Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

441쪽

ς 4 DE LAMINApatur, quam Grae- ὼ - Ἐμη qui aut visum et 'osciamum D , c. aliquando nonsatiscunt, c. animadvertit, munomine tenus auditam de facie non novit, huic etiam describere eam non gravabor. Herba est tres salmos saepe in altitudinem excedens , Napo similem radicem habens e vix enim hac partes alia milior folia vero Apio Hare ramis emittit caldiculum ipsis inhaerentem Vesiturque tunica quadam quam exuit fructu ad maturitatem tendente Calyculus autem est quantus amticulus minimi digiti, circumferentiam habens crateri similem, quod ipse et rius faciam propter ignorantes. Ima sui parte circa fundum dimidiato globo es rotunditate similis, mox in Irocessu solatim coarctatur, donec in extremitate rursum dilatatus in latrum exeat mali puniri umbilico incisuris mile, cui operculum orbiculare inhaeret, qu si is industria tornatum, eminentes habens incisuras quas dixi, ut in malo punico , aculeatos in acuto mucrones

desinentes. Continet autem sub operculo fructum per totum calyculum herbae si Habet autem fores deritidis similem. Morem vero fert qui

miles plantagini papaveris videri possit.

Et per circuitum E, τουτου ια σε Eliusmodi Corma tota Corona his Io φοι- εχαλκμοι ab occipitio circam

442쪽

stv CORONA AUREA.ribus est elata, ab νον ὐπὸ τῶ in tempora utraque oecipitio vique ad Mia ερον , πάσω procedebat e nam utrumque tempus τὸ A μιτο - , frontem si rabem A fronte vero hoc eo μι υκ εari, e Ii non ambiebant. quidem non habet γε . ὸ - . . sed seu lorum quod- sed Lumina est au- καλυξ , πιλα ιων M ametatum aureum, re , quae sacris τι χρονιο , os ιερως quod aeris cha- Literis Dei nomen γγ ιμπιτι του εὐ- racteribus Dei no- habet inscriptum tam πους men incisum hab

τετμαγἐWd bat. Si hunc Iosephi locum, cum altero ex libris de Belo d. jam citato conseramus Sane aliam figuram aurei capitis insignis nobis ob oculos ponit, quam Judaeorum Magistri. Inspice locum. Josephus Russinus. TL 1 κεφαλυι igi- μεν Caput autem bessina Tara

in in quatuor elementa vocalia.

Sed ut mens δε ephi rite percipiatur, Versio nova nobis adornanda fuit, cum nec vetus Interpres , nec Gelenius in omnibus verba Fostshi reddiderint, imo hae versiones Vivat pandum & Braunium in errorem, sit venia verbo, traxerint. Fiuus vero ipsi erat idem tu qui priori, eundem in modum a tui retiquorum Sacerdotum confecti , super eum autem consutus erat alius , ex macintho vari tus Hune vero cingit Corosa aurea in adytriplicem ordia

443쪽

s 6 DE LAMINA

nem fabricata. Floretque in ipsa ab aureus Herbae ma

choro, ut nos quidem vocamus , simiIis , Graecorum vero

herbari H osciamum indigitant. Descriptionem herbae Hyosciam ejusque calycis non vertimus, quia Gelenius eam satis bene transtulit, nec inde aliqua dissicultas oritur, quod

etiam causa est quod Graecum textum non exhibuerimus.

