장음표시 사용
401쪽
229, mentoriam expresse imitentur imastines. Fingat enim solem, ut videtur,aliquis,& Iridis imaginem repraesentet coloribus. Postquam autem simulachra reliquerint, tunc audient scripturam. Nisi abundauerit iustitia vestra plus quam scribarum & Pharisaeorum, qui iustificantur per abstinentiam a malis, cum eo quM cum ea quae est in his perfectione, proximum quoque possitis dilisere &ei benefacere, non eritis regales. Augmentum enim eius,quae est ex leue iustitiae, ostendit eum qui est praeditus cognitione. sic cum fuerit aliquis collocatus in capite quod suum regit corpus, cum peruenerit ad sinamum fidei, ipsam, inquam, cognitionem circa quam sunt omnes sensus: assequetur similiter sumniam liχνedix talem. Cognitionem autem obtinere princi tum, aperte ostendit Apostolus iis qui postum perspicere lioc modo seribens Graecis illis Corinthiis. Spem autem habentes augescente fide vestra fore ut magnificemur secundum resulam nostram in abundantia, ut in iis quq stant supra vos euangeli Zem. Non dicens extensonem praedicationis quae fuit in loco, quoniam sdem quoque dicit abundasse in Achaia. Fertur autem in Actibus quoque Apostolorum, Verbum praedicasse Atlienis, sed docet cognitionem, quae est persectio fidei, abundare ultra catechesm, conuenienter maiestati doctrinae Domini,&rcsulae ecclesiasticae. Quocirca paulo etiam in serius subiungit. Si autem sum imperitus sermone, sed non cognitione. Caeterum qui ex Graecis gloriantur quod ab eis comprehensa sile-e rit veritas, dicant nobis a quo nam gloriantur se didicisse. A Deo quidem non,' dixerint. Ab honi inibiic autem constentur. Et si hoc ita est,aut cum a seipsis sero didicerint, sicut certe ex ipsis quoque quisam insolenter gloriantur: aut ab aliis similibus. Sed non sunt scle digni de Deo dicentes homines,quatenus homines. Neque enim qui homo est, potest pro ilignitate de Deo vera dicere, imbecillus&morti obnoxius, de ingenito Reo in quem non cadit interitus, ct opus de eo qui fecit. Deinde qui non potust de seipibucra dicere, an non multσm sis ne ae Deo quidem ei credendum est 'Quantum enim abest homo a Dei potestate, tantum est etiam eius oratio imbecilla, etiamsi non Deum, sed de Deo dieat, & Verbo diuino.Est enim imbecilla natura humana oratio,&quae non poΩ, sit Deum dicere, non dico nomen, est enim hoc commune non si tum Philosephis, sed etiam Poetis nominare, neque essentiam, neque enim potest seri, sed
Dei vim & opera .Quanquam qui Deum sibi adstribunt magistrum, vix perueniunt ad Dei notitiam,opem eis terent e gratia ad quantulamcunque cognitione,
utpote voluntate voluntatem , & sincto Spiritu sanctum spiritum contemplariasuefacientes,quoniam spiritus strutatur Dei profunda .Animalis autem homo non capit ea quae sunt spiritus.Sola ergo est a Deo tradita, quae est apud nos doctrina, a qua dependent omnes sontes sepientiae, quicunque ad veritatem tanquam ad scopum seruntur. Venientis certe ad homines Domini qui nos erat doctii rus, innumerabiles fuere signiscatores, an nunciatores, praeparatores, praecur, fores ab alto ex mundi constitutione, per opera, per verba praesignificantes,praedicentes esse venturum, & quomodo, & quando, & quaenam signa.Eminus ceria te lex praemeditatur & prophetia. Deinde praecursbr ostendit praesentem, post quem praedicatores docentes aduentus virtutem significant. Philolbphi Graeci, solis, neque iis omnibus placuere. Sed Platoni quidum socrates,& Xenocrati Plato, Aristoteles Theopli rasto, & Cleanthi Zeno, qui suis sextis persi serunt asseclis. Magistri autem nostri Verbum non mansit in sela Iudaea, sicut Philotas hia in Graecia, sed diffusum est per totum orbem terrae Graecorii iniimul&Barbarorum gentibus & vicis dc totis urbibus persuadens, totas domos & seorsiimvnumquemque ex iis qui audierunt, & ex ipsis etiam Philoserliis non paucos iam a traducens ad veritatem. Et Graecam quidem philoibphiam si quiuis magistratus prohibuerit,ea statim perit. Nostram autem doctrii in a prima usque proicati ne prohibent simul Reges&Tyratini,&singuli Ducesta magistratus cum via , uersis sitellitibus,& innumerabilibus etiam hominibus, in nos belligerantes, d.
