장음표시 사용
431쪽
x cognitione praeditum. Sed nihil ex his, etsi sit maximum assumitur ad Dei similitudinem. Non enim, ut Stoici valde impie,hominis & Dei eandem virtutem esse dicimus. Nunquid ergo debemus esse perfecti, ut vult pater . Nequaqua enim fieri potest ut sit aliquis perfectus ut est Deus. Vult autem Paternos ita viventes, ut obediamus Euangelio, persectos fieri citra reprehensionem. Si ergo dicti quod
ita pro latum est ut ei aliquid desit, id quod deficit subaudierimus ad locum implendum iis qui pollunt intelligerei & voluntatem Dei cognos emus:& pro dignitate
mandati simit piε de magnificὰ vivemus. Quoniam autemst consequens respondere iis quae a Graecis & Iudaei, nobis obiiciuntur: in nonnullis autem dubitationibus similiter atque piae dicti nos reprehendunt quae aliam sequuntur doctrinam liqB reses bene habuerint ut prius expurgatis iis quae sunt impedimento, parati ad s.luendas dubitationes progrediamur ad sequens Stroma. Primum ergo hoc aduersus nos ad lacunt, dicentes non oportere credere propter dissensionem haeresum Retardatur enim ac differtur veritas dum alii alia dogmata constituunt. Ad quos dicimus, quod re apud vos ludi res, & apud eos qui inter Grecos suere in maxima existimatione Philosophos. sciere plurimae haereses: neque tamen ideo dubitanduesse dicitis philosophari,aut se lodaicae tradere disciplinae, propter eam quae est in ter se vestrarum sectarum diissensionem . Praeterea autem fore ut in veritate semi. nentur haereses, ut in numero χiχania, prophetice dictum est a Domino,& ferino
potest vi non fiat id quod praedictum est esse futurum. Huius autem causa esst,quod C quidquid est pulchrum sequitur Momus Num ergo si quis pacta conuenta non obseruauerit,& transgressius fuerit eam que fit apud nos confessionem propter eum qui non stetit suae ponsioni, abstinebimus nox qnoque a veritat et Sed ut oportet virum probum minime esse mendacem,&nihil infirmare eortim quae est pollicitus, etiamsi aliqui alii pacta conuenta tras liant, ita nos quoque nullo modo conuenit transilire regulam ecclesiasticam, J maximε eam quae fit de rebus maximis professionem, nos quidem obseruamus: illi ver δ transiliunt. Est ergo credendum 1as quae firmiter adhaerent veritati. Iam ver δ nobis ut largὸ utentibus ac defenso ne licet ad eos dicere, quod medici quoque quorum conuenienter suis sectis diuersae sunt sententiae, ex aequo teipsa citrant. Num ergo quispiam aegrotans,& ut cur D tur Opus habens, non aci mittit medicum propter eas quq sunt in medicina haereses Nequc ergo quhanima aegrotat,& est plenus sinu lachiis, pro sanitate & ad Deum conuersone praetexat unquam haereses. Certὸ propter probatos, inauit, sunt hae. reses. Probatos autem dicit, vel eos qui veniemes ad fidem, maiori electione accedunt ad doctrinam domini eam, tanquam probos argentarios qui nummum Domini adulterinum discernunt ex filsa impressione aut eos qui in ipsa fide iam probi
euaserunt,& in vita, ct in cognitione. Propterea ergo maiori cura opus est & pr uidentia, ut examinetur quomodo sit exacte dc perte cie vivendum,& quaenam sit vera pietas & rectus Dei cultus. Clarum est hnim quia cum veritas sit ardua &dissicilis propterea certe fuerunt quaestiones, ex quibus quae nimio sui amore labo. rant,& sunt ambitiosae,&glorii cupidae, sunt haereses eorum qui non didicerunt quidem, neque vere acceperunt,sed tibi cognitioni, sumisere persuasonem Est ergo nobis maiore studio & cura perscrutanda ea quae Vere est veritas, quae sola versatur circa eum qui vere est Deus. Laborem autem consequitur dulcis inuentio, &memoria. Esterm labor inueniendi subeundus propter haereses:sed non est omniuno deficiendum. Neque enim si appostus si fructus, unus quidem verus, ct maturus: alius vero factus ex cera quam maxim E smilis i propter similitudinem est abstinendum ab utroque. Simul autem discernendum est comprehendente contemplatione,&principali con siderat ione,verum ab eo quod apparet. Et quomodo si una quidem tit via restia, ct multae etiam aliae, ex quibus aliquae serunt in praecipitium, ν aliquae ver ὁ ad fluuium rapide fluentem, aut ad mare profundum,non dubitauerit
quispiam viam ingredi propter dii sensionem, sed ut et*r via regia & trita &seium cia i periculo. Ita eum alii alia dicant de veritate,non est discedendum, sed est exa
432쪽
et ius & diligenti ut in qui reda eius exactissima & accuratissima cognitio. Nacu m Aoleribus hortcnsibus una etiam nascuntur herbae. Num ergo abstinent agricolae ac itura hortorum Cu ergo habeamus a natura multa quae nos incitant&dant occasionem ad ea quae dicuntur exanimanda: debemus etiam veritatis inuenire consequentiam. Quocirca merito etiam condemnamur, non assentientes iis quibus