Pergit post descriptionem herbae Calycis. Ex hujusmodi calyce' exsculpta es Corona, quantum ab occipitio ad ambo tempora, sed fronti Ephielis illa cita enim Calycem,

eare liceat non imminet, as fascia aurea cui sacris riteris Dei nomen incisum est. Rinnus alterum locum satis bene transtulit, nisi quod pro Facintho posuit Pacinthis. Textum Josephi quantum licuit de verbo ad verbum reddidi. Talem Versionem elegantem non esse lubens fateor, sed necessarium duxi hunc vertendi morem adhiberes, ut dissicultatibus quae ex Versione nascuntur obviam eatur. Elegantiorem pro viribus subjungere animus est. Praecedente Capite priora hujus Sectionis verba ex versione antiqua proposui, quia satis mentem Josephi exprimebant, sed hic magis verba Josephi ipsa reddere conatus sum. os

phum sanes, hisce verbis πιλο μὲν ο καὶ προτερο αυτω. πληmως, c. indicare voluisse, Pileum Mitznephet, cui insigne aureum vitta Hyacinthina adjungendum erat, eodem modo confectum, quo Pilei reliquorum Sacerdotum, eique similem fuisse, extra dubitationis aleam positum est quod etiam causa fuit, cur bacerdotum pilei, qui in sacris Literis ruam Migbaoth vocantur, sub nomine Masanephibes ab eo proponantur. Negotium facessebant tamen haec verba, ο καὶ κωὐτερο αυτοῦ, verum haec verba reddenda esse ut transsata in nostra versione apparent, idem ille qui prior, non tantum

ex mente Josephi elucescit, qui indicare vult, pileum inferi

rem issilia πιν Ooste

444쪽

sivi CORONA AUREA. v rem qui caput Pontificis immediate tegit, eundem esse cum illo quem antea descripserat : sed etiam quia eadem phrasi

utitur, ubi de ona Pallii agit , eamque cum zona vulgi S cerdotum consert, quam antea descripserat. Ita enim, κῆισφιγAτα Θαριρμασι ἡ προτερον ἐνἘ, α ona confringebatur, coloribus iisdem ac prior, nempe a nobis descripta. Quae proxime sequuntur verba, jam antea explicata dedimus. Hinc illa , -ιεσχετα A lim τυ ιχιοι κεχαλκῆ γ, propius spectanda sunt. Prima hujus pericopae verba nullam quidem dissicultatem in se habent. Nam ea vertenda esse circumcingit autem aurea Corona , nemo credo negabit. Auream igitur Coronam capiti impositam habuisse Pontificem amrma Iosephus, confirmat in altero loco ex libr. de Bello Iud citato. me voce tamen ἀ-ε- τα , quorsum ea sit reserenda dissicultatem movet Cel Bram nius, carpit enim Geonium quod verbum λεαετα transtulerit, hunc circumdabat. Ita ille, pag. 633. Male vertit G Ienius, hunc, id est, Pileum, Corona aurea circumdabat. eum frontem tantum cingat, non autem Pileum. Hoc non diei yosephus, sed tantum m αετμ τέμυγ Corona cinis sit , scit frontem S tempora, non autem Pileum. Delem dum ergo esse censeo ex versione eleni vocabulum hunc. Rationes quibus in Braunius inductus est, ut Gelenium ca pat, jam non inquiro. Sane verbum λέσχετοι aliquorsum esse referendum, in dubium vocari nequit, sed quorsum securius quam ad ea quae proxime praecedunt ' sed in proxime antecedentibus, locutus fuit de altero pileo. Ita αλεtχε- τὸ ad hunc alterum sileum est reserendum, hunc cingit Corona aurea. Confirmatur haec versio ex collatione cum loco

ex libr. de Bello Pud adducto. Ibi enim fere eundem ordinem, in recensendis iis quae ad capitis Pontificii ornamenta spectant, observat , quem in nostro loco. Diserte enim ait et circa Tia h ram