Adieci duo vo eabula quae in Graeco videbantur deesse, nEpe philosopha Giae
402쪽
nos pro viribus excindere conantes.Illi autem magis etiam foret.Non enim emo Ariciar ut doctrina humana, neque flaccescit ut donum imbecillum. Nullum enim Dei donum est imbecillum, manet autem eiusnodi ut prohiberi nequeat,cum praedictum tamen sit Greut ea patiatur persecutionem.Deinde de Pcetica quidem dicit Plato, res quaedam leuis & sacra est Poeta, nec potest versus facere priusquam fuerit Deo amatus & mente excesserit. Democritus quoque similiter. Poeta autem quaecunque quidem scripserit cum Dei afflatu &sacro spiritu, sent valde pulchra.Scimus autem qualia dicunt Poetae. Omnipotentis autem Dei prophetas, qui instrumenta silere divine Vocis, nemo stupuerit.Eius ergo qui est cogniti
ne praeditus veluti statuam effingentes, iam quidem ostetissimus, quaenam sit eius morum magnitudo de pulchritudo,velu- ati describentes. Qualis autem si in contem-i platione rerum naturalium , p sua ostendetur, cum de ortu mundi tractare
AM vero tempus est ut Graecis ostendamus, ibium esse vere pium ac religiosiim,eum qui est cognitione praeditus,ut cum didicerint Philosbphi qualis sit is qui vere Dest Christianus, suam damnent inscitiam, ut qui temere quidem & inconsiderate nomen persequamur: nullo autem iudicio eos impios di a Deo alienos vocent, qui norunt eum qui vere est Deus. Oportet autem ad philos phos euidentioribus uti rationibus, ut ex sua librum doctrina exercitati iam posssint exaudire,etiam si seipsissnondum dignos praebuerint, ut essent facultatis cridendi participes. Dimonum autem Propheticarum non meminerimus in praesentia, tempore opportunop stea usuri scripturis. Quae autem ab eis signiscantur indicabimus,Christiani sinum summatim describentes:ne interrum'amus orationis continuationem, si una com a plectamur scripturas,idque iis qui nodum intelligunt earum dictiones. Postqi iam
autem ostenderimus ea quae significantur, tunc eis cum credi delint ex redunda
ti copia aperientur scriyturae. -d si ea quae a nobis dicuntur, videantur aliquibus ex vulgo diuersa a scripturis Domini: sciendum est ea illine &spirare& viuere,& cum ex eis arg'mentum habeant,se s en tentiam solam non dictionem profiteri adducere.Nimia enim pertractatio qui non si in tempore,meritδ videra no- tuerit esse siri eruacanea,& non cosderare omnino id quod instat & urget, nimiae fuerit s orgiae&egestatis.Vere autem beati sunt qui si iratantur testimonia D mini.In toto corde exquirent ipsum. De Domino autem testimonium serunt Lex ,& Prophetae.Est ergo nobis propositum ostendere eum sbium qui est cognitione oraeditus,esse sanetiam,&rite eum qui est vere Deus colere, prout eiusde et maie statem.Eum autem qui Deum colit ut eius maiestatem decet colere, consequitur
403쪽
, Dei amor & in Deum pietas. Q idquid ergo est excellem & silerius . existim. t
esse honorabile pro dignitate,& in rebus quidem sensilibus,est e honorandos ma- distratus & parentes,& omne resbyterum.In iis autem quae docentur,antiquissimam philosophiam,& vetustissimam propheti am. In his autem quae intelligentia
percipiuntur, id quod est vetustius. In generatione , tempore& principio carens principium,&eorum quae sunt primitias,filium,a quo discere eam quae omnia superat causam,nempe patrem uniuerserum,quae quidem est vetustissima,& omniuvenescentissima,& voce non vliaue traditur, sed cultu & silentio cum sancta a miratione est colenda&veneranaa,& perquam proprie quidem dicitur a Domi-
, no,quantum possunt audire ii qui discunt,intelligitur autem ab iis qui a Domino
electi sunt ad cognitionem,est eorum qui si int,ut ait Apostolus, exercitati sensia sus . Dei ergo cultus, est continua animae cura ei qui est praeditus cognitione, &eius perpetua in Deo occupatio per chaa itatem quae nunquam intermittituraeius enim cultus qui versatur circa res hominum,unus quidem est qui reddit meliores: alius vero, qui seruit. Medicina quidem corin philosbphia vero animam reddit meliorem. Ac parentibus quidem a filiis, magistratibus autem ac principibus ab iis qui parent eorum ditioni,seruiens accedit utilitas Similiter autem etiam in ecclesia,eam quidem quae facit meliores, Presbyteri seruaru in ecclesia,eam autem quae seruit, Diaconi.Ambobus his ministeriis Angeli Deo seruiunt in dispensatione &e oeconomia rerum terrenarum: & ipse qui est cognitione praeditus, qui Deo quidem inseruit: hominibus autem ostendit eam quae meliores facit contemplatione: uomodocunque ad erudiendum fuerit constitutus,ad hominum correctionem te enim solus est pius ac religiosus,qui pulchrὸ ac citra ullam reprehensionem ita rebus humanis Deo seruit. QEo modo enim plantarum cultura est optima, per quam nascuntur 3c importantur seu stus, scientia& agriculturi experientia homimbus utilitate afferensuta eius qui est cognitione praeditus, pius ac religiosus Dei cultus,eorum hominum fructus qui per iesum crediderunt in se accipiens, cum plures ad agnitionem veniant α per ipsam latui sant,optimum imponat prouen tum
