etiam scribit Hero- νcotus literas appellatas filiis te Phoenicias. Alii autem dicunt Phoenices &Suros primos excogitasse literas .Medicinam autem Apim Aegyptium Indigenam,priusquam Io veniret in Aes 'pium postea autem Aestulapium dicunt artem amplis- caste.
193쪽
easse.Atlas autem Libs, primus nauem est fabricatus,&mare nauigauit. Et rursus Celmis i Damnaneus Idaeis Dactylis ferrum primi inuenerum in Cypro. Alius autem Idaeus ferri inuenit temperaturam,ut autem Herodotus,S Utha. Ae Thraces quidem primi eam quq π iis vocatur inuenerunt, est autem incuruus gladius,& peltis primi usi lunt in equis. Similiter autem Illyrii quoque peltam inuenerimi.Praeterea Canos figulinam excogitasse,& calcem dicit Sanites, is fuit qui primus excogitauit clypeum.Cadmus autem Phoenix primus inuenit Lapicidina, in monte Pangaeo excogitauit auri metalla.Iam vero aliud quoque s enus, Cappadoce primi inuenerunt id quod Nablium appellatur,quemadmota Astyrii quoque Dici ordon.Cartha nenses autem primi construxerunt quadra remem. Eam, autem ex tempore,& absque ulla praemeditatione, fabricatus est Bosphorus. Medaea aute Aeet ς filia,c tacitis,prima pilos tingere excogitauit.Quinetia Noropes. est autem gens Paeoniae,nunc autem appellatur Norica aes elaborarunt, & primiserrum purgam & Amycus Rex Bebrycum, Lora pugilum,id est cestus, primus excogitauit,&Olyiimus Mysius in mutica harmoniam Lydiam artificiose inuenit, qui vocantur Troglodytae Sambucam in lirumentum inuenere Musicum. Aiunt autem obliquam quoque fistulam Satyrum inuenisse Phrygem,- ματα autem seu modos Olympum similiter Phrygem, quemadmodum Phrygiam harmoariam ex mixophrygiam & mixolydiam Marsua, qui erat elusilem regionis in iis qui ante dicti sunt,& Doricam Thamyrim Tliracem excogitaste. Persas quoque E primos audiuimus currum &lectum& pedum si abellum enecisse,& Sidonios triremem nauem ςdificasse.Siculi quoque qui sunt in Italia primi inuenere.Phormin
ena, qtiae non multum differt a cithara, & inuenere crepitacula quae dicuntur rotata. Quinetiam tempore Semiramidis Regis Aegyptiori mi', narrant inuentas fidisse velles byssinas. Et primam scripsisse epistolas Atossam Persarum Regina dicit Hellaniciis. Scamon quidem Mitylinaeus,& Theophrastus Erestius, & Cydippus Mantineus,& praeterea Antiphanes,& Aristodemus,& Aristoteles,qui etiam Philotaephanus,& Strato quoque Peripateticus, in libris suis de iis quae
sint inuenta haec narrarunt. Ex his autem pauca adieci ad confirmandam inuentricem & vitae utilem naturam,quae fuit apud Barbaros, a quibus,in studiis & rebus exercendis, Graeci magnam accepere utilitatem.Siquis autem vocem reprehendit barbaram. lilii autem, inquit Anacharsis,omnes Gi sci Scythe sunt.Is autem erat vii apud Graecos in admiratione est habitus,qui dixit. Mihi indumentum est trina,coen lac&caseus. Vides barbaram philosophiam,quae facta,non verba profitetur. ostolus autem sic dicit. ΕΥ vos per linsuam, si non recte significante vocem aederitis,quomodo eognoscetur quod dicitur. Eritis enim in aerem loquentes. Tot,verbi gratia, genera linguarum sunt in mundo,& nihil est vocis expers. Si emo non nouero vim vocis,ero loquenti barbarus, & loquens mihi barbarus,&qui loquitur lingua,Oret,ut interpretetur. Vix celete tandem ad Giacos accessit componendarum orationum doctrina,& seriptura. Et Alcmaeon quidem Perithoi filius,Crotoniata primi u librum seripsit de natura.Alii autem Anaxagoram Hegesbuli filium Clazomenium primum librum scriptum edidisse reserunt. Modos autempoematibus primus adiecit,& Laccdaemoniorum leges numerosis versibus scripsit Terpander Antist sus. Dithyrambum autem excogitauit Lassus Hermioneus. Hymnus tesichorus Imeraeus.Choream Alcmam Lacedaemonius. Amatoria Anacreon Teius. Uncisu id est, canticum ad saltadum accommodatu Pindarus Thebanus.Et resuis quos vocant,primos cecinit in choro ct cithara Timollieus Milesius. Iam veris Iambum quidem excogitauit Archilochus Parius.
