장음표시 사용
41쪽
Πραγματικοὶ dicti, quasi Negotio si & ει uis Iarii. Ut adeo in ipsos jure merito quadret, quod Antonius ex ejusdem Crassi dictis circa Jurisconsultos elicit, Lib. I. de Orat. c. I s. N eque enim per se quicquam erant Pragmatici ni i Leguleji quidam cauti, in acuti
praecones actionum, cantores Formularum, au-
q, cupes 'llabarum. Quod autem de illorum in judiciis ministerio dixi, quodque hac in parte Iurisconsultis plurimum cederent, Antonius rursum paulo post indicat, his verbis r Itaque Graeci diseriissimi homines, ministros habent in causis Purisperito , cum ipsi sint imperitisimi, CV qui, ut abs te paulo ante dictum est, Pragmatici voEantur. In quo nostri omnino melius multo, quod clarisimorum hominum auctoritate leges in D a tecta ese voluerunt. Adde Fabium Inst. Orat. Lib. III. c. 3. Lib. XII. c. s. XI. Satis de Formulis r videamus etiam de Interpretatione. nam & hanc inter artificiosas &callidas Jurisconsultorum in fallenda Juris Civilis subtilitate artes locavimus. . Habet cutem ea locum, quoties adhibita fictione res1. aliter accipitur, ac revera se habet. Sic v. gr. in I. Si procur. d. Procur. dominus, procuratorem absentem satisdatione relevare
volens, litteras suas ad adversarium dirigit, quibus illum procuratorem suum profitetur; atque
42쪽
atque ita is quasi praesentis procurator interinvenit, cum interim absentia domini per epi. stolam diserte confirmetur, nullo, nisi inter absentes, epistolarum usui existente. quippe 2. hujus rei causa inventa res ipsa est, ait Cic.
Famil. Lib. II. ep. 4. , ut certiores faceremus absentes, si quid esset, quod eos stire aut nos , aut ipsorum interest. Eodem pertinet, quod pupillus, quando ipsi lis cum tutore suo in
tercedit, curatorem dicatur petere, hoc est, volens accipere, etiam tum, cum a praetore
cogitur, ut petat, t. Qui habet f. a. D. d. . tri. Et sic filia quoque nuptiis consentire dicitur, licet pater ei spon1um obtrudat,
contra c. Velle A. F. d. R. I. Censetur enim a patre omnino dissentire non posse , nisi probrosus ipsi, aut turpis maritus offeratur. Onser l. II. CV gr. D. d. Sponsal. & quae au1us farinae plura sunt. Hisce praemissis, videndum nunc quotu- XII. Iicia in Iure sint Einematica nostra, Vel, ut io nominta vocantur, Cautiones sive RemG aia; & cui potissimum usui inserviant. Quum a tem singulos, qui in Pandectis reperiun-lr, Centones ex Modestini illo πσεὶ ιῶν tractatu attente ac diligenter considero , anesque ac universos inter se consero, vi-ntur fere triplicis generis esse et haud secus
Juris Gentium Cautiones, quae itidem ad
43쪽
tria capita revocari solent. Sicut enim istie quaedam iuris sunt, quaedam prudentiae, caeterae charitatis ; ita & inter Eurematica quaedam sunt necessitatis, quaedam securitatis, nonnulla etiam honestatis humanitatisque. 1. Ad necessitatem illa pertinent, sine quibus quis omnino jus suum consequi non potest , repugnante Iuris Civ. solemnitate subtilita- leve. Multa enim directo obtinere non possunt, quae tamen propter utilitatem remedio aliquo sustinentur. Tale Modestini Eureismaticum est in I. Stipulatio G 3. D. d. Iume Dot. de L Si alii I9. π. d. Usu CV Ur. Ieg. 2. Ad securitatem cautionemque spectantia Eurematica voco, quae ad praecavendas ex subtili jure disputationes inventa sunt, omni rue adeo evitanda quaestionis gratia, ut noster ait, in ι. Iam hoc jure q. β. d. Vulg. in Pupili. Subinflit Haec vero Eurematica, quae maximam lpartem constituunt, rursum in duo generas. distribuuntur. Aut enim praestituta certa For- . mula, aliove quovis remedio monseato, tutio rem viam indicant, in I. Si prost ratorem 6 s. D. d. Procur. I. Servus dotalis 38. Is Sol ut. Matrim. d. l. Iam hoc jure d. must. ET PA- l
in Demonstr. & l. Qui totam q3. D. ad Senain q, tussons Trebell: aut etiam in solis consilii terminis consistunt, ut in ι. Si domina 23. D.