per experientiam. autem, ita enim Vocatur cultus Dei maiestati coni, umiens,est habitus qui id conseruat Pod Deum decet. λοπ π.s id est,qui conuenienter Dei maiestati Deum colit,solus fierit Dei amicus.Is autem fuerit qui nouit quid deceat & icientia & vita,qua sit vivendum ei qui est futurus , ct iam Deo
assimilaturita ergo ratione fuerit primum& Dei amans Nam ut qui patrem honorat, amat patrem: ita qMi Deum honorat, Deum amat. Qua quidem ratione mihi quoque videntur ei se tria ei secta cognoscendi potestatis Res nosse. Secumdum, id et ficere quod Verbium seu ratio dictauerit.& tertium, post e tradere, prout Dei conuenit maiestati,ea quae occulta suerant apud veritatem. Is ergo cui persuasum fuerit Deum esse omnipotentem dc diuina mysteria didicerit a filio eius unigenito,quamadmodum fueritis μω id est impius. Nam e aequidem est qui non putat esse Deum autem, hoc est superstitiosus,qui timet daemomae' qui omnia refert in Deos, & lignum, & lapidem, & spiritum ,& hominem qui
vivit eratione redactum in seruitutem. Fides erso est nosse Deum,quae est prima post fiduciam doctrinae seruatoris,nullo modo inausta facere, existimare hoc decere Dei agnitionem. Ea re in terra quidem res est praestantissima homo qui est maxima in Deum pietate. Inccelo autem res cst praeliantisssima,Angelus, quil eo propius & iam purius est aeternae&beatae vitae particeps. Persectissima alitem&sanctissima,& maxime principalis,& quae niaxime prseli & est maxime Resia,& longe beneficentissima, est natura filii, quae est soli omnipotenti Wopinquissi
ma:ipsa maxima excellentia, quae Omnia ordinat ex Voluntate patris,& optime su, bernat uniuersum, indefessa & inexhausta potestate cuncta operans, propterea qudd agit arcanas & abditas respiciens notiones. Nunquam enim a sua excedit specula Dei filius,ut qui non diuidatur,non dissecetur, non transeat a loco ad locum, sit autem semper uuique, & nequaquam contineatur,tota mens, tota lux pater-
404쪽
na,totus oculus,qui omnia videt,omnia audit,scit omnia, potestate scrutatur po Atestates.Ei subiecta est uniuersa militia Angelorii & Deori Verbo paterno quod sanciam suscepit oeconomiam ac dispensatione, propter esi qui subiecit. Per quae sint etia omnes eius homines.Sed alii quidem,per agnitionem, alii verb,nondum,& alii quidem,ut amici, alii verδ,ut serui sideles, alii verb,ut absolute serui .Hic est magister, ui mysteriis quidem erudit eum qui est praediciu cognitione:& spe bona eum qui est fidelis & corrigente disciplina per sentien tem operationem, eum qui est duro corde.Hinc est prouidentia priuatim,publice, & ubique. Dei autem esse situ,& eum esse Seruatorem & Dominsi quem nos dicimus,aperte diuin ostedunt Prophetiae Hac ratione qui est omnium Graecorum & barbaroru Dominus, pertisadet iis qui volunt.Neminem .n. cosit ab ipse salutem accipere, propterea nquod possit eligere,& omnia a se implere ad spem accipi edam. Hic est qui dat Graecis sapientiam per inferiores Angelos. Sunt enim iussu diuino & antiquo pergen te, distributi Angeli. Sed pars Domini est opinio credentium . Aut enim omnium hominum curam non serit Dominus, idque ei acciderit, aut quod non possit, quod quidem est nefarium, est enim signum imbecillitatis, aut quod nolit cum possit,non est autem boni affectio. Non est ergo socors ob delitias, qui propter
nos carnem accepit patibilem. Aut curam gerit uniuersbriam, quod quidem pertimet etiam ad eum qui est Dominus uniueribrum. Seruator enim est, non horum quidem seruator,illorum vero non .Pro ea autem quam habet unusquisque aptitudine, suum diuisit beneficium & Graecis & barbaris,& iis qui ex eis praedestina- ati quidem fuerant, suo autem tempore sunt vocati, fideles& electi. Neque ergo quam aliquibus inuiderit qui omnes quidem ex diuo vocavit, iis autem qui eximiae crediderunt,honores tribuit eximios. Neque as alio prohibitus unquam fuerit, qui est omnium Dominus, & maxime boni & omnipotentis patris voluntati seruiens.Sed neque Dominum impatibilem, qui sine principio est genitus, unquatangit inuidia. Sed nec res hominum ita habent,ut eis possit inuidere Dominus. Alius autem est qui inuidet,quem etiam tetigit assectio. Sed nec dici potest Dominum nolle dare salutem humano generi propter ignorationem,quὁd nesciat qu
Modo sit gerenda cura uniuscuiusque. Ignoratio enim Deum non tansit,qui ante mundi constitutionem fuit patris consiliarius.Haec erat enim sapientia qua Deus Ddelectabatur omnipotens. Dei enim virtus siue potestas est filius, utpote ante
mhia quae sunt genita Verbum Patris maxime principiale, & eius satientia, pr priὸ etiam dici potuerit magister eorum qui per ipsum sunt formati. Ied neque ab aliqua voluptate abstractus relinquit unquam hominum curationem, qui cum stiscepisset carnem quae natura genita fuerauatibilis,ad impatibilitatis habitu eam erudiit .Quomodo autem est Xeruator & Dominus, si non est omnium Seruatorci Dominus sed est quidem Seruator eorum qui crediderunt, propterea quὁd scire voluerint .Eorum autem qui non crediderunt est Dominus,si cum potuerint c5fiteri, propriam & eis conuenientem acceperint beneficentiam. Omnis autem Do
