장음표시 사용
71쪽
In re, dris ciuitatibus, s civitas undaretur legibri, pias in tabulas eboreas per pias m ZOsris composuerunt, ut plent apertius percipi Natκmires eis ius eo anno in cissitate sumn vitiet leges corrigerent f UM esstiri interpretarentur,neq; -κ tis ab eis, sicut areliquis magis visu feret. tiri ipsi cum an, maduerterunt aliquid det stylis nimis Iunis ideog, si mentio. m alias duas ad easdem tabulas adiecerint, s ita ex accidente appellatae sunt Ieges duodecim tabularum: quarum ferendarum iborem fasse Decemviris formoser-Fen obesum
Locus hic lubricus admodum est,atque dissici
lis.etenim nonnulla perscribuntur, quae doctio simis, peritissimisq; viris clarissimo iure consulto vudentur indigna. nos tamen res ipsas explanabimus accusato nemine; non enim libet in alienos irruere laboreS, Vmbrasue torquere, atque ut dicitur pugnare cum laruis. Iam igitur primum omnium Pomponius inquit, Regibus exactis tribunitia lege regias omnes exoleuisse leges qua tribunitia quaris i nempe a Trubuno celerum lata, quo in magistratu tunc Brutus eraticum reges exegit, an a plebis tribunis i quod ad Brutum attinet mirandum sane uidetur neminem huiusce rei meminisse, quae certe maxima fuit, cum
acta Bruti sint scriptores diligentissime persequuti, ea praestrum,quae ad odium regum spectant,ut iure-
72쪽
iurando adegisse populum neminem Romae regnare passurum, Tarquinium omne nomen, Vt exularet ad populum tulisse,atq; huius Mneris alia. AbrogaLse vero leges uniuersas, quod hactenus legerim scripsit profector nemo.scripsissent autem serme omnes, si uel resum odio. vel quod leges ipsas reprobasset, abrogasset Brutus. Rζm enim tantam praetermittere
negligentis hominis in conscribenda historia crimine dignissima videtur inertia. Super est i Tribb. pisbei fuerint abrogatae, qui magistratus sexto decimo anno,vel certe XU. post reges exactos, ut Liuio,Dionysos placet creari in Urbe coepit. ὰ quibus igitur tribunis f quave de causa S illud autem vidisse plebis Tribunos quod tot Consiles non vidissent portero videtur simile. sed quid multis opus est S non omnes
certe leges emicuerunt. I enim quae ad censum
spectabat, quam Servius Tullus dictus est pertulisse sublata non est, nec lex illa, quam Romulus tulerat, quae ius uinx, M necis in liberos parentibus dabat; quxpotestas ciuium Romanorum sola suit, vi ff. de his qui sui,uel alieni iuris sunt.l. item in potestate, timstit.de patria potestate Ius autem. Quanqua postea constitutione diui Antonini,qui in orbe Romano nascuntur furit ciues Romani.quemadmodum T de statu hominu Vlpianus.l. In orbe Romano. quod si omnes leges exoleverunt, quid attinuit sacrificuluregem
73쪽
regem creari, qui sacra regia vicis obiren,cum ipsa . abrogatione per alios ea sacra potuerint administrarii prolixum admodum Bret omnia, quae ad leges
spectant regias oratione percurrere. quare.dictis cotenti, ad caetera transeamus. Viginti annos consuet
i dine potiusquam ulla lege vixisse populus Romanus dicitur ante Decemviros creatos legibus serendis.
oportuit igitur pluribus lustris post exactos reges lecies exoleulisse,siquidem,ut inter eos constarc video, quos hoc loco sequor. tertio supra trecentesimum
annum post pulses reges Decemviri magistratum
inierunt,quem tribus astris gesserunt,biennium iure creati,tertiuna per vim, atque Frynnidem. Gellius tamen lib. vltimi cap. primo noctium Atticarum inducta Sex. Caecilii sententia trecentesimo anno Romanae originis duodecim tabularum leges scribit eo se perlatas. Sexto uero& trecentesimo anno , vel si Sexto Caecilio creditur tertio & trecentesimo consillatum inierunt Valerius potitus, & Horatius Barbatus,qui deiectis,abdicatisq;Decemuiris successerui. quae omnia in finem octogesimae secundae olimpi,dis, principiumq; octagesimae tertiae ceciderunt. Videtur autem urbs Roma maximae parti seriptoria septima olimpiade condita. sentit nihilominus Cimcius vetustissimus author duodecima olimpiade c ditam fuisse Romam, cui mihi uidetur iureconsultus ibi , . astipulari,
74쪽