Claudum autem iambum Hipponax Ephesius .Et tragoediam quidem Thespis A-
theniensis. Comoediam autem Sisarion Icarietis.Tempora horum tradunt Grammatici. Longum autem fuerit ea accurate adducere,cu ipse mox ostendatur Dionysus,nempe Bacchus,propter quem celebrantur&Dionysia&spe iacula, esse Mose posteriorinium autem & quae in sestola fiunt orationes, & metoricas pro-
194쪽
prictates,inuenisse,&mercede primum iudicialem orationem alteri tradendam A conscripssse Antiphontem tribu Rhamnusium ut dicit Diodorus. Apollodorus autem Cumanus primus Critici nomen ita scepit,& appellatus est Grammaticus. Nolinulli autem dicunt Eratosthenem Curenaeum. Quoniam autem duos edidit libros quos inscripsit Grammaticos, nominatus est Mammaticus, sicut nunc nominamus .Primus Praxiphanes Dionysiphanis filius,Mitylinaeus,& Zaleucus Locrus primus scribitur leges tulisse. Alii autem dicunt Menotum filium Diosepi lyncei .Is fuit post Danaum,decima generatione ab Inacho & Mose, ut paulo inferius Ostendemus. Lycurgus autem multiς annis post Troiam captam,qui fuit centum & quinquaginta annis ante Olympiades, tulit leges Lacedemoniis. Solonis vero tempus prius diximus.Dracon autem,qui ipse quoque suit legislator,inueni atur sibille circa tricesimam nonam Olympiadem. Antilochus autem qui scripsit de omnibus viris docilis a Pythagorae aetate usque ad mollem Epicuri,quq sitit decimo mensis Octobris, compleetitur omnes annos trecentos duodecim Preterea aiunt Phanotheam Iearii uxorem inuenisse Heroicum hexametrii, alii vero Themin unam ex Titanidibus. Didymus autem in libro de philosophia Pythagorica, refert Theano Crotoniati dem, primam ex mulieribus esse philosophatam,& scripsisse poemata.Graeca itaque philosoplita,vt aliqui quidem, casu utcunque & exiliter veritatem,sia non omnem assequitur,ut alii autem volunt, mota est a diabolo. Nonnulli autem uniuersam Phisosophiam inferiores quasdam potestates in- espirasse existimant.Sed si non comprehendit quidem Graeca Philosophia veritatis magnitudinem, & est adhuc imbecilla ad mandata Domini exequelida, at maxime regali quidem certe doctrinae viam praeparat,vtcunque castigans, & mores prius sermans, &ad suscipiendam veritatem confirmam eum qui opinatur pr uidentiam. At, inquiunt, scriptum est,omnes qui suerunt ante aduentum Domini,sunt si ires & latrones.Omnes ceto hi qui in sermone continentur, qui fuerutante susceptam a verbo carnem, exaudiuntur generaliter.Sed Prophetae quidem, ut qui a Domino fuerunt missi &inspirati,non fures sed ministri. Dicit itaq; scriptura. MisIT sapientia seruos suos conuocans cum alto praeconio ad craterem vini .Philosophia autem non misi, est a dominio, i ta venit,inquit, reo surrepta, Duel a sere donata.Siue ergo potestas aut Angelus qui veritatis aliquid didicit, &in ea non mansit,llaec inspirauit,& furto surrepta docuit:hoc fecit,non quod ne- scierit Dominus,qui sines eorum qiis sutura sinit nouit ante constitutione uniuscuiusque essentie, s ed quod non prohibuerit. I unc enim aliquam tribuit utilitatem surtum quod redibat ad homines,non 'ubd is qui si arripuit utile sibi proponeret,sed prouidentia ad utile dirigeret audacis cepti euentum. Scio multos in nos allidue insurgere,& id quod non prohibet,causam esse dicere.Furti enim causam esse dicunt eum qui non seruauit,vel cum qui non prohibuit, quemadmoduincendii,eum qui ignem non extinxit incipientem,& naufragii, gubernatorem, qui rudentem non contraxerit.Iam vero puniuntur a lege qui horum caulς simi. a Nam in cuius potestate erat situm prohibere,in eum eius quod accidit culpa consertur Ad eos autem dicimus, in faciendo,opei ando,& agendo causam intelligi. Id autem quod non prohibet,hoc ip tb remotum est ab operatione. Praeterea causa quidem versatur in operatione, quemadmodum nauis aediscator in eo quod sat scapha. Domus autem aedifieator,in eo quod aedes con struatur.Id aute quod
non prohibet, ab eo quod fit separatum est. Propterea ergo perficitur,quod id quod potest prohibere, non operatur nec prohibet.Quid enim operatur qui non prohibet' Iam vero ad absit Hum quoque redit id quod ab eis dicitur, siquidem
lauciationis causam esse dicent, non telum, sed elypeum, qui non prohibuit quominus telum peruaderet.Neque enim surem, sed eum qui iurium non proli ibuit, o reprehendent.Ergo Graecorum quoque naues non Heborem dicant eombussis.se,sed Achillem,quoniam cum prohibere posset Hectorem, non prohibuit. Sed