oportet parere, non discernentes id quod repugnat & in deorum& praeter nat ram & falsum,a vero &consentaneo, di decoro & eo quod est secundum naturam quibus quidem utendum est v t quae incitent, & sint occasio agnoscendae eius quae verἡ est veritatis. Graecis ergo est inanis hic praetextus.Volentibus enim licebit inuenire veritatem. Iis autem qui causas adducunt quae carent ratione, est iudicium quod nullam habet excusationem. Vtrum enim perimunt, an assentiuntur esse de vmonii rationem Existimo omnes esse confessuros praeter eos qui sensus perimnnt. Cum sit autem demonstratio,necesse est descendere ad quaestiones,& per ipsas scripturas disicere demonstratiue,quemadmodum lapse quidem sunt haereses quemadmodum autem inibi a veritate& antiqua ecclesia sit persectissima cognitio,&ea quae eit re vera optima haeresis, id est,electio. Ex iis autem qui declinant a veritate, alii quidem te ipsos talos, alii vero propinquos quoque conantur fallere . Atque ii quidem qui appellantur hoc est, opinione lapientes, qui se veritatem inuenisse existimant, nullam habentes veram demonstrationem, ii seipsses decipiunt, se acquievisse existimantes,quorum non parua est multitudo, & quaestiones declin tium propter confutationes, dc doctrinam vitantium propter condemnationem. CQui autem eos qui accedunt decipiunt,sunt valde callidi ct astuti , qui etiam si satis assequantur se nihil scire, probabilibus tamen argumentis obscurant veritatem. Alia est autem, ut opino natura probabilium argumentorum,& alia verorum. Et quod necesse sit nomen haeresum ita dici ut veritati opponatur & ab ea distinguatur, cognoscimus. Α quacumquaedam ad hominum perniciem auulserint Sopia istae, humanis a se inuentis ca in dientes artibus, gloriantur se praeesse diatribae seu scholae potius quam ecclesiae. Sed qui in rebus pulcherrimis laborem impendere sunt parati, non potius desilient quaerere veritatem, quam ex ipsis scripturis acceperint demonstrationem. Aestini quidem quidam communes hominum iudices, utpote sensus. alii autem,eorum qui consultarunt & exercuerunt ea quae vera sunt Dnempe quae fiant verarum &falsarum orationum artes per metatem , ct ratiocinutionem . Maximum est aurem deponere opinionem, colistendo in medio accuratae persectaeq; scientiae,& temerariae sapientiae opinionis, & nosti quod qui aeternami perat quietem, cognoscit etiam eius ingressum qui est laboriosus & arcius. Et qui semel admisit Euangelium, & salutare, inquit, quando cognouerit , ne ad ea quaestini retro conuertatur sicut uxor Loth, neque a a priorem vitam quae dat operam rebus rensilibus. Sed neque recurrat ad haereses. Assuefaciunt enim nescio quom do eum qui non est nosse Deum. Qui enim diligit patrem vel matrem plus quam me,qui sum vere pater & magister veritatis, qui regenero ,& recreo , Gueoque &alo electam animam, non est me dignus, ut sit, inquit,Dei filius, de Dei Discipulus, a& simul etiam amicus &cognatus.Nemo enim ad ea quae sunt retro respiciens, de manum suam mittens ad aratrum, est aptus regno Dei. sed,ut videtur,militis in hodiernum diem videtur Maria esse puerpera propter hortum filii, cum nasit puerpera. Et enim dicunt aliqui eam postquam peperisset, inspectam ab Obstetrice, inaei tam suisse virginem. Tales autem sunt nobis scripturae Dominicae, veritatem parientes,& manentes virgines cum occultatione mysteriorum. Pepci it, di non peperit, inquit scriptura, ut quae ex se , non ex coniunctione conceperit. Quamobrem iis qui sunt cognitione praediti conceperunt scripturae. Haereses autem, ut quae nointellexerint, amandant tanquam quae non conceperint. Cum autem omncs homines idam habeant nidicium, alii quidem verbum quod dictat sequentes, iaciunt ar νgumenta; Alii autem cum seipsos dediderint voluptatibus, scriptirtam torquentia suas cupiditates. Opus est autem,ut opinor,amatori veritatis robore animi. Necesse
433쪽
A cesse est enim labi in maximis, eos qui res maximas aggrediuntur, nisi regulam voritatis ab ipsa veritate acceptam tenuerint. Qui autem sunt eiusnodi, ut qui a recta via exciderint, merito etiam saliuntur in plurimis singularib. propterea quod non habeant verorum &falsorum iudicium planὸ exercitatum in iis quae oportet eligere. Si enim haberent, parerent scripturis diuinis. Quomodo ergo si qui, fiat bellia ex homine. similiter atque ii qui fuerant infecti venenis Circes: ita homo Dei esse,& Domino fidelis esse perdidit, qui aduersus ecclesia sticam recalcitrauit
traditionem, dc in humanarum haeresium desiluit opiniones. Qui autem ex errore reuersus, obediit scripturis,& vitam suam termisit veritati, Deus quodam modo Io n, ex homine essicitur. Principium enim doctrinae habemus Dominum, qui di per