nini operatio, relationem habet ad omnipotentem,& est filius paterna quaedam aut ita diem, operatio. Nunquam ergo sinuator habet odio homines, qui etia propter suam excellentem benisnitatem & in homines charitatem,non despecta carnis humanae imbecillitate, sed ea indutus, ad communem venit hominum salutem. Est enim communis sides eorum qui eleserunt. Sed neque protrium opus unquaneflexerit,quod solli ex aliis animalibus homini notio & mentis perceptio indita sita creatione, neque alia melior & conuenientior hominum adminis ratio Deo fuerit quam quae est ordinata. Semper ergo conuenit ei quod est secundum naturam melius ac pristantius , ut praesit ei quod est deterius,&eius quod non potest
aliquid recte regere, ei detur administratio Est autem id quod ver regit & prsest, sdiuinum Verbum dc eius prouidentia,quae omnia quidem respicit, nullius autem
ex iis qui ad eam pertinent despicit curationem. Ii autem qui ad ipsit in pertinere&ῶςsse coniuncti elegerunt,titerint,qui per fidem initiantur. Hic omnium bo
405쪽
norum voluntate patris omnipotentis, auctor&causa filius, est primus effector motus, potestas quae sensu non potest comprehendi. Non enim id quod erat, visus est, iis qui non poterant capere propter imbecillitatem carnis. Cum ergo carnem accepi siet sensilem,venit ostensurus hominib. susscientes esse eorum vires, ut ponsin t obedire mandatis. Cum sit ergo virtus paterna, sicile superat ea quae voluerit, ne minimum quidem relinquens cuius curam non serat eius administratio. Neque enim totum ab eo utique rem esset effectum.Maximae autem, ut arbitror, potestatis est omnium partium etiam usque ad minimam, accurata examinatio,peruadens ad primum uniuersiarum administratorem, qui ex voluntate patris gubernat omnium salutem aliis ordinatis qui ad alios perfectos respiciunt, donec pei ueniatur ad magnum pontificem. Ab unoen m desuper principio, quod conuenienter voluntati operatur, dependent prima, secunda,& tertia. Deinde in siimmo fine eius
quod apparet, beati positi sunt Angeli, atque adeo usque ad nos ipsos alii sub alii,
sunt collocati, qui ex uno&per unum&seruantur&seruant. Quomodo ergo
vel minima pars serri una mouetur spiritu lapidis magnetis, extensa per multos annulos ferreos: ita etiam qui sunt virtute praediti, diuino spiritu attracti,cum prima mansione coniunguntur. Deinceps autem alii usque ad postremam. Qui autem sunt mali ex imbecillitate, cum propter iniustam imbecillitatem in malus abitum inciderint, ut qui nec teneant nec teneantur, circumfluunt circumacti animi perturbationibus livmique decidunt. Lex enim haec ab alto data est, ut qui velit etia at virtutem. Quocirca praecepta quoque,quae& in lege,&ante lebem erant, nosegibus iusto enim non est lex lata ita tuerunt viqiii elegisset quidem, aeternam vitam di beatum praemium acciperet,qui autem rursus vitio esset delectatus , comcessere ut versaretur csi iis quos elegerat,& rursus ut anima quae assiduὶ euadit melior ad aequirendum virtutem di parandam iustitiam,meliorem locum acci piat in uniueris, v L quae per unumquemque profectum extendatur ad habitum impatibilitatis,donec peruenerit ad virum perfectum,nempe ad cognitionis simul α haereditatis excρllentiam. Salutares hae conuersiones, pro hordine mutationis, diuidum tur & temporibus,& locis,& honoribus,& cognitionibus,& lix reditatibus, ct ministeriis,usque ad eam qui transcendit contemplationem, & est proxima Domino in aeternitate. Quod est autem amabile,adducit ad sei contemplationem, quemlibet qui se totum applicauit ad cognitionem per dilectionem cognitionis. Quocirca praecepta dedit & priora, ct posteriora, ex uno fonte hauriens Dominus, nec eos qui erant ante Legem sine lege esse nihili pendens, nec eos qui non audiebant barbaram pii illas bphiam, ferri effrenatos permittens. Nam cum illis quidem praecepta, his vero praebuisset philosopli iam, ancredulitatem conclusi ad aduentum
quo tempore est inexcusabilis quisquis non crediderit. Ab alio enim&Giaeco &barbaro prosectu, deducit ad eam quae est per fidem persectionem. Si quis autem ex G raeci, , transgressus id quod praecedit Glaecae philosophi ae, protinus ad veram est doctrinam, is et si sit plane rudis, longo superauit interuallo, cum salutis compendium per fidem eleperit ad perfectionem. Quaecunque ergo nihil impediebant quominus est et homini liberum eligendi arbitrium,effecit ut ea ad vi tutem opem ferrent,Vt aliqua quidem ratione iis etiam qui possunt obscurὸ & exiliter despicere, is qui re vera est solus unus omnipotens,bonus appireat Deus a seculo in seculum dans salutem per filium. Is ruisus nulla ratione ibit auctor & causa mali. Ad uniuersi enim salutem , ab eo qui est uniuersorum Dominus, omnia sunt
ordinata, ct uniuerse& sigillatim. Est ergo officium iustitiae salutaris,unum quodque semper deducere ad id quod est mel in prout contingit & conceditur. Ad s