ille quidem propter iram in eius autem potestate non erat irasci vel non irasci &ignem
195쪽
. ἰgnem non prohibuit,& sorte' adiuuans eausa suit.Diabolus autem cum liberum haberet arbiti tum,&duci posset poenitentia&surari,ipse quoq; fibrii causa est,
non autem Dominus qui non prcinibuit.Sed nec noxium erat donum, ut accederet prohibitio Et si accurate & subtiliter aduersus eos agendum est,sciant id quidem quod non prohibet,quod in fiarto factum esse dicimus, nullo modo esse causam: in id autem quod Pronibe causam culpamque conferri. Mi enim clupeo protesit,ei qui protegitur causa est ne saucietur,prohibens ipsum sauciari .Et Socrati daemonium causa erat,non prohibens,sed adhortans, & si no adhortaretur. Sed nec laudes, nec vituperationes, nec honores, nec supplicia iusta sunt, si anima
non habeat liberii potestatem dc appetendi &aggrediendi, sed sit vitium inuo, luntarium. Vnde qui prohibuit quidem,causa es .Qui autem non prohibuit liberam animae electionem, iuste iudicat,ut vel maxime quidem Deus nobis non sit causa vitii. oniam autem libera clectio& appetitio peccata primum inchoat, falsa autem nonnunquam dominatur opinio,aqua,cum sit iustitia & ignorantia, recedere negligimus,lure instiguntur stipplicia.Febri re enim est inuoluntarium, sed cumrer se&propter suam intemperantiam subrierit, eum reprehendimus, vς pote quod vitium sit inuoluntarium.Nemo enim malum eligit,quatenus malum,
sed abductus ab ea quae in est in ipso voluptate, id bonum ratus, tacipiendum existimat. ae cum ita se habeant,& liberari ab ignoratione,&ὶ mala&delectibili electione,&ante omniano assentiri fallacibus illis phantasiis & visis, situm est in nostra potestate. Latro autem & fiar dicitur diabolus, qui Prophetis Pseudoprophetas admisciiit,tanquam frumento χiciania.Omnes ergo qui fuerunt ante Dominum, res & latrones,non absolute autem omnes homines,sed omnes Pseudoprophetae,& omnes qui non proprie ab ipso missi stini. Habuerunt autem Pseudopropheis quoque surtum, Prophetae nomen,cum Prophetae quidem essent, sed eius qui est mendax. Dicit enim Dominus. vos ex patre vestro diabolo estis,&desideria patris vestri vultis sacere. Ille bomicida erat ab initio, & in veritate nostetit quoniam non est in ipso veritas.Cum locutus fuerit falsum,ex propriis loquitur, quoniam mendax est & pater eius. In falsis autem vera quoque aliqua dicebant Pseudoprophetae.Et ii re vera prophetabant in extasi,ut Apostatae,eius,inquam qui defecerat,ministri. Dicit autem Pastor quoque Angelus poenitentiae, ad Hermetem,de Pseudopropheta. Quaedam enim 'verba vera dicit. Diabolus enim eum implet suo spiritu , si quem possit ex iustis frangere. Omnia ergoa superis in bonum dispensantur, ut per ecclesiam cognoscatur multiplex ac Varia Dei sapientia,exsecutolum praescientia, quam fecit in Christo. Deo autem nihil aduersatur,nec est quidquam ei contrarium,ut qui sit Dominus & omnipotens. Quinetiam eorum qui defecerunt consilia & operationes, cum sint singulares, sunt quidem ex mala affectione,sicut morbi corporis ab uniuersa autem ac gen tali prouidentia administrantur ad finem salubrem,etiam si causa sit morbi essiciens. Est itaque maximum diuinae prouidentiae ars imentum,non sinere ut vitia quod ex voluntaria desectione ortum est,inco lucibile maneat & inutile, sed nee sit omnino noxium. Diuinae enim sapientiae& virtutis & potentiae est Oiscium,mon Glum bona facere haec est enim, ut semel dicam,Dei natur ut ignis caleficere,& lucis illuminaro sed illud quoque maxime, ut id quod per malos aliquos e cogitatum est,ad bonum aliquem finem & utilem deducat, & utiliter iis quae videntur mala utatur, sicut eo quod ex tentatione trocesist testimonio. Est ergo
etiam in philosopbia,quq sitrio sarrepta & veluti a Prometheo, parum ignis apta
ad lumen qui utiliter excitatur & vestigium aliquod sapientiae,& motus a Deo. In his autem latrones& res suerint,qui sunt apud Graecos Philo plii qui ante Domini aduentum,4 Prophetis Hebraeis partes veritatis id minime agnoicentcssumpserunt,sed sibi tanquam propria dogmata attribuerunt,& alia, quidem adulterarunt,alia autem,superuacanea quadam diligentia,indocte tanquam sapientes pronuntiarunt,alia autem etiam inuenerunt.Forte enim sensus quoque spiritiun