Prophetas, & per Euangelium, & per beatos Apostolos, multifariam multisque mouis a principio adfinem deducit cognitionis. Principium aute si quis alio opus
habere existimauerit, non Utique vere potuerit conseruari principium. Qui est e
go ex seipsb fidelis Dominica icriptura & voce est fide dignus, quae per Dominum
excercetur ad hominum beneficium. Ipsi autem iudice utimur ad res inueni edas. Quidquid autem iudicat ut, non creditur priustiuam fuerit iudicatum . Quare nec eli principium id quod opus habet iudicio. Merito ergo cum fide comprehenderitimus principium indem ostiabile,&ex redundanti quadam copia dςmonstrati nes ab ipsi principio sumpse limus de principio, voce Domini erudimur ad agnitionem veritatis. Non. n. ab lute enuntiantibus hominibus fidem habuerimus, ς quibus licet etiam enuntiare contrarium. Si autem non satis est solum abiblute dicere quod vis una est, sed oportet etiam piobare quod dictum est, non expectamus
testimonium quod datur ab hominibus, sed voce Domini probamus quod quaeritur, quae est magis fide digna quam quae uis demonstrationes,vel potius quae est si1-la demonstratio perquam scientiam,qui solum quidem sustavere scripturas, sunt
si deles .Qui autem etiam ulterius processerunt, sunt perfecti gnomones veritatis. ii scilicet qui sunt cognitione praediti, tuadoquidem etiam imis quae ad vitam pertinent, eos qui sunt rudes saperant artifices, & per comunes notiones exprimunt
id quod est melius. Sic ergo nos quoque ex ipsis de ipss scripturis per se ic demonstrantes, ex fide persuadelitus demonstrative. Qmrit si propheticis quoque script
D ris uti ausi fuerint qui persequuntur haereses: primum quidam non omnibus. Deinde non perfectis, neque ut dictat coreus & contextura prophetiae,sed eligentes ea quae dicta sunt ambioue,traducunt ad proprias opiniones, paucas voces sparsim carpentes, non id considerantes quod ex ipsis significatur , sed ipsa nuda dictione
utentes. Nam in omnibus fere dictis quae adducunt, inueneris ipsos sola nomina attendentes, ut qui mutent significata, neq; quemadmodum dieantur cognoscant neque iis quas afferunt allegationibus ita ut earum natura postulat viantur . Veritas autem non inuenitur in eo quod transferat significata Sic enim omnem veram
euertent veritatem: sed in eo quod considerem quid domino & omnipotenti Oeo perfecte conueniat & eum deceat,& in eo quod confirment unumquodque ex iis a quae demonstrantur perscripturas,ex ipsis rursus similibus scripturis. Neque ergo volunt conuerti ad veritatem, ut quos pudeat deponere commodum siti in seipso, amoris,ne de ic unt qua ratione possint suas stabilire opiniones,scripturis vim a L. ferentes. Cum autem ad salsa in vulgus proserendum dogmata processerint, cum omnibus fere scripturis euidenter pugnantes,& semper a nobis qui contra eos dicimus confutati,quod reliquum est, nunc adhuc quoque sustinent. partim quidem
ex propheticis aliqua non admittere: partim autem nos, tanquam qui sinus alter Lus naturae, non posse quae sunt illorum propria intelligere calumniantur. Nonnunquam autem etiam cum conuincuntur, sua negant dogmata, apertὸ consteri erubescentes quae se seorsum sic docere gloriantur . Sic enim in omnibus haeresbia, s videre licet, persequendo ipsorum dogmatum nequitias . Nam postquam a nobile vers suerint, ostendentibus ipsos aperte aduersari scripturis, duorum alterum videre licet fieri ab iis qui praelunt dogmati. Aut enim suoriun dogmatum cosequen
434쪽
tiam,aut ipsam Propheti'M,Vel potau suam ipserum spem despiciunt. Semperin. Asibi sumunt id quod eis inam ita erit esse euidentius,quam quod dictum est a Domino per Prophetas,& ab Euangelio,& etiam Apostolorum testimonio comprobatum & confirmatum:Cum viderent ergo sibi imminere periculum, non de uno dogmate, non conseruanda haeresi, non veritatem inuenire nam cum quae sunt
in medio posita & in promptu sunt apud nos legis Ient, ea ut vilia contempserunt sed quod est commune fidei superare contendentes, excesserunt a veritate. Nam cum ecclesiasticae cognitionis non didicist ent mysteria, neq; veritatis percipissent magnitudinem, ut qui in perscrucido rerum profundo suissent socordes, & superficie tenus legissent incripturas Valere iusserunt. Inani ergo sapientiae opinioni et ii perpetuo litigant, aterte Ostendentes se magis curare ut videantur quam ut phi stolio phentur. Iam vero cum non necessariis rerum nitantur principiis, & humani, moti opinionibus, ut sinis deinde eis necessario sequatur comparant, sauciantur argumentis eorum qui vero tractant Philosophiam , & quiduis potius tolerant, &omnem, ut aiunt,ria dentem mouent, etiamsi futuri sint impii, propterea quod nocredant scripturis, quam , sectae sibi grato honore traducantur, & a vulgo iactata in eorum ecclesiis trima sede, propter quam,illam quoq; couiuialem' per eam quae