lutem enim & permansionem eius quod est praestantius,co uenienter suornm m rum proportioni, administrantur etiam quae sunt minora. Ecce enim quidquid est virtute praeditum, mutatur in melius, habens propriam causam mutationis, electionem cognitionis, quam habebat anima in sua potestate. Castigationes autem, quae
sunt necessariae bonitati magni qui intuetur iudicis, & per propinquos Anselos, uu iii
406쪽
& per varia praeiudicia,&per perfectum Ac omni ex parte absolutum iudicium, co- Agunt eos qui doloris sensum paulo amplius exuerunt,duci poenitentia. Alia autem taceo,Dominum glorificans.Caeterum dico illas animas cognitione praeditas,quae maviscentiae cotemplationis, uniuscuiusque sancti ordinis vitae institutum superant,cum in quibus beatae Deorum definitae habitationes sunt distributae, sanctae in sanctis fuerint reputa ,& totae ex totis transportatae in melioribus locis meli ra loca venerint, non in speculis aut per specula diuinam amplectentes contemplationem, quam maxime autem euidenti& vere puro,ac syncero diuinae contemplationis sempiternae, sempiterno exceptas conuiuio, quo satiari non possunt quae supra modum amant animae,& inexplebili fruentes laetitia in secula nunquam terminanda, permanere,honoratas,ut ita dicam, identitate uniuersae excellentiis. 3Haec est contemplatio quae eomprehendi potest ab iis qui sunt mundo corde .Haec est ergo operatio eius qui est consumatus in cognitione, cum Deo habere consuetudinem per magnum pontificem, pro viribus Domino assimilatum per omnem in Deum pietatem & religionem quae tendit ad hominum salutem per curam exercendae in nos benescentiae,& rursus per sacra ministeria, de per doctrinam, & per bonorona operum affectionem. Iam vero seipsum quoque creat & fabricatur. Quinetiam eos qui ipsum audiunt exornat is qui ex cognitione praeditus ei quod natura possidet impatibilitatem, id quod ex exercitatione eam habet, quoad eiusseri potest, axime assimilan,, idque eum 1 Domini consuetudine&conuersatione minimὶ sint avelli. Mansuetudo autem,ut ego quidem opinor, di benignitas, Cmagnificusque & maiestate plenus Dei cultus,sunt regulae assimilationis quae oritur ex cognitione. Has ego dico virtutes esse sacriscium Deo gratum & acceptum cor a superbia & fastu alienum eum recta scientia, dicente scriptura esse Dei holocaustum, cum quisquis ex hominibus assumptus est ad sanctitatem, illuminetur ad eam quae discerni non potest unionem. Nam seipsos redigere in captiuit atem , de seipsos in terimere,veterem hominem qui per cupiditates corrumpitur iriterscietes,& nouum suscitantes a veteri morti, conuersione,& Euengelium iubet & Apostolus,depositis quidem animi' perturbationibus, a peccato autem effectos omnino alienos. Hoc erat quod lex quoque tacite sgnitieabat iubens peccatorem toL li de medio,& a morte ad vitam traduci eam quae est ex fide impatibilitatem.God Deum non intelligerent ii qui leges docebant,legem autem accepissent ut quae delectaretur rixis,&contentionibus, dederunt occasionem iis qui eam temere volunt calumniari. Propter quam causam merito Deo non sacrificamus qui nullius indiget,& omnia praebuit hominibus,sed eum glorificamus qui est pro nobis sacritacatus,nin ipsos sacrificantes, ad id quod est nullius indiget, ex eo quod nullius i diget,&ab impatibili ad id quod est impatibile. Deus .n. sola nostra salute delectaretur. Meritis ergo ei non ossierimus sacriscium, qui non vincitur a voluptatibus, eum inferius, & nec usque ad crassssimas nubes, & longe etiam ab iis perueniat quae fit per sumum exhalatio, si modo perueniat. Nullius ergo indiget Deus, nec capitur voluptate, nec est aut lucri, aut pecuniae cupidus,cum sit plenus,& cuilibet Equod ortum est & indiget omnia praebeat.. Neque sacrificiis, sed neque donariis, necive rursus gloria & honore Deus inuocatur, neque aliquibus eiusmodi allicitur. sed solis viris sonis de honestis apparet, qui iustum nunquam prodiderint vel propter metum intentatum,vel propter promissa magnisca. Qui autem non perspexere humanae animae libertatem,&quae quod ad vitae attinet electionem, non potest redigi in seruitutem,quae ab inerudita sunt iniustitia aegre ferentes, Deum non esse existimant. His consimili opinione,qui in voluptatum intemperantiam,& vehementes dolores & in insortunia praeter expectationem incidunt, de casus lamentantur, sicunt non esse Deum:vel f sit,non omnia intueri. Alii autem sunt quibus est persuasum eos qui Dii existimantur,sacrinciis do donis posse placari, ase
tientes de fauentes eorum libidinibus,& neque volunt credere solum esse eum qui
est vere Deus qui est in vetae iustitiae identitate. Pios ergo est ac religiosus is qui cst
407쪽
est cognitione prHitus, qui primum quidem sui curam gerit. deinde proximorsi, ut hant quὶm optimi. Etenim filius bono patri fratificatur, seipstan praebens bonum & patri similem,& principi ac magistratui is qui eius subiungitur imperio.
