장음표시 사용
81쪽
Modestinus t Stipulatio de date reddenda , ab extraneo interposita, &c. Extraneum vero cum dicimus, intelligimus eum, qui mulierem, quam dotat, id potestate non habet, cap. unis. f. Accedit fin. C. d. Rei x. act. Quo nomine veniunt & mater & avus ma. ternus ; nec non pater filiae emancipatae, &caeteri quoque cognati atque amici, aliique omnes, qui nullo sanguinis jure mulierem contingunt. Hujusmodi igitur extraneus aliis
quis in hac lege nostra dotem dedisse proponitur. Sed an simpliciter & nude ξ Minime vero; ast demum Ab stipulatione de dote reddenda. Nam si illa non intervenisset, statim,dos mulieris fuisset facta, haud secus ac si ipsa eam dedisset, a. l. unis. 3. Accedit, in init. Quod adeo verum est, ut vel in profectitia dote aegre aliter receptum sit. Iure enim sinis gulari & extra ordinem Accursum es patri, tit, filia amissi, solatii loco cederet, si redderetur ei dos ab ipso profecta l. Iure o. F. h. t. Amplius stipulatio isthaec statim ab initio, id est, tempore oblationis seu promissionis,
interponenda est. I. Ex morte s. f. C. d. Pact. Convent. Nam si extraneus ex intervallo sti-puletur dotem sibi reddi, invita muliere nihil agit; ne si dotem quidem dederit ante nuptias, & ante nuptias stipuletur, I. Uuod
Semius 8. D. d. Condici. Caus dat. caus non
82쪽
seq. immo nec ipse pater prius potest l. Quotiens 29. J. Solui. Matr. & l. Cum dos 7. f. d. Pan Dotal. Plus dicam. Post dotem datam 4 nuptias contractas stipulatus est pater, &quidemstia voluntate, DIVORTIO FACTO DOTEM DARI. Et tamen non dubitat P pin. assirmare, Si conditio stipulationis implemtur , pater autem ex stipulatu agere velit, vi adhuc stia, exceptione eum removendum ese ,
I. 4o. β. Solui. Matrim. Atqui consensit filia i Sed favor dotis essicit ne mulier hic in suum praejudicium consentire possit, i. De die I . αρ. de Pact. Dotat. & praeterea talis pactio jus publicum quodammodo infring ret, cum publice intersit, dotes mulieribus salvas esse, ι. a. or. h. t. Ut igitur & conventio rata sit extraneo, & ex conventione
actio, debet initio dotis dandae restitutionem stipulari. Quin & ,hic cautionem adhibeat necesse est, ni periclitari velit. adeo omnia . , in hoc juris articulo scrupulositatibus plena. Nempe si, cum dotem daret pro muliere, in unum casem pepigit, veι in divortium, vel in mortem, ait Ulpianus in eum caseum, in quem non pepigit, esse mulieri actionem, I. Si cuma a. D. Solui. Matrim. Quapropter sit Omni- 6. . mode securus esse desiderat, ita cavebit, SI
inuo CASU TITIA TIBI NUPTA ES SE DE sIERIT, DOTEM DABis p idque
83쪽
que ex praescripto Pauli, in L Si quis 36. Τeod. Aut aliter, quod aequivalet, pacisca- tur in genere, SOLUTO ΜATRIΜΟ-NIO DOTΩΜ REDDI, ut idem Paulus monet in l. Cum quaerebatW 2 o. D. a. V. S.
III. Haec itaque si quis rite observaverit, ut in hoc Modestini capite observata esse statuendum est, sequitur, Stipulationem de dote ressi 1. denda facto divortio statim committi. Nam
quemadmodum nulla dos est non secutis nuptiis, cap. Stipulationem 2I. D. h. t. , ita nec dirempto matrimonio dos intelligi potest, c. I. f. penul. D. d. Fucap. pro Dole. & sic pecunia aut res in dotem data , quasi deficiente conditione ad dantem revertitur, l. Do-2. tis 3. F. h. t. Sed quid ξ antequam dos ex stipulatione restituta est, convenit, ut prius
matrimonium redintegretur : licebitne eandem pecuniam dotis nomine in secundo, hoc 3. est, redintegrato matrimonio retinere Sed hoc non est dicendum . nam actio quae stipulanti semel quaesita est, ei invito extorqueri non debet, per t. vlt. F. d. Padi. non magis ac dos, quae incuria dantis ad mulierem pertinere caepit, invitae huic adimi potest, Hl. Cum dos 7. D. d. Pact. Dotal. Praeterea certissimum in jure axioma est, Rem inter alios actam tertio non praejudicare. Recte adeo Modestinus : Nec integrato matrimonio a bo
84쪽
de Eusa MATI C. Diatr. C. IV. 63
sripulatori quaesita intercidit. Sed hoc quidem satis aequum est, cum aliquamdiu durat divortium, conjugesque diutius dissident : verum, finge illud interventu amicorum protinus obliterari, finge statim instaurari matrimonium. Totius disputationis punctum in eo vertitur, an divortium revera intercesserit, necne. Aliis quando enim non tam solutae nuptiae , quam suspensae videntur, & sibilanea ac praecoci ira quasi deliquium passae; saepe etiam, ut Comicus ait, Amantium ira, amoris integratio I. Quare Paulus in L 8. D. d. R. I. merito deis σfinit, Quicquid in calore iracundiae velfit, vel dicitin, non prius ratum est, quam perseverantia apparuit judicium animi fuisse. ideoque brevi reversa uxor nec divertisse videtur, & plenius in I. 3. D. d. o n. in Repud. Ut autem crebra T. apud Romanos erant divortia , sic crebriora
dissidia , quae proprio nomine Drgia si vestibus s.
cula appellantur. Egregie hac in re Maecenatem Seneca taxat, epifr. CXLV. Non Hatim 'hae cum legeris , hoc tibi occurris, Hunc esse, qui uxorem millies duxit, cum unam haberet λ GV de Provid. cap. 3. Feliciorem ergo tu Maecenatemputas, cui, amoribus anxio m morosa uxoris quotidiana repudia defenti, somnusper mphoniarum camum , ex longinquo lene reso
85쪽
9. nantium, quaeritur Z Quin adeo decantata late Mageenatis calamitas est, ut in l. 6F D d. Da- 3. ine. V. Q Ux. ad eam provocet Javolanus. nam istic eum Russardo pro inter Terentiam in Deceninem legendum proculdubio inter Terentiam in Maesenatem. Nempe huic Maecenatis Xantippae Terentia nomen erat. Sed pergen- Io. dum. Ubi itaque non verum divortium,
fictiim , sed si dat . ii intercedit , hoc est, leniore vocabulo , jurgium aut fribusculum, stipulatio de dote neutiquam committitur. Ἀ-serte enim Papinianus in l. h. t. Quod si non divortium , sed jurgium fuit e dos ejusdem
matrimonii manebit. conser t. 3 2. g. I a. in d. l.
6q. F. d. Donat : int. V. V Ux. quae idem in liberalitatibus conjugum observari indicant.1 i. Quid ergo λ Abiit mulier animo nunquam rein vertendi , nec quidem ultro reversa est , sed tamen intra biduum aut triduum intercessioni-11. bus suasionibusque amicorum reducta. Plurimum hic interest an dos soluto matrimonio mulieri restituenda sit, an extraneo. Si mulieri,
viget hic planissime Pauli monitum, In ambiis guis pro dotibus respondere melius est , in l. I 3. 8s .f. d. R. I. unde vel ipse Modestinus nosterin l. I s.f. h. t. Si mulier post divortium , anis equam ex Llipulatu de dote agat, ad eundem virum fuerit reversa , constantius dicetur , per
doli exceptionem inescaccm feri ex Llipti-
86쪽
latu actionem. Ulterius pergit Ulpianus in ι. I9. f. Solis. Matrim. Si mulier diverterit in judicio de dote contestato, reversa fuerit in
matrimonium 2 redintegrato matrimonio exsti-rat Iudicium ; omnia in flatu pristino ma- nent. Ut hoc in casu arduum sit definire, quando mulier divertisse censeatur, quando non. Plers que, inquit Marcellus in l. 33.
D. d. Ritu Nupt. opinantur, cum eadem mulier ad eundem virum revertatur, id matrimonium idem esse: uuibus adsentior, F non multo tempore interposito reconciliati fuerint, nec inter moras aut ilia alii nupserit, aut hic aliam auxerit: maxime si nec dotem vir reddiderit. Quin ei quoque mulieri tacite dotem redin- Iq. tegrari Javolenus autumat, quaecum alii nup-sset, postea aκ priorem virum rediit e modo nihil maritus de retinenda eo in casu dote caverit, c. Post divortium M. f. h. t. Atque ita est in dote, quae ad mulierem reversura est. At in ea, quae ad extraneum spectat, ut in nostro casu, longe secus obtinet. Cum enim de animo dissidentium constat, quocunque tempore aut modo in concordiam redeant , verius tamen est, adhuc commissam
haberi stipulationem, quae soluto matrimonici restitutionem dotis paeta est. Exstitit enim revera lex sive conditio stipulationis,
dum non istibusculum, sed verum divortium E propo
87쪽
proponitur intervenisse, hoc est, certum &pertinax propositum perpetuae separationis:& quantumvis favorabilis existat dotis causa, non tamen jus alteri quaesitum evertere autis. labefactare potest. Hoc autem ἐ- φώιαως noster effert, dum inputationem STATIM J . commisti ait. Caeterum quae hactenus de divortio disputata sunt, eadem & in repudio obtinere docet me l. 4. s. a. f. d. Pali. lata cum id 2I. J. h. t. nam, nuncio remisiso, dotis promissionem similiter evanescere necessum est; nec redintegratis quidem sponsalibus reviviscere. IV. Verum ne cui forsan magna ex parte ex
villatoria videatur haec decisio, & ex subtili jure petita; praesertim quoniam stipulatio i ta Juris Civilis est, aliud exemplum adferam, ex quo res dilucide constet. Pignoris obligationem nemo negaverit Praetorii sive Gentium Juris esse, adeoque totam aequitate regi; & tamen idem in ea dubium eadem 1. ratione tollitur. Nam in l. mm qu risur II. g. II. D. Locati proponitur aliquis impleto tempore condisionis remansisse in conductisne, pro qua alter res suas pignori obligaverat r. quaestio est, an illa conductionis prorogatione continuetur obligatio pignoris. Sed hoc manifeste negat Ulpianus, cum tamen hic,
quam in praecedenti casu , eo major haesitan
88쪽
di ratio sit, quo tacita conductionis continuatio magis eundem actum sine interruptione continuare videtur, quam divortium palam interpositum. Dixerit forte aliquis, hane pignoratiliae actionis cum stipulatione de
te comparationem novam ac commentitiam videri, sed, ne quid temero factum putet, videat praeeuntem hac in parte Africanum in ι. Qua fundum so. f. I. F. h. t. Cese' te ita est in invito creditore. Quid si igitur consentiat stipulator, ut & sequente matri monio eadem pecunia aut res pro dote sit pNihil est, quod hunc consensum improbet. tiam volenti nulla fit injuria. Quemadm dum & Ulpianus in d. l. I 3. 3. II. in contunenti adjicit, aliud esse, si novus oppignorantis sonsensus accedat: hunc enim neces.sarium esse, ut pignora in priore eonducticiis ne obligata in posteriore perdurent. Et sier sum uterque casus quadrare videtur. Usrum latet hic anguis in herba, a parte vid licet stipulatoris. Nam eum fere omnia ha tenus belle se habuerint, & undique sic s iis naturali aequitate fuerint suffulta, hic de intim subtilitas emergit, quae absque Eurematico superari commode non potest. Nimirum non ut pignus, ita & stipulatio solo& nudo consensu continuatur , cum semel interrupta est. Nam praeter Consensum , qui Ea ad
89쪽
ad pignoris constitutionem sufficit, in stipulatione hoc amplius verborum solemnitas acincedere debet, i. Stipulationum 3. D I. f. d. V. Obl. atque adeo circa dotis stipulationem
V. Quum tamen reipublicae intersis mulieres dotes salvas habere, propter quas nubere pose sunt, i. a. f. h. t. idemque ad sobolem procreandam replendamque liberis civitatem, maxime sit necessarium, I. I. f. Solui. Matrim. in hac, inquam, quasi communi omnium utilitate nostro neve ars, neve prudentia defuit ad cavendum, ne mulier sequente matrimonio 3. indotata reperiatur. Quippe imaginariam exincogitavii dotis constitutionem, qua, per sic tionem brevis manus, res in dotem data restiis tuta fingeretur, & ex nova promissione seu stipulatione, quae tantum dicis causa inte Venit , denuo tradita. Et hoc est,' quod innuit, cum ait; Denuo igitur, consentiente stipulatore dos constituenda est, ne sequente matri-Σ. monio mulier indotata sit. Atque ita instequenti, hoc est , redintegrato matrimonio, perinde dos remanebit, ac si nullum unquam divortium intercessisset. Quod si vero mulier, consentiente stipulatore, fictilias istas stipulationum promissionumque ambages procurare neglexerit, sive per imprudentiam, sive etiam quod constituenti fidem haberet, semper
90쪽
per ei metuendum est, ne res dotalis a constituente repetatur, tanquam conditione per divortium commissa. At, dices, poteritne, alienata semel voluntate, ab eo, quod con
sensit, impune resilire λ Et sane, si strictam q.
Juris rationem consideramus, poterit omnino, cum, ut dixi, nudus consensus dotem
non renovet. Nec est, quod hic ullum a Iure Civili auxilium speretur. Licet enim grave sit, fidem fallere, rigor Juris non exaudit has querelas, quantumvis justas. Et qui- ἴ-dem, ne ejusmodi absurdum admittatur, Praetoris intercedit auctoritas, volentis stacta comventa, quae neque dolo, neque adversus leges sunt, servare, c. Iuris Gentium g. ait Praetorest. d. Pactis. verum ea res plurima incom-
moda habet; nec etiam petriculo vacat, dum semper tutius est ipso jure securum esse, quam ope exceptionis. Si qua tamen mulier es. aliquanto remissior, ut in futuris vulgo solent , exceptioni pacti conventi acquiescere parata sit, Praetoris non interest, palam an tacite rei dotalis dominus consensum suum accommodaverit, dummodo de eo constet. Et sic elegans casus est in l. Cum maritus 29. S.I. D. d. Pact. Dot. de herede constituentis, cujus ex voluntate matrimonium redintegratum erat. Nam , ut ait Baldus, qui γ-