salso nomine appellatur charitatem,primum accubitum amplectuntur. x est autem apud nos agnitio veritatis, ut ex iis quae iam sunt credibilia, iis que nondum sunt, fides habeatur efficit, quae quidem est estentia, ut ita dicam, demon strationis. Sed omnis, ut videtur, haeresis ab initio habet aures quae non audiunt id quod est cvtile, sed solum patent iis quae dicuntur ad voluptatem. Nam curatus utique esset eorum aliquis, si tantum voluisset parere veritati. Est autem triplex ratio randae opinionis, sicut etiam cuiusuis assectionis, causae cognitio, & quomodo ea possit auferri,& tertium, animae exercitatio,& assuefactio ut possi sequi ea quae recte iudicata suerint. Quomodo enim turbatus oculus, ita etiam anima conturbata iis dogmatibus quae sunt praeter naturam, non potest veritatis lucem perfecte videre, quin etiam ea quae sunt prae pedibus aegre intuetur. Dicunt itaque anguillus quoq; excaecatas capi in aqua turbida. Et scut improbi pueri excludunt paedagogum: ita etiam hi arcent Prophetias a sua ecclesia, suspectas eas habentes propter r*rehensionem & admonitionem. Pan plurima certe consarciunt mendacia & sin menta Dut iure videantur non admittere scripturas. Hac ergo ratione non sunt pii, ut qui diuinis praeceptis non acquierunt, hoc est sancto Spiritui. Quomodo autem dicuntur inanes amygdalae,non in quibus nihil inest ted in quibus id quod inest est inutile:ita etiam haeretico, dicimus qui sunt inanes Dei consiliorum & Christi traditionum,&amarescunt non secus ac agrestis amygdala,& sunt principes auctoresque dogmatum,nisi si quae propter veri euidentiam deponere & occultare non potuerunt. Quomodo ergo in bello non est ordo deserendus quem dedit Imperator militii ita nee deserendus est ordo quem dedit nobis Verbum, quem accepimus primcipem ac Ducem cognitionis &Vitae. Vulgus autem ne hoc quidem examinauit, an sit sequendus aliquis,&quisnam hic,&quemadmodum. Quale enim est Ver Ebum, talem quoque vitam esse conuenit fideli,ut possit sequi Dei: m qui ab initio omnia recta via dirigit. Pos quam autem trangressus fuerit Verbum quispiam,&rer id, Deum,s imbecillus quidem fuit propte rea quod aliqua repentina se obtulerit viso,efficiendum est ut sint prompta visa quae sunt ex ratione Sin autem mo- e qui prius inualuit, victus fuerit,ut ait scriptura,is qui est ex vulgo, cuia dum est ut mos conquiet catin eo quod est perfectum & omni ex parte absolutum, & ut contra cum dicat exercenda est anima. Si autem pugnantia quoque aliqua dogmata videtur attrahere, ea sunt subducenda,& eundem est ad eos qui quieta dogmata esiciunt,& diuinis scripturis eos incantant qui sunt rudes ct imperiti,& st epitum pertimescunt,per testanaxnt Oi um consequentiam eis veri tatem explanantes. 'Sed ut videtur, magis declinamus ad ea quae sunt opinabilia, etiamsi sint contraria quam ad veritatem, est enim austera grauisque ac seuera. Atque eum sint quidem
435쪽
a tres animae assectiones, ignoratio,opinio,scietia Qui in ignoratione quidem versantur, sunt gentes. mi aute in scientia,vera ecesesia.Oui vero in opinione,ii qui ctantur haereses. Nilitio ergo apertius videre licet auirmantes eos qui sciunt de
iis qui sciunt,quam hos de iis quae opinatur,quod attinet ad affirmadam absq. demonstratione.de itaque inuice despiciunt & irrident,& accidit ut eadem intelligetia ab aliis quidem in maximo honore liabeatur, ab aliis aute damnetur amentiae.
Atqui didicimus aliud quidem esse voluptatem quae est attribueda gen tibus: aliud
autem, litem ac contentionem quae praeponenda est inhaeresibus, aliud gaudium,
quod ut proprium est ecclesiae assignandum:aliud autem,laetitiam,quq danda est ei Laetiti, eoniuna erui est ex veritate praeditus cognitione.Quemadmodum autem si quis in Ischoma Oprudent .eso studium possierit, eo faciet agricolam: & si Lampidi, nautam:&Charidemo, Imperatorem:& Simoni,equitandi gnarum:& Perdici,caupone:& Crobylo,opis niorum conditorem:& Archelao, saltatorem:& Homero, Politam: de Pyrrhoni, contentiosium:& Demostheni,oratorem:& Chrysippo,dialecticum:& Aristoteli, Physicium:& Platoni, Philosophinii: ita qui paret Domino,& per eum datam sequitur Prophetiam, efficitur ad magistri imaginem Deus qui in carne versatur. Hanc ergo altitudinem minime assequuntur,qui non sequuntur Deum eos ducentem. Ducit autem perscripturas diuinitus inspiratas. Atque cum ea quidem sintinnii merabilia quae sunt ab hominibus, sunt utiq. duo cuiusuis peccati principia, e ignoratio de imbecillitas. Est autem utrunque in nostra potestate, cu nec velimus discere,nec cupiditatem continere. Ex his autem,unum quidem est par quod non irecte iudicant,alterum vero, per quod non possunt exequiquq recte sunt iudicata.