Nam credere quidem & parere est in nostra potestate. Malorum autem causam si quis putauerit & materiae imbecillitatem,&non voluntate addiictos ignorationis impetus,& rationis expertes propter inscitiam necessitates, cum eos perinde ac bestias aliquas per disciplinam longe superauerit qui est cognitione praeditus,diuina imitans institutum, bene facit pro viribus hominibus qui voluerint. Et si quandosuerit in magistratu constitutus,non secus ac Moses, praeerit ad salutem eorum in quos obtinebit imperium: & mansuefaciet id quod est agreste & insdele honores quidem eorum qui sunt optimi ac praestantissimi , supplicio autem improborum, quod conuenienter rationi adscriptum est ad disiciplinam. Imago enim valde diuina I Deo similis est viri. iusti anima, in qua per prxceptorum 'obedientiam aedificatur & collocatur,diix mortalita, ct immortalium omnium,RGq; de genitor omnium,bonorii in re vera lex & praescriptum, & verbum aeternum, qui & priuatim singulis&communiter omnibus est unus seruator. Hie est revera unigenitus,&omnium Regis omnipotentis patris gloriae figura quae ei qui est cognitione priai tus imprimit persectam contemplationem a s suam imaginem, ut in iam tertia diuina imago,quae quoad eius seri potest assimilatur causae secundae, ei quae est re vera vita per quam, veram vitam vivimus, veluti nobis describentes eum qui est e snitione preditus, qui versatur in iis quaisunt firma ac stabilia, ct nec mutari poctunt, de alterari. Sibi ergo & suis imperans,srmam ac stabilem posζdens comprehensionem diuinae scientiae germane ac syncere accedit ad veritatem. Eorum enim quae intelligentie percipiuntur cognitio & comprehenso, iure dicatur soma ac stabilis scientia. Cuius ea quidem pars quae versatur in rebus diuinis,lloc habet munus ut consideret quide quae si quidem prima causa, quid veris sit per quod facta sunt omnia,& sine quo faetum est nihil:&quae nam sent ea quae sunt ut peruadentia,que autem ut continentia,& quae sunt quidem coniuncta,quae verὸ vi disiuncta, di quemnam habeat ordinem unumquodque eorum,& quas vires &quod ministerium asser at unumquodque. Et rursus in rebus lium an is,quid stipse homo,& quid sit ei secundum & praeter naturam: & quemadmodum rhirsus agere vel ptati onorteat:& quae nam sint eius virtutes & quae nam vitia,& de boni, de malis de mediis & quaecunque tractantur de magni & excelsi animi virtute,de priadentia,& temperantia,& de ea quae est post omnes omni ex parte perfecta & absolut=, virtute iustitia. Sed prudentia quidem &iustitia utitur ad parandam sapientiam. Magni autem animi virtute, non solum in serendis casibus, sed etiam in eo quod resistat voluptati,& cupiditati,dolorique,&irae,&in summa cuiuis rei quae nos vel vi vel fraude aliqua illicit. Non enim oportet vitia &honestasiistinere sed persuaderi&ea sustinere, quae sunt terribilia. Inuenitur aute dolor quoque utiniis, de in medicina,& ad erudiendum,& castigandum : dc per eum corriguntur mores ad utilitatem hominum.Magni autem di excelli autem virtutis species sunt i ierantia ingens spiritus,magnitudo animi,liberalitas, magnificentia. Propter qua causam,nec reprehensionem, nec vulgi malam famam apprehendit is qui est cognitione praeditus. Neque gloriis subiicitur, neque assentationibus, in sustinendix laboribus simul aliquid agens eorum quae oportet, ct casus omnes magno de forti
animo sperans, re vera vir apparet inter alios homines. Et rursus conseruans pri dentiam & moderatus ac temperans inquitie animae, ea quae percipiuntur exciapiens tanquam quae sibi conueniant. Ea vero quae sunt turpia ut aliena aversans
mundanus, ct supermundanus ornatE & decorὶ se gerens, de utillo modo delin quelis Maxime quidem diues,ex eo quod nihil concupiscat, ut qui paucis egeat, occuiusuis boni magnis abundet copiis propter boni cognitionem. Elux enim iustitiae est primum munus, amore complecti eos qui sunt eiusdem generis , &cum eis
agere & versari,ci in terra & in coelo. ratione lubenter quoq; impertit & com
408쪽
municat si possideat,& cum sit comis ac benignus,summo odio habre malos quod Aisis maleficium perfecte abhorrens& auersans Oportet ergo discere esse fidelem &sibi & proximi & parere praeceptis .Hic est enim o ei seruus,qui sua sponte se subiicit praeceptis. autem non iam propter praecepta,sed propter ipsam cognitione
est mundus corde,is est Dei amicus.Neque.n .nalcimur natura virtute preaiti,neq; ea natis,ut aliqui aliae partes corporis,accedit postea naturaliter. Nam sic no isset voluntarium,nee laudabile. sed nec ex eorum qui conuenerunt accedente usu, &consuetudine, quomodo sermo, virtus perficitur.Vitium enim propemodum hoc
modo ingeneratur. Sed nec ex arte aliqua, siue ex iis quae proponunt sbi quaestum, siue ex iis quae pertinent ad curam corporis, accedit cognitio . sed nec ex iis quae a
sunt in orbe disciplinis, bene enim cum eis ageretur. si tantum possent praeparare animam & ei ministrare. Nam leges ciuiles malas actiones sorte possunt reprimere. Sed neque adpersuadendum comparatae orationes, cum versentur in superscie, praebuerim permansionem veritatis quae constituit scientiam. Philosophia a
i rem Graeca veluti praepurgat, & praeparat animam ad fidem accipiendam, sit per quam veritas aedificat cognitionem. Hic est hic est verus Athleta, qui in magno
studio, nempe pulchro hoc mundo, coronatur veram assecutus victoriam adue