astipulari, ut ratio temporuire aliqua ex parte congruat . Tametsi nec sic quidem satis quadrare vid tur; quod tempora supputantibus patebit facile.. Sed res postulare videtur quoniam a Consulibusnd Decemviros translatuS fuit reip. status altiuS repet : re causas,rems totam pro instituta breuitate paucis . exponere. Commenti sunt plebis Tribb.graue com sulare impertu videri,quod nullis certe legibus coerceretur,itaquς legem promulgarunt, qua quinq; Vi ri creabantur , qui do consulari imperio leges serre possent. non secus aduersabatur senatus, quam si pro aris pugnaretu ac focis, frenatam satis asserens co sularem potestatem prouocatione. Consul enim si quemquam hesisset de plebe homine plebe ipsam, quam offendisse putaretur iudicem erat habiturus, quare tollendi consularis imperii non minuedi viam Tribunos ingredi. Quae controuersia extracta quinquennium coegit tandem patres,quoniam impenderent bella,delectumq; impedirent Tribuni, plebi largiri,ut qui prius quinque creabantur. aucto numero decem fierent Tribuni plebis, sexto & trigesimo amno post accitam tribunitiam potestate ut Liuius se tire videtur. Cum autem nihil Tribuni proficerent, legemq; deminuendo consulari imperio ne gemin ii quidem perserre possent, i patribus contenderunt ut ordinum concordiae consuleretur, crearenturq;
75쪽
legum latores,qui Ieges aequas ciuitati serret uniuer sae.Non aspernabatur relationem senatus, neminem tamen nisi patritium legestaturum contendebat.placuit interim tres in graeaeiam legatos mitti, qui tot terrarum orbe inclytas Solonis leges, urbiumq; reli quarum peterent,in patriam p roserrent. Missi sunt authore Liuio Sp.Posthumius albus, Aul. Manlius.P. Sulpitius camerinus. quidam apud Dionysium pro P.Seruium legunt Sulpitium.quibus reuersis placuit in annum Decemviros creari sine prouocatione, &ut eo anno nullus esset in ciuitate praeterea magistr tuS.creati sunt inter Decemviros, qui colles in eum annum fuerant designati, adiecti tres legati,qui leges petiuerant alienigenas, reliqui spe magis, qua in ullo certo merito eum sunt magistratum adepti. Quem annum aureum videtur habuisse Romana Resp. Etenim Decemuiri aequitate, iustitias perficiebant,sito interdum iure cedentes,quod populi adiicerent m testati, ut alium ciuitas magistratum minime desideraret. Hi decem tabulas conscripserunt, quas in publicum propositas ab omnibus & legi, & examinari voluerunt,ut id i uris populus Romanus haberet, qd ipse sibi constituisset.Cum igitur omnibus probar tur decem tabularum leges, centuriatis comitiis, εο probatae, &adrnasse sunt. Duae tabulae videbantur deesse, persectum ut seret iuris omne corpus. quare &
76쪽
in alterum etiam annum Decemviros creari placuit. Refectus est fauore populi bonis omnibus reclamantibus Appius Claudius, qui anno quoque superiore P cipem locum inter Decemviros tenuerax.Is optimo quoque,atque lionoratissimo per factionem deri iecta in queis etiam C Claudio regillensi patruo suo. viro primαHo,quos uoluit sibi collegas renunciauit. Tres etiam ex plebe creatos Dionysius est author, ut
plebem sibi Claudius conciliaret. quod Claudii factum indignissimum bonis omnibus uisum est. quoniam ipse comitiis praeerat,nullos mo e nullo emplo se ipse Decemuirum creaverat. Imbuit itaque Narcanis,&scelerari, consiliis collegium Vniuexsurri, Primums coniuratum esse scribit Dionysius, ne factum unius improbarent caeteri; qua re intercesilonis auxilium tollebatur. ad haec ne magistratum deponerent, sed perpetuum obtinerent Decemuiratu ri,atque terrore, quoniam aliter non licebat. Itaque primum magistratus diem,solemnes tunc erant Idus Maiae a terrore sunt auspicati,centum viginti lictoribus cum securibus praeeuntibus; cum superiores Decemuiri institutum reliquissent unus, ut fasces haberet,idq; per uice caeteri parum a priuatis differrent. Hi duas tabulas proposuerunt, nec ante abierunt magistratu quam uariis sceleribus contaminati & stipe, ns,& mortalibus inuisi sese coacti sunt abdicare.nam
77쪽
. . D E ORIG. IVR. LIB. I. v. -
& rem bello intaliciter ubique gesserunt, & Sicium virum sortissimum summa cum inuidia necarunt. &Appius Claudius proprio,peculiariq; flagitio Virg nium coegit Romano pranente populo filiam periumere, ne teterrimo pollueretur stupro in seruitutem rapta iniquissimis vindiciis a libertate secundum sera uitutem dictis. Sed iam Decemuiri ualeant.quoS tamen M. Tullius in his,quae ad Q aratrem de oratore scripta reliquit,uiros asseruit suisse prudentes.A duodecim certe tabulis ius omne Romanum fluxisse constat, quas idem Cicero eode de oratore primo Cras si persenam inducens omnium philosophorum bibliothecas superare testatur. Quas quidem tabulas aeneas fulta putarim , quod. meliores codiceS lix. bet , potius quam eboreas, ut in quibusdam perperale ritur.Nam neq; tanta eboris copia tum Romanis erat nondum posteriorem luxuriem ciuitate noscente, mosq; semper fuit, aeneis ut tabulis scriberentur leges. Sunt tamen qui ex x II. tabulis quaedam reprehendant, ex quibus pauca memorabuntur, quorum sit primum, Quod patres prohibuerunt plebis connubia suscipere,plebis patritia.quae res ordinum si1-blata concordia duas ex una ciuitates faciebat, nec concordia patiebatur coalescere mentes.nec dici poterat patritia pollui sacra si plebeis iungerentur m 'lieribus,quoniam parentes liberi sequebatur. & pro'