196쪽
habuerunt. Asentitur autem scripture quoque Aristoteles, qui dixit sophisties Aesse furem sapientiae sciit ante ostendimus.Apostolus aute. Qv AE elia lCquimur, inquit,non in iis quae doceri polliant humanae sapientiae verbis, sed in iis quae doceri possunt,s Piritus.De prophetis enim, o MN Es, inquit, de plenitudine eius accepimus,Christi scilicet.Quare non sunt res prophetae. ET doctrina mea,non est mea, inquit Dominus,seritus qui misit me Patris. Et ile furibus. i autem ex seipse,inqui loquitur gloria propria qiiaerit.Tales aute tum qui si ira placent Graeci,& sunt arrosantes. Sapientes autem eos dicens scriptura, non reprehendit eos qui sunt Vere sapientes,sed eos qui sibi videntui. De his aut m dicit. p E RDAM sapientiam sapientum,&prudentiam pri identum abolebo. I fert itaque Apostolus. vlli sapiens ubi scriba Vbi inquisitor huius seculi Vt ascribis distingueret, a huius seculi inquisitores ponens Philo phos ex sentibus. NONNE INFATVR-vi T Deus mundi sapientiam quod perinde est ac stultam ostendit,&non veram ut putabant.Et si roges causam cur sibi viderentur sapientcs. P R o p T E R caecit tum cordis sui,inquiet. oniam in sapientia Dei, lioc est,qitae per Prophetas est annuntiat non cognouit mundus,nempe per sapientiam quae loquitur per Prophetas, ipsum scilicet Deum, ipsi Deo visum est per piaeducatione stultitiae quae Graecis scilicet videtur esse stulatii salvos faccre credentes. Quo Ni AM Iudai, inquit, signa petunt ad iidem, Graeci autem quaerunt sapiEtiam, nempe orationes quae vocantur muni nimii hoc est necessario concludentes.&alios scilicet syllogi- esmos.Nos autem praedicamus Iesum Christum crucifixum. Iudaeis quidem scandalum,quod cum sei antprophetiam,non credant euentui.GKcis autem stultitiam. Fabulo lum enim esse existimant qui sibi videmui sapientes,& per hominem filia Dei loqui,& Deum habere filium,& eum esse passum quo fit ut suae opinionis anticipatio eis persuadeat ut non eredant. Seruatoris enim ad lentus,non stultos feeit oe duros eoiae de infideles,sed prudentes,& aptos quibus persuadeatur,ct prῖterea fideles.Ostensi si int autem, ab eorum qui Obedierunt voluntaria inclinatione separati,ii qui noluerunt parere,& imprudentes & infideles & stulti. ipsis autem vocatis Iudaeis& Graecis Christus est Dei virtus,& Dei si lentia.Num ergo,quod est etiam melius, existimandum est esse enuntiatiuum, illud: NON infa- oluauit Deus sapientiam mundi, perinde ac non stultam fecit, ne eaula duritiei cordis a Deo eis facta videatur qui ituitam fecit s pientiam. Omnino enim .h si sapietes essent, ma ori culpae fuere obnoxii,qui praedicationi non crediderunt. Voluataria enim est electio&delectus veritatis. au netiam illud p x xDAM sapientiam sipientum,eius quae contemnitur ac despicitur barbarae philosbphiae qppositionςd cat illustraste sicut etiam lucerna quae a Sole illustratur dicitur per ille, eo quod non aequalem edat operationem.Cum ergo omnes homines vocati sint, qui voluerunt obedire,nominati sunt vocati.Non est enim apud Deum iniustitia. Iam vero qui ex uti oque populo credideiunt, ii sunt populus peculiaris. Et in actis Apostolorum hoc sis verbis inueneris. in i itaque vel bum eius susceperum, baryi- aetati liam.Qui autem noluerunt parere, seipsos scilicet abduxerunt. Ad eos dicit :Prophetia. ετ si velitis,& me audieritis, bona temete comedetis in nobis situm esse arguens & eligere & declinare.Dei autem sapientiam dixit Apostolus doctrinam quae est ex Domitio, ut veram philosbphiam ossedat tradi per Dominii. Quineti qui sibi vidctur sapiens ,habet quasdam admonitiones,quae iubent apud Ap stolum induere nouum hominem qui secudum Deum crea tus est in iustitia & s mctitate veritatis. amobrem depon. ntes mendacium loquimini veritatem. Ne detis locum diabolo.Qu surabatur,non amplius seretur.sed potius laboret operans bonum.Operari autem est adlaborare quaerendo veritatem.Nempe cum ea quae sermone fit beneficentia. v T impertiri positis ei qui opus habet,&seculares , copias d diuinam sapientiam.Vult enim verbum doceri,& argentum mensis dari, perfecte examinatum,ut detur foenori.Vnde infert. Turpe verbum ex ore vestro non exeat. Id auum turpe est,quod procedit ex optiuone quam de se qui rancirit.