sus omnes animi perturbationes. Na & Agonotheta est omnipotens Deus: & qui bravia seu praemia distribuit est unigenitus Dei filius. Spectatores autem sunt Angeli,& Dii: variumque & ex omni genere pugnae constans certamen, non est ad- uersus earnem & sanguinem, sed aduersus spiritales potestates quae per carnes operantur vehementes vitiornm dc assectionum motus. His magnis superatis certaminibus,& veluti prostrato imminente tentatore, potitus est immortalitate. Falli enim non potest Dei sententia in iustissimo iudicio. Ae vocatum quidem est theatrum ad certamen. In stadio autem decertant athletae . Et ex his vrique superat qui aliptae paruerit. Omnibus enim omnia a Deo proposita sunt aequalia:& est i se alienus i reprehensione: misericordiam autem consequituris qui potest: A p tens est is qui voluerit. Hac ratione mentem quoque accepimus,ut sciamus quod agimus, & illud N osce teipsum, hic est scire propter quid orti sumus. Orti autem sumus ut eligeremus obedire praeceptis ad hoc ut vellemus esse salui. Hic est Ne- Dmesis, per quam Deum non licet effugere. Est etgo osticium hominis, Deo parer, esit miso re,qui variam annunclauit salutem per praecepta. Grati autem animi significatio est eonsessio. Benefactor enim prior incipit benefacere. Qui autem cum iis eum quibuς par est considerationibus prompto de alacri animo acceperit,& madata custodierit,is est fidelis. Qui autem pro accepto beneficio pro viribus refert gratiasser charitatem, is iam est amicus. Vna est autem ab hominibus praecipua gratiae roatio ea facere quae Deo fiunt optima.Nam tanquam proprii Laetus,& in aliquo eo. gnati efficius, magister & seruator accipit utilitates & correctiones hominum ad propriam gratiam & honorem, sicut etia damna & olfensiones quas accipiunt , ii qui ipsi crediderunt, tanquam ingrati animi in se admissa crimina propriaque Eprobra & dedecora existimat. Quod enim aliud probrum ac dedecus Deum atti geriti ocirca nec possunt omnino reserri gratiae pro dignitate salutis, sic5serantur eum utilitate qliae a Domino proficiscitur. Quomodo autem qui vexant possessiones,Dominos iniuria afficiunt:&qui milites,eorum Imperatorem: ita Domini est contemptio,eorum qui sunt illi dedicati vexatio. Quomodo enim Sol non so . Iuni coelum& totum mundum illuminat, super terram & mare resplendens, sed etiam per senestra & paruum foramen, vel in intima penetralia domorum lucem emittit,ita Verbum undiquaque effusum,vel minima respicit ex iis quae in vita geruntur. Graeci autem sicut hominibus forma similes,ita iisdem quoque qui bii, ipsi animi perturbationibus,Deos ponunt obnoxios, & quomodo eorum sermos ubi similes singuli destribunt,ut ait Xenophanes: Aethiopes quidem, nigros di simos. νThraces autem fulvos,&c cruleos: ita etiam animosquoque assimilant iis qui
eos es fingunt. Barbari quidem agrestes & efferatis moribus . Graeci autem mansuetiore a
409쪽
a tἰores, In quos tamen cadunt motus & pertiarbationes. Quocirca necesse est quidem ut improbi malas de Deo suscipiant cositationes,probi autem optimas. Quamobrem qui est animo vere regio & cognitione prsditus,is eum & hie Deum colat di sit alienus a superstitione,persuasum habet eum selum qui est sbius Deus,
esse honorandum,venerandum,magnificum,benescetia omnes complectentem, principem & auctorem bonorum,malorum autem non esse causM.Atque de Graecorum quidem falsa religione latis,ut arbitror,ostedimus in libro qui dicitur Protrepticos,abunde utentes iis quae ad id faciebant liistoriis.Non sunt ergo repete da ea quae aperte dicti sunt.Qijd ad notandum autem attinet cum ad liunc locum . peruenerimus, satis est pauca ex multis adducere ad ostendendum eos esse impios qui Deum pessimis hominibus assimilant. Aut enim eis Dii l duntur ab hominiabus:& qui is duntur ab hominibus,ostenduntur esse iis inferiores. Aut si nO lNuntur:quemadmodum cum non laedantur,perinde ac iracunda anicula ad iram incitata,indignantur,ut dicunt Dianam propter Oeneum iratam fuisse Aetolis. Quemadmodum enim cum Dea esset non cogi tauit, quod non contemnens Oeneus, scd vel cum esset oblitus,vel cum sacrificasse neglexit Bene autem ipsa quoque
sam tuam defendens apud Mineruam, propterea quod ei succenseret quod in ici
plo peperisset dicit. .enm p idem spolia diu ese Cernens demi res ex mortuis.
Me haec Fum tibi execranda. Si autem M peperi ,traue dum. Quanquam cpera quoque animalia quae in templis pariun eis nullam satiunt in
iuriam.&lerito ergo supersti tiosi,cum tam procliues ad iram pertimestant,omnia quς eueniunt,existimant esse signa & causas malorum Si mus aram quae erat e luto
constructa persederit,dc cum nihil aliud haberet, lecythum corroserit. Si saltus qui alitur vespere cecinerit,hoc alicuius sisnum esse statuentes. Talem quendam ludificatur Misander in Comoedia quae inscribitur id est,superstitiosus. Q dnam iam mihi acculit o boni Dei v mmd teri Ela insciacet corrigeam Rupi. Merito b Nugator,erat enim putrida. Tu autem es parcus & Ωrdidus,qui nolis nouos emere. Lepidum est illud Antiphontis. Na cum quidam male praesagiret ex e quod si is porcellos deuorasset,isque eam vidisset ob sordes eius qui ipsam alebat fame valde attenuatam.De signo,inquit,laetare,qudd cum sic esuriret, filios tuos nocomederit. id mirum,inquit no si mus calathum arroserit,cum non inueniaret quod comederetiHoc enim misset mirum,si ut ludens argutabatur Arcesilaus, murem calathus comedisset.Recte certe Diogenes quoque ad eum qui admirabatur quod inuenisset risiillum a sesente in gyrum circundatum. Ne mireris,inouit, esset enim illud mirabilius, si vidisses rectum serpentem esse a pistillo circun-
datum. Oportet enim animantia rationis expertia currere,pugnare,parere, & mori,quae cum illis sint secundum naturam,praeter naturam nobis nunquam fuerint. Et lines muri ven in ista mina Solis.