Neque enim si quis fuerit deceptus in sententia, recte agerepotuerit,etiam si si fatis potens ut agat ea que Delint cognita,neque qui potest id quod oportet iudica- ι
re,se ab omni reprehensione alienum praebuerit,si sit ad res sterendas impotens. Consequenter ergo duae quoque genere disciplinς traduntur utrique peccato utiles.'Illi uidem, cognitio,&exscripturarunt testimonio euidens demonstratio, huic vereo, quae est ex Verbo exercitatio, qilaea fide S timore tanquam Paedagogis docetur: crescunt autem ambo in persectam charitatem. Eius enim qui est praediis tus cognitione,est hic quidem,v t arbitror, duplex stas. In aliquibus quidem, contemplatio ex scientia: In aliis vero, actio.Ac fieri quidem potuerit ut hi h retici di .
stentes ex his Commentariis,corrigantur&conuertantur ad Dcum omnipote tem Sm autem tanquam nardi serpentes,quod noue quidem dicitur, est autem antiquisl imum,non exaudiant canticum,a Deo certe calligentur, paternas admonitiones quae ante iudicium sunt patienter sustinentes, donec pudore affecti ducantur poenitentia non autem per immanem inobedientiam seipis iniiciant in persectu iudicium .Fiunt enim singulares quoque quaedam distiplinς, quas vocant castigatione ,in quas multi ex nostris qui in delicto suerunt, ex populo Dominico dii bentes incidi int, sed sicut a magistro vel patre pueri,ita nos castigamur a prouiden. tia. Deus autem non punit,est enim punitio mali redditio. Castigat autem&communiter dc priuatim ad utilitatem eorum qui puniuntur. Haec quidem adduxi,volens adhortari studi olbs ne sicile prolabantur in hqreses alios autem ut ab hacque consistit insuperficie, siue inscitia,sue stultitia, siue mala habitudine, siue quocun-
ciue alio nomine eam vocare oporteat,desistant emicere cupiens:cotra autem rem
Hiasbs conans adducere ad veritatem eos qui nci sunt omnino immedicabiles,vlus 'sum his sermonibus. Sunt enim qui nec omnino quidem in animum inducunt ut audiant eos qui hortantur ad veritatem. inetiam nugari aggrediutur, verba in veritatem maledica effundentes, sbi arrogantes quod quae sunt ex rebus maxima cognouerint, cum nec didicerint,nec quaesierint, nec laborarint, nec inuenerint consequentiam,quorum miserebitur potius aliquis,quam odio habebit, propter talem vi eorum rationem.Si quis est autem medicabilis,qui tanquam ignem vel ferrum ferre possit libertatem veritatis, secantem & vrentem falsas eorum opiniones,praebeat aures anime. Hoc autem fiet, si non otium dc secordiam amplectentes
436쪽
exmadant veritatem,aut gloriam desiderantes, res nouas magna vi persequantur. ASunt enim secordes, qui, cum liceat ex ipsis scripturis diuinis scripturis conuenientes colligere demonstrationes,id omnino non faciunt,sed quod eorum voluptatibus suifragatur eligunt.Gloria autem tenentur desiderio,qui ea quae ex sua natura conueniunt sermonibus diuinitus inspiratis, tradita a beatis Apostolis & magistris , sta seonte fallaci Sapientiae simulatione corrumpunt per alias tractationes, humanis dodirinis resistentes diuinae traditioni,vt haeresim constituant . Nam inter eos viros qui tanti erant in ecclesiastica cognitione quid restabat dicendum a Marcione, verbi grati aut Prodico,& similibus,qui non lunt ingressi recta via Neque enim eos qui praecesserunt superat e potuetrant sapientia, ut aliquid adinuenirent iis quae ab illis vere dicta sunt. Sed bene cum eis actum est et, si scire potuis asent ea quae prius sunt tradita. Is ergo nobis solus qui est cognitione praeditus, cuin ipsis scripturiscos enuerit, Apostolicam ct ecclesiasticam seruans dosmatum rectitudinem,rectissime vivit conuenienter Euangelio demonstrationes ita ut quaeri t inuenit,ut qui emittatura Dominoo lege & a Prophetis. Nam vita,ut opinor,eius qui est praeditus cognitione, nihil est aliud quam ficta & verba quae com
sequuntur traditionem Domini. Sed no est omnium cognitio. Nolo.n. vos ignorare fratres,inquit Apostolus,qubd omnes sub nube erant,& spiritalis cibi & potus
erant participes, aperte confirmans non omnes qui Verbum audiunt, facto es veriabo cepisse magnitudinem cognitionis.Vnde etiam subiunxiti Sed non in eis omni- ebus est complacitum.Cuinam Et qui dixit. Quid mihi dicitis, Domine, & non facitis voluntatem patris mei,hoc est, doctrinam Seruatoris,quae est nobis cibus spiritalis,& potus qui nescit sitim, aqua vitae cunitione preditae.At, inquiunt,daeta est instare cognitio. Ad quos dicimus .Fortasse quidem quae videtur cognitio inflare dicitur, si quis existimet diistionem idem sibi velle quod tumefacere & insolentem reddere.Sin autem quod magis dicendum est,magnifice & vere sentire sgnificat vox Apostoli, lutum quidem est id de quo dubitatur. Sequentes autem icripturas,confirmemus quod dictum est.Sapientia, inquit Salomon, inssauit suos Glios.Non enim iis quae sunt in doctrina singularia,fistum & arrogantiam insenerauit Dominus,sed in veritate habere fiduciam, i 2 esse magnificum in cognitione o
quae traditur per scripturas,efficit contemptorem eorum quae trahunt ad peccatu,