197쪽
A eo stit. x an si quod est bonum ad aedificationem utilitatis,ut det gratiam audientibus.Boni autem Dei bonum sit verbum necesse eae Quomodo autem non est bonum saluum facies od itaque testimonio comprobetur Graecos vera quq dam habere dogmata, hinc quoque licet e Insiderare. ribitur in Actis Apostolorum Paulli haec dicere ad Areopagitas. s vpERsTI Tios Io REs vos viaeo. PI qteriens enim & videns simulachra vestra, inueni & aram in qua scriptu erat, ignoto Deo.Quem ei so ignorantes colitis,eum vobis annuntio. Deus enim qui fecit mundum & omnia quae in ipsbsunt,hic coeli & terrae cum sit Dominus,no in manu fictis templis habitat,nec a manibus humanis colitur indigens aliquo, cu ipse det omnibus vitam & inibi rationem & omnia, fecitque ex uno omne genus E a minum inhabitare super uniuersam faciem terre,definiens statuta tempora & terminos habitationis eorum, quaerere Deum si forte attrectent aut inueniant,qua-uis non longe sit ab unoquoque nostrum. In ipso enim vivimus &movemur de sumus,sicut& quidam vestrorum Poetarum dixerunt.Ipsius enim S genus sumus. Ex quibus clarum est quod etiam Poeticis utens exemplis, ex arati Phaenomenis approbat quae apud Graecos recte dicta sunt,& per ignotum Deum, honorari quidem per circulocutionem a Gr cis opificem Deum sigivificauit,ex agnitione autem oportere per illium accipere &discere. Misi ergo propterea te ad gentes, at erire,inquit, culos eorum, ut conuel tantur a tenebris ad lucem,& a potestate Satanae ad Deum, ut ipsi accipiant remissionem peccatorum & haereditatem in iis c qui sunt fide sanctis cati in me.Ii ergo simi qui aperiuntur oculi caecorum: Patris per filium agnitio, est circulocutionis Graece comprehensio,& couerti a potest te Satanae,est mutari a peccato, per quod introducta erat seruitus Nec tamen ab-sblute omnem suscipimus Philo ibi niam, sed illam de qua apud Platonem quoq; dicit Socrates. Sunt enim, ut aiunt, in mysterii multi quidem qui gestant fur lam,pauci vero Bacchi: multos quidem esse vocatos, paucos autem electos tacite significans. Aperte itaque subiungit.Ii autem mea quidem lententia non sunt alii, ana qui recte sunt philolbphati,a quibus ego quidem,quoad eius a me seri potuit, in vita nunquam abfui, sed ut ex eis ei scin omni ratione omnem adhibuio diligentiam.An autem recte adhibuerim,& quid perfecerimus,cum illuc venerimus aperte sciemus,si Deus velit, paulopost. Annon tibi videtur fidei ex scripturis Haraicis eam quae estpost mortem iustisi, m declarare Et in Demodoco,si modo est opus Platonis.Nec existimes me dicere philo phari,in artes incumben in vivere, nec multa distere appetentem .nam ego quidem hoc probrum esse ducebam.Sciebat enim,ut cxistimo,eum multarum rerum scientem mentem iam habere qui docet,ut est Heracliti sententia.Et in quinto de Republica.Hos ergo,inquit,omnes,&allos quarundam eiusmodi rerum,& nescio quarum artium Mathematicos,ponemus Philosoplios Nequaquam,inquit, sed limites Plii losephis. Vcros autem,inquit,quosnam dicis Eos,in quamcgo, qui veritatis delectanturn contemplatione. Non enim in Geometria quae postulata habet& positiones est Philosephia.Neque in Musica quae quidem est coniecturalis, neque in Astronomia,quae naturalibus & sitientibus &verisimilibus est reserta rationibus: sed est ipsius boni per scientiam & volitatem, cum aliae quidem sint boni vis,led tanquaad bonum. agare nec ipse doctrinae orbem,quein vocant encyclopediam, dat ad bonum consore,sed opem ferre ad excitandam & exercpendam animam ad ea que percipiuntur intelligentia. Sive emo dicunt Graecos diuime Philosopbiae esse casu aliquid elocutos:casus est diuinae oeconomiae.Non enim propter eam quae nobiscum intercedit contentione, casum quis in Deos reseret. Sive quod praesxum scopum sint assecuti,ea allecutio no est expers prouidentiae .siue ruribs aicat Grae, cos naturalem habuisse notionem; num naturae cognoscimus opiscem,qua ratione esse quoque naturalem diximus iustitiam.Siue mentem habuisse communem: quisbam sit eius pater,&quaesit in mentis distributione iustitia consideremus.