78쪽
batum postea fuit auspicia quoque plebem habere,
cum Consulatibus, & Lcerdotiis una cum patribus sungeretur. Qyae lex paucos post annos magno cem tamine licet, ingentiq; contentione, suit tamen abrogatadllud secundo loco reprehenditur, quod debitoris corpus,qui soluendo non esset certis peractis solemnibus diuidi inter creditores iubebant, quod in men defenditur terroriscausa sectum, ut alieno cero homines abstinerent. Nam sicinus id crudele nunquam traditur fictitatum. illud a nonnullis reprehenditur, contra laudatur a quibusdam quod creditoris mancipium debitor fieret. nam qui reprehendunt, ciuemRomanum libertate non censent posse priuari. qui contra probant,maximum fidei testantur vinculum,cum intelligat debitor addictum se creditori ducendu nisi fidem praestiterit. Hoc tamen ipse propter se uitiam, nefariamqi creditorum libidinem fissilatum est, costitutumque bona ut essent creditori priuatis vinculis nemo coercexetur, ne iuS in corpus, cui tuam eisit priuato. & quoniam uindiciarum meminimus,de his quoque pauca dicamus. Creduntuni Vindicio tractae vindicior, qui coniurationem iuue mina nobilisiimorum de recipiendis in urbem Tarquiniis indicauit,quod ob inditium in libertatem est. vindicatus. Statuerant igitur Decemviri, ut quoties, de libertate veniretur in dubium secundum liberi
79쪽
tem vindiciae darentur, donec de seruitute costaret, quod in praediis quoque usurpatum Videtur, Ut vindicarentur.Et de legibus quidem,legumq; latoribus De cemuiris satis dictum putamus.
I I r s Legibus latis coepit ut naturaliter inem refluet ut mrerpretatis desideraret prudentium antiaritate necesseriam .d putat ei Ori: Haec disputatis, Qucius, quia semsicripto ueni composerum a rudentibus propria parte aliqua ta pellatuir, ut caelorae partes iuris ciuilis Flu mminibus defigo tur m communi nomine aspellatur in cruris. ID E M sere Romanis,quod Atheniensibus euenis se constat.cum enim Solon accepta ab Atheniet si populo authoritate leges condidisset,uaria desiderabatur interpretatio. quam rem ut Solon vitaret peregrinationem creditur suscepisseadem eueniise Romanis videtur,quitatis legibus, earum in pleri'; r bus explanationem optare coeperusi interfuit autem inter Graecos', Romanosq; quod interpretes iuris apud Graecos abiecti suere mortales,qui mercede s Abantur oratores, quosq; appellabant. Romae ciuitatis principes summa cum dignitate iuri praefuerunt Crassi,Scevolae,Bruti,Sulpitii,eiusdemq; dignitatis alii, de quibus certo loco propriuS erat serH χ mo'
80쪽
mo. nec tamen itur inficias aliquot ex plebeiuri ciuili pra fuisse, qui tamen propter studium sunt nobilitati.Itaque Marcus Tullius L Crassum oratorem sarissimum,qui Consul, censors suerat non modo ius ciuile laudantem inducit in primo de oratore dialogo , sed recipientem etiam, si uita supersit ius ciuile in genera,sermasq; diuisum in artem se redacturuiam cupietem praeterra dicendi studio aliis relicto, quod propter senectutem licere sibi putabat suos ciuesia hemicyclo, esedraue sedente ius ciuile docere.Idem&M. ipse Tullius desiderare videtur primo de legibus libro.aetate iam ingrauescente sibi concedi, qui,
licet cum Murenam defenderet ius ciuile contemnere visus sit,intelligedum est, tempori tum oratorem seruisse,non suam protulisse sententiam. Mirum tamen videtur Iureconsultum prudentium responsa communi iuris ciuilis nomine appellasse cum ius ciuile in plura secetur membra,vt per Papinianum co- stat.l Jus autem ciuile si .de iustitia & iure.verba legis apposita sint. Ius autem ciuile est, quod ex legibus, plebiscitis, senatusconsultis,decretis principum, auctoritate prudentium venit. Ecce quae enumeratae suntpartes, quasi sormae sunt iuris ciuilis. quoloco animaduertendum existimo apud M. Ciceronem,
Authoresq; alios non omnes leges iuri ciuili subiici. nam quae ad publicum statum pertinebant non puta