quod significat dieito inmuit,quae docet magnificentiam sapientiae, quae implantatur iis qui sunt perdoctrinam filiis.Iam verb, inquit Apostolus. Et cognostam non seivionem eorum qui sunt insati, sed virtutem, an magnifice,quod quidem
est,uere, veritate autem nihil cst maius,scripturas intelligatis. In hoc enim est virtus inflatorum fili Oi um Sapientiae. asi dicat:Sciam an ae vestra cognitione iure vos magnifice sentiatis.Notus enim est,ut ait Davi in Iudaea Deus,noc est, Israelitis qui sunt per cognitionem.Iudaea enim exponitur consessio.Meri tὁ emodi diu
est ab Apostolo illud,Non moechaberis ,N 5 furaberis,Non cocupisces, etsi quod
est aliud mandatum in hoc Verbo in summam redigitur,nempe. Diliges proximii , tuum sicut teipsum.Non oportet enim unquam,ut faciunt qui haereses persequuntur,adulterare veritatem,neque surari regulam ecclesiae, propriς cupiditati ec gloriae inseruiendo in Daudem propinquorum,quos omnino diligentes veritate, docet docere eam coni plecti Aperte ergo dictum est.Annunciate inter gentes studia eius,ut non iudicentur,sed conuertantur quirrius audierint. Quichinque autem linguis suis dolose muti seriptis poenis puni uti ir.Qui impios ergo attingunt sermones, neque verbis diuinis recte sed peruerse utuntur,neque iph in regnum coelorum ingrediuntur: neque eos quos deceperunt sinunt assequi veritatem. Sed nec ipsi infressus clauem habentes, scii saliam quandam,&, ut dicit consuetudo, αι notitae id est , adversem clauem, per quam, non relaxato velo, Vt nos ingre- , dimur per Domini traditionem, sed exciso ostio,& muro ecclesiae clam persos so, veritatem transgredientes, efficiuntur principes ac duces mysteriorum animae impiorum. Menim catholica ecclesia posteriora sua secerint conciliabula, non opus
437쪽
. A opus est miIltis verbis. Nam Domini quae fuit in aduentu doctrina , cum coepisset
ab Augusto, medio tempore Tiberii, consummatur: Apostolorum autem eius doctrina,vsque ad Pauli ministerium, Neronis tempore consummatu Inserius autem circa tempora Adriani Imperatoris fuerunt qui haereses excogitarunt,&peruenerunt usque ad aetatem Antonini natu maioris,ut Basilides, etiamsi Glauciam
sibi adscribat niagistrum, ut ipsi stolianturimi fait Petri interpres. Similiter autem Valentinum quoque dicunt audiuisse Theodadi. Is autem fuit Pauli familia
ris. Marcion enim cum natus esset eadem qua ipsi aetate, versabatur ut senex cum iunioribus. Post quem, Simon Petrum audiit paululum praedicantem . Quae cum, ita habeant, clarum est ex antiquis a & verissima ecclesia, has recretiores,&ε quae his simi adhue inferiores,tenore sitisse innovatas,adulterinenois haereses .Ex iis quae dicta sunt manifestum esse existimo,unam esse vera ecclesiam,eam quae vere est antiqua,in cuius catalogum reseruntur ii qui stant iusti seci indu primositum. Nam cum unus sit Deus&vnus Dominus, propterea id etiam quod est summe venerabile, laudatur ex unione & ex eo quia sit solum, ut quod sit imitatio principii quod est unum. In unius ergo naturae ibrtem cooptatur ecclesia quae est una, quam conantur haereses in multas discindere. Et substantia ergo de cogitatione &principio & excellentia , solam esse dicimus, quam etiam antiquam & catholicam eccleuam, in unitatem unius fidei quae est ex propriis testamentis,uel potius ex te- e stamento quod est unum diuersis temporibus, in quibus Dei voluntate per unum Dominum congregat eos qui iam sunt ordinati, quos praedestinauit Deus, cum eos iustos cognouistet ante mundi constitutionem. Caeterum ecclesiet quoque eminentia,sicut principiu constructionis, est ex unitate, omnia alia superans,& nihil
habens sibi simile vel aequale. Atque de iis quidem dicetur postea. Ex haeresibus
autem aliae quidem appellantur ex nomine, ut quae appellatae sunt ex Valentino& Marcione & Basilide, etiamsi glorientur se Matthiae opinionem adducere.Fuit
enim una omnium Apostolorum sicut doctrina, ita etiam traditio. Aliae autem ex loco, ut Peratici. Aliae autem ex gente, ut Phrygum haeresis. Aliae autem ex operatione, ut Encratitarum. Aliae autem ex propriis dogmatibus, ut Docitarum & Haematitarum. Alii autem,ex positionibus & iis quae ipis honorarunt, ut qui appellantur Caianistae&Ophiani. Aliae verδ,ex iis quae nefarie ausae sunt&perpetrarunt, ut qui ex Simonianis vocant ur Entychitae Cum autem iis qui ex eeclesia spectandi tenentur desiderio, ex lege de sacrificiis, tum de Iudaeis vulgaribus, tum de haeresibus quae mystice discernuntur, tanquam immundae, ex diuina mundorum & immundorum animalium distinctione paruum quoddam foramen ostenderimus, finiemus orationem. Quae enim sunt fissis ungulis & ruminant, hostias esse mundas & Deo acceptas tradit scriptura, utpote quia iusti per sidem iter ingrediantur ad pati em & filium. Haec est enim stabilitas eorum quorum sita sunt ungulae, qui Dei eloquia diu noctuque meditantur&ruminant in animet receptaculo disciplinarum,quam etiam cognitione pretiuiam exercitationem,' mundi animalis ruminationem dicit lex allegorice. Qiae autem neque utrun-rue, neque ex iis habent alterum, secemit ut immunda. Ac quae ruminant quiem, bindam autem non habent ungulam, vulgus Iudaeorum tacite significant,