Nam siue quis dixerit προ- Λυ hoc est praelocutionem seu praedictionem,
198쪽
&causetur eo ου , id est coniunctam explicationem; dicit species propia etiae. AAtque Per veritatis quidem apparentem speciem alii dicunt quaedam dicta esse iPhilosophis De nobis itaque dicit diuinus Apostolus. vi DLMus enim nunc tanquam per speculum,nere quae est in ipso reflexionem nos ipsos cognoscentes, Sex ea quae est in nouis diuinitate efficientem causam, quoad eius potest fieri, una contemplantes.Vidisti enim,inquit fratrem tuum, vidisti Deum tuum Seruatorum puto Deum nunc nobis dictum esse. Post carnem autem depositam, cie ad faciem tunc iam definite & comprehcnse,quando cor purum suerit. Et per arparentem quidem speciem & pellucentem Deum vident, qui api id Graecos exacte sunt philosophati. Tales enim sunt quae ex imbecillitate cernuntur phantasiae , seu visiones, quemadmodum visio ceryxitur in aquis,&videmus per perlucida &ycrspicua corpora .Recte ergo Solomon. I seminat,inquit, iustitiam , operatur iidem.Sunt autem qui sura seminant, ii qui plura faciunt Et ruritis. c v R AMRere eorum quae sunt in campo viridia,& tondebis herbam,&collige scenum maturum,ut halis asoues ad vestimentum.Vides quemadmodum externi quoq; i tegum i&custodiae sit cura gerenda. fCi ENTER autem agnoscas animas gregis tui. Mando en in gentes quae legem non habent,natura quae liint legis faciut, ino habentes legem tibi ipsis lunt lex,praeputio seruante Legis iustificationes ex sententia Apostoli,& ante Legem & ante Aduentum. Tanquam comparationem autem faciens Plii lolbphorum cum iis qui vocantur Haeretici, admodum diluci- ede. MELio R est,inquit Vcibum,amicus prose,quam frater longe habitans.Qui autem falsis innititur,is pascit ventos, ct persequitur aues pennatas. Non exilii-moVeibum nunc dicere philosbphiam, cum in multis probabiliter argument
κ sLi QSi τ enim vias sitae vineae,in semitis autem propriae agriculturae aberrauit.Eae autem sunt quae ccclesiam relinquunt ab initio. lam vero qui cecidit in haeresim, transit per solitudinem sine aqua,eo qui vere Deus est relicto, a Deo deser
ligens manibus sterilitatem fruetuum. Et iis qui carent prudentia. i v n Eo,inquit sapientia iis qui versantur inhaeresibus dices scilicet. PANEs absconsbs lubenter blangite & aquam surti dulcem, panem & vinum, no in aliquibus aliis, quam iri iis quae pane& vino,in oblatione,non ex regula ecclesiae, utuntur haeresisus, aperte ponente scriptura .Sunt enim quisbia aqua utuntur in Euchartilia. s Eo res lias, ne diu moreris in loco eius,locum synagogam,non autem ecclesiam,aequiuocὸ appellauit. Deinde acclamat.Ita enim traiicies aquam alienam, baptis ina li reticum,
non conuenientem&germanam aquam reputans. Et trans ineabis fluvium ali
num,qui in mare desert&detrahit,in quod emittitur qui diuertit ab ea stabilitate quae est in veritate, rursus confluens ad gentilos & inordinatos vitae fluctus. Quemadmodum autem multi homines qui nauem trahunt,non dici possunt in id tae caiisae sed una caiisa ex multis.Non est enim Viuisquis lue causa Vt nauis traha- . tur, sed cum aliis.lta etiam Philosbphia consuri ad comprehcndedam veritatem, cum si inquisitio veritatis, non quod si causa comprehensionis, sed causa cum aliis, di adiuuans,dc sorte etiam causa adiuu s Duemadmodum autem eum beatum esse unum sit,eius causae sunt virtutes c ciuiu plures. Et quemadmodum eius quod est calefieri, e Sol& ignis&bal im&vestis ita cum sit una veritas, multa sunt quae eonferunt ad eius inquisitionem, inuetio autem est per filium. Et squidem recte consileremus,potestate una est Virtus,accidit autem ut ea cum his quidem insit rebus, dicatur prudentia, in illis autem, temperantia, in aliis vero animi magnitudo et iustitia. Eadem autem ratione eum sit Vna quoque veritas, , in Geometria,Geometriae veritas, in Musica autem, Muscae, & in recita philos phia fuerit Graecaveritas.Sola autem haec est praecipua veritas quae manibus tradi non potest, ii iam docemur a Dei sito. Hoc modo dicimus de una & eadem drachma, si data quidem fuerit nautae,naulum,si Publicano, vectigal, & ei qui domit locali
199쪽