445쪽

38 DE LAMINAram byssimam Hyacintho coronatam , fuisse Coronam auream. Proinde Corona aurea cingebat, cum taenia hyacinthina, qua Tiara byssina coronata erat Tiaram byslinam ipsam sed an frontem tempora tantum cinxerit Corona, in sequentibus disputabitur. Maximam creant disticultatem haec verba , - τυτοιχίαν κεχαλκω m. Vocabulum compositum τυπ-- , triplicem ordinem vel seriem significare non opus est, ut multis proebem nec significatio verbi χαλκεα adeo obscura est, nam licet proprie significet in aere laborare , de omnibus tamen metallis, de auro ferro etiam usurpatur, ut patet ex Pol tace lib. III pag. 3I3. lib. VII pag. 763. Hinc generaliorem significationem nempe operandi in metauis metalla cudendi, tundendo malleo, c. admittit, patet iocis He- chio cui χαλκω est πο τε χρου, in orat ροκοπω χευανοχον verba idcirco Iosephi vertimus, hunc cingit aurea Corona in vel ad triplicem ordinem fabricati, fabri

opera Consecta.

Sed quid sibi velit 7 eρbus cum Coronam hanc in triplicem ordinem fabricatam dicat, sub judice lis est. Interpretum sententiam Celeb. Braunii verbis proponam quae ille censet subnectam. Hi per τυτα γα interpretes solent intelligere tres ordines calyculorum, quorum alter aueri ab tior es , ut caput eivant instar triplici Coronae, ita ut non tantum aput sed Esam Garam eingerent, instar triplicis Coronae , quemadmodum eam depingere solent illat- pandus,' ex eo Frisius in opere olerii de Pileo, G, Arnoldus Andillensis in sua versione Gallicas ephi, c. sed

suillam potius comederent udaei quam ut haec crederent.

Sane oportet haee verba infama fui Iosepho, aut alium habere sensum , quam interpretes s pictores eis hactenus dederant Fateor quidem, in significare ordinem, στρι-

446쪽

s vi CORONA AEGRE A. pyπιαίαν triplicem ordinem, ut sacra Corona tribus ordinibus calyculorum o ata videatur. Sed eam habuisse Auram quam ei auctores olent attribuere, ut in hae tabula es depicta, nego aeger nego cum nec Piisum tangat vera Corona Pontificalis, nec in reliquis conveniat cum hac Aura g. DCLxv. pag. 33. Pergit deinde , Ex is Coronae τυταχιν rLeata videtur Corona triplex Ponti cum Romanorum. Sedes ipsi Iudaei loquuntur de tribus Coronis , quarum prima es miro 'm Cidaris, id es, Corona Cidaris es um'ro ether, quod coronam significat) Sacerdotalis. Secunda 'im Corona Regia. Et tertia in is, Corona Legis. Videatur Codex Pirke Avoth Rab Nathan: Sed harenihil faciunt ad triplicem ordinem sue es χλ Iosephi. Nihilominus iret sacra Scriptura, ipsi etiam Iudaeorum Magistri taceant de ejusmodi ci calyculorum ornamento triplici ordine, nollem tamen negare eam hujusemodi ealdiculis fuisse ornatam. Si antem hoc acrum fuit, oportet ealdiculos illos plane alio modo fuisse dispositos, quam quo ab auctoribus flent repraesentari. Fossent forte conciliari Iudaeorum Sapientes eum yosephos diceremus, Coronam nihil aliud fuisse . quam Laminam duos digitos latam , S ab aure ad aurem longam, ita tamen ut circa tempora triplici ordines osciam caldiculorum ornata fuerit, ab utraque pamre eo modo quo a nobis anfra exhibebitur, 3 DCLX v II. Iag. 63 . Auram vide pag. 6 2. Ut nec Villalpando ejusque sequacibus, sic nec CL Braunio in omnibus adstipulari possum. Fingunt enim Viri Doctiusimi quae Psephus ne somniando quidem cogitavit, certe nusquam verbis expressit. Sane nusquam Josephus scripsit, tres ordines Caldiculorum' sciami Coronae aureae insculptos vel in ea exsculptos fuisse , sive cum riualpando concipias Coronam auream caput undique cinxisse, sive cum Braunio