qui eloquia quidem Dei habent in ore, fidem autem & basim non habent, quae transmittit in patrem per filium S innititur veritati. Vna etiam eiusmodi genus animantium satis sicile prolabitur, ut quorum pedes minime sunt bifidi, neque duplicitate fidei innitantur. Nemo enim, inquit,cognoscit patrem nisi filius, & euintius reuelauerit. Rursiis autem illa quoque contra sunt similiter immunda, quae bifidas quidem habent ungulas,minime autem ruminant.Haec enim indicant Haes reticos, qui ingrediuntur quidem in nomine Patris & filii, accuratam autem eloquiorum declarat ionem subtiliter exprimere & in tenues partes comminuere nequeunt,& iustitit opera paulo crassius non autem accuratius & subtilius obeant,
ii modo obeunt. Iis qui sunt t ales dicit Dominus.Cur mihi dicitis, Domine D
438쪽
ne , & non sacitis quae dico' sunt autem omnino immundi, qui non bifidas has abent ungulas , neque ruminant. Vos autem Megarenses, inquit Theognis,neque tertii, neque quarti, neque duodecimi estis, neque in ratione, nec numero. Sed tinouam puluis quem proiicit ventus a facie terrae,&tanquam stilla a eado. His a nobis praetractatis ,& loco morali nobis summatim sparsimque descripto ut striamus polliciti,&quae ad veram excitant cognitionem, ita hie & illic disseminatis dogmatibus , ut aquolibet ex iis qui mysteriis non sunt initiati, non facile possint inueniri sanctς traditiones aggrediamur quod sumus polliciti. Sunt autem libri Stromatum utique smiles, non illis elaboratis ortis in quibus stant arbores &plantatae ct in certum ordinem digestae ad delectandos oculos: sed alicui potius spisso&mbro momi, in quo simul sunt plantatae cupressi&platani, laurus & abdera, mali &oleae ct scus, de industria commistis plantis arborum fertilium simul de infertilium , propter eos qui quae sunt pulchra ac matura surripi unt di sussurantur, latere volente scriptura. Ex quibus cum vivi radices sumpserit& alibi inseruerit agricola, pulchrum ortum efficiet&nemus amoenum. Neque ergo ordinem, neque dictionem spectant libri Stromatum , cum etiam G 'ci de industria nolint adesse ornatum dictionis,&latenter dogmata inserant di non ut rei habet veritas, hoc agentes vis qui eorum scripta lesint, sint laborios & acresi ad inueniendum. Sunt enim multae&variae estae propter multas piscium ai disserentias. Atque adeo post hunc septimum li- brum stromatum, de iis quς deinceps se- quuntur tractemus, aliud sumen
439쪽
an neque antiquissimi Philosephitii contendendum serebamur& ad dubitandum, nedum nos qui amplectimur eam quae vere est philos phiam, quos aperte causa inuentionis ad perscrutandum quaerere iubet scriptura. Recentiores autem Graecorum Philosephi, inani laudis cupiditate commoti, refellendo simul dc contendendo, ad nugas deductitur inutiles.Contra autem barbara philosophia omnem expellens contentionem, Querit e,m-quit,&inuenietis, pulsate&aperietur. Petite,& dabitur vobis Atque pulsat quidem per inmii sitionem ,quae per interrogationem & responsionem habetur oratio,veritatis rores, per id quod apparet. Aperte autem e perscrutationem eo quod est impedimento, ingeneratur contemplatio quae est ex
scientia.Iis qui sic pulsant aperitur, ut opinor, id quod quaeritur.Et iis qui sic petunt interrogationes per scripturas,ad quod quidem a Deo contendunt,sit donatio diuinitus datae cognitionis comprehendendo per rationalem quae vere elucet inquisitionem. Non enim fieri quidem potest ut inuenia non aute qu rat,neque t quaerat quidem,non autem perscrutetur,& explicet & aperiat per interrogationem,ad euidentiam deducens id quod quari itur,neque ut rursias procedens per omnem examinationem, non deinceps accipiat yraemium, videlicet scientiam eius quod quaeritur. Sed potest quidem inuenire qui quaesierit, quaerere autem, s prius existimauerit senescire.Hinc autem dumis desiderio ad id quod bonum est& h , nestum inueniendum, benigne quaerit, citra contentionem & ei tra gloriae eupiditatem , interrogando & respondendo, &ea etiam quae dicuntur considerando. Oportet enim non solum eos qui ad diuinasse applicant scripturas, i d eos etiam qui communes insequuntur notiones, ita proponere quaestiones ut desinat inuentio in finem aliquem utilem. Turbulentos cnim homines, & forenses inuentiones, alius excipit locus & alia turba .Eum autem qui veritatis simul est amator &samiliaris,decet esse paciscum,& in inquisitionibus, per demonstrationem qui fit ex scientia, non nimio sui amore laborantem, sed veritatis amantem, accedere ad eam quae comprehendit cognitionem. Quaenam ergo suerit alia melior aut euidentior methodus ad principium talis doctrinae, quam nomen propositum tam, aperte Oratione persequi, ut id assequantur quicunque eade voce utuntur Estne demonstrationis ergo nomen eiusmodi, cuius odi est Bb tyri,vox solum nihil tagniscans Et quomodo neque Philosephus,neque orator,sed neque Iudex, tanquam nomen nihil significans prosert ὸemonstratione,neque aliquis ex iis qui iu-Gicio contendunt, ignorat este signiscatum.Iam vero Philos hi excogitant demonstrationem,ut quae consistat, alius aliter. De quavis ergo re quaesita si quis recte tractet, non ad aliud principium quod si certum &extra controuei sam potius deducet orationem,quam ad id quod quicuque sunt eiusdem gentis & sermonis, ex appellatione fatentur significari.Deinde ab eo progrediendo necesse est qiiaerere existat necne id quod oratione significaturiDeinde si esse ostensum erit, accus rate quaerendum est qualis si eius natura,&num ordinem datum saperet. Si autenon sufficit id solum quod vis mi est, absblute dicere de eo quod quaeritur: licet