44쪽
ad Senatuscons. Vellei. Quod quidem gemis minus proprie ad hanc materiam pertinet, sed tamen, quia eundem scopum habet, sub ea quoque contineri videtur. Ita cavere in Consilio juvare apud Cic. Lib V. de ossis. c. a '. item remedium Ur Combilium
in l. a . pr vers. Novam rem D. d. I 'c. ventre:& vel ipse noster in d I. 3ου. Sriut. Matridi d. l. 43. vid Senatu cons Trebell. per modum consilα loquitur. Postremo, ut dixi- smus, reperiantur eclam Eurematica, quae ex mera honestatis humanitatisque conii derati ne proficiscuntur, ut in l. Si tutor. 9. D. d. Sust ea. Tut. eademque proxime ad praecepta λJuris accedunt. nisi enim praeter suasionem dissuasionemve remedium aliquod indicarent,
dissiculter ab iis separari possent. Distinctis ita ordine generibus Euremati- XIII.
corum, apparet jam ultro, utilitatem usum . que eorum fere triplicem esse debere, pro triplic videlicet Eurematicorum classe. Immo prior harum praeter utilitatem, qua omnes gaudent, etiam necessitatem habet urge tem. Nam si Romanorum rem Judiciariam, T. strictamque Legum servandarum rationem perpendimus , quae non patitur quenquam ne Ptaetorem quidem ι. i. 3 Nec enim D. d. Fer. GV Dιlation. nedum Jurisconsultum
de Jure Civili directo aliquid mutare, aut i 2. , , B 6 jus
45쪽
jus novum facere, non potest, quin summus idemque pernecessarius Eurematicorum in iure usus existat. Nam & ideo Praetores - Edicta sua, quae adjuvandi, supplendi, corrigendi veteris Iumis gratia comparata sunt, ι. 7. F. d. Iustit. e ' Iur. fictionibus itidem 3, & coloribus incrustant. Quin adeo odiosum est in Jure nostro ne quid de temeritate dicam nouuin jus facere, ut passim novum jus pro iniquo accipiatur, ut in I. I. f. I. D. Quod quisique jur. in ali. & apud Tacit. Annal. II. c. 3o. Callidus in Novi juris repertor Tiberius, denique apud Cic. quoque in merr. I. c. 32. Veniunt, inquit, ad Chelidonem : domus erat plena, Nova jura, Nova decreta , Nova jadicia- petebantum o c. 4. Sed, quod magis mirere , ipsi Principes, quamvis legibus soluti, haud aliter tamen ab . eo jure recedunt, quod diu aequum visium est, quam si evidens utilitas flagitet, i. In rebus a. D. d. Constit. Princip. Et hinc ipsos quoque interdum remedia monstrare videbis, velut in l. Cum tale 72. g. I. D. d. Condit. Demonstr. l. Apud Iut. II. f. ult. f. ad Tre bell. So. & l. Qui aliena 8. C. Si quis ait. vri sibi erc. Quum igitur nec Praetor directo jus mutare possit, nec Princeps facile
soleat, quid mirum, quod & Jurisconsultus, cui sola parendi gloria reliAa est, non
46쪽
ta nisi remediis adhibitis rigorem Juris inflectere tentet P Unde tralatilium illud, Iuriscomsultos multa Remediis agere : Eademque tanto 6. facilius recepta sunt in jure, quoniam &Praetores, ut dictum, pari verborum ambage . Legibus fraudem facere soliti. In hoc neminpe solummodo discrepant Iurisconsultorum Praetorumque Eurematica ac fictiones, quod Praetorum audaciores sunt, Iurisconsultorum magis verecundae tectaeque; prout hi privati homines, illi personae publicae existunt. Nec minor utilitas dignitasve est eorum XIV. Eurematicorum, quorum omnis vis in securitatis cautionisque praesidio collocata est. Prae- 7. stat enim lubrico Juris Civ. remedium aliquod praeferre, & ea potius praescribere, quae tutiora sunt in foro, quam quae forte veriora ; ut, quantum fieri potest, supervacuae lites praescindantur. Sed neque satis cautus providusve quis esse potest 'adversus varias ac dolosas veteratorum artes. Scilicet passim 8. accusant humanam perfidiam tot ad contractus adhibiti testis, tot stipulationum frmamenta , tot interposita I NDU sT R IAE, qua nihilominus missu siciunt, ut frma maneam pacta in conventa. verba sunt Bonae in Manuae ad Cal. c. 23. Prudenter ideo Ius Canonicum C. Si cupis P. U. I 6. quaest. I. ex Euangelio praecipit. Habeto simplicitatem columba, ne cuiquam ma-
47쪽
, chineris dotis ; CT a iuιiam μ'eum, ne ati in Io. rum IVplanteris in m. . Et vel ita tamen vix est, ut semper tutus et possis, dum , si Plauto credas, in Capti Adl. II. A. a. iarat.
Qui Coer, ne decipsatin, vix cavet, etiam cum Cavet:
Diam cum Cavisse ratus est, sepe is Camor captus est. H. Atque adeo si in alterutram extremorum peccandum sit, potius peccetur in eam partem , quae est cautior.