447쪽

6 DE LAMINA tantum asonte ab aure ad aurem Mentionem quidem facit Calycis aurei, herbae hyosciam calyci similis, sed unius tantum non Cairculorum plurium , uti inspicienti Iosephum manifestum erit. Decepti sunt Viri Doctissimi cyosephi interpretibus, Gelenius enim ubi Posephus habet καλυε vertiteabeuti; metus Interpres postquam calycem florem herbae hyosciam descripsisset, pergit , Et per circuitum

tota Corona his Moribus est celata , ita vertit verba Ces τουτουμεν τεφανο ακεχαλκίλαι, quae verba sane hanc versionem respuunt, ut interius notabo. Deinde quae osephus decalyce aureo narrat non pertinent ad τυτοι ιαν nec cogitare

possum quibus fidibus calyx aureus ad τυτα- conficiendam trahi possit. Inspiciatur Iosephus, quid ait aitne Coronam tribus Calyculorum ordinibus fuisse ornatam i nihil

aut desuper vernat Ca aureus herbae hyosciami finitis. Sane haec ultima verba ad rei χα trahi non possunt, indicant tantum in superiori parte Coronae, ama ,-αχ fabricatae, conspicuum fuisse Calycem aureum, si1milem culyci herbae hyosciami quibus verbis figuram Coronae descrubit, quae non fuit ornata multis calyculis, sed uno tantum. Sed quid demum fiet de τρισαχ Iosephi y Pronuntiabimusne cum Clar Braunio, haec verba valde esse corrupta aut ab aliena manu Iosepho insarcti absit , nullum enim. corruptelae indicium se prodit. Legunt equidem Codd. quidam , Bernhardo indicantes, pro eis απια , τυτι vin , quomodo etiam Vetus Interpres videtur legisse , nam Iosephiverha reddit, tribus verssibus facta. Sed res eodem redit ται enim aeque ac ταχή, ordinem, seriem, versum n

448쪽

s I A A. rtat. Alium ergo habebunt sensum, quam Interpretes in res eis hactenus dederunt Multro noc largior, imo alium ac ipse Vir Clar eis dedit, ut ex jam dictis manifestum est. Imdagemus itaque sensum sub Iosephi verbis latentem. Ordines olim, compages in mundo capitum Matron rum Romanarum, quibus caput in altum aedificabatur, comspiciebantur. Quem morem salse ridet Iuvenalis, Sat. VI.

Tot premit ordinibus, tot adhue compagibus altum

ubi respicit comam talia capitis ornamenta , diversis inv lucris ilexibus sibi mutuo incumbentia , quibus sensim in altum turrim quasi caput aedificabatur. Sed quid triplex ordo τυτοιχία Iosephi sit, non facile divinari poterit. Hoc necesse est, hanc Joseph τυσαχω qua rendam esse, aut in Corona aurea ipsa ejusque fabrica, aut in situ Coronae respectu ad cetera capitis ornamenta antea descripta, quae a Corona hac cingebantur aut premebantur, nempe Pileum primum byssinum AE alterum ex hyacintho

variatum.

Si in Corona ipsa D iχια quaeratur , dissicillimum erit figuram Coronae , ut Ioseph verbis satisfiat, exprimere. yosephi narratio tres Coronas sibi invicem impositas, ut caput in altum aedificarent, non fert, nam de altitudine nihiI in textu , praeterea unius Coronae, non trium mentionemriscit. Verum verba Iosephi forsan reddi possent Bune rimcumcingit aurea Corona triplici serie exsculpta Si ita reddantur, τυτοιχια hoc modo concipi deberet Basn Coronae calyci aureo ornatae, qui in summitate ejus se conspiciendum

praebebat, tribus lineis sive circulis fuisse distinctam, quibus Corona in tres quas partes dividebatur, sive illi circuli fuerint 3 auro