A locat, merces condu domus, praeceptori,olaerae merces,& ei qui vendit, arra. Vnaquaeque autem siue virtus,tiue etiam veritas univocὸ vocetur, causa est lius qui per se est effectus. Perconiunctum autem earum usum sit beate vivere. Non enim ex nominibus beati fuerimus, cum re tam viam dicamus beatitudinem,& beatum cui virtute exornata est anima. M si etiam Plial olbphia opem fert eminus inueritioni veritati variis notionibus tendens ad nostram cognitionem quae proxime attingit veritatem. at ei opem fert qui ex Verbo seu ratione studuerit conari apprehendere cognitionem. Et a nostra separatur Graeca Veritas. etiam si si idem nomen sertita,& propter magnitudinem cognitionis,& demonstrationem magis principalem &giuinam virtutem, & quae sunt smilia. Α Deo a enim docti sumus,qui lueras vere sacras a filio I ei docemur. Vnti nec smiliter mouent animas,sed diuersa dolarina.Quia si propter eos qui lubenter reprehendunt, oportebit nos distinguere, cum dicamus Ph losbphiam adluitantem causam ct cooperatricem vere comprehensonis,ca sit inquisitio veritatis ,satebimur eamelle disciplinam quae praeceint vim cognoscendi, a causam statuente, eam quae est causa adiuuans,neque continens,id quod adiuuat cooperatur, nec perinde ac non sit veritas ab lue pluto pilia. Nam omnes fere absque disci lilinarum orbe&Gr ca philosephia alii autem etiam absque literis, diuina & bainara moti philosis pilia, testate eum qui demo est per sdem accepimus sermonem , eruditi sapientia quae persi: operatur Vinia autem ficit cum alio,cum sit imper stum ut per se operetur, cooperantem&adiuuantem causam dicimus, ut quod sit nominatum C causa eo quod una venerit cum alio, per seautem non possit praebere verum esse
ctum. Q Ianquam per se quoque aliquando Graecos iustificabat philosoplita, sed
non ad uniuersam ac generalem tuli uiam,ad quam cooperatrix &adiutrix inu nitur, sicut primus & secundus si adus ei qui ascendit in coenaculum,& Grammaticus ei qui est Philosephaturus. Non quod per eius ablationem,uniuerso ac Senerali verbo desit aliquia,ves perimatur veritas.Nam & visus & auditus & vox confert ad veri tatem.Mens autem est quae eam apposite & naturaliter cognostit. Sed ex iis quidem quae adiuuant & cooperantur alia quidem maiorem,alia vero minoo rem vim afferunt. Perspicuitas itaque opem fert ad tradendiam veritatem &dialectica,ne prosternamur ab haeresibus quae faciunt incursiones. Et est quidem per se persecta,& nullius indiga Seruatoris doctrinae cum sit Dei virtus & sep entia.Accedens autem Graeca philosophia,non veritatem facit potentiorem, sed debilcm aduersiis eam efficit Sophisticam argumentationem,& propulsans dolosas adue sus veritatem insidias,dicta est vineae apta sepes & vallus. Et que estquidem ex fide Veritas,tanquam panis necessaria est ad viuendum. Quae autem praecedit discipli-n est oblonio similis & bellariis.Desinente coena suauis est placentula,ut ait Pindarus Thebanus. Aperte autem dicit scriptura. As Turio R erit simplex intelligens. Sapiens autem suseipiet cognitionem.Et. Qv i a seipse quidem accepit, si . riam propriam quaerit,inquit Dominus. autem quaerit gloriam eius qui misti plum,uerus est,&iniustitia non est in iplb. Contra igitur se ini ine gerit qui
sibi usiirpauit eaque fiant Barbarorum,& anquam propriam iactans,sitam a gens gloriam,& ementiens veritatem,Is fur dictus est 1 seriptura. Dicit itaque. ri Line sis mendax deducit enim mendacium ad furtu Iam autem fur,id quod habet surreptum,Vere habet,etiam si sit auru etiam si argetum, etiams oratio, etiam si decretum Ex parte ergo ea quae iussurati sunt,uera quidem sunt, sciunt autemper coniecturam,& rationum moti necessitatibus. Si itaque didicerint.agnoscent comprehendedo. Et quia philosephoriim quidem dogmata ex Hebraeis surrepta fuerint,tractabimus paulopost. Prius autem, quod erat consequens iam dicendum, est de teporibus Mosis,per quae ostendetur citra ullam cotrouersiam, Hebraeorum philos hiam esse qua uis Pnilosophia longe antiquiorem.Ac de iis quidem accurate dictum est a Tatiano in oratione aduersus Graecos.Dictum est autem etiam a Casiano in pruno Exegeucon, postulat tamen commentarius,ut nos quo ue ea
200쪽
pmdum est colligitur ex supputatione.
est autem Decomp ratio more Albententa .