Philemon quoque Comicus talia ridet in Comoedia. Cum videro, inquit, ol seruantem quis sternutarit,vel quis sit locutus, aut respicientem quis sit qui pullo procedat, statim in soro sternutat unusquisque nostrum, is secum ingreditur&loquitur, dicens ciuibus res non euenire ut earum fert natura. Deinde sobrii quidem petunt sanitatem: se autem implentes,& in ebrietatibus festis diebus v lutantes, morbos ad se attrahunt. Multi autem sit spensas quoque timent scripturas. Lepide admodum Diogenes , cum inuenisset scriptum lia per domum c
iusdam improbi. Insignis victoria Hercules hic habitat: nihil mali ingrediatur. Et quomodo ingredietur , inquit , Dominus inlium ' Ii autem ipsi omne lignum di omnem lapidem pinguem, ut dicitur,adorantes,lanas flauas,& frustra sa
410쪽
lis, & faces,& scillam, de sulliit timent, incantati a praestigiatoribus per quasdam
immundas expiationes Deus autem qui re vera est Deus, sanctos sbios nouit. Ium mores, sicut iniustos, impuros disceleratos.Videre quidem certe licet oua ab his quae purgatur si sota fuerint,vivificari, atqui hoc nequaquam feret.Si eius ipsus, quod Pui gatur,mala participarent.Eleganter certe Comicus quoq. Diphilus pertis ridet praestigiatores. Puellas expians Proetidas,& patrem ipsarum Proetii Abantiadem,& anum quintam inter eos.Face una,&stilla una quot hominum corpora,& sulphure dc bitumine maris magnum edentis strepitum,ex quieto sed profundo suente Oceano.Sed beate aer mitte per nubes Anticyram , ut ex cimice sit cum efficiam.Certe recte quoque Menander.Si aliquod quidem verum malum haberes,lios tibi verum medicamentum adhibere oporteret.Nunc autem non habes. v Inane medicamentum inueni ad inane.Existima autem id te aliquid iuuare. Α stergant te circumcirca mulieres, eli ex tribus fontibus aquam alterant ut te aspersant, salemque& lentem iniicient. Quilibet est mundus qui nullius est sibi mali conscius. Iam vero dicit Tragoedia, Oreste,quis te perdit morbus conscientia ipla quoniam sum mihi conscius me perpetraste grauia.Re vera enim non est alia puritas quam abstinere a peccatis. Pulchre ergo dicit etiam Epicharmus. Mundam si mentem habeas, es mundus toto corpore. Porro autem animas quoque dicimus oportere prius purgare a malis & improbis dogmatibus per rectam rationem, de tunc sic conuerti ad commemoranda praecipua capita: nam ante mysteriorum quo Qquc seu sacramentorum traditionem, exhiberi oportere quasdam expiationes iis qui sunt initiandi mysteriis, utpote quod oporteat impia deposita opinione ad ver am conuerti traditionem.Num enim recte & vere aliquo loco non circumscribimus eum qui non potest circumscribi, neque in templis manu factis concludimus
iam qui omnia continet.Aedificatorum autem & lapicidarum sordidaeque & illiberalis artis quod nam fuerit sanctum opus Non sunt iis meliores qui aerem & id quod continet,vel potius totum mundum & uniuersum, existimarunt esse dignuDei excellenties Ridiculum enim fuerit,ut ips dicunt Philosophi, hominem qui est ludus Deorum Deum efficere,& ex ludicra alae Deum seri, quoniam id quodsi,sit idem & limite ei ex quo si,ut quod si ex ebore eburneum, & quod ex auro vaureum. ae autem a vilibus & Brdidis hominibus conficiuntur imagines & templa fiunt ex vana & inutili materia. are ipsa quoque fuerint vana,inutilia, materialia,&profana,& ut arte inperfeceris, seriles semper participant & illiberalit tem.Non sunt ergo utique sacra de diuina artis opera dnam verδponi & collocari potuerit,cum nihil sit quod non sit positum & collocatum, quoniam omnia sint in loco. Iam verὁ quod ponitur & collocatur, ponitur & collocatur, esi prius positum & collocatum non et Iet.Si ergo Deus ponitur & collocatur ab hominitius, fuit aliquando non positus & non locatus,&nec omnino quidem erat. Id.n. erat non locatum & domum quod non erat, quandoquidem quicquid non est, ponitur di collocatur.Quod autem est, non poni & collocari potuerit ab eo quod no a
est,sed nec ab ullo alio. Nam ips im quoque vere est. Restat itaque ut a seipso. Et quomodo aliquid ipsum seipsum generabit: aut quomodo ipsiam quod est, seipsum este ponet & collocabit Virum cum prius non esiis positum &collocatum,prius seiprumposuit & collocavit'sed ne sic quidem sitisset, quoniam id quod non est poni de collocari non potest. Et quod existimatu est esse positum de collocatu,quomodo id quod est quod prius habuit hoc scipiam postea secerit Cuius autem sunt ea qui sunt, quomodo noc aliquo adhuc opus habuerit' Sed etsi Deus est homuni forma smilis, perinde ac homo opus habebit nutrimeto & tegumeto & domo,& aliis quq consequenter accidunt Nam qui eande habent formam & easdem affectiones,eodem quoque victu egebunt. si autem sacrum accipitur duobus modis: νnempe & Deus ipse,& id quod est constriictum in eius honorem : quomodo non proprie eam quae in Dei honorem per sisnctam agnitionem sacta est ecclesiam,Dei sacrum dixerimus, quod est magni pretii,& non iordida de illiberali arte constructum: