Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

461쪽

o DE LAMINA prior, eodemque modo confectus ac sile reliquorum nee ritum e superimpost tum autem habebat alterum priori eo nexum hyacinthini coloris S variegatum insem aurea μrona, ad triplicem ordinem constituendum fabricata, civit. In qua foret ab aureus , cal=ci herbae , nobis Baccharus,

Siraeeorum herbariis 'osciamus dictus, Iane similis. Hujusmodi figuram Corona refert, quantum ab occipite ad ambo tempora, Fronti vero Ephielis tua, ita enim calycem sorare licet non imminet, ejus vero loco est Fascia aurea, est Dei nomen inscriptum est. Τορphi sententia explorata, accedamus ad Philonem, qui in libro li I de vita Mosis, pag. 67o. 671 ita scribit Ἀγοωο

βασιλει. - τΦ'--ου is fiet. Quae Gelenius editit, Ad haec Lamina aurea quasi Corona insculpta erat ρυ- tuor literis nominis illius, c. Eam Laminam Mitra sal, nebat ne caput attingeret, superimposita eratque Cidaris, quo insigni Reges Orientis malunt uti quam Diademate. Haec fere repetit, pag. 673 ubi sic scribit: Κίδαυ Dard

πεταλον Cidaris autem fro Diademate imponitur capiti, MHuiepraefigitur aurea Lamina Philo, ut jam ante observovimus , aureum capiti ornamentum quod sacrae Literaemis ista ner, Iosephus τενυον Vocant, per πε- λον Laminam exprimit, sed Laminam quasi Coronam

νὼ tanquam, veluti, quasi significat, Maliquam similitudinem indicat, vel quod Lamina illa in coronae formam fuit fabri cata , vel quod Lamina aurea praestiterit Pontifici, quod Corona praestat Regibus, ut illos supra omnes extollat. Verum quid per κίδαρυν intelligat sane obscurum est, praec,

462쪽

pue cum idarim a Lamina aureavi Mitra distinguere videatur. Sed spectemus verba Philonis.

verba ita verto, Sub ea Cnempe Lamina' Mitra erat, Lamina caput tangat. Hinc secundum Philonem Ponti ficis caput Mitra tectum fuit, quae caput immediate tangebat, huic Mitrae impositam fuisse Laminam auream, ita ut Mitra inter caput iaminam media fuerit, ne caput aureata

mina tangeretur.

nos A καὶ κίδαρις κατε ιλαζετο, Gelenius Vertit, superimposita erat Odaris. Vertendum censeo, Praeterea Cidaris consciebatur, aut addebatur: et ς enim & et ii in adverbialiter ponuntur pro προσετι , ut ex Platone 'I mosthene Maliis probat Budaeus Comm. Ling. r. pag. 23's .& significat praeterea, amplius. Ita ut idarim habuelit Pontifex praeter Mitrari, iaminam auream. Κιδαριτ ιο τ 'Eωων βο/λεις οισι δαλιατρο, Θααν ct a. Cidari enim Reges Orientis solent uti loco Diadematis. κι- δ ιυς scribitur aliquando, συρυς, vel etiam Proclis, capitis tegumentum vel pilei genus ira chius μιλικον πίλον , ε pileum vocat Suidas aede ια της κεφαλῆς, circumpo-stionem capitis. Convenit cum lara Ἀκου- hoc enim Follux, I b. VII cap. κ . testatues Πεντων με ἰδα, καν , ἁναξυty, καὶ τιαροι κυςεώια ε κιδαυνέ πιλον καλουσιν, ut

emendate legitn in edit Amst pag. 726. Persarum autem propria sunt, Candys, Subligaculum, ista, quam str- Cidarimi Pileum vocant. Adstipulatur Suidas

tum pitinum ex Pilis confectum , Coronam, Fasciam, 'ι- Regum Persarum, Strophium quod Sacerdotes sant. De his plura si cupis vid Paschalium de Coronis lib. X.

463쪽

7 DE LAMINA cap. III 671. Illustr. Spanheimium, is VIII. se illi praes. Num edit ultimae 4s . - 466. Mat, ria Cidaris non fuit eadem , ex pilis enim , ex lino aut quovis panno conficiebantur. Εκ pilis aut panno consec am Cidarim, ex Suida constat. Regum Persarum idaris seu Tia. ra ex hysta fuit, teste Iosepho Antiq. IU NI cap. 6 Sed gemmis tamen distincta, ut ex nummis Parthicis, aballustr. Spanhemio iobis productis abunde patet. Hinc canitina Ierius Maceus lib. VI. 699. At iridem gemmis V Eoae samine suae Subligat extrema patrium cervice Daram. Ita Viola utrophium dici potuit. Ex auro fabrefactam fuisse.Cidarim, quaein Mara dicitur, ex Herogian probat Paschatius. An recte, ex ipsis Herodiani verbis non satis clare apparet. Ita enim de Antonino ait, eum, εἰς ci δὲ stinus' φω

ciem Garae Coronam sibi imposuit auro lapillis pretiosis i signitam aut variegatam, lib. V pag. I9. cedit. Ste . duae verba quidem indicant auro ornatam laram; sed non ex ea consectam fuisse. Auream tamen Tiaram Summo Pontifici Deae Syriae adscribit Lucianus, ut supra probavimus. Minc etiam ex auro aliquando fuisse confectum colligi licet. Ceterum Philonem non satis accurate locutum fuisse , cum dicat δεδερι οἰ - Ἐίω μαλε am a ἄμ-τ ειώλισιν,6 , Optime Illustr. Spanhemius, tam ex nummis, quam Auctoribus antiquis probat nam illi indicant Reges Persarum Veteres, recentiores Parthorum, Armeniorum , qui Reges Orientis erant, non tantumcidati sed &Diademate simul ornatos fuisse, imo Parthorum Reges albquando solo Diademate , ut nummi indicant, id pag. 456

464쪽

s 1 v CORONA au REA. 73Admirandi operis erat idaris vel Tiara Tigranis, ut evnummis ejus, a Spanhemio Maluantio in Regum Syriae historia exhibiti, manifestum est Cernitur non tantum redimita Diademate, sed etiam in ea exsculptae apparent figurae stellarum avium, c. in extremitate radii seu cuspides aculeatae, quam igitur auream fuisse conjicio, saltem e metallo Pretioso factam. Nam aliter figurae cuspides sive radii in ea exsculpi non potuissent. Despiciendum restat, quid Philo per Πάeιν, qua Orientis Reges loco Diadematis utebantur, & hinc etiam Hebraeorum Pontifices, intelligat. Λ Mitra iamina aurea idarim distinguere videtur, ut jam monuimus Per Mitram sane intelligendum esse Pileum quem Pontifex communem cum reliquis Sacerdotibus gestavit, quem Iosephus ex Hebraeo Mimnephet, a nephthen is LXX. Interpretes κίδαον vocarunt, nemo credo negabit. Sed quaeritur quid hic sit Cidaris a Mitra distincta' portet idarim Philonis, aut Vittam sive aeniam hyacinthinam Mosis, quaeso ephoauer pileus dicitur, aut Coronam auream ipsam Iosephi, Calycem nempe aureum procedentem ab occipite ad ambo tempora, fuisse. Quicquid horum eligamus dissicultate non

caret.

Si percidarim Geniam hyacinthinam intelligamus, utique illa a Mitra iamina aurea erat distincta , proinde dici de illa poterit, illam in A, &c praeterea additam fuisse , imo Laminam fuisse περο is supra: Philoque tres distinctas partes in capitis ornamento Pontificis, cum sacris Literis sosepho agnosceret. Sed hic plurimae oriuntur dissicultates. Prima est , quod idari dicatur talis fuisse

quali Orientis Reges ornabantur. Si jam nummos consulamus, illi Tiaras Regum Orientis, ut Parthorum , Armeniorum, ostendunt, consectas ex metallo, ex auro nempe hoc enim

patet, quia cuspidibus sive radiis, variisque figuris exsculptis,

465쪽

DE LAMINA ornatae sunt, ut ex nummis nigranis Armeniorum Regisse

aliis, Tiaris rectis insignitis,4 a nobis productis, manifestum est. Nam tales cuspides figurae non nisi ex metallo exsculpi

potuerunt. Secunda , quod praeter Diademata in nummis nullae conspiciantur Fasciae circa caput volutae A quibus

Diadematibus tamen liquido Philo Cidares suas distinguit scribit enim Cidarim esse ora Diadematis. Huic dissicultati

responderi poterit Numismata non omnia exprimere, certumque ex jam dictis esse , Cidare Regum Orientis etiata ex lana aut lino consectas fuisse, imo virili etiam significare sciolum, utrophium. Verum si ex linea vel lanea fascia fuerint, nova oritur dissicultas , quae enim erit disseremia inter Diadema Midarim i quidam, ut missonius nullam agnoscunt, sed perperam, ut Illustr. Spanhemius abunde probavit, Fag. 66. Sane Phia disserentiam manifestam agnoscit, cum Cidarim loco Diadematis fuisse tradat. Forsan hiis per Diadema exprimi Fasciam, semel tantum , ut in Sel eidis Ptolemaeis c. cernitur, ter Cidarim , aliquo ties capiti circumvolutam, quod Taeniae hyacinthinae opibme applicari poterit.

Si Coronam auream Iosephi pro Philonis Cidari habeamus, ad Calytem qui ab occipite ad ambo tempora proce debat, referenda est Calyx ille cuspidibus sive radiis eminea tibus superbiens, non male Cidarim Regum orientis, licet non in omnibus, referebat, quae cuspidibus sive radiis in structa , ex auro conficiebatur. Hic Calyx etiam ab aurea Lamina quodammodo. a Mitra omnino distinctus erat, qui Calyxfonti non imminebat, sed Fascia tantum aurea cui Dei nomen inscriptum erat. Sola dissicultas manet in γουττεώνω, quo modo Lamina aurea dici potuerit uisi AmCoronam, aut Calycem. At hoc υπεών sigra, non tantum 3 Cidarim, verum etiam ad Mitram vel totum capitis ornames tum referri poterit. Non enim utitur relativo, sed ait tant.*ν

466쪽

siva CORONA AUREA. 7s supra autem erat Lamina aurea. Ut antea dixerat Mitram fuisse in sub Lamina aurea, ita Lamina aurea Hupra capitis ornamentum fuit caput non proxime attingebat. Hoc saltem ex Phione constat, insgni regio caput Tontificis orn

tum fuisse suo ille cum sacris fungeretur, non tantum pria vatis hominisus, verum etiam cunctis regibus erat eminentior, ut diserte ait, pag. 73. licet figuram non ita distincte ut Iosephus expresserit. Redeamus tandem, oseph ω Philonis sententiis perspectis, ad sacras Literas, conferamus ea quae Iosephus Philo memoriae prodiderunt, cum iis quae Moses de his

ornamentis tradidit.

Capitis ornamentum summi Hebraeorum Pontificis ex tribus distinctis partibus, constitisse, Tiara Mitetne et Taenia hyacinthina, nitet aureo insigni sanctitatis, sacrae Literae satis superque docent, eopse τυταχαν Iosephi con

firmant.

Nec male Corona aurea cum Calyce in ipsa florescente, ut a Iosepho est descripta , exprimit gnificationem του , quod florem expansis floribus denotares, jam probavimus. Nam mucrones acuti eminentes, similes mucronibus calycis herbae hyosclami in corona conspicui, optime sane florem expansis foliis referebant. Tandem quia et etiam 'm Nemr vocatur is in initio Capitis quoque probavimus, Nemer significare omne capitis insigne , quo quis ut dignior augustior ab aliis separatur, imo insigne Regibus quoque proprium, non incongrue Iosephus aureum hoc insigne , Coronam vocavit , nec Philo, cum illud dicat fuisse ἀλανει εφοειν quas Corona, quia Coronae aureae jam ab antiquissimis temporibus Regum insignia capitis ornamenta fuere. Unica restat difficultas quidem non minimi momenti, quae antequam pergamus removenda est. Videtur Iosephus

467쪽

6 DE LAMINA Mosi contradicere, quod scribat , Coronam aureo ab occipite ad ambo tempora processisse, Tiaram cinxisse S circa Iam Disse, cum sacrae Literae contrarium amrmare videantur. Liae enim dicunt ponendum suille in anteriori parte Mitrae e regione frontis. Ita Moses, 'ns in minarii Prem in Ut in nn mmd.rn rara', n) vitaran, res, Quae verba ita reddenda sunt: Elafacies ruitisaureum insculpes ei su tura

sigilli, SANCTITA JΕHOVΛΕ. Et pones tuum super Taeniam Dacinthinam S super Garam illam,

erit e regione faciei aut versus faciem , in anteriori parte Darae,superfrontem Maronis erit, Exod XXVIII. 36, 37. cons. XXXIX. r. &I P. VII l. 3. ex quibus colligendum videtur , Tetit aureum tantum anteriori parti Tiarae circa frontem adhaesisse, nec Tiaram ab occipite ad ambo tempora cinxisse. Ita Magistri Mosis verba accipiunt, statuentes, NitHaureum , fuisse Laminam circa frontem ab aure ad aurem tantum procedentem. Hanc difficultatem ita remo vendam conjicio. Quod Moses, cum tradat, Tritta larae alligandum esse, ut sit e regione faciet Tiarae, in anteriori ejus parte , non innuat tantum anteriori parte larae annectendum, sed neces Iarium tamen esse ut in anteriori parte larae circa frontem Aharonis conspiciatur, imprimis a Coronae pars cui Dei nomen inscriptum erat, hoc nomen enim in fronte jugitor gestare debuit, ut ex ratione addita apparet. Sane qui jubet ornamentum quoddam circa frontem anne i non vetat ut illud a fronte ad occiput procedat, modo in fronto maneat pars maxime conspicua. Imo jam ante observavimus, os non omnia quae erant facienda , viva voce inculcata fuisse, sed in exemplari monstrata, ut juxta hoci exemplar omnia faceret. Satis igitur erat Legislatori, inculcaro Mosi, ut ornamentum aureum, cujus figuram, partim ex nomineri, partim ex exemplari ei ob oculos posito hauriret

468쪽

s1 CORONA AUREA. 7 terat, da alligaret, ut quam maκime se circa frontem conspiciendum praeueret. Hinc Iosephus qui eam coronae partem, cui nomen Dei inscriptum erat, fronti applicandam docet, cum addat Cabcem aureum procedere ab occipite ad ambo tempora, Mosi non contradicit, sed Mosis sententiam explicat, 'uid Moses per Nit insigne Sanctitatis intelligat magis explanat , convenienter signiῖcationi vocum ratim Nezer, ut ex dictis satis constat. Sane si explicatio sententiae Mosaicae admittenda est, certe magis fidem adjungendam Josepho quam Magistris esse, in his quae ipse oculis totics usurpaverat, mihi omnino persuadeo, praecipue cum voces, quas Moses adhibet, ejus explicationi quam maxime faveant; nec Philo Josepho contradicat, qui etiam regium insigne auream Laminam veluti Coronam, in Capitis ornamento Summi Pontificis agnoscit. Si igitur figura a Iosepho delineata admittatur Coronam fere radiatam flori expansis foliis similem, Pontifex gestabat, insignique plane regio adornabatur, quia tamen calyx fronti

non imminebat, se τελαμὼν vi τε di , ratio ctiam reddi potest quare L X X. Interpretes Philo ri per πεταλον translut rint πεταλον lamina enim circa frontem tantum apparebat. g. s. Notandn denique Coronam auream inscriptione circa frontem ornatam uille, quod Gentiles imitati sunt. Horum enim Regesin Pontifices Coronas aut Tiaras gestarunt, magnificis inscriptionibus ornatas. De quibus videatur

Braunius.

Memorabilis certe erat inscriptio, quam Corona Pontificia ferebat. Ea enim ille Deo consecrabatur, it vices Dei gerens, populo repraesentabatur inscriptum enim erat erip

, SANCTITA JUHOUΛΕ, ut Moses diserte

testatur.

Disputant Iudaeorum Sapientes, non tantum de modo quo hae literae Coronae inscriptae erant quidam enim statuunt a lite-

469쪽

8 DE LAMINAliteris protuberantibus hoc factum fuisse, contra textum Mosis,

qui altim Nnd, apertionibus sigilli, aut incisionibus sigilli, inscriptionem sculptam suisse, quod Myosephus assirmat, qui

hic utitur verbo επιτεμε , quod incidere significat verum etiam disputant, an una vel duabus lineis fuerit scripta sidu bus, an nomen Phovah fuerit superius, an vero sanctitas. Vide Braunium.

Majoris momenti disputatio est an tota haec inscriptio C ronae inscripta fuerit Dan vero solum nomen tetragrammatoni quidam ultimum statuunt, quibus adstipulari videntur Ios phus Philo, in locis supra am productis. Qui hoc statuunt credunt vocem sanctitatis a Mose usurpari tanquam epitheium nominis Dei; quasi hoc vellet, insculpetur nomen Ieh vah, quod es sanctitas. Alii tamen rectius volunt haec duo vocabula Coronae inscripta suisse, quibus adstipulamur. Nam cum Iosephus 'hil dicant nomen Dei Coronae fuisse inscriptum, non indicant nihil aliud quam hoc nomen ei imcisum, sed tantum nomen Dei tanquam praecipuum , utpote in quo tota vis &ὰ εργεια inscriptionis constabat, nominant, sile tium enim auctorum non semper pro negatione habendum est. De sensu inscriptionis, de characteribus quibus expressa erat, an illi fuerint Samaritani an vulgares quibus Judaei cum maxime utuntur; quid sibi velit Iosephus cum literas nominis

no vocet Φωniti in remis , sive quatuor timenta vocalia;

hic disputare animus non est. Figuram enim potissimum O. ronae hic indagamus.