percurramus quae in loco dicta fiant. Apion itautae Grammaticus,qui et is r Aid est saepe victor est cognominatus, in quarto historiarum Aegypti, & si esset insensus Hebraeis utpote genero Aegyptius, adeo ut utiam aduersus Itidaeos librum scripserit,Amosis Aegypti Restis mentionem faciuns,eius rerum gestarum testem adducit Ptolemaeum Mendesium. Eius autem verba sic habent.Ei sedit autem Α-mosis Athyriam,qui fuit tempore Inachi Argivi,ut scripsit in temporibus Mendesius Ptolemaeus.Hic autem Ptolemaeus,mit quidem Sacerdos. Regum autem Aegypti res gestas tribus libris exponens, dicit tempore Amosis Aegypti Regis Mose duce Iudaeos exiisse ex Aegypto.Ex quibus cernitur Mosemiloruisse tempore Inachi. Ex rebus autem Graecis, sunt antiquiores Argolicae,eae, inquam, , quae ducunt originem ab Inacho, ut docet Dionysius Halicarnaseus in temporibus, His utem , quatuor quidem generationibus sunt res Atticae recentiores quae ducunt originem a Cecrope, qui duplici suit natura,& indigena,vt iliaemvςrbis dicit Tatianus.Nouem vero, res Arcadicae a Pelasgo.Dicitur autem hiequoque Indigena His autem sunt aliae,quindecim recentiores,nempe Philotiacae quae a Deucalione. Ad tempus autem rerum Troianariim,ab Inachosenerationes quidem vi sinti vel plures numerantur.Sunt autem anni,ut sema Acam,quadringenti de ultra.Iam vero res quoque Assyrioru videbuntur rebus Graecis multis annis antiquiores, ex iis quae dicit Ctesias. Tricesimo secundo mouit bioses cx Aegypto tempore Amosis Aegyptii & Inachi Argivi. Fuit autem in Grae- eri tempore quiuem Phoronei qui suit post Inachum, inundatio quae fuit tem
pore Osysis, & regnum quod fuit sicvone,primi quidem Aegialei Deinde Eu
ropissaeinde Telcmnis,& regnum Cretis in Cieta.Acusilaus cnim dicit Phoroneum fuisse primum hominum.Vnde etiam Poeta Plioronidis, dixit eum suille patrem mortalium hominum .Hinc Plato in Timaeo secutus Acusilaum, scribit. Et cum vellet eos aliquando inducere ut dicercnt de rebus antiquis huius ciuitatis,aggreditur dicere quae sunt anti' iissima. De Phoroneo qui dictus est primus, ct de N eobe,& quae fuerunt post diluuium.Tempore autem Phorbantis suit Α-ctaeus,ὶ quo Actaea Attica. Tempore autem Triopae Prometheus Ac Atlas do Epipimetheus, ct qui duplicem naturam habebat Cecrops, ct Ino. Tempore au- , tem Crotopi, quae Phaetontis tempore fuit inflammatio,&quae tempore Dcucalionis ibit inundatio. Tem re autem silieneli,& regnum Amnhictyonis, ct Danai in Peloponnesum aduentus , & Dardani et a Dardano aegificatio. AIoue qui senitus, inquit Homerus nouit qui cogere nube s,&ex Creta in Phoeniciam deductio. Tempore autem Lyncei, Proserpinae raptus, d extructio templi quod est in Eleusine & Triptolemi agri cultura,& Cadmi Thebas aduentus,de resnum Minois. Tempore autem Proeti, bellum Eumolpi aduersus Athenienses. Tempore autem Acrisii, Petaris ex Phrygia transtus, & Iouis Aathenas aduentus, ct secundus Cecrops , ct Persei & Bacchi res gestae, ct Orpheus de Musaeus.Octauodecimo autem anno regni Agamemnonis captum est . Ilium regnantis Demothontis Thesei filii anno primo duodecimo mensi Thargelionis, ut ait Dionysius Argiuus. Aesias autem & Dcrcylus in tertio,octauo mensis Panemi desinentis. Hellanicus enim dicit duodecimo mense Tharia gelionis,& nonnulli eortim qui Attica siripserunt , octauo desinentis, postremo anno regnante Menestheo, in plenilunio. Noctis quidem ei pi medium, inquit is qui paruam fecit Iliadem, & splendebat lucida Luna. Alii autem e tem eodem die Scirrhophorionis. Theseus autem qui erat aemulator Hercu lis, est Troianis una generatione antiquior.Tlepolemi itaque qui fuit filius Herculis, meminit Homerus, qithd in Ilium militauerit. Ostenditur ergo Mosem . fuisse antequam Bacchus reserretur in Deos, annis sexcentis quatuor, squidem in Deos reseitur tricesimo secundo anno regni Persei, ut ait Apollodorus in Chronicis. A Baccho autem ad Herculem , & viros illos sortes qui cum Ia
senς in Argo nauigarunt, colliguntur anni sexaginta tres, & Aesculapius de Dioscuri