X V. Denique ad boni & sancti viri, qualem
Themidos sacerdotem esse oportet, munus omnino pertinet, ut omnia in Jure ad honei statem societatemque tendant. Nec immerito : cum ipsum jui nihil aliud si, quam ars boni Q aequi. Unde nec ullum apud nostros fortius argumentum , quam quod ab instardo infertur. Unde etiam tot praecepta in voluminibus Juris sparsim radiantiae pra sertim s Jus Praetorium consideremus, & quae ex ruina innumerabilium monumentorum Jui . ris supersunt rudera. Nam Xll. Tabulas quod
attinet, majestas earum concinnitasque non patiebatur, ut a severo observandorum dictamine ad suasiones Sc praecepta deflecterent r. praeterquam quod haec etiam a natura Legis . aliena
48쪽
de ΕυREMATI C. Diatr. C. I. 27 aliena sunt. Quae autem de scriptis illis δε-
risconsultorum dixi, non est, quod multos in consilium vocem. Res enim manifesta est; re vel ipse Modestinus noster, praeter d. c. Is Si tutor. 9. D. d. Sustea. Tut. in c. Semper I97. β. d. R. I. pulcherrime id confirmat. Monet enim in conjunctianibus non serum quid liceat considerandum seu in quia honestum sis. Praeterea Paulus quoque, ad aemulationem quodammodo cognominis sui, Gentium Apostoli, in genere definit, Non omne, quod licet, honestum esse; quasi pret norma quadam & communi vitae regula, in l. Iqq. F. d. R. I. idemque etiam, pariter ac Modestinua noster, ad matrimonia applicat; dum in I. ALoptivus , 3. 3. ad su. D. d. Rit. Nupt. ait, Sed in re disia certius in modestius est, hujusemodi nuptiis abstinere. Verum, ne longiore praefatione astrali, XVI. mur, addamus tandem breviter, .quibusnam Juris partibus Eurematica applicari soleaot. Adhibentur autem , tum in judiciis, tum. etiam in contractibus & ultimis v. nt inus ;atque adeo tantum non ubivis. Ad judicia reterendae dd. l. 63. D. d. Procur. & l. s. β' d. Susp. t. ad contractus vero & quasi contractus d. l. 21. D. ad So. Vell6. l. 63. F. d. Iur. Dot. l. 38. π. Solui. Matrim. I. IO. ar. d. Acquir. hered. & l. 4s. A ad mi.
49쪽
Trebell. Denique ad suprema elogia tres reliquae , quae ex Modestini decade restant, 1 leges. Scripsit quoque Paulus monobiblon de Conceptione Formularum, qui praecipue ad judicia pertinuisse videtur, propter t. Exceptiones χo. D. d. Excepi. , quae ex eo desumpta est. Quemadmodum N Leges seu paἱλο-nes Manilii fuere, quae Formulas de qui- . buscunque contractibus continebant. Cauterum ad Formulas sive Cautiones judiciarias dubito num Seneca respexerit, Lib. III. de Benef. c. 7. Verba Senecae. De quibus etiam imperitus Iudex dimittere tabellam potes, ubi fecisse aut non fecisse pronunciandum est, tibi prolatis Caulonibus controversia tollitur. Huc certe Cicero referendus Lib. I. de L L. c. q. Quamobrem, ait, quo me vocas, ut stipulationum ori Iudiciorum Formulas componam pcum paulo post dicat ; Non enim id quaerimus hoc sermone , Pomponἰ, quemadmodum Caveamus in jure, aut quid de quaque consuta 3. tatione resstondeamus. De testamentis haud , minus certa res est, ex eodem Cic. Lib. II de Orat. c. 6. Nam si, inquam, Scaevola , nullum erit Testamentum recte factum, nisi quoaru Ar sieris, omnes ad te cives Cum tabμlis veniemus et omnium Testamenta tu scribes solus. . confer Lib. f. c. 39. ad fn. Testamentorum quippe . curam vulgo ad Jurisconsillios specta
50쪽
de Eu REMATI C. Diatr. C. I. 29
spectare, ipsosque in scribendis iis & concipiendis adhiberi solitos , praeter i. Lucius Titius 87. f. ult. D. d. Leg. II. Suetonius quoque testatur, in Ner. c. 3 2. Quum igitur tam insignis ac multiplex X VII. Cautionum live Eurematicorum in Jure usus appareat, merito jam olim Valde gratum acceptumque populo hoc Jurisconsultorum munus accidit. Nam, eodem rursum Cic. te ste Lib. II. de QR. c. I9. In jure cavere in consilio juvare, atque hoc scientiae genere pro deste, quamplurimis vehementer er ad opes augendas pertinet, CV bd gratiam. Quumque I.
in hisce prudentia primum ac praecipuum tibi locum occupet, factum est, ut Iurisconsulti prudentiae titulum sibi quodammodo proprium
fecerint. Hinc enim Prudentes & Iurispm- .dentes vocantur : hinc ars ipsa Iurisspruden- , ita ; hinc denique Tullius in Topic. c. II.' Privata enim judicia maximarum quidem re rum in Iurisconsultorum mihi videntur esse Pruindentia. Nam in assunt multum, in actiabentur in consilio : CV patronis diligentibus, ad eorum Prudentiam confugientibus , hastas ministrant.
Sed ut a communi Iurisperitorum laude XVIII. . ad singularem Modestini commendationem