enim ei qui aduersatur, ex aequo contra quod velit pronunciare.Sed oportet confirmare id quod dictum est. Et si eius quidem reseratur iudicium ad id de quoi simili
440쪽
ter dubitatur,& illius rursus, ad alterum de quo dubitatur similiter procedet in Ainfinitum,& non poterit demonstrari. Si autem eius quod est certum & extra controuersiam,reseratur fides ad id quod omnes confitentur, illud est constitue dum dodtrinae principium. Omne ergo nomen propositum est sumendum ad orationem quae est certa & extra controuersiam, & manifesta iis qui stant particires considerationis, suturum quidem doctrinae principium, expoliturum autem 1 iauentionem eorum quae quaeruntur.Age ergo propositum sit nomen Sol. Dicunt itaque Stoici eum esse, intelligens vinculum ex aquis marinis. An non est erga oratio seu desinitio , ipsb nomine oblimrior, quae alia demonstratione indiget arisit vera. Melius est ergo dicere, communi & aperta oratione Solem nominari id quod est splendidissinum eorum quae coelum obeunt. Est enim ut opinor, fide di asnior,& apertior, & quam omnes similiter constentur homines, naec oratio. Similiter autem demonstrationem quoque omnes homines confessi fuerint rationi esse consentaneam, ciuae iis de quibus dubitatur,ex iis quae fiant certa & extra controuersam, facit fidem. Non tum autem demonstratio& s des& cognitio, sed etiam praescientia seu praecognitio dicitur duobus modis,una quidem qui est ex scientia, firma ae stabilis alia autem ibi sim ex spe. Ac proprie quidem dicitur demonstratio, quae fidem ex scientia indit animis eorum qui discunt. Altera a tem est ex opinione . Sicut etiam homo, unus quidem vere est homo qui communem habet prudentiam: alter vero agrestis & beluinus. Sic etiam dixit Comicus. Charies est homo, donec fuerit homo. De boue quoque equo & cane eadem est aratio,prout suerit virtus vel vitium animalis. Respicientes enim ad persectionem generis, venimus ad ea quae sunt praecipua ex signiscatis. Ecce enim medicum i
telligimus cui nihil deest medici facultatis. Cognitione autem praeditum, eum cui nihil descit cognitionis quae est ex scientia. ΑΚllogismo autem differt indicatio quatenus id quidem quod indicat. unum fgnineat, cum si unum,ut uterum gerere dicimus esse indiciumquὁd non sit amplius virgo. Quod autem in syli sismo sumitur, cum sit unum, plura consequitur, ut quὁd pytho proderet Byzantinos, verbi cause,non unum sed plura sumuntur quae id s hiscent. Et co cludere quidem ex iis quae quis confitetur, est ratiocinari seu syllogisinum conficere. Ex veris autem aliquid concludere, est demonstrare, adeo ut sit quaedam is composita utilitas demonstrationis , nempe & ex eo quod quae sumuntur vera sumat ad ea qua quaeruntum d ex eo quὀd inseratur consequens conclusio. Q Usi non si prius, vel id non consequatur secundum, non demonstrauit quidem, sed
est ratiocinatus, seu effecit syllogismum.Assumptis enim propositionibus conuenientem innire conclusionem,solum est ratiocinari. Ex assumptis autem protositionibus esse etiam unamquamque veram, non solum est ratiocinari, sed etiam demonstrare. Concludere autem, quod est ut etiam patet ex nomine, est
adfinem deducere.Est autem in unaquaque oratione finis id quod quaeritur,quod etiam vocatur conclusio . Nulla autem simplex & prima oratio vocatur syli fismus, etiamsi sit vera, sed est ad minimum composita ex tribus huius inodi, dua ,
us quidem, ut quae sumuntur propositionibus, una autem, ut conclusone. Aut autem Omnia egent demonstratione:aut etiam quadam ex iis sunt eredibilia.
Sed si prius qui aem verum est r uniuscuiusque demonstrationis petentes demonstrationem, procedemus in infinitum, & se euertetur demonstratio. Sin autem secundum, ea ipse quae sunt ex se credibilia, erunt principia demonstrationum . Iam vero Philosephi fatentur esse indemonstrabilia principia uniue serum. Quamobrem si est demonstratio, omnino necesse est prius esse aliquid
ex se ereφbile , quod quidem dicitur primum & indemonstrabile. Ad fidem
ergo indemonstrabilem reducitur omnis demonstratio. Fuerint autem alia quo- ,
que principia demonstrationum post eum fontem qui est ex fide , nempe ea
quae evidenter apparent ex sensu & intelligentia. Nam ea quidem quae ex sensu euenerunt, lunt simplicia&eiushaodi risblui nequeant. Q ae autem ex intelligentias