6 I. NIRura Coronae aureae expensa , frus ejus in capite Pontificis penitius examinandus erit. iam jam ad hunc feliciter detegendum in antecedentibus stravimus. Ex iis quae cire finem praecedentis Capitis dicta sunt, manifestum est, Coronam auream, praecipue ea parte, qua nomen Dei

470쪽

inscriptum serebat, se circa frontem Pontificis conspiciendam praebuisse. Verum ulterius quaeritur, an Corona aurea Tiarae fuerit imposita, ut caput non immediate tangeret an vero insta laram fuerit alligat , ita ut carnem frontis proxime attingeret , frontemque tegeret. Primumsufethus t Philo, alterum quidam Judaeorum Magistri, ct cum illis Clar Braunius aliique statuunt.

q. a. sephusin Philo, in locis supra a nobis productis, diserte docent,

Coronam auream , non caput proxime, sed Pileum sive Mitram cinxisse. Postquam enim inephus de Pile primo Mallet ex hyacintho variegato, Iocutus erat, pergit, δὲ νιφω Mοσιν, &c. Quae verba reddenda esse , Hune Pileum nempe aurea Corona cingit, pag. 17. non tantum ex συναφεια verborum osephi, sed etiam ex collatione cum altero loco , ubi totidem verbis ait, circa Niaram bdis coronaram fuisse auream Coronam, probavimus. Disertius idem affirmat Phiti, hic enim ait, mitram fuisse , sub Lamina, ne Lamina caput attingeret. Vide supra pag. 71. f. 3. Iudaeorum Sapientes contra volunt, Laminam auream non fuisse in Tiara aut super illam, sed infra illam in ita quidem ut frontem immediate tegeret usque ad oculos fere Iudaeorum mentem Clar Braunius ex- Dosuit A figuris expressit pag. 638. - 6 3. quem fere omnes qui post eum Ponti fieem pictum dederunt, secuti sunt. Si rationem requiras, unicam ex his Mosis verbis producunt, Et eris Iuper frontem Abaronis. Sed de hujus argumenti sebitate dubitari posset, inquit magnus Scripturae interpres S A L MO AN IL, in Commentario suo de Tabernaculo pag. s. Quae verba mihi ansam dederunt tu hanc rem penitius inquirendi, & hanc Di errationem edendi.

4. Moses igitur ipse audiendus erit. Si Mosen inspiciamus, ille I fl o

Philoni plus favet quam Magistris , quod argumentum est illos ejus mentem perspectam habui me. Certe Moses amrmantis aureum fuisse super, Tiaram, non infra, laraeque impositam. Sic enim Moses Exoa XXV Ul. Et facies Tetite aureum, &c., pones illum super Geniam facinthinam , fit super Garam illam rictam , quae verba lane super Tiaram vertenda sunt, nam is super significat. Scio equidem Judaeos haec verba, si super Taram, referre non ad Tetit aureum, sed ad Vitiam hyacinthinam,insit, Vitta nempe hyacilii hina super Garam, quia ista facinthina fronte eineum Laminae per verticem super Taram recurrebat, ut Drchius inquit Verum Corona aurea ipsa erat ver Vitta hyacinthinam is proinde fi Vitta hyacinthina erat super Tiaram, necesse est ut cum ea Corona aurea fuerit super Tiaram. Accedit quod Moses doceat Lev. VIII. . eodem modo Coronam Tiarae imponendam fuisse, ut Tiam imponitur capiti. Sic enim Moses: Sc empn m am raa no a natam nandrin Et ponebant Garam Juper caput ejus, one/- Dper laxam e regione faciei, Tettiet aureum insigne sanctitatis, prout Deus os praeceperat , ubi sane Moses satis expresse indicat Coronam , non remi, sed Tarae imponendam

fuissi Nec Moiis verba, , eri super frontem, aliud significant, quam quod aurea Corona semper conspicienda sit in ea parte larae quae fronti immi

net D