449쪽

ε, M auro insculpti, sive fuerint protuberantes, quod exsculpendo vel etiam opere fusili , aut tandem malleolo, opere quod nos vocamus sed ben meris habsolvi poterat Sculptam fui se Coronae basin ex Dephi verbis minime probari poterit. χαλκέω quidem significat, omne opus fabrile facere in quocunque metallo, sed an sculpendi significationem habeat, dubius haereo , nullum enim hujus significationis exemplum se mihi obtulit, nec pro sententia proposita, aliquid roboris in

verbo χα A, est , nam ut diximus , illud significat Osricare cudere. Nec constructio Ioseph in verbis a m τυ - eo κεχαλ sino huic sententiae ullo modo favet, sed quam maxime adversatur, nam mihi persuadere minime pos tum verba ἐπὶ τ rumin transserri posse tristic serie Sane praepositiori, cum accusativo constructa, ut Grammatici notant, motum ad loc- , vel etiam situm versus locum , si tandem rationem temporis indicat, proprie per ad in , super, vertitur. Nec unquam observavi praepositionem ι cum accusativo constructam ita redundare , ut accusativus ablative

accipi verti debeat. Unicum se mihi obtulit exemplum, quod etiam a Stephano in suo Lexico notatum est , ubi εώ

redundare videtur, Actor. X. 16. XI. Io de voce enim quam 5Petrus audiverat dicitur, τουτο ν πένετο επὶ τώς, quae verba

reddi possunt, facta es ter, aut tribus vicibus, sed hoc exemplum hic nihil probat non enim επὶ est constructum cum accusetivo nominis, sed cum adverbio. Sed si sectantale exemplum produci queat, ingens esset anomalia, ad quam non est confugiendum, si sensus, retenta propria significati

ne constet.

Si meam conjecturam interponere liceat, putem hanc mseph τυταχια non quaerendam esse, aut infabrica, aut ornamento quodam ipsius Coronae, sed in situ Coronae respectu ad cetera capitis ornamenta. Probavimus supra Coronam

auream

450쪽

so CORONA AUREA. 63 auream ex Iosephi sententia non nudum caput aut frontem cinxisse , sed impositam suisse taeniae hyacinthinae , quae

Joseph altersiteus est, qui super primum pileum byssinum

erat, eumque ut Corona cinge t. ita ut Corona aurea, cingens undique alterum pileum , respectu ad duo illa priora capitis ornamenta, fuerit ornamentum eXterius, tertium, quod seper ambo erat, eisque additum. Advertamus ergo animum ad Iosephi narrationem ipsam, ea enim viam sternit, ut ego quidem conjicio, ad em a detegendam. I. Fibus vero Q erat idem tu qui prior, eundem in modum ac tui reliquorum Sacerdotum confecti. Hic Pileus mihi est prima primur ordo, prima series aut compages.

II. Super eum autem consutus erat alius ex macintho variatus, ecce secundam τοα ν, secundum ordinem. III. Hunc eingit Corona aurea , fabriti opere fabricata. Haec est tertia σοχια, quod indicare volens yosephus addidit kr τριτα πω, ad triplicem ordinem, nempe constituendum. Eodem fere modo procedit in altero loco ex libro de BeLIo Iudaico allato, ibi etiam tria ornamenta, triplicem seriem

constituentia memorat. r. Caput autem bessina Gara tegebat. II Coronabatur vero facintho. m. Et circa eam alia Corona aurea ferens c.

Nemo credo in dubium vocabit, unumquodque ornamentum ab Iosepho memoratum capiti impositum , αχω, vel ordinem aut compagem, ut Poetae Verbis utar, vocari posse, tria ornamenta sibi invicem imposita , ita ut se premant, τυσοιχιοιν triplisem ordinem. Manifestum etiam est, ἐουὶ σωχαν proprie notare adi in triplicem ordinem. Sed ut conjectura mea decundum eam sensus verborum Iosephi recte intelligatur, considerandum est , Iosephum in